Advertise on podcast: Reorient.pl

Po długiej przerwie wakacyjnej Reorient wraca z nową dawką naukowych emocji! Dra Ewa Górska rozmawia z drą Joanną Grzymałą-Moszczyńską o depresji klimatycznej, adaptacjach do zmian klimatu, nadziei i ogólnie jak sobie radzić, kiedy robi się coraz cieplej, coraz suszej i zaczynamy rozumieć, że lepiej to już było (cytując gościnię). Posłuchajcie, a w razie pytań i komentarzy (tylko miłych) piszcie na platformach podcastowych, na mediach społecznościowych albo na maila: [email protected]!

W tym odcinku Reorient.pl przyglądamy się ruchowi degrowth – idei, która kwestionuje fundamentalne założenie współczesnej gospodarki: konieczność ciągłego wzrostu. Jest to rozmowa dla wszystkich, którzy zastanawiają się, czy istnieje alternatywa dla modelu gospodarczego opartego na nieustannym wzroście – i jakie byłyby jej konsekwencje dla społeczeństw, klimatu i globalnej sprawiedliwości. O ruchu opowiada dr Maciej Grodzicki – ekonomista, adiunkt na Uniwersytecie Jagiellońskim, zajmujący się globalizacją produkcji, nierównościami międzynarodowymi, ekonomią wspólnych zasobów oraz zmianą klimatu. Konferencja o dewzroście w Krakowie już w czerwcu (16-19.06): degrowth.uj.edu.pl! Kluczowe pytania, na które opowiada Maciek: Czym jest degrowth? – Czy to ruch aktywistyczny, naukowy, czy coś więcej? Jak odróżnić go od recesji czy kryzysu, które większości z nas kojarzą się z zubożeniem i bezrobociem?Kapitalizm a wzrost – Jak degrowth radzi sobie z problemem strukturalnego uzależnienia systemu od wzrostu? Czy bez niego możliwe jest spłacanie długów, utrzymanie zatrudnienia i stabilność gospodarcza?Zielony wzrost vs. degrowth – Dlaczego zwolennicy degrowth krytykują dominujące podejście „zielonego wzrostu”? Czy dekarbonizacja i ekspansja gospodarcza mogą iść w parze, czy to iluzja?Globalna sprawiedliwość – Czy degrowth to ideologia bogatej Globalnej Północy, która chce zatrzymać rozwój reszty świata? Jakie obawy mają kraje Globalnego Południa i czy słusznie czują się wykluczone?Polska a degrowth – Czy dla kraju, który przez dekady budował swoją pozycję na wzroście PKB, degrowth to propozycja przedwczesna, czy wręcz szansa na zrównoważoną przyszłość?Polityka publiczna – Jakie konkretne rozwiązania, zgodne z duchem degrowth, można wdrożyć już dziś? Reorient powstaje dzięki wsparciu na Patronite. Pomóż dalej tworzyć podcast na: patronite.pl/Reorient! Edycja dźwięku: www.tostanki.pl

Antony Loewenstein to australijski dziennikarz, filmowiec i autor książki „Laboratorium Palestyna — jak Izrael eksportuje przemoc i technologię na cały świat" (wyd. Szczeliny). Od ponad 20 lat dokumentuje politykę izraelską, handel bronią i globalny nadzór cyfrowy. W tej rozmowie przyglądamy się temu, jak Izrael od dekad testuje technologie kontroli i broń na Palestyńczykach — i sprzedaje je potem rządom na całym świecie, w tym Polsce (nie mówimy o tym, ale poza bronią Polska kupiła np. oprogramowanie szpiegujące Pegasus od Izraela). W odcinku rozmawiamy o: czym jest „Laboratorium Palestyna" — jak okupowane terytoria stały się globalnym miejscem testów dla dronów, spyware'u i systemów rozpoznawania twarzy;relacjach Izraela z Europą Wschodnią — dlaczego Polska, Węgry i inne kraje regionu kupują izraelską broń i co to mówi o ich priorytetach;wpływie 7 października na handel bronią — czy atak Hamasu zmienił cokolwiek w globalnym popycie na izraelskie technologie wojskowe;alternatywach dla izraelskiego monopolu zbrojeniowego — co może zrobić społeczność międzynarodowa i jakie sygnały już widać;podziale w globalnej społeczności żydowskiej — jak ludobójstwo w Gazie zmienia relację diaspora–Izrael i co to oznacza.

