Advertise on podcast: Droom en Daad

Aan de vooravond van de midterm-verkiezingen stond minister Marco Rubio opeens voor de Akropolis in Athene. Voor een toespraak over 2500 jaar westerse beschaving, de bedreigingen daarvan en zijn agenda om het Westen te redden. Presentator Talitha Muusse en historicus en EW-columnist Geerten Waling bespreken deze – nu al historische – speech en de kansen van Rubio voor het presidentschap over twee jaar.   Ook kijken ze in deze aflevering terug op een roerige zomer, met lyrische én cynische reacties op de eerste vier afleveringen van ‘Een ander Amerika’. En ze blikken vooruit: meer afleveringen volgen en ‘Een ander Amerika LIVE’ – een avond vol ontmoeting en debat rondom de Verenigde Staten, op 23 oktober in Leiden, mede mogelijk gemaakt door EW. Jij kunt erbij zijn. Kijk voor informatie en kaarten op https://pascalinstitute.com/nl/een-ander-amerika-live/.

Een pensioen voor vlaggen? Only in America… Op onze reis door Amerika verbazen wij, Talitha Muusse en Geerten Waling, ons erover hoe vanzelfsprekend de Amerikanen trots zijn op hun land. We zien ze plechtig stilstaan bij het volkslied in een drive-in bioscoop en we zien de Star-Spangled Banner overal waar we kijken.  Waarom is dat zo anders dan in Nederland, waar je de vlag alleen ziet op officiële feestdagen of omgekeerd in een weiland? Is dit hoe je in een groot land, met miljoenen individuele en eigenwijze burgers, een samenleving overeind houdt?  We praten met historicus Iris de Rode over de viering van #America250, en het concurrerende #Freedom250 van Donald Trump. We bezoeken Monticello, het huis van Thomas Jefferson, die 250 jaar geleden de Declaration of Independence schreef. Wat blijkt…? Hij is thuis en we mogen met hem praten! Ook staan we stil, 25 jaar na 9/11, bij de keerzijde van de Amerikaanse trots: het vijandschap en de oorlogen die de VS steeds weer willen voeren in de wereld. Op Ground Zero praten we over de impact van de aanslagen van 2001, met rechtsfilosoof Bart Jansen die in New York woont. En we horen vrijwilliger George. Die blijft, hoe typisch voor een Amerikaan, ondanks alles optimistisch over zijn stad en zijn land.

Vraag niet wat je land voor jou kan doen… Wie kent niet de woorden van president John F. Kennedy. Wat zit daarachter? Wat is een goede Amerikaan? Daar werd 250 jaar geleden al over nagedacht toen de Verenigde Staten werden gesticht.  Wij, Talitha Muusse en Geerten Waling, bezoeken in deze aflevering de tempel waarin de geboortepapieren van Amerika worden bewaard: de National Archives in Washington DC. Met filosoof Jordi Wiersma lezen we in de klassieker van Alexis de Tocqueville uit de jaren 1830: ‘Over de democratie in Amerika’.  Ook zien we de slagvelden uit de Onafhankelijkheidsoorlog en de Burgeroorlog. Historicus Iris de Rode vertelt ons hoe belangrijk het voor veel Amerikanen is om de herinneringen daaraan levend te houden.

Wij, Talitha Muusse en Geerten Waling, zijn in New York. Al bij het Vrijheidsbeeld valt ons op dat de kracht van het oude Manhattan, ooit Nieuw-Amsterdam, nog altijd niet is uitgewerkt. ‘Immigrants, we get the job done’ horen we in de musical over Alexander Hamilton, één van de stichters van de Verenigde Staten.    Hamilton was een New Yorker, uit een tijd dat de halve stad (en zelfs zijn vrouw) nog Nederlands was. Hoe komt deze stad aan haar imago van vrijheid en tolerantie? In deze aflevering hoor je het belang van de geschiedenis van Nieuw-Amsterdam.  We gaan zelfs terug naar de zeventiende eeuw, toen gouverneur Peter Stuyvesant probeerde om de ‘Quakers’ in Flushing (Vlissingen) aan te pakken. We bezoeken een ‘silent worship’ en leren hoe deze gemeenschap in Nieuw-Nederland aan de basis stond van godsdienstvrijheid in Amerika.

