Advertise on podcast: Radio Lifo

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να γίνουν προσβάσιμα τα πεζοδρόμια της πόλης; Πώς χειρίζονται η Δημοτική Αστυνομία και η Τροχαία τις κλήσεις ΑμεΑ για παράνομο παρκάρισμα; Ποιες είναι οι συνέπειες της δυσκολίας μετακίνησης στην πόλη για ένα ανάπηρο άτομο; Η καλλιτέχνιδα παραστατικών τεχνών Ολτιάνα Ζούπας μοιράζεται τη δική της εμπειρία με τη Χρυσέλλα Λαγαρία και τον Θοδωρή Τσάτσο. Με αφορμή μια δημόσια ανάρτησή της, η Ολτιάνα μιλά για το πώς η έλλειψη υποδομών και προσβασιμότητας καταλήγει σε περιορισμό της ελευθερίας, της αυτονομίας και της αξιοπρέπειας των ανθρώπων με αναπηρία. Στη συζήτηση αναδεικνύεται η καθημερινή μάχη των ατόμων με αναπηρία για το αυτονόητο: την ασφαλή και ανεμπόδιστη μετακίνησή τους στον δημόσιο χώρο. Η ίδια περιγράφει την πολυετή προσπάθειά της να αποκατασταθεί ένα κατεστραμμένο πεζοδρόμιο στον Κερατσίνι, το οποίο, ακόμη και μετά την ανακατασκευή του, εξακολουθεί να παρουσιάζει προβλήματα. Οι ευθύνες μεταφέρονται από τη μια Αρχή στην άλλη, αποκαλύπτοντας ένα γραφειοκρατικό αδιέξοδο. Την ίδια στιγμή, η αστυνομία συχνά αποφεύγει να επιβάλλει πρόστιμα. Για την Ολτιάνα το ζήτημα δεν είναι απλώς η ταλαιπωρία. Είναι η αδυναμία να βγει από το σπίτι της, να κινηθεί αυτόνομα και να οργανώσει την καθημερινότητά της αλλά και η ψυχική φθορά που προκαλεί η ανάγκη να σχεδιάζει κάθε από την αρχή τις διαδρομές της. Η συζήτηση επεκτείνεται στην κοινωνική αντίληψη για την αναπηρία και στην αμφισβήτηση της αυτονομίας των ανάπηρων ατόμων. Το κεντρικό μήνυμα είναι πως η προσβασιμότητα δεν αποτελεί χάρη ούτε ειδικό προνόμιο. Είναι δικαίωμα. Οι ελεύθεροι δρόμοι και τα προσβάσιμα πεζοδρόμια προϋποθέτουν πολιτική βούληση, σαφή κατανομή ευθυνών και ουσιαστική εφαρμογή της νομοθεσίας, ώστε κάθε άνθρωπος να μπορεί να ζει με ελευθερία, ασφάλεια και αξιοπρέπεια.