W najnowszym odcinku podcastu Reorient dr Ewa Górska gości tłumaczkę literatury arabskiej Hannę Jankowską. Rozmawiamy o książkach Ijiasa Churiego, szczególnie o najnowszej wydanej po polsku, "Stella Maris" i roli literatury w zrozumieniu tożsamości palestyńskiej. 🔹 Hanna Jankowska jest tłumaczką, której praca obejmuje przekłady z języka arabskiego i rosyjskiego na polski. Jej dorobek to ponad sto publikacji, które obejmują książki z dziedziny humanistyki, literatury faktu i prozy. 🔹 Rozmawiamy o tłumaczeniach literatury arabskiej w Polsce. To wyjątkowo wąska specjalizacja i przez dekady był to niszowy rynek czytelniczy, choć w ostatnim czasie – co jest gorzką refleksją o tym, jak tragedie budzą zainteresowanie kulturą – literatura arabska i szczególnie Palestyńska jest w Polsce wreszcie publikowana i czytana. 🔹 Skupiamy się szczególnie na książkach Eljasa Churiego, którego serię Dzieci Getta Hanna Jankowska tłumaczy na Polski. Churi, "honorowy Palestyńczyk", w swoich powieściach łączy wielokulturowe tło Bejrutu i pełną napięć historię regiomnu. W powieści "Stella Maris", drugim tomie Dzieci Getta, wydanym przez wydawnictwo Karakter, narrator opowiada historie obecnych i nieobecnych, które nie znajdują miejsca w oficjalnych kronikach.

W tym odcinku rozmawiam [po angielsku] z dr. Markiem Griffithsem, geografem politycznym, o jego najnowszej książce 'Checkpoint 300: Colonial Space in Palestine', opublikowanej w 2025 roku przez University of Minnesota Press. -- UWAGA: na stronie reorient.pl znajdziecie tłumaczenie transkrypcji na polski! -- Checkpoint 300 to duże przejście graniczne między Betlejem a Jerozolimą, które codziennie kontroluje ruch tysięcy Palestyńczyków z Zachodniego Brzegu. W 2005 roku Izrael nadał mu status 'terminala' z korytarzami przypominającymi lotnisko, bramkami obrotowymi i systemami biometrycznymi – to mechanizm graniczny zbudowany na palestyńskiej ziemi, a nie faktyczna granica między Palestyną a Izraelem. Przekraczać checkpoint mogą głównie palestyńscy mężczyźni z pozwoleniami na pracę w izraelskim budownictwie i rolnictwie.. Rozmawiamy o skutkach genderowych tego systemu oraz o tym, jak Checkpoint 300 ilustruje koncepcję kolonialnej przestrzeni – łącząc korytarze checkpointu z przestrzeniami domowymi, wioskami na Zachodnim Brzegu i międzynarodowymi firmami technologicznymi rozwijającymi systemy nadzoru.

W tym odcinku dr Ewa Górska rozmawia  z dr. Tomaszem Makarewiczem, ekonomistą z Uniwersytetu w Bielefeld i członkiem grupy eksperckiej „Dobrobyt na Pokolenia” o sankcjach finansowych – jednym z najważniejszych, a jednocześnie ciągle kontrowersyjnym narzędziu polityki międzynarodowej. Tomasz wyjaśnia: Czym różnią się sankcje gospodarcze od finansowych?Jakie środki zastosowano wobec Rosji po agresji na Ukrainę w 2022 roku i jak geopolityka wpływa na selektywność ich nakładania?Czy sankcje rzeczywiście uderzają w rządzących elity, czy raczej w zwykłych obywateli?Jak reżimy omijają sankcje i czy mogą one paradoksalnie zwiększać poparcie dla rządzących?Kiedy można powiedzieć, że sankcje „zadziałały”?Posłuchaj, jeśli chcesz dowiedzieć się, jak działa współczesna architektura nacisku gospodarczego, gdzie przebiega granica między moralnym obowiązkiem a politycznym interesem, oraz jak trudno jest mierzyć efekty narzędzia, które często działa wolno, pośrednio i nierzadko wbrew oczekiwaniom. ---- Odcinek powstał dzięki wsparciu Słuchaczek i Słuchaczy na www.patronite.pl/Reorient. --- Edycja dźwięku: Tostanki.pl

