Advertise on podcast: Ses Olsun

"Şimdiki aklım olsa yine aynısını yapardım," dedirten, bizi yaşadıklarımızın etkisinden arındıran, yaşamı onulmaz bir biçimde dayanılır kılan ilgisizliği çarpıcı bir şekilde anlatıyor Marguerite Duras, bu kısacık yazısında. Biz de bir şekilde dönüp dolaşıp bu konuda buluyoruz kendimizi. Zira bugün, Baudelaire'in, 2019 Haziran'ında seslendirdiğimiz 'Herkese Kendi Düşü' metnine adeta göz kırpıyoruz. Keyifli dinlemeler!

Ayşe Sarısayın, Edip Cansever’in “Ölümüm yeni bir şey olmadı, vardı.” sözü ardından başlıyor Mavi Ölüm adlı öyküsüne. Ölüme bu kadar yakın hissetmesinin salt bir karamsarlık sonucu olmadığına önce kendini, sonra okuru ikna etmeye çabalayan bir karakterle yürüyor, denizi seyrediyor, bir beyaz köpüklere bir kara sulara dalıyoruz. “Güneşi her gördüğümde kendimi sokağa atıyor, uzun yürüyüşler yapıyorum. Güneşli havaların, ancak sağlıklı insanlarda evden çıkma isteği uyandıracağını düşünüp seviniyorum, “Depresyonda değilim, işte kanıtı! diyorum kendi kendime.” diyor. Ya evden çıktığımızda gördüklerimiz, gözümüze çarpanlar? Onlar bize ruh halimize dair bir şeyler söyler mi? Sarısayın’ın 2004’te Yunus Nadi Öykü Ödülü almış ‘Denizler Dört Duvar’ kitabından; hayaller ve gerçeğin birbirinin içinden geçtiği bir öykü, Mavi Ölüm, şimdi Ses Olsun’da!

Bazı isimler var ki hayatımız boyunca onların varlıklarıyla, var ettikleriyle çok kere yolumuz kesişse bile onları tanımadığımızı sanırız. Şimdilerde Osman Şahin adı, birçoğumuza yabancı gelebilir, ama biraz araştırınca eski bir dostla karşılaşmış gibi sımsıcak karşılar sizi. Üstünde yaşadığımız toprakların dili, sesi olmuş Osman Şahin. Yazdıkları çoğu kez unutulmaz filmlere gebe olmuş. Örnek verecek olursak, 1970'te yayımlanan öykü kitabı Kırmızı Yel'den 'Kibar Feyzo' ve 'Adak' doğmuş. '80 darbesiyle hapishaneye girince, yazınsal olarak en verimli dönemi başlamış; Selam Ateşleri, Mahşer gibi öykü kitaplarıyla adını edebiyat dünyasında iyice duyurmuş.  Bu sefer sizleri Şahin'in otobiyografik öykü kitabı 'Ölümün Süt Dişleri'nin ilk öyküsüyle buluşturmak istedik. Yaş ilerledikçe anneyi anlamanın Anadolu hali, Kırlangıç Uşağı, şimdi Ses Olsun'da. Keyifli dinlemeler!

Bu hafta Çilem Dilber'in Yumruk öyküsü ile karşınızdayız. İçinde bulunduğumuz toplumsal gerçeklere ayna tutan, çelişkileri ince ince işleyen bir öykü; Yumruk. Dili sade, olacakları adım adım işliyor içimize. Bittiğinde bir yumru bırakıyor boğazda. Hikayede, kadının ismi yok. Kadının ismi, gazetelerde yer alan almayan diğer kadınların hikayelerine karışmış sanki. Umutsuzluk değil, Çakırhamza'ya öfkede ortaklaştığımız bir son bizi bekliyor.  Tesadüf o ki yazarla adaş olan Çilem Doğan'ın cezasının onanmasını da henüz geride bıraktık. Kadın cinayetleri olmaya, kadınları nefessiz bırakmaya devam ediyor. Hukuk, yasalar, kurallar kadınların kendilerini korumalarına alan bırakmaya niyetli değilse, yaşam hakkını savunanlar da yaşam haklarından vazgeçmeye niyetli değil. Peki, nasıl olacak? Nasıl olacağı uzun tartışma konusu, ama şimdi kısaca şunu diyebiliriz: Edebiyatsız değil.  Yumruk, şimdi Ses Olsun'da! Keyifli dinlemeler!

Nurdan Gürbilek, “Bener’in anlatıcısı bir yandan anlatır, bir yandan da bir türlü anlatamadığını, dahası anlatılamayacağını, aslında anlatmanın bir yararı da olmadığını anlatır.” der. Vüs’at O. Bener’in Fotoğraflar öyküsünde, anlatıcının bu halini içten içe hisseder okur. Fotoğraflar, okura kısa ve bunaltıcı bir anın yalnızca karmaşını değil, bu an(lar)ın yoğunluğunu da hissettiriyor. Okur olanı bileti anlamak için çabalarken, metin, okuru içeriye çekiyor, fotoğraflara göz gezdirmesi ve düşünmesi için. Vüs’at O. Bener’in Fotoğraflar öyküsü Ses Olsun’da.

Kentin ortasında birden mantarlar yetişmeye başlasa, bunu ilk kimler fark eder? Mantarların büyüdüğünü gören bu kişiler, böyle bir durumda ne yapar?  Hayal gücünün sınırsızlığı, detay severliği ve canlı betimlemeleriyle bizi bir kentten ötekine götüren, koltuğumuzda otururken farklı dünyalar turuna çıkaran Italo Calvino, bu kez bir şehrin sokaklarında İşçi Marcovaldo'nun yanına getiriyor, onun hikayesine tanık ediyor. Kenti artık Marcovaldo'nun  filtresiyle görüyor; onun küçük bir sürpriz karşısındaki kaygılarını, zor karar anlarını paylaşıyoruz.  Italo Calvino'nun kaleminden, Rekin Teksoy'un çevirisinden Mantarlar Kentte, şimdi Ses Olsun'da. Keyifli dinlemeler!