In de zomer waarin de Verenigde Staten 250 jaar bestaan, zijn wij, Talitha Muusse en Geerten Waling, nieuwsgierig. Waarom vieren de Amerikanen hun verjaardag? En waarom weet bijna niemand dat Nederland in dezelfde maand maar liefst 445 jaar werd? We bezoeken de viering van #America250 van de ambassade in Wassenaar en gaan op bezoek bij de geboortepapieren van Nederland in Den Haag. Hoe kan het dat de Amerikanen hun ontstaansgeschiedenis zo uitbundig vieren, terwijl hun land zo verdeeld lijkt te zijn? Althans, het beeld van Amerika in de Nederlandse nieuwsmedia is erg negatief. Zeker sinds Donald Trump voor de tweede keer werd gekozen als president. Maar is er geen ander verhaal te vertellen over het machtigste land op aarde? Tijd om zelf te gaan kijken: vanuit het oude Amsterdam, op naar Nieuw-Amsterdam!

In de podcast Droom & Daad onderzoeken hoogleraar economie Bas Jacobs en journalist Esther van Rijswijk waarom Nederland zo vaak verstrikt raakt in grote vraagstukken. Box 3, de woningmarkt, de zorg, het belastingstelsel, maar ook migratie, klimaat en defensie. Aan adviezen en plannen geen gebrek, maar de politieke werkelijkheid maakt vooruitgang vaak onmogelijk.

Het coalitieakkoord ligt er, en terwijl de kamer druk aan het debatteren is over wat ze hiermee moeten, nam het team van Droom en Daad een bontaflevering op. Wat maken hoogleraar economie Bas Jacobs en Esther van Rijswijk van dit akkoord en bijbehorende de begroting?  Coen Teulings staat hen bij in die analyse. Teulings is hoogleraar economie aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef het boek “The Microeconomics of Market Failures and Institutions” en als oud-directeur van het Centraal Planbureau weet hij precies hoe een rijksbegroting in elkaar zit.

Waarom lukt het de landelijke politiek niet om de grote problemen op te lossen? Er zijn meer dan genoeg rapporten geschreven en oplossingen aangedragen. Wat houdt het kabinet tegen om die oplossingen uit te voeren?  Daarover gaat de podcastserie Droom en Daad, en specifiek deze voorlopig laatste aflevering. Te gast is oud-minister, oud-vicepremier, oud-verkenner en oud-informateur Wouter Koolmees. Bas Jacobs en Esther van Rijswijk gaan in gesprek met Koolmees over de obstakels in de landelijke politiek en hoe deze te overwinnen. Ze fileren de verkiezingscampagne en voorgaande campagnes, formaties en kabinetten. Koolmees weet als geen ander waar het schuurt en waar de mogelijkheden zitten om toch iets te bereiken in dit land.  Droom & Daad is een samenwerking tussen EW en het Governance for Society-programma van de Vrije Universiteit Amsterdam. De serie verschijnt wekelijks in alle podcast-apps en is een zoektocht naar realistische vooruitgang – voorbij cynisme, naar plannen die echt verschil kunnen maken.

De economische productiviteitsgroei stagneert. Een groot probleem, vinden economen, maar in de politiek lijken ze er niet zo mee bezig. Waarom niet?  Hoogleraar economie Bas Jacobs is deze week in gesprek met Marieke Blom, hoofdeconoom van de ING. Samen met journalist Esther van Rijswijk pellen ze die ui uit van economische groei. De oude zienswijze van economen zijn niet meer houdbaar in een tijd van klimaatproblemen en geopolitieke onzekerheid. Waar vinden politici en economen wel nog houvast voor goed, toekomstbestendig beleid?

In deze extra lange aflevering bespreken hoogleraar economie Bas Jacobs, journalist Esther van Rijswijk zowel arbeidsmigratie als asiel met hoogleraar actief burgerschap Monique Kremer, tevens voorzitter van de Adviesraad Migratie.  Migratie is al jaren een heet hangijzer in politiek Den Haag. Maar waarom eigenlijk, vraagt hoogleraar economie Bas Jacobs zich af. Asielmigratie is eigenlijk maar een hele kleine groep en arbeidsmigratie is voor economen in beginsel niet negatief. Het is een vorm van internationale handel. Migranten en werkgevers winnen beide bij migratie.  Te gast is Monique Kremer, voorzitter Adviesraad Migratie, bijzonder hoogleraar actief burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam. Zij ziet wel degelijk korte en langetermijneffecten van zowel asiel als arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie zorgt er inderdaad voor dat de tomaten goedkoper zijn. Maar op lange termijn is het geen werk dat deze mensen de rest van hun leven kunnen blijvende. Kremer legt met een nuchtere blik uit hoe het nou precies zit met migratie.

