Advertise on podcast: Labirent

Düşünmek sadece zihinsel bir eylem midir, yoksa adımlarımızla şekillenen fiziksel bir ritim mi? Bu bölümümüzde, insanlık tarihinin en büyük düşünürlerini peşinden sürükleyen "yürüme" eylemini masaya yatırıyoruz. Kierkegaard’ın zihni hafifleten adımlarından, Nietzsche’nin Ecce Homo’da bahsettiği "yalnızca yürüyerek kazanılan fikirlere güvenme" felsefesine uzanıyoruz. Yürümenin sadece ruhu değil, beyni de nasıl dönüştürdüğünü bilimsel verilerle inceliyoruz. Yürüyüşü koşu ve bisiklet gibi diğer kardiyo egzersizlerinden ayıran o benzersiz "hemodinamik etkiyi" konuşuyoruz. Son olarak adımlarımızı rotalara döküyoruz: İngiltere’nin büyüleyici manzaralarıyla ünlü Hastings - Eastbourne hattından, Türkiye’nin tarih ve doğayı birleştiren kadim Likya Yolu’na kadar yürüyüşün izini sürüyoruz. Zihninizi açacak, adımlarınıza ritim katacak bu yolculuğa davetlisiniz. Keyifli dinlemeler Stanford deneyi - Give your ideas some legs

Bu bölümde emeğin felsefi ve tarihsel anlamını keşfediyoruz. Antik Yunan’dan günümüze uzanan bir yolculukta, bedensel emeğin neden küçümsendiğini, çalışmanın nasıl kutsal bir görev haline geldiğini ve sonunda neden anlamını yitirdiğini tartışıyoruz. Platon ve Aristoteles’in “düşünceyi” emeğin üstünde konumlandırdığı dünyadan, Weber’in Protestan ahlakıyla “çalışmak ibadettir” anlayışına; oradan da Marx’ın yabancılaşma teorisine ve Locke’un “emek mülkiyetin kaynağıdır” düşüncesine uzanıyoruz. Max Weber - Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu John Locke - Yönetim Üzerine İkinci İnceleme Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Ses nerede başlar, müzik nerede biter ve sessizlik gerçekten boşluk mudur? Bu bölümde, insanlığın ilk ritimlerinden bugünün dijital ses dünyasına kadar müziğin nasıl anlam, kimlik ve hafıza taşıdığını konuşuyoruz. Aynı zamanda sessizliğin beynimiz üzerindeki etkilerine bakıyoruz: dikkat, zihinsel yenilenme ve duygusal denge üzerindeki rolü gerçekten düşündüğümüzden daha büyük olabilir. Gürültü çağında dinlemeyi, durmayı ve boşluğu duymayı yeniden keşfettiğimiz bir sohbet. Paint it, Black ve Erkin Koray - Did The Rolling Stones Steal ‘Paint It, Black’ From A Turkish Song? Blues ve siyahilerin müzik tarihine odaklanan bir blog yazısı - The African Roots of Blues Music Sessizliğin nörogenezi tetikleyebileceğini öne süren çalışma. - Is silence golden? Sessizliğin kardiyovasküler sistem üzerine olumlu etkileri - The importance of silence Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

İlk bölümde şakanın sınırlarını kurcalamıştık; bu bölümde sonuçlarıyla yüzleşiyoruz. Komedi’de, yapılan şakaların neden ve nasıl bir linç kültürüne dönüştüğünü konuşuyoruz: Bir espri gerçekten zarar verdiği için mi tepki toplar, yoksa tepki vermek mi yeni bir performans alanı haline gelmiştir? Hassas konularda şaka yapmak meseleyi hafifletir mi, yoksa tam tersine spot ışığını oraya çevirip konuşulmasını mı sağlar? Herkesin mutlaka hassas olduğu bir başlık varken, bu mantığı sonuna kadar götürürsek hiçbir şey söylememek mi en güvenli seçenek olur? Komedi burada sadece güldürme aracı değil; güç, görünürlük ve sınırlar hakkında bir stres testi. Kim konuşabilir, kim gülebilir, kim adına? Linç ile eleştiri arasındaki çizgi nerede silikleşir? Bu bölüm, rahatsız olmanın, rahatsız etmenin ve birlikte düşünmenin anatomisini çıkarıyor. Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Bu bölümde şakanın sınırlarını masaya yatırıyoruz. Gerçekten her konuda şaka yapılabilir mi, yoksa bazı alanlar dokunulmaz mı? “Şaka” dediğimiz şey bir niyet meselesi mi, yoksa sonuçlarıyla mı değerlendirilir? Güldüren şey aynı anda incitebilir mi; inciten her şey yanlış mıdır? Oldukça liberal bir yerden bakıyoruz: ifade özgürlüğü, mizahın dönüştürücü gücü, tabu kavramı ve “rahatsız olma hakkı” üzerine dürüst bir muhasebe yapıyoruz. Kutsal sayılan konular neden kutsal, kim tarafından ve ne pahasına? Mizah gücü yukarı mı vurmalı, aşağı mı; yoksa bu ayrımın kendisi mi sorunlu? Savunma yok, vaaz yok. Sadece düşünce deneyi, örnekler ve bolca zihinsel gıdıklama. Gülebilmenin ahlakı, susmanın bedeli ve şakanın düşündürme potansiyeli… Bölümün adı boşuna Şaka değil. Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Bu bölüm, bir önceki bölümün sohbetinin devamı. İnsanları, niyetleri ve sonuçları daha ortada yokken nasıl tamamladığımızı; eksik bilgiyi zihnimizde nasıl hızla “mantıklı” bir hikâyeye dönüştürdüğümüzü konuştuk. Çoğu yanlış anlamanın, kırılmanın ve gereksiz gerilimin aslında kanıttan değil varsayımdan doğduğunu fark etmeye çalıştık. Ön yargının arkasından gelen bu bölüm, düşünme alışkanlıklarımızı biraz yavaşlatmayı hedefliyor. Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Bu bölümde konumuz ön yargı . Nereden geldiğini, neden bu kadar hızlı oluştuğunu ve çoğu zaman farkına bile varmadan kararlarımızı nasıl şekillendirdiğini masaya yatırdık. İnsanları, olayları ve fikirleri tanımadan etiketleme refleksimizi; bunun bireysel ilişkilerden toplumsal kırılmalara kadar uzanan etkilerini konuştuk. Rahat ama rahatsız edici bir sohbet oldu: çünkü ön yargı hep başkalarında sandığımız, ama çoğu zaman cebimizde taşıdığımız bir şey. Afrika'da Cambridge Analytica skandalı: Kenya Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Formula 1 sohbetine kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu kez sadece yarışın değil, sistemin derinliklerine indik: taktikler, lastik savaşları, takım emirleri ve işin perde arkasındaki siyaset… Pistte saniyeler konuşuyor ama arka planda aylarca süren stratejiler var. Hız, ego, teknoloji ve insan hatasının kusursuz karışımını bu bölümde yeniden masaya yatırdık. Start çizgisinden son tura kadar Formula 1’in büyüsünü tekrar keşfedelim. Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Bu bölümde dünyanın en çok takip edilen motor sporu Formula 1’i konuştuk. Hızın, stratejinin ve saniyelerle ölçülen hataların dünyasına girdik. Takımların rekabetini, pilotların psikolojisini, teknolojinin sınırlarını ve pist dışındaki dramatik hikâyeleri ele aldık. Start çizgisinden son tura kadar Formula 1’in büyüsünü birlikte keşfedelim. Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Aynı başlıklı ikinci bölümde bilginin değerini daha da derinlemesine inceliyoruz. Dante’nin dizelerinden yola çıkarak, bilginin insan ruhunu besleyen yönünü tartışıyor; Nuccio Ordine’nin Faydasızlığın Faydası kitabındaki vurgusuyla, bilginin sadece pratik faydaya indirgenemeyeceğini ele alıyoruz. Bilgi sahibi olmak, bir araç değil başlı başına bir amaçtır. Onun kutsallığı işlevinde değil, yalnızca varlığındadır. Bu yüzden bilmek, insanın kendi varoluşunu yüceltmesinin en saf yollarından biridir. Dante Alighieri - İlahi Komedya Nuccio Ordine - Faydasızlığın Faydası: Manifesto Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Bu bölümde, etkisini artık günlük hayatımızda daha net hissettiğimiz su krizini konuşuyoruz. Kuruyan göllerden planlı su kesintilerine, tarımda aşırı kullanımın sonuçlarından bireysel sorumluluğumuza kadar geniş bir tablo. Konuğumuz, Cumhuriyet Halk Partisi 28. Dönem Bursa Milletvekili ve halk sağlığı uzmanı Prof. Dr. Kayıhan Pala. Bilim, politika ve halk sağlığı kesişiminde “su”yu yeniden düşünmek için dinleyin. DSİ - Türkiye’de kişi başına düşen su miktarı 2000 yılında ~1 652 m³, 2009’da ~1 544 m³, 2020’de ~1 346 m³ Baraj Doluluk Oranları - Bursa Ali Babacan - Özelleştirme özeleştirisi Ernst Fraenkel - İkili Devlet : Diktatörlük Teorisine Bir Katkı Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Bu bölümde bilginin anlamını ve insanlık için değerini tartışıyoruz.  Kant’a göre bilgi insanlığın onuru, Spinoza’ya göre evrensel bütünlük, Aristoteles’e göre ise insan doğasının kendisi. Bu bakış açısıyla bilginin “kutsallığı” işlevinde değil, bizzat varlığında saklı. Francis Bacon’ın “bilgi güçtür” sözünü ve Leibniz’in “hiçbir bilgi boşa değildir” anlayışını hatırlıyoruz: 'Bilgi, insan zihninin hakikate yaklaşma çabasıdır.' Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Yeni sezonun ilk bölümünde yük kavramını ele aldık. Hayatta taşımak istemediğimiz yüklerin aslında bize ne ifade ettiğini, hangi yüklerin altında kalmaya değer olduğunu ve hangilerinin bırakılması gerektiğini felsefi bir bakış açısıyla tartıştık. Yüklerimiz bazen sorumluluk, bazen de gereksiz ağırlık olabilir; önemli olan hangisini sırtımızda taşıyacağımıza karar vermek. Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Labirent'in 11. bölümünde ilk sezonu sona eriyor. Bu bölümde ilk sezonla ilgili görüşlerimizden bahsettik ve bazı sorulara cevap verdik, dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Gelecek sezonda görüşmek üzere, hoşçakalın. George Orwell - Yoksullar Nasıl Ölür?   Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]

Bu bölümde kahveden bahsettim. Kahve çeşitlerini, demleme yöntemlerini, elde ettigimiz içecekleri ve vücuda etkilerini anlatmak istedim, dinlediğiniz için teşekkürler. The History of Coffee - National Coffee Association USA Kahve çeşitleri - Barista Institute Kahvenin Sağlığa Etkileri - Coffee, Caffeine, and Health Etgar Keret - Tanrı Olmak İsteyen Otobüs Şoförü Her türlü soru ve görüşleriniz için bize mail adresimizden ulaşabilirsiniz: [email protected]