Cesare Pavese'nin kısa ama derin, sade ama çarpıcı metinlerine denk gelmişizdir. Bu metinlerin duygusal derinliklerine bazen şaşırmış, bazen kendi duygularımızla benzerlik kurmuşuzdur ister istemez. Bu kaydı yalnızca bu hislerle değil, hakikatin bir parçası olduğu bilinciyle de sizlerle paylaşıyoruz. Cesare Pavese'nin Yaşama Uğraşı'ndan "Her Şey İnsanın Çocukluğundadır" Ses Olsun'da! Keyifli dinlemeler.

Bugün 1 Eylül. Barış Günü. Yaz bitti, sonbahar geldi. Ses Olsun yeni dönemine başlıyor. Hepsi, hepimize kutlu olsun :) “Yaşam bir garip artık. Karşı çıkamamak, açıklama getirememek ruhları çözüyor. Başka evlerde oturanlara, durumu bilmeyenlere dertlerini anlatamıyorlar.” diye yazıyor Dino Buzzati, Bir Damla adlı öyküsünde. Bir damlanın yerçekimine rağmen şıp şıp yukarı çıkması mümkün mü? Buzzati’nin öyküsünde çıkıyor. Okur da o damlanın peşine düşüyor. Nedir bu damla; düşler mi, tehlikenin ta kendisi mi? Bilmiyoruz. Gelin, birlikte keşfedelim. Rekin Teksoy'un çevirisiyle Bir Damla, şimdi Ses Olsun’da. Keyifli dinlemeler!

Ses Olsun’da bu kez kendi sınırlarımızın dışına çıkıyor, bu kez bir giriş/önsöz metnini sizlerle buluşturuyoruz. Ferit Edgü’nün Doğu Öyküleri kitabının girişinde yer alan bu metin, yalnızca Edgü’nün öykülerine değil yazarlığına dair de ipuçları veriyor. Metnin, okuyanlarda/dinleyenlerde bir öykü tadı bırakması hiç de sürpriz olmayacak.  Daha önce Fal öyküsünü seslendirdiğimiz Ferit Edgü’nün bu kez aynı kitabından bir metni Birkaç Sözcük’ü sizlerle buluşturuyoruz. Bu metni dinledikten sonra kitaptaki öykülerden biri olan Fal’ı da Ses Olsun kayıtlarından peşi sıra dinlemenizi öneriyoruz.

Sizler için bu kez, Sinan Sülün'den kıssadan hisse tadında bir öykü seslendirdik. Dikkat aralığımızın 2-3 dakikaya indiği bu zamanlarda bizi farklı bir deneyimin içine alacak, bir durup seyretme, olma, dönüşme hikayesi. Bilgisayar ekranında sekmeden sekmeye yetişmeye çalıştığımız işlerimiz arasında ya da belki pandeminin 'hiçbir şey yapamama' batağında kendimizi geliştirmek için debelenirken geçip gidiyor zaman. Her Şey Olmak İsteyen Adamın Hikayesi'nde kendimizden bir şeyler gördük biz de. Bize yol gösterecek bir dervişle henüz karşılaşamadığımızdan, o kısımları pek de keşfetmiş değiliz. Neyse ki edebiyat var da tüm olasılıklarda bulabiliyoruz kendimizi, kelimelerin arasında dolanırken. Keyifli dinlemeler!

2020’nin başından bu yana bazen evlere kapandığımız, bazen temkinli adımlarla kendimizi dışarı attığımız pandemi süreci, bizi hiç olmadığı kadar sınırlı bir alanda tuttu; sokakları, caddeleri, yolları ise hiç olmadığı kadar gürültüsüz ve tenha bıraktı. Her gün adımladığımız yolları özler, her gün önünden geçtiğimiz dükkanları hatırlar olduk. Bu durum, bazen filmlere konu, bazen şarkılara söz oldu. Herta Müller’in “Çöpçüler”i ise, sanki tam da bugünleri anlatıyor, içinden geçtiğimiz sürecin duygusal yorgunluğu ifade ediyor.  “Şehir boşluğa doymuş.” diye başlayan ve bir yerinde “Yol süpürülmüş gitmiş.” diyen öykü, bugünlerin duygusal bir tanığı gibi.  Birbirinden güzel metinleri bizimle buluşturan Parşömen Fanzin'de karşılaştığımız ve Orçun Ünal’ın çevirisi olan bu kısa, çarpıcı öykü, Nobel Edebiyat Ödüllü yazarın Ses Olsun’da yer verdiğimiz ilk metni aynı zamanda. Keyifli dinlemeler!

Tam kapanma gelirken evlerde kalma halimiz, kaplumbağadan çok kirpiyi getirir oldu aklımıza. Bu kez, çocuklar için yazılmış, yetişkinlerin de kendilerinden bir şeyler bulması pek muhtemel bir öyküyle karşınızdayız: Selda Uzunkaya'nın kaleminden 'Yağmuru Bekleyen Kirpi' şimdi Ses Olsun'da! Yağmur elbet yağacak, yağmasa da bu kadar istedikten sonra sarılmanın da türlü yolları bulunacak. Moralleri yüksek tutmak için birbirimizi kollama zamanları başlıyor. Bu hafif buruk, ama umudu içinde öyküye eşlik edecek bir de şarkı önerelim: Praksis'ten Umutsuzluk Hakkı. Keyifli dinlemeler!