Ten odcinek to zapis rozmowy, która odbyła się podczas wydarzenia „Spotkania z Palestyną: Jak żyć wobec ludobójstwa” (05.10.2025, Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku). W panelu udział wzięły Ewa Górska i Dalia Mikulska, a rozmowę poprowadziła (i przygotowała do publikacji) Ana Matusevic. Wspólnie zastanawiałyśmy się nad tym, jak przemoc kolonialna działa także poprzez pamięć, język i prawo – jak Palestyna jest wymazywana z map, krajobrazu i dyskursu publicznego, a także jak można stawiać temu opór poprzez badania, słowa i świadectwa. Gościnie: 🔹 Ewa Górska – doktorka nauk prawnych, adiunktka w Digital Justice Center Uniwersytetu Wrocławskiego, badaczka prawnego orientalizmu i izraelskiego kolonializmu osadniczego, finalistka Nagród Naukowych „Polityki” 2024, autorka podcastu Reorient.pl. 🔹 Dalia Mikulska – dziennikarka, reporterka i pracowniczka humanitarna, pisze o świecie arabskim i łamaniu praw człowieka. Jej reportaże ukazują się m.in. w Tygodniku Powszechnym, Polityce, Gazecie Wyborczej, Krytyce Politycznej i OKO.press. Prowadzenie:🎙️ Ana Matusevic – autorka podcastów Atlas Świata i Ptasie Radio OTOP, związana z trójmiejską kulturą i sektorem pozarządowym, miłośniczka latarni morskich. Grafika na okładce: Tomek Pawluczuk. Ten odcinek powstał dzięki wsparciu Olgi, Magdy, Piotrka i Michała na www:Patronite.pl/Reorient!

Ewa Górska rozmawia z reporterką Dalią Mikulską, autorką książki „Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi. Reportaże z Palestyny”. To rozmowa o reporterskiej pracy pod okupacją, o języku, który kształtuje nasze spojrzenie na Palestynę, i o tym, dlaczego humanizacja palestyńskich historii wciąż budzi kontrowersje. Na jakie pytania odpowiada ten odcinek? 🔹 Dlaczego w Polsce tak trudno mówić o Palestynie i empatii wobec Palestyńczyków? 🔹 Jak wygląda codzienność życia pod okupacją i jak o niej rzetelnie pisać? 🔹 Czy reporterka powinna rozmawiać z byłym członkiem ruchu oporu – i dlaczego to wzbudza sprzeciw? 🔹 Jak język mediów utrwala islamofobię i dehumanizację? 🔹 Jak różne źródła opowiadają historię 7 października? UWAGA! 3 książki Dalii do rozdania dzięki uprzejmości Wydawnictwa Filtry! Do kogo trafią? 22 października wylosujemy trzy osoby spośród wszystkich aktywnych Matron i Patronów Reorientu na Patronite! Chcesz wziąć udział w losowaniu? Dołącz do grona Matron i Patronów przed 22.10 na co najmniej 3 miesiące (dowolny próg wsparcia)! -> patronite.pl/Reorient

W tym odcinku Reorientu dr Ewa Górska rozmawia z dr Elżbietą Binczycką-Gacek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, która specjalizuje się w krytycznych studiach nad dziedzictwem i Black Studies. Rozmawiamy o pamięci i upamiętnianiu transatlantyckiego handlu niewolnikami, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Skupiamy się na instytucjonalnych formach pamięci – muzeach oraz związaną z nimi turystyką pamięci – ale też na opowieści, mity i literaturę, które na przestrzeni wieków kształtowały wyobrażenia o niewolnictwie. To rozmowa o trudnym dziedzictwie, o tym, jak o nim opowiadać i jak instytucje kultury – także te w Polsce – kształtują naszą pamięć zbiorową. ____ Ten odcinek został sfinansowany ze środków własnych oraz dobrowolnych wpłat słuchaczek i słuchaczy.Jeśli podoba Ci się ten podcast, wesprzyj go proszę na Patronite.pl/Reorient⁠ oraz na ⁠Buycoffee.to/Reorient⁠.

