Advertise on podcast: Reportaż Radia Lublin

Róża Luksemburg była jedną z pierwszych kobiet na świecie i jedną z pierwszych Polek, która obroniła doktorat z ekonomii na Uniwersytecie w Zurichu. Tematem doktoratu był "Rozwój przemysłowy Polski". Była działaczką polskiej oraz niemieckiej socjaldemokracji w czasie, gdy kobiety nie miały jeszcze prawa głosu i przynależności do partii. Jako rewolucjonistka na wiecach głosiła hasła w wyniku których robotnicy uwierzyli, że mogą dokonać zmian i polepszyć swój byt. Była zwolenniczką edukowania mas. Ośmio-godzinny dzień pracy dziś mamy dzięki niej i protestom robotników. Urodziła się w Zamościu i tu wisiała dawniej tablica informująca o tym. Chciano by znów zawisła w dawnym miejscu, ale pomysł powieszenia nowej tablicy spotkał się ze sprzeciwem prawej strony sceny politycznej.  Fot. Joanna Nowicka

Duma i smutek - tymi dwoma słowami mieszkańcy Matczyna wspominają akcje Most 1. 15 kwietnia mija kolejna rocznica brawurowej akcji pierwszego udanego lotu alianckiego samolotu Dakota. Akcja była sukcesem - stąd dumą, a smutek, bo Niemcy w odwecie zamordowali pięciu mieszkańców okolicznych wsi, w tym trzech braci.

Piecza zastępcza, demoralizacja, ośrodek wychowawczy i burzowe chmury na horyzoncie dorosłości. Historia życia głównej bohaterki zmierzała ku nieuchronnej katastrofie. A jak sie wszystko potoczyło tego właśnie warto posłuchać. realizacja akustyczna Piotr Król, muzyka Artur giordano

Genealogia uczy go pokory i zrozumienia. Dzięki niej zdobywa coraz więcej wiedzy, a archiwa są dla niego pełne skarbów. Piotr Glądała działa w Lubelskim Towarzystwie Genealogicznym (jest jego współtworcą) oraz współpracuje z Archiwum Państwowym w Lublinie. Poznając swoich przodków, poznaje samego siebie. Fot. Archiwum rodzinne Piotra Glądały

Rafał Kalinowski, historyk i filmowiec, po śmierci ojca, w jego krakowskim mieszkaniu odnalazł tajemnicze walizki zawierające pamiątki i dokumenty po swoim dziadku Stanisławie Kalinowskim, wybitnym lubelskim adwokacie, urodzonym 14 kwietnia 1888. Analizując je, poszukując w różnych archiwach, opracował biografię dziadka, urodzonego we Lwowie, który na dobre i złe związał się z miastem nad Bystrzycą. To tu w latach dwudziestych miał zostać.... prezydentem Lublina, tu w czasie okupacji był odpowiedzialny za ukrywanie obrazów Jana Matejki 'Bitwa pod Grunwaldem' i 'Kazanie Skargi' i tu został szambelanem papieża Piusa XII. 

Reportaż o Januszu Świeżym - polskim grafiku, rysowniku, pedagogu, zafascynowanym kulturą ludową i etnografią. Zbiory sztuki ludowej w Muzeum Narodowym w Lublinie zawdzięczają mu sporo eksponatów. Przyjaźnił się z dyrektorem muzeum Wiktorem Ziółkowskim (który stworzył muzeum lubelskie). Janusz Świeży zbierał informacje, między innymi, dotyczące stroju krzczonowskiego. Dzięki niemu strój ten stał się symbolem Lubelszczyzny.  Z jego badań etnograficznych korzysta młode pokolenie odtwarzające ubiory ludowe.fot. MM

Lubelska Kalinowszczyzna to dzielnica nasycona historią. Przed wojną ważnym elementem w jej krajobrazie była synagoga, po której dzisiaj nic już nie zostało. Jej dokładną lokalizację ustaliła Małgorzata Michalska-Nakonieczna, historyczka sztuki, która w ramach badań do doktoratu w 120 miasteczkach Lubelszczyzny analizowała żydowskie dziedzictwo (doktorat obroniła z wyróżnieniem na Politechnice Warszawskiej). Pełna pasji opowieść badaczki kieruje naszą uwagę na te obszary, gdzie nauka spotyka się z metafizyką. Jak bowiem wyjaśnić fakt, że w dawnym miejscu przechowywania Tory wyrosło piękne, rozłożyste drzewo?

Krzaczki z gminie Jabłonna to miejsce wśród pól, gdzie według wierzeń nastąpiło Wniebowstąpienie Pańskie i gdzie znajduje się środek świata. Jak w wielu tego typu miejscach, które według wierzeń są poza czasem i przestrzenią, był też głaz z odciśniętą stopą. Głaz ktoś ukradł, ale Krzaczki zaczynają wracać jako miejsce kultu. Znalazły się nawet w gminnej ewidencji zabytków.