Είναι όλα τα αμαξίδια κατάλληλα για κάθε χρήστη; Τι είναι τα εργαλεία αξιοπρέπειας; Υπάρχει κρατική στήριξη για την αγορά τέτοιων εργαλείων; Τα βοηθήματα κινητικότητας δεν «καθηλώνουν» τους ανθρώπους με αναπηρία· τους δίνουν τη δυνατότητα να κινηθούν, να αυτονομηθούν και να ζήσουν τη ζωή που επιλέγουν. Στο νέο επεισόδιο του πόντκαστ «Ζούμε Ρε» της LiFO, η Δήμητρα Γκασούκα μιλά για τη δική της διαδρομή από τη βακτηρία και το ρολέιτορ στο ηλεκτρικό αμαξίδιο και εξηγεί γιατί η χρήση τους δεν αποτελεί ήττα, αλλά εργαλείο ελευθερίας και αξιοπρέπειας. Παράλληλα, ανοίγει η συζήτηση για την πρόσβαση στα κατάλληλα βοηθήματα, το κόστος, την κρατική στήριξη, την προσβασιμότητα και τον καθοριστικό ρόλο της οικογένειας και της κοινότητας. Η συζήτηση εστιάζει στα «εργαλεία αξιοπρέπειας» και στο πώς μπορούν να ενισχύσουν την αυτονομία των ανθρώπων με αναπηρία. Η Δήμητρα περιγράφει την προσωπική της εμπειρία με διαφορετικά βοηθήματα και τονίζει ότι το αμαξίδιο δεν περιορίζει, αλλά μπορεί να ανοίξει τον δρόμο προς την ελευθερία και την κοινωνική ζωή. Παράλληλα, αναδεικνύονται τα στερεότυπα που συχνά αποτρέπουν ανθρώπους από τη χρήση βοηθημάτων, ακόμη και όταν τα χρειάζονται, καθώς και το γεγονός ότι η ίδια η αναπηρική κοινότητα εσωτερικεύει αυτές τις αντιλήψεις. Συζητούνται επίσης το υψηλό οικονομικό κόστος, η ανάγκη εξατομικευμένου εξοπλισμού και τα κενά στην κρατική κάλυψη. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σημασία της ενημέρωσης από την ίδια την αναπηρική κοινότητα, αλλά και στον μύθο της συλλογής πλαστικών καπακιών για την αγορά αμαξιδίων.

Στον «Ίωνα» έχουμε έναν ήρωα που χρειάζεται επειγόντως τα βασικά διαπιστευτήρια μιας ταυτότητας: μια μητέρα, έναν πατέρα, ένα όνομα, κι ένα δικό του σπιτικό. Δεν έχει τίποτε από αυτά στον κόσμο όπου κατοικεί παιδιόθεν, τους Δελφούς. Όμως η ταυτότητα του ήρωα και η διαδικασία που οδηγεί στην αναγνώρισή του αποδεικνύονται πολύ πιο σύνθετα απ’ ό,τι αρχικά φαίνεται.  Ο Ίων πηγαίνει σαν μπαλάκι του πινγκ πονγκ από τον έναν υποψήφιο γονέα στον άλλον. Πώς δύναται να πατήσει στα πόδια του, όταν διαρκώς γλιστράει στην αβεβαιότητα και την αντίφαση; Πώς μπορεί να μάθει την καταγωγή του και να ταυτιστεί με αυτούς στους οποίους ανήκει; Επιπλέον, πώς μπορούμε να κρίνουμε τι συνεισφέρουν η Φύση («φύσις») και η Ανατροφή («τροφή») στη συγκρότηση ενός εαυτού, όταν η ανατροφή του Ίωνα ως έκθετου παιδιού στην κατοικία του αληθινού πατέρα του συνδυάζει ακούσια και τα δύο; Το κείμενο θέτει το κρίσιμο ερώτημα: «Ποιος είναι ο αληθινός γονιός;». Και απαντά ευνοώντας τον πατέρα, την κοινότητα και την αθηναϊκή αυτοκρατορία.

Έχει σχέση η επιθυμία με την πολιτική; Πού συναντάει ο πόθος την πειθώ; Ποιος μπορεί να θέσει τη θεά Αφροδίτη και την Αθηνά τη μία στην υπηρεσία της άλλης; Φαίνεται πως μόνον οι γυναίκες είναι ικανές, αν το αποφασίσουν. Καίτοι εξορισμένες από το πολιτικό πεδίο, θα εξεγερθούν και θα εισβάλουν στη δημόσια σφαίρα, προκαλώντας αντιστροφή των σχέσεων εξουσίας. Στόχος τους, όμως, είναι η ενότητα και όχι ο διχασμός. Η ειρήνη και όχι η συνέχιση του πολέμου. Πώς θα τα πετύχουν αυτά;Οι γυναίκες της «Λυσιστράτης» χρησιμοποιούν δυνάμεις και τεχνικές που αντλούν όχι μόνο από τη σεξουαλική τους εμπειρία αλλά και απότην οικιακή, καθώςκαι από τη συμμετοχή τους στη θρησκευτική ζωή της πόλεως. Όσο κι αν η τελευταία τούς αρνείται τα δικαιώματά τους, εκείνες αποδεικνύουν πως αποτελούν το πιο ζωτικό κομμάτι της. Τώρα,«η σωτηρία όλης της Ελλάδας κρέμεται απ’ των γυναικών τα χέρια».