Stikstof is een enorm hoofdpijndossier geworden de laatste jaren. Experts zijn het er over eens dat stikstof te grote milieubelasting veroorzaakt. De oplossing is een economisch abc’tje: producenten betalen geen prijs voor de vervuiling die ze aan de samenleving toebrengen. Beprijzen dus! Maar waarom staat die oplossing niet in de verkiezingsprogramma’s?   Te gast is Maarten Hajer, politicoloog en planoloog. In 2008 was hij de eerste directeur van het toen nieuwe Planbureau voor de Leefomgeving. Tot 2015, stapte hij over naar UU, hoogleraar ‘urban futures en futuring’ aan de faculteit Geowetenschappen. Hij heeft net een nieuw boek geschreven, "Captured Futures”. Daarin wijst hij op het belang van politieke narratieven.

De Pisa-scores in Nederland dalen jaar na jaar. Het ondergraaft onze economie. Bas Jacobs ziet het met lede ogen aan. Hoe hebben we het zo uit onze vingers laten glippen?  Jacobs en journalist Esther van Rijswijk gaan in gesprek met hoogleraar Inge de Wolf, hoogleraar 'Co-creatie en Evaluatie in het Onderwijs' aan de universiteit van Maastricht. Ook zij ziet dat de overheid geen grip meer heeft op de kwaliteit van het onderwijs. Een doorgeslagen cultuur van onderwijsvrijheid zorgt ervoor dat scholen niet meer bij elkaar langs gaan om van elkaar te leren. Zelfs leraren komen nog amper bij elkaar in de klas. Terwijl daar volgens De Wolf de oplossing zit: het vergroten van het lerend vermogen in het onderwijs.

Bas Jacobs dook in de uitgaven aan de zorg en schrok. Jaarlijks geven we elf procent van het bbp uit aan zorg en dat groeit drie procent per jaar. Als je deze lijnen doortrekt, wordt de zorg zeer binnenkort onbetaalbaar. Om nog maar te zwijgen over het feit dat er nu al onvoldoende mensen zijn om de zorg te leveren. Deze week legt Anneke Westerlaken, voorzitter van Actiz, uit hoe dit zo gekomen is, wat eraan gebeurt en wat er nog moet gebeuren om voordat de wal het schip keert.

In Droom en Daad duiken de makers in het vastgelopen toeslagenstelsel. Waarom verandert er niets, ondanks stapels rapporten? De aflevering ontrafelt de politieke keuzes (individueel vs. huishoudinkomen; geld geven vs. kosten verlagen) en de valkuil van ‘actueel inkomen’ met terugvorderingen. Met de directeur van het CPB bespreken ze haalbare vereenvoudigingen: kinderopvang via instellingen, zorgpremie aanpassen, kindregelingen bundelen, hardheidsclausule en minder rondpompen. Voorzichtig optimistisch—mits de politiek durft te kiezen.

Dit is de eerste aflevering van de podcast Droom en Daad. Het is de verkiezingspodcast van het Governance for Society programma van de Vrije Universiteit Amsterdam en EW. Droom en Daad gaat over hoe we verder komen in dossiers die vastzitten. Want de verkiezingen komen eraan en politici beloven straks de hemel op aarde voor wonen, migratie, stikstof, klimaat en zorg.  De woningcrisis ontrafeld  Een hoop gezwollen taal en het enige wat de politiek daadwerkelijk doet is symptoombestrijding. Dat is de analyse van economen over de woningcrisis. Terwijl ze de oplossingen al zo vaak hebben uitgelegd: huren liberaliseren, woningbezit steviger belasten, verhuur juist minder belasten en sociale huurders compenseren via het inkomen, niet via lage huren. Als de regels en bezwaarprocedures ook nog aan banden gelegd kunnen worden, dan kan er misschien eindelijk genoeg gebouwd worden.  Hoogleraar Bas Jacobs vraag journalist Jesse Frederik hoe het komt dat deze oplossingen niet doorgevoerd worden. Samen met Esther van Rijswijk zoeken ze naar oplossingen die wél realistisch zijn, binnen het huidige politieke tijdsgewricht.