Advertise on podcast: U Polaków za Olzą | Radio Katowice

W Suchej Górnej, z okazji 95-lecia Polskiej Szkoły Podstawowej, pod jednym z głazów zakopano kapsułę czasu – z pamiątkami dla kolejnych pokoleń. Z kolei w Jabłonkowie odsłonięto kolejny deskal – mural malowany na drewnie. Autorem jest Arkadiusz Andrejkow, który specjalizuje się w przenoszeniu archiwalnych fotografii na ściany budynków. Tym razem upamiętnił Szczepana Sikorę – burmistrza i społecznika, ważną postać w historii miasta.

W audycji: spotkanie z wierną słuchaczką, pasjonatką Śląska Cieszyńskiego z Łodzi i studentką etnologii na cieszyńskim Wydziale Sztuki i Nauk o Edukacji Loretą Lewiak.wizyta w Piosku w drzewiónce Karola Kurzysza. 

29.03.2026  Na pograniczu widać czasem wielkie sprawy w bardzo prostym znaku. W Bukowcu pojawiły się dwujęzyczne tablice na wjeździe od strony Polski – obok czeskiego „Bukovec” jest już także polski „Bukowiec”. O znaczeniu tej zmiany rozmawiamy z Robertem Kuligiem z bukowieckiego organu ds. mniejszości narodowych. Wracamy też do przepisów i praktyki: prawnik Dariusz Branny tłumaczy procedurę wprowadzania dwujęzycznych nazw, a z burmistrzem Jabłonkowa Jiřím Hamrozim rozmawiamy o tym, jak dwujęzyczność działa w życiu codziennym w jego mieście. W drugiej części audycji zaglądamy do Księgarni u Wirthów w Czeskim Cieszynie, gdzie Stanisław Gawlik opowiadał o Karolu Piegzie i książce „Górniczy stan” – publikacji, która przypomina jedną z najbarwniejszych postaci w historii Zaolzia.

15.03.2026 W audycji zaglądamy do Czeskiego Cieszyna, gdzie podczas eliminacji XIX Festiwalu Piosenki Dziecięcej młodzi wykonawcy z polskich szkół na Zaolziu walczyli o awans do finału.   W drugiej części spotykamy się z Krystyną Roszak, autorką humorystycznych opowiadań gwarowych, przy okazji premiery jej najnowszej książki „Srandy spod wieży”. Rozmawiamy o pisaniu „po naszymu”, o tym, jak rodzą się takie historie, i dlaczego gwara wciąż potrafi świetnie bawić.

Ponad 350 rodzinnych pamiątek Polaków z Zaolzia można oglądać na wystawie „Z Archiwum Z" w Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej. To opowieść o pamięci, tożsamości i historii zapisanej w domowych archiwach mieszkańców czeskiej części Śląska Cieszyńskiego.  Projekt wyrósł z rubryki „Pamiątki rodzinne" publikowanej w miesięczniku „Zwrot", a jego kuratorką jest dziennikarka Sylwia Grudzień.  W audycji mówimy o genezie projektu, jego bohaterach i o tym, dlaczego zwykłe przedmioty mogą mieć niezwykłą wartość. Wystawie towarzyszą fotografie Grzegorza Piaskowskiego z Muzeum Mazowieckiego w Płocku i ekspozycja poświęcona sztuce artystów zaolziańskich.

Zapraszamy dziś do Bajki – to jedna z 3 scen Teatru Cieszyńskiego w Czeskim Cieszynie. W sobotę Scena Lalek wystawiła premierę „Dziwożony” na podstawie książki polskiej pisarki Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel. Spektakl wyreżyserowała słowacka reżyserka Lucia Svobodová Vrana. Jakie to uczucie być sobą? Nie bać się czuć, nie bać się mówić, być smutną wtedy, kiedy akurat nie wypada i umieć powiedzieć „nie” - czytamy w opisie sztuki. „W domu dziewczynek Madzia na pewno tego się nie nauczy. Jednak dzięki swojej ciekawości i odwadze spotyka tę, która wie, jak to zrobić. To ona przeprowadzi Madzię przez świat własnego serca, by nie bała się być sobą. Bo dziwożoną się nie rodzisz, dziwożoną się stajesz, jeśli tak zdecydujesz.”, plany połączenia miejscowych kół PZKO Czeski Cieszyn-Centrum i Czeski Cieszyn-Osiedle - rozmowa z Małgorzatą Rakowską, prezeską koła w centrum. 