Najbardziej niesamowite historie, które z trudem wyobraziłby sobie pisarz lub scenarzysta filmowy, zdarzają się naprawdę, a ich bohaterami są zwyczajni ludzie, którzy dostali się w tryby wielkiej historii. Do takiej refleksji skłania reportaż „Światło na stepie” – opowieść babci i wnuka. Babcia – to 90-letnia Henryka Paśnik, która w 1940 roku, jako młoda dziewczyna, została wywieziona przez Sowietów na Sybir, a następnie do Kazachstanu. O swoich przeżyciach nie mogła opowiadać przez dziesięciolecia, jako że temat deportacji w głąb ZSRR był w komunistycznej Polsce zakazany. Dopiero niedawno otworzyła świat swych wspomnień przed wnukiem – Arkadiuszem. Opowiedziała o cierpieniu, okrucieństwie, ale i o miłości… Czy mogła przypuszczać, że jej ukochany wnuk pojedzie Koleją Transsyberyjską na drugi koniec świata, aby zdjąć z niej najcięższe brzemiona i by wypełnić obietnice sprzed lat, by zapalić światło na stepie? Realizacja dźwięku Piotr Król.

„Obóz na Majdanku to trudny spadek, a jego muzeum to kłopotliwe sąsiedztwo. Jak się do niego odnosić? Czy możliwe jest pogodzenie żywej pamięci o strasznej historii tego miejsca z poczuciem sąsiedztwa i przynależności?” – takie pytania stawia sobie Anna Augustowska, studentka kierunku sztuki społeczne na UW. Pani Ania dorastała w sąsiedztwie byłego obozu koncentracyjnego... W opowieści poznajemy również wrażenia Joanny Bachury-Wojtasik, która po raz pierwszy odwiedza muzeum na Majdanku.

O czym jest sztuka? Czy jest sens oddzielać ją od życia osoby,która ją tworzy? Wizyta w podziemnej paryskiej pracowni Angeliki Markul nie daje jednoznacznych odpowiedzi. Można jednak odnieść wrażenie, że sztuka jest materią, która domaga się nieśmiertelności. Nowopowstała w Paryżu fundacja osobista "Maison Markul" będzie rodzajem archiwum pamięci dla przyszłych pokoleń Realizacja Piotr Król, muzyka Artur Giordano Zdjęcie Zuza Krajewska Głos Krystiana Boltanskiego - pochodzi z wywiadu udzielonego w radiu France Culture w dniu 14 listopada 2019 roku program Matins de Guillaume Erner 1'30' W audycji znalazły się także fragmenty muzyki autorstwa Come Aguiar z filmu artystycznego "La memoire des glaciers" autorstwa Angeliki Markul - 50" fragment wywiadu z Angeliką Markul z wystawy indywidualnej w KEWENIG Warehouse in Berlin-Moabit kwiecień 2022 prywatne nagrania dźwięków publiczności z wystawy Chrystiana Boltanskiego w Centre Pompidou 2019 2'

Dawid uległ wypadkowi na przejściu dla pieszych. Powrót do sprawności wymaga od niego niezwykłej pracy mad ograniczeniami ciała i mowy oraz pamięci. Postanowił się nie poddawać. Kocha rap. Pisze piosenki i je nagrywa. Wydał płytę "Głos serca". Jego idolami są raperzy: Chada i Peja. Wiążę swoją przyszłość właśnie z muzyką rapową. Fot. Kadr z teledysku do utworu "Podnoszę się" z pierwszej płyty Dawida "Głos serca", która dostępna jest na kanale YouTube BSDavido.

Czy w obozie na Majdanku możliwy był bunt? Na przełomie 1943 i 1944 roku więźniowie przygotowywali zbrojne wystąpienie przeciwko Niemcom. Gromadzili broń, opracowywali strategię walki i mieli gotowy plan na wypadek porażki. To wszystko działo się pod nosem oprawców, dzięki zorganizowanej siatce konspiracyjnej. Klucz do tej tajemnicy przez lata spoczywał pod ziemią. W ogródku przy ulicy Sapiechy w Lublinie ukryto 50-litrowy słój po ogórkach, który zamiast przetworów skrywał ponad dwa tysiące dokumentów wywiadu Armii Krajowej. To niezwykłe archiwum stało się dowodem na to, że za drutami Majdanka pulsowało drugie, podziemne życie. O tej niezwykłej karcie w historii Majdanka opowiadają eksperci z Państwowego Muzeum na Majdanku: Marta Grudzińska, Beata Siwek-Ciupak, Anna Surdacka, Anna Wójcik, Anna Wójtowicz i Krzysztof Tarkowski

Ciało zmarłej kobiety przez rok leżało w małym domku na odludziu w jednej z zamojskich wsi. W tym czasie córka regularnie przychodziła w odwiedziny do matki, opiekowała się domem i obejściem i pobierała rentę w imieniu zmarłej Sąsiadom mówiła, że mama jest w domu spokojnej starości.. Opowieścią o tym jak niepostrzeżenie zło wnika w duszę człowieka. gdy stare rytuały i tradycje przestraja mieć znaczenie, a nowych zasad według których należy postępować nie widać.

Jak ktoś przyzwyczajony do ogromnej sprawczości radzi sobie z nieuchronną, ludzką niemocą, która do każdego przychodzi wraz z wiekiem ?  Dziadek przez całe życie był ostoją dla swoich wnuków. Spokojny, opiekuńczy, pewny siebie, decyzyjny. teakz to on potrzebuje opieki i wsparcia. jak sobie z tym radzi i jak rodzą sobie z tą nową sytuacją jego najbliżsi?