Στο νέο επεισόδιο του πόντκαστ «Ζούμε Ρε», η Κατερίνα Μαλακατέ, συγγραφέας και βιβλιοπώλισσα, συζητά με τη Χρυσέλλα Λαγαρία και τον Θοδωρή Τσάτσο για τον αυτισμό, την αναπηρία και τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία συνεχίζει να αντιμετωπίζει τους ανθρώπους που αποκλίνουν από το «κανονικό». Με αφορμή τη δολοφονία του 20χρονου Θοδωρή Ζαβραδινού Καραμπαμπά στο Άργος, η συζήτηση ανοίγει δύσκολα αλλά αναγκαία ερωτήματα: πώς αντιμετωπίζουν οι κρατικές αρχές τα άτομα που βρίσκονται στα φάσμα του αυτισμού; Γιατί οι άνθρωποι με αόρατες αναπηρίες συχνά πρέπει να αποδεικνύουν συνεχώς την ύπαρξή τους; Και γιατί η κοινωνία εξακολουθεί να συνδέει την αναπηρία με την ανικανότητα, την εξάρτηση και τον αποκλεισμό; Η Κατερίνα Μαλακατέ μιλά για τον φόβο, το στίγμα και την ανάγκη τα αυτιστικά άτομα να έχουν φωνή και ορατότητα. Εξηγεί πώς η έλλειψη ενημέρωσης μπορεί να μετατρέψει μια διαφορετική συμπεριφορά σε παρεξήγηση ή ακόμα και σε κίνδυνο, ενώ αναδεικνύει την ανάγκη για εκπαίδευση όσων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή: αστυνομικών, εκπαιδευτικών και επαγγελματιών που έρχονται καθημερινά σε επαφή με αυτιστικά άτομα. Η συζήτηση επεκτείνεται και στους γονείς, στο βάρος της ενοχής που συχνά τους επιβάλλεται αλλά και στη σημασία της αυτοεκπροσώπησης των ανάπηρων ανθρώπων. Ένα επεισόδιο για τον αυτισμό πέρα από τα στερεότυπα, για το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και για την ανάγκη μια κοινωνία να μάθει πρώτα να ακούει.

Στις «Τρωάδες», οι πενθούσες μητέρες –και όλες οι πενθούσες γυναίκες– έρχονται εκκωφαντικά στο προσκήνιο. Εδώ, στις πλασματικές ακτές της Τροίας, είναι ελεύθερες να θρηνήσουν και να διαμαρτυρηθούν όσο το επιθυμούν. Οι νόμοι του Σόλωνα δεν τις αγγίζουν. Και η Αθήνα, μαζεμένη στο κοίλον, είναι υποχρεωμένη να τις ακούσει. Οι άνδρες θεατές έρχονται, έτσι, αντιμέτωποι με το απαγορευμένο, με αυτό που δεν επιτρέπεται να δουν στην Αγορά ή στον Κεραμεικό: με τη θέα και τον ήχο που παράγει ένα μητρικό σώμα, όταν έχει απολέσει τα αγαπημένα του πρόσωπα. Με τις σπαρακτικές συνέπειες της δικής τους συμπεριφοράς, της κατεξοχήν ανδρικής συμπεριφοράς: του πολέμου.

Γιατί αυτές είναι οι πιο σπουδαίες «Τρωάδες» που έχουν ανέβει ποτέ στην Επίδαυρο; Τι σημαίνει στην πράξη μια πραγματικά προσβάσιμη για τους ανάπηρους θεατές θεατρική παράσταση; Πώςαλλάζει η ίδια η καλλιτεχνική διαδικασία όταν στη σκηνή συνυπάρχουν καλλιτέχνες με και χωρίς αναπηρία; Τελικά, μπορεί η συμπερίληψη να μεταμορφώσει όχι μόνο το ποιος βλέπει θέατρο αλλά και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο το αντιλαμβανόμαστεόλοι μας;   Με αφορμή την ιστορική παρουσίαση των «Τρωάδων» του Ευριπίδη στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου στις 31 Ιουλίου και 1 Αυγούστου, σε μετάφραση Γιάννη Τσαρούχη και διασκευή-σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου, η καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου Αργυρώ Χιώτη και η συνιδρύτρια της ομάδας «Εν Δυνάμει» Ελένη Δημοπούλου συζητούν με τη Χρυσέλλα Λαγαρία και τον Θοδωρή Τσάτσο για μια παράσταση που φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου. Η πρώτη πλήρως προσβάσιμη παραγωγή που παρουσιάζεται στην Επίδαυρο ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση γύρω από το δικαίωμα όλων στην πολιτιστική εμπειρία, στις προκλήσεις αλλά και στην προσβασιμότητα στις παραστατικές τέχνες, τη σημασία της συνεργασίας με την κοινότητα των ατόμων με αναπηρία και τον τρόπο με τον οποίο η συμπερίληψη μπορεί να επηρεάσει δημιουργικά τόσο τους καλλιτέχνες όσο και το κοινό. Στη συζήτηση αναδεικνύεται ο λόγος που η προσβασιμότητα δεν αποτελεί μια απλή τεχνική υπηρεσία αλλά μια βαθιά καλλιτεχνική και κοινωνική επιλογή, ο τρόπος που σχεδιάζεται μια παράσταση ώστε να είναι προσβάσιμη σε θεατές με αισθητηριακές αναπηρίες, ο ρόλος της τεχνολογίας αλλά και γιατί το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργούνται «παραστάσεις για ανάπηρους» αλλά καλύτερο θέατρο για όλους. Ένα επεισόδιο για τη δύναμη της τέχνης να καταργεί αποκλεισμούς, να δημιουργεί νέους τρόπους συνύπαρξης και να υπενθυμίζει ότι το θέατρο γίνεται πραγματικά δημόσιο μόνο όταν μπορεί να χωρέσει όλες και όλους.

Πόσο συχνά, πίσω από μια δήθεν πρόθεση να προσφέρει κάποιος βοήθεια σε μια τυφλή γυναίκα, κρύβονται παραβιαστικές συμπεριφορές; Πώς μπορεί κάποια να γράψει για όσα ζει – είναι ένα τέτοιο κείμενο λογοτεχνία; Η Χριστίνα Σαρρή σε αυτό το επεισόδιο της σειράς πόντκαστ «Ζούμε Ρε!» μιλά για τη σχέση της αναπηρίας με τη συγγραφή, για την έμφυλη διάσταση της τυφλότητας, για τις πολλαπλές ταυτότητες που μπορεί να έχει το ίδιο άτομο –ως γυναίκα αλλά και ως τυφλή– αλλά και για τις επιθετικές συμπεριφορές που έχει δεχτεί μιλώντας και γράφοντας ανοιχτά για τη ζωή της.

«Έλα όπως είσαι»: Αυτό θα μπορούσε να είναι το άτυπο μότο του Kollines Sound, του νέου μουσικού φεστιβάλ που γεννιέται στις Κολλίνες Αρκαδίας και για τη Ματούλα Ζαμάνη είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή διοργάνωση συναυλιών. Είναι ένα «κάλεσμα για επιστροφή» στις παρέες, στα χωριά, στη συλλογικότητα, στις μικρές ανθρώπινες συνδέσεις που, όπως λέει,τις έχουμε χάσει. Εξηγεί πώς μια ομάδα περίπου 80 ανθρώπων ένωσε τις δυνάμεις της για να στήσει ένα φεστιβάλ μέσα στη φύση με μουσική, εργαστήρια, ντόπιους, γυναίκες του χωριού που μαγειρεύουν, παιδιά, καλλιτέχνες διαφορετικής λογικής, που όλοι έχουν μια κοινή επιθυμία: να δημιουργηθεί ξανά χώρος για το «μαζί». Η κουβέντα, ωστόσο, δεν μένει εκεί. Περνά στην Αμοργό, στη ζωή μακριά από το κέντρο, στην ανάγκη για γαλήνη, στο βλέμμα προς τον ουρανό, στη θεραπευτική δύναμη της φύσης και της μουσικής. «Η μουσική δεν ήταν ποτέ για να είμαστε καλύτεροι», λέει κάποια στιγμή. «Ήταν για να παίξουμε μουσική». Και ίσως τελικά αυτό να είναι το Kollines Sound: όχι ένα ακόμη φεστιβάλ αλλά μια προσπάθεια να ξαναθυμηθούμε πώς είναι να συναντιόμαστε. To KollinesSound πραγματοποιείται από τις 29/5 ως τις 1/6 στο χωριό Κολλίνες της Αρκαδίας, σε υψόμετρο 780 μέτρων.

Η Χρυσέλλα Λαγαρία και ο Θοδωρής Τσάτσος συζητούν με τη Στέλλα Τσουκαλά, μια μαθήτρια που ζει από τα δύο της χρόνια με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια και ωριμότητα, η Στέλλα μιλά για μια καθημερινότητα που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν πραγματικά: την αδιάκοπη διαχείριση του σακχάρου, την εξάντληση, τις νύχτες χωρίς ύπνο, το άγχος που επηρεάζει το σώμα αλλά και για τα στερεότυπα που εξακολουθούν να συνοδεύουν τον διαβήτη. Θυμάται τα πρώτα σχόλια που δέχτηκε στο σχολείο, όταν τα άλλα παιδιά πίστευαν ότι ο διαβήτης «κολλάει» ή ότι «τον παθαίνεις από τα γλυκά», αλλά και τη στιγμή που αποφάσισε να παρουσιάσει μόνη της στην τάξη τι σημαίνει πραγματικά να ζεις με αυτήν τη συνθήκη. Μιλά για τη σημασία της ενημέρωσης μέσα στη σχολική κοινότητα, για την υποστήριξη που χρειάζεται ένα παιδί με διαβήτη από φίλους, δασκάλους και οικογένεια, αλλά και για το πόσο σημαντικό είναι να μπορείς να ζητήσεις βοήθεια χωρίς ντροπή. Παράλληλα, εξηγεί πώς η τεχνολογία έχει αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων με διαβήτη τύπου 1, πώς λειτουργούν οι σύγχρονες αντλίες ινσουλίνης και γιατί η ψυχική υγεία παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της νόσου. Και μέσα από όλα αυτά, μοιράζεται τη φράση της μητέρας της που της έγινε τρόπος ζωής: «Ή θα κάτσουμε σπίτι να κλαίμε ή θα το κοιτάξουμε κατάματα». Ένα επεισόδιο για την ανθεκτικότητα, την ενημέρωση και τη δύναμη να συνεχίζεις να ζεις κανονικά, ακόμα και όταν τίποτα δεν είναι πραγματικά εύκολο.

Ο Θοδωρής Τσάτσος και η Χρυσέλλα Λαγαρία συνομιλούν με τον διδάκτορα Αστροφυσικής Αργύρη Κουμτζή, που σήμερα ζει και εργάζεται στη Γερμανία ως data scientist, για τα εμπόδια που χρειάστηκε να ξεπεράσει προκειμένου να εισαχθεί στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, για την καθημερινότητά του ως φοιτητή αλλά και για τις προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι οπτικά ανάπηροι σπουδαστές. Παράλληλα, μιλά για τις τεχνικές που επιστράτευσε και τους «συμμάχους» που απέκτησε στην πορεία του προς την ολοκλήρωση των σπουδών του, από το προπτυχιακό έως το διδακτορικό. Μέσα από τις περιγραφές του αναδεικνύεται τόσο η σημασία της επιμονής όταν κυνηγάς αυτό που αγαπάς όσο και η μεγάλη απόσταση που έχουν να διανύσουν τα ελληνικά πανεπιστήμια μέχρι να γίνουν πραγματικά προσβάσιμα για όλους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην τεχνητή νοημοσύνη που αλλάζει ριζικά το τοπίο για τους τυφλούς φοιτητές, προσφέροντας πρόσβαση σε γνώση και εργαλεία που μέχρι πρόσφατα ήταν αδιανόητα.