Troje uczniów Polskiego Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Czeskim Cieszynie reprezentuje swoją szkołę podczas Młodzieżowych Oblad Organizacji Narodów Zjednoczonych – International Model United Nations – w Nowym Jorku. To prestiżowe spotkanie młodych ludzi z całego świata, którzy wcielają się w role dyplomatów i debatują nad najważniejszymi problemami współczesności. Połączymy się z jednym z uczestników – Mateo Ruckim – i zapytamy, jak wygląda taka symulacja obrad ONZ od kulis. Odwiedzimy też Polską Szkołę Podstawową w Lutyni Dolnej. Z dyrektor Sabiną Suchanek porozmawiamy o egzaminach dziewiątoklasisty, programie promującym aktywność fizyczną wśród uczniów oraz o wprowadzonym zakazie używania telefonów komórkowych w szkole.

W audycji:  - Dzień Otwartych Drzwi w Polskiej Szkole Podstawowej w Czeskim Cieszynie, - spotkanie z Anną Milerską, narciarką biegową z Nydku, która otrzymała nominację na zimową olimpiadę we Włoszech. 

W audycji: - kurs narciarski dla uczniów Polskiej Szkoły Podstawowej w Czeskim Cieszynie zorganizowany na Złotym Groniu w Istebnej, - zapowiedź 51. Zjazdu Gwiaździstego, najważniejszej zimowej imprezy sportowej dla uczniów polskich szkół na Zaolziu, - spotkanie z zaolziańską noblistką, czyli Justyną Szewczyk, uczennicą Polskiej Szkoły Podstawowej im. S. Hadyny w Bystrzycy. Zaolziański Nobel organizowany przez Fundację Volens i Kongres Polaków w Rep. Czeskiej to wyjątkowy projekt literacki, którego celem jest promocja języka i kultury polskiej wśród młodzieży z Zaolzia. 

W audycji zaglądamy do Mostów koło Jabłonkowa. Po rocznej przerwie do „Kasowego”, siedziby Miejscowego Koła PZKO, wrócił Bal Gorolski – jedna z najważniejszych nieplenerowych imprez folklorystycznych w Republice Czeskiej. Tegoroczna, 46. edycja miała szczególny wymiar, bo organizację przejęła młodsza ekipa. W drugiej części programu przenosimy się do Czeskiego Cieszyna. Po 15 latach przerwy do kalendarza wydarzeń wrócił Klub Propozycji, reaktywowany przez MK PZKO Czeski Cieszyn-Centrum, działający dziś pod patronatem prof. Karola Polaka. Przypominamy ideę klubu i jego znaczenie dla życia kulturalnego Zaolzia. Na zakończenie zapraszamy na koncert kolędowy Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej. O wydarzeniu, które odbędzie się 15 stycznia w „Kasowym” w Mostach koło Jabłonkowa, opowiada nasz rozmówca – Kazimierz Nitkiewicz, założyciel zespołu.

Gościem audycji jest Ewa Szczerbowa znana jako Jewka Trzyńczanka. Rozmawiamy o jej książce "Pokryncóne chodniczki", zbiorze opowiadań pisanych gwarą, osadzonych w realiach Zaolzia i Trzyńca. Autorka opowiada o codziennym życiu, pamięci i tożsamości regionu, widzianych z perspektywy zwykłych ludzi.

Zaczynamy od wyjątkowego wydarzenia w Teatrze Cieszyńskim w Czeskim Cieszynie – 80 lat po uruchomieniu tej instytucji teraz otwarto ponownie gruntownie odnowiony budynek. Sprawdzamy, co zmieniło się w teatrze po modernizacji i co w najbliższym czasie planuje m.in. Scena Polska. Nie zabraknie też muzycznych przystanków – od Edyty Geppert, przez Divertimento Cieszyńskie, po świąteczne brzmienia zespołu Bartnicky i radiową premierę zaolziańskiej grupy Arzia. W świątecznej atmosferze zatrzymujemy się ponadto przy tradycjach – zaglądamy do Błędowic, gdzie pani Henryka Ożana od lat piecze szulki, kruche bożonarodzeniowe rurki z cynamonową nutą, tak charakterystyczne dla Zaolzia.

Pierwszy mural na Zaolziu stworzony na obiekcie należącym do Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego - rusałkę z lirą i rotundą św. Mikołaja w tle w Domu PZKO w Czeskim Cieszynie-Sibicy stworzył Maciej "Kamer" Szymonowicz.  Cieszynity 2025 - rozmowy z laureatami tegorocznej nagrody dla wybitnych osób promujących Śląsk Cieszyński poza jego granicami. 

W najnowszej audycji zaglądamy na 21. Konkurs Gwar „Po cieszyńsku po obu stronach Olzy”, odwiedzamy po modernizacji Těšínské divadlo i zapraszamy na premierę Sceny Polskiej „Dziękuję za muzykę”. W programie także rozmowa z dyrektorem szkoły w Wędryni Krzysztofem Gąsiorowskim.