W tym odcinku Reorientu dr Ewa Górska rozmawia z Leną Khalid – pisarką, reportażystką, autorką książki „Córki chmur. O kobietach z Sahary Zachodniej”, bloga „Polka na pustyni”, konta na IG o tej samej nazwie, a także laureatką Pióra Nadziei Amnesty International (2023). Rozmowa dotyczy Sahary Zachodniej – terytorium, które przez wielu określane jest mianem ostatniej kolonii w Afryce, ale którego status wciąż pozostaje niejasny i głęboko polityczny. Rozmawiamy o tym: 🔷 Czym właściwie jest Sahara Zachodnia? Czy to ostatnia kolonia w Afryce, okupowane państwo, terytorium Maroka, czy może uznawana przez część świata Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna? 🔷 Jak wygląda marokański kolonializm osadniczy? Czy przypomina sytuację w Palestynie? Jakie są relacje między Sahrawi a marokańskimi osadnikami? 🔷 Czym jest Berm? Jak wygląda ten gigantyczny mur separacyjny i co oznacza dla rozdzielonych rodzin Sahrawi? 🔷 Jaką rolę odgrywają kobiety saharyjskie w oporze przeciwko okupacji i kolonizacji? Jak zmieniała się ich pozycja społeczna – od czasów koczowniczych po współczesną okupację? 🔷 Jak Sahrawi walczą o swoje prawa? Od pokojowych protestów kobiet po działalność frontu Polisario i działania dyplomatyczne. 🔷 Jaki wpływ na Sahrawi ma obecna sytuacja w Palestynie? Czy tracą nadzieję? Jakie są powiązania polityczne i militarne między Marokiem a Izraelem? To rozmowa o kolonializmie, oporze, sile kobiet i zapomnianej sprawie narodu, który wciąż walczy o niepodległość, opowiedziana przez osobę, która ma wieloletnie i głębokie doświadczenie i relacje ze społecznością Sahrawi. Dziękuję za kopię książki “Córki Chmur. O kobietach z Sahary Zachodniej” Wydawnictwu Poznańskiemu. Odcinek podcastu nie powstał we współpracy z Wydawnictwem i został sfinansowany ze środków własnych oraz dobrowolnych wpłat słuchaczek i słuchaczy na Patronite.pl/Reorient oraz na Buycoffee.to/Reorient.Jeśli podoba Ci się ten podcast, wesprzyj go wpłatą na powyższych serwisach.

🌿 Dlaczego w Izraelu płoną lasy sosnowe? 🌿 Co wspólnego mają drzewa, pustynia i greenwashing z kolonialną przemocą? 🌿 Jak wojna wpływa na środowisko — nie tylko lokalnie, ale też globalnie? Z dr Natalią Pitalą, ekolożką i autorką bloga Smutna pomarańcza, rozmawiam o ekologicznych aspektach okupacji Palestyny, o mitach zazieleniania, niszczeniu Doliny Chula i przyrodzie jako uczestniczce konfliktu. To rozmowa o Palestynie z perspektywy, którą rzadko słychać.🎧 Słuchaj na Spotify i wszędzie tam, gdzie słuchasz podcastów.

W tym odcinku rozmawiamy o książce „Palestyna. Wojna stuletnia. Opowieść o kolonializmie i oporze” autorstwa Rashida Khalidiego, która właśnie ukazała się po polsku nakładem Wydawnictwa Literackiego. Gościnią jest dr Dominika Blachnicka-Ciacek – socjolożka i badaczka zajmująca się pamięcią, przestrzenią i pamięcią w kontekstach wielokulturowych, migracyjnych i uchodźczych, w tym wśród palestyńskiej diaspory. Pracuje na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W odcinku poruszamy m.in. takie wątki jak: 🔹 Dlaczego Rashid Khalidi odrzuca pojęcie „konfliktu” na rzecz „wojny kolonialnej”? 🔹 Jak kolejne wojny przeciwko Palestyńczykom układają się w jeden ciągły proces? 🔹 Dlaczego palestyńska sprawczość bywa pomijana, a Palestyńczycy są widziani głównie jako ofiary? 🔹 Jaka jest rola palestyńskich głosów, diaspory i rodzinnych archiwów w zachowywaniu palestyńskiej historii? 🔹 Jakie możliwe scenariusze wynikają z ram kolonizacji/dekolonizacji proponowanych przez Khalidiego? Odcinek powstał dzięki współpracy z Wydawnictwem Literackim. – Podcast Reorient powstaje dzięki wsparciu osób słuchających na https://patronite.pl/Reorient oraz na https://buycoffee.to/reorient. – Edycja dźwięku: Tostanki

W tym odcinku Reorientu rozmawiamy o Iranie – o stereotypach, które wokół niego narosły, o jego realiach i o tym, o czym nie słyszymy w polskich mediach. Gościnią tego odcinka jest Karolina Cieślik-Jakubiak – iranistka, orientalistka, publicystka i redaktorka prowadząca bliskowschodniej serii Rachla w wydawnictwie ArtRage. Zaczynamy od historii – od rewolucji irańskiej z 1979 roku, która przedefiniowała Iran, jego politykę i społeczeństwo. Rozmawiamy o tym, czy to naprawdę początek konserwatywnej opresji, czy może coś bardziej skomplikowanego? Potem przechodzimy do stereotypów: czy Iran to tylko opresyjny patriarchat, brutalna kara śmierci i zagrożenie nuklearne? Po za tym jaki wpływ Zachodnie mity o Iranie mają na rzeczywistość w tym kraju? Podcast powstaje dzięki wsparciu Matron i Patronów – jeśli chcesz dołączyć, zajrzyj na www.patronite.pl/reorient. 📢 Słuchajcie, komentujcie, udostępniajcie! Plan: (00:00) Wprowadzenie (01:02) Tematyka Iranu i stereotypy (03:21) Rewolucja irańska i jej skutki (05:06) Patriarchat i kultura honoru (07:50) Aspekty prawne w Iranie (09:00) Współczesny Iran i represje (14:43) Stereotypy o Iranie (16:57) Prawo a opresja kobiet (25:55) Opresja kobiet w Iranie (26:52) Walka kobiet i protesty (35:40) Obraz Iranu w mediach (39:59) Rola mediów w kształtowaniu wizerunku (54:42) Sankcje i ich skutki (56:43) Podsumowanie i zakończenie Edycja dźwięku: Tostanki.pl

W tym szczególnym, jubileuszowym i crossoverowym* odcinku podcastu Reorient, Ewa Górska rozmawia z Katarzyną Czarnotą, socjolożką i autorką podcastu „Stany Wyjątkowe”, o nowej książce Suhaiymah Manzoor-Khan „Steroryzowani. W pułapce islamofobii” (wyd. Tajfuny). Rozmawiamy o tym, jak systemowe mechanizmy islamofobii – wbudowane w nasze prawo, politykę i kulturę – wpływają na sposób, w jaki postrzegamy zagrożenia, definiujemy terroryzm i kształtujemy narracje społeczne. W trakcie rozmowy zagłębiamy się m.in. w pytania o to: – Dlaczego w powszechnym wyobrażeniu islamofobia to tylko uprzedzenie, a nie systemowa opresja? – Jak stereotypy powstają na bazie historycznych uprzedzeń oraz współczesnych interesów polityczno-ekonomicznych.? – Czy zmiana przepisów lub edukacja to wystarczające narzędzia przeciwdziałania tym głęboko zakorzenionym systemowym nierównościom? – Jaki jest wpływ narracji bezpieczeństwa i militaryzacji granic na życie codzienne – zarówno tych, którzy są obiektem tych działań, jak i nas samych? To intensywna, wielowątkowa dyskusja inspirowana równie wielowątkową książką – pełna refleksji nad tym, jak historia, kolonialne myślenie i obecne praktyki w prawie utrwalają podziały społeczne oraz dlaczego opieranie się temu systemowi wymaga krytycznego, indywidualnego zaangażowania. * Ten odcinek ma dwie matki i jest publikowany w dwóch podcastach: Reorient.pl i Stany Wyjątkowe. Rozdziały (00:00) Wprowadzenie do podcastu i tematu rozmowy (03:11) Analiza książki "Steroryzowani w pułapce islamofobii" (05:57) Systemowe aspekty islamofