Advertise on podcast: NRC Onbehaarde Apen

Het beschermt ons tegen schadelijke straling vanuit de ruimte en zorgt ervoor dat de naald van ons kompas altijd naar het noorden wijst: het aardmagnetisch veld maakt leven op aarde mogelijk en helpt ons navigeren. Maar boven de Zuid-Atlantische Oceaan, vlak voor de kust van Brazilië, zit een opvallende verzwakking in dit veld. Wat veroorzaakt dit gat? En wat betekent zo’n zwakke plek voor de aarde en voor onze technologie? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Host: Gemma Venhuizen Gasten: Marit Verbeek en Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

President Trump had het nog zo beloofd: geen nieuwe oorlogen. Toch ontketende hij een nieuwe bombardementencampagne in Iran. Een volgende stap in een lange geschiedenis van Amerikaanse interventies in het Midden-Oosten. Vaak onder het vaandel van mensenrechten en democratie, maar altijd wegen op de achtergrond ook economische en geopolitieke belangen mee. In hoeverre handelt de Verenigde Staten vanuit idealen en in hoeverre vanuit eigenbelang? Waar begon deze dubbele agenda in het Midden-Oosten en waar heeft die de VS én de rest van de wereld gebracht?   Gasten: Bas Blokker en Floris van Straaten Presentatie: Karlijn Saris Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoog in de Franse Pyreneeën, omringd door besneeuwde bergtoppen, ligt het sterrenkundig observatorium van de Pic du Midi. Drie Nederlandse onderzoekers testten daar afgelopen maand, na jaren werk, een zelfontwikkelde UV-telescoop. Botsende neutronensterren, sterexplosies, superzware zwarte gaten die sterren opslokken: met hun telescoop willen ze al die grote kosmische gebeurtenissen observeren. Hoe gaat het testen van zo’n nieuwe telescoop in zijn werk? Waar lopen de onderzoekers tegenaan? En als de telescoop eenmaal werkt, wat doe je dan toch tegen die wind? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma Venhuizen Gast: Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wij mensen delen 98 procent van ons dna met chimpansees en bonobo's, maar er is ook een belangrijk verschil: onze taal. Waar de aap zwijgt, praat de mens. Maar is dit wel zo? Dankzij de bonobo Kanzi  weten we dat apen best goed in staat zijn om mensentaal te beheersen. Wie was Kanzi? Wat weten we dankzij hem over de taalvermogens van apen? En hoe diepgaand zijn die gesprekken eigenlijk?   Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Gemma Venhuizen Gast: Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Plotselinge duizeligheid, oorsuizen en knallende koppijn: tien jaar geleden meldden Amerikaanse diplomaten in Havana plots een reeks van mysterieuze klachten. De oorzaak? Volgens sommigen een geheim energiewapen dat met gerichte radiogolven mensen uit de weg ruimt.  Nu – tien jaar later – duiken deze geheimzinnige verhalen opnieuw op. Donald Trump zou bij de kidnapping van Maduro de ‘Discombobulator’ hebben ingezet, een apparaat dat met één energetische klap het leger van Venezuela uitschakelde. Maar bestaan zulke gerichte-energie-wapens eigenlijk? Of zouden ze kúnnen bestaan? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Host: Karlijn Saris Gasten: Peter van der Ploeg en Berend NIeuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In het adresboekje van Jeffrey Epstein stonden opvallend veel wetenschappers - van Nobelprijswinnaars tot publieke intellectuelen als Noam Chomsky. Uit de Epstein Files blijkt dat hij onderzoek financierde, diners organiseerde en hen meenam in zijn privéjet. Maar Epstein zocht meer dan alleen gezelschap. De veroordeelde zedendelinquent had een uitgesproken fascinatie voor het menselijk bewustzijn, eugenetica en de ‘verbeterde’ mens. Wat trok wetenschappers naar Epstein - en wat wilde Epstein van hen? Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Sjoerd de Jong, Merijn de Waal Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het is mei 1926. De zeppelin Norge bereikt als eerste ooit de geografische Noordpool. Maar de beroemde Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen en Italiaanse ingenieur Umberto Nobile landen er niet, ze vlieger er alleen overheen. De twee raken voorgoed met elkaar verbonden door ambitie, rivaliteit en tragiek. Twee jaar later loopt een nieuwe poolvlucht dramatisch af. Wat dreef deze mannen om alles te riskeren in het meedogenloze poolgebied? Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Gemma Venhuizen en Nienke Beintema Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Shownotes In deze aflevering komen de volgende boeken ter sprake: Terug uit de witte hel van Adwin de KluyverDe poolgebieden voor in bed, op het toilet of in bad van Nienke BeintemaPoolliefde van Anders Bache en Sigri SandbergAmundsen pass van Anders Bache Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hij breekt bladeren af en ruimt dood organisch materiaal op: de schimmel Aspergillus fumigatus is een nuttige tuinhulp. Maar soms duikt hij ook op in het menselijk lichaam en dan wordt hij opeens gevaarlijk. In Nederland rukt er nu een variant op die niet te behandelen is en vormt daarmee een groot risico voor mensen met een kwetsbaar immuunsysteem. Hoe ontstaat zo’n resistente schimmel? En wat zijn de mogelijkheden om deze Aspergillus nog te bestrijden?  Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Host: Gemma Venhuizen Gast: Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Eindmix: Lars van Leeuwen Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tumoren bestralen zonder omliggend weefsel te beschadigen: protonentherapie was de grote belofte in de kankerzorg. Maar nu is de therapie stilgelegd voor patiënten met een agressieve hersentumor. Dat gebeurde na verontrustende studieresultaten over vroegtijdig overlijden. Hoe kan een behandeling die zo veelbelovend leek ineens zó ter discussie staan? Hoe werkt protonentherapie precies? En waar ging het mis? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Host: Gemma Venhuizen Gasten: Lucien Hordijk en Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Waarom ergert iedereen zich zo aan betweters? In de sportschool vinden we het heel normaal als de coach je afbeult of corrigeert. Maar iemand die je met betere kennis op de vingers tikt? Dat voelt toch anders. Betweters zijn van alle tijden. Ze duiken al op bij de Babyloniërs en de Romeinen, en tegenwoordig lijken ze nadrukkelijker aanwezig dan ooit. Wat is betweterij eigenlijk - en waarom roept de betweter zoveel weerstand op? Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong & Hendrik Spiering Redactie en montage: Liz Dautzenberg Productie: Rhea Stroink Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Shownotes: In deze aflevering wordt het boek On Pedantry: A Cultural History of the Know-it-All van Arnoud S. Q. Visser besproken. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna 56miljoen jaar geleden warmde de aarde razendsnel op. Het was de laatste keer dat het klimaat bijna net zo snel veranderde als nu — met ingrijpende gevolgen voor het leven op aarde.  Dankzij nieuw bodemonderzoek binnen de paleo-klimatologie kunnen geologen die periode nu tot op het seizoen nauwkeurig reconstrueren.  Hoe lees je klimaatgeschiedenis?  En als de bodem ook een blik op de toekomst biedt, wat staat ons dan te wachten?  Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Host: Karlijn Saris Gasten: Gemma Venhuizen en Felix Voogt Redactie en montage: Rosa van Toledo Eindmix: Jeroen Jaspers   Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna een eeuw geleden zorgde de ontdekking van penicilline voor een revolutie in de gezondheidszorg. Voor het eerst konden infecties effectief worden behandeld. Maar nu staan we voor een nieuw probleem: wereldwijd worden bacteriën steeds resistenter tegen antibiotica. Onderzoekers kijken daarom opnieuw naar een oeroude natuurlijke vijand van bacteriën: de bacteriofaag - een virus dat bacteriën aanvalt en opeet. Wat zijn bacteriofagen precies? Hoe kunnen ze helpen in de strijd tegen bacteriële infecties? En wat hebben ze nog meer voor ons in petto?   Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Host: Gemma Venhuizen Gasten: Sander Voormolen en Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wat honderd jaar geleden nog ondenkbaar was, is nu voor sommige mensen de enige manier om dóór te leven: het vervangen van een orgaan. Voor NRC-redacteur Jeroen van der Kris werd die realiteit een aantal jaar geleden heel concreet, toen hij zelf een nieuwe lever kreeg. Wat begon als een ingrijpende medische gebeurtenis, groeide uit tot een fascinatie voor dit vaak onderschatte orgaan - en voor alles wat nodig is om een transplantatie mogelijk te maken. Hoe is het om te blijven leven dankzij de orgaandonatie van iemand anders? Hoe zijn we op het punt gekomen dat zo’n ingreep mogelijk is? En wat zegt de wetenschap van vandaag over de toekomst van orgaantransplantatie? Gast: Jeroen van der Kris, Sander Voormolen Presentatie: Gemma Venhuizen Redactie & montage: Liz Dautzenberg Shownotes: In deze aflevering wordt het boek Het aanbod van Jeroen van der Kris besprokenOok de aflevering ‘Even ergens heen’: waarom ik pas na 39 jaar met mijn moeder over haar darmziekte praatte, over leven met de chronische darmziektes colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, komt even voorbij.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Donald Trump is één jaar aan de macht. Het is nog steeds chaos, maar wel chaos waar een plan achter zit. De Amerikaanse wetenschap wordt fundamenteel heringericht met decreten als Restoring Gold Standard Science en een uitgewerkt ideologisch programma. Welke wetenschappen passen nog in Trumps wereld — en welke niet? Wat gebeurt er met afgeschreven onderwerpen als gender en klimaatverandering? En wat betekenen deze ontwikkelingen voor internationale samenwerking? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected] Host: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong, Karlijn Saris en Felix Voogt Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Verborgen ruïnes diep in de jungle, brede wegen van tientallen kilometers lang: geavanceerde technieken zorgen de laatste jaren voor een stroom aan nieuwe archeologische ontdekkingen in Noord- en Zuid-Amerika. Wat betekenen deze vondsten voor de geschiedenis van deze continenten? Wat vertellen ze over de vroegere beschavingen? En hoe veranderen ze ons idee van de wereldgeschiedenis? Host: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong en Hendrik Spiering Reactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Roland Blokhuizen Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected]. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.