Συζητώντας για τα «μεγάλα», συχνά ξεχνάμε τα μικρά, εκείνα που τελικά καθορίζουν την καθημερινότητα. Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ζούμε, ρε!» με τη Χρυσέλλα Λαγαρία και τον Θοδωρή Τσάτσο η κουβέντα ξεκινά από απλές, σχεδόν αυτονόητες απορίες: πώς ένα τυφλό άτομο διαλέγει ρούχα, πώς τα πλένει, πώς οργανώνει την ντουλάπα του; Μέσα από χιούμορ και προσωπικές εμπειρίες, αναδεικνύεται μια πραγματικότητα που για πολλούς παραμένει αόρατη. Η καλεσμένη αυτού του επεισοδίου Ευγενία Μητροσύλη, σχεδιάστρια και επιχειρηματίας, φέρνει μια διαφορετική οπτική στον χώρο της μόδας, προτείνοντας λύσεις που ενσωματώνουν την προσβασιμότητα χωρίς να χάνουν σε αισθητική ή βιωσιμότητα. Με εργαλεία όπως τα QR codes με ηχητικές πληροφορίες και τα ανάγλυφα στοιχεία Braille, αλλά και την αξιοποίηση τεχνολογιών όπως το NFC, δείχνει πώς η ένδυση μπορεί να γίνει εργαλείο αυτονομίας. Η συζήτηση αγγίζει και τις προκλήσεις που κρύβουν τέτοιες καινοτομίες: το κόστος, τις τεχνικές δυσκολίες αλλά και τη σημασία της συνεργασίας με τα ίδια τα άτομα που τα αφορά. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη για μια πιο συμπεριληπτική προσέγγιση στη μόδα και τον σχεδιασμό, όπου η προσβασιμότητα δεν είναι «έξτρα» αλλά βασική αρχή. Ένα επεισόδιο για το πώς η τεχνολογία, η ενσυναίσθηση και η δημιουργικότητα μπορούν να αλλάξουν την καθημερινότητα και να κάνουν τον κόσμο λίγο πιο ανοιχτό για όλους.

Σε αυτό το επεισόδιο του «Ζούμε ρε», η Χρυσέλλα Λαγαρία και ο Θοδωρής Τσάτσος συζητούν με την Πατρίτσια Τόσκα για ένα θέμα που θεωρητικά έχουμε εξαντλήσει, αλλά πρακτικά δεν έχουμε αγγίξει καν: την προσβασιμότητα. Με αφορμή τη συμμετοχή της στην ταινία μικρού μήκους της Αντιγόνης Καρνεσιώτη, «The Handbrake», η Πατρίτσια μιλά για την καθημερινότητα ενός ανθρώπου που κινείται με αμαξίδιο σε μια πόλη όπου απαιτείται διαρκήςεκ των προτέρων σχεδιασμός για το αυτονόητο: να βγεις από το σπίτι και να φτάσεις κάπου. Η κουβέντα ξεκινά από τα ταξίδια της στο εξωτερικό και τη σύγκριση με την ελληνική πραγματικότητα. Πόλεις όπως η Βαρκελώνη δείχνουν τι σημαίνει υποδομή που λειτουργεί, ενώ στην Αθήνα η μετακίνηση μοιάζει με άσκηση επιβίωσης. Δεν είναι μόνο τα πεζοδρόμια ή τα μέσα μεταφοράς αλλά η ανάγκη να χαρτογραφείς εκ των προτέρων κάθε διαδρομή, να εξαρτάσαι από τη βοήθεια τρίτων ή να μην μπορείς να λειτουργήσεις αυθόρμητα. Μέσα από την ιστορία της ταινίας, που γεννήθηκε αυθόρμητα «σε έναν καφέ», αναδεικνύεται κάτι βαθύτερο: η αναπηρία δεν είναι ατομικό ζήτημα, αλλά συλλογικό. Η έλλειψη προσβασιμότητας αποκλείει την ορατότητα, την εξοικείωση, τελικά την ίδια τη συνύπαρξη. Και αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο άγνοιας που δύσκολα σπάει. Η Πατρίτσια αποφεύγει τη δραματοποίηση και επιμένει σε κάτι πιο ουσιαστικό: δεν χρειάζεται λύπηση, χρειάζεται κανονικότητα. Όχι ειδική μεταχείριση, αλλά ίσα δικαιώματα στον δημόσιο χώρο. Όπως λέει, «δεν είναι δικό μας θέμα, είναι όλων». Τελικά, το ερώτημα δεν είναι γιατί συνεχίζουμε να μιλάμε γι’ αυτά τα θέματα. Είναι γιατί ακόμα χρειάζεται.

Το 2017 ο όρος της αρτιμέλειας καταργήθηκε από τις ιδιωτικές δραματικές σχολές έπειτα από τον συντονισμένο αγώνα ανάπηρων καλλιτεχνών και συλλογικοτήτων. Σήμερα, σχεδόν μια δεκαετία μετά, η ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται, στο πεδίο του χορού. Με αφορμή την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, η Ντέμυ Παπαθανασίου εξηγεί γιατί η συμπερίληψη δεν μπορεί να είναι αφηρημένη έννοια αλλά θεσμική πρόβλεψη. Μιλά για την ανάγκη άρσης της αρτιμέλειας, για την υποχρεωτική ποσόστωση 5%, για την κτιριακή και εκπαιδευτική προσβασιμότητα, για την επιμόρφωση των καθηγητών και για μια σχολή που θα μπορούσε να γίνει πρότυπο και όχι εξαίρεση. Η ίδια περιγράφει στην Χρυσέλλα Λαγαρία και τον Θοδωρή Τσάτσο τη δική της διαδρομή στον χορό, για τις «μπλε ηλεκτρίκ» πατερίτσες που έγιναν μέρος της χορογραφίας της, τις πρόβες, την πειθαρχία, τη χαρά της δημιουργίας και αποδομεί το αφήγημα του «ήρωα» που απλώς τα καταφέρνει. Ο χορός, λέει, είναι δουλειά. Είναι τέχνη. Είναι δικαίωμα. Γιατί η αναπηρία δεν είναι εμπόδιο στην καλλιτεχνική πράξη. Είναι μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας. Και γιατί, όπως λέει η ίδια, «τίποτα για εμάς χωρίς εμάς». Ένα επεισόδιο για το σώμα, τη σκηνή και το ποιος αποφασίζει ποια σώματα έχουν θέση σε αυτή.

Πώς διαμορφώθηκε ιστορικά το πλαίσιο προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις μεγάλες διακηρύξεις μέχρι σήμερα; Με ποιον τρόπο τα θεσμικά όργανα και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα συμβάλλουν στη διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών; Και τελικά, αρκεί η νομική κατοχύρωση από μόνη της ή απαιτείται συνεχής διεκδίκηση και ενεργή συμμετοχή για την ουσιαστική εφαρμογή τους στην καθημερινότητά μας; Η Κατερίνα Παπανικολάου συζητά με την Άννα Ευσταθίου και τον Βασίλη Σωτηρόπουλο, στο πλαίσιο του 2ου κύκλου των «Open Talks».   Τα «Open Talks» είναι μια σειρά «ανοιχτών», ουσιαστικών συζητήσεων για τα δικαιώματα, τα στερεότυπα και την ίση πρόσβαση στην αγορά εργασίας, με σημαντικούς καλεσμένους από όλο το φάσμα της κοινωνίας. Αποτελούν μια συνεργασία της LiFO, της Tsomokos και της PwC Ελλάδας, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «The Upfront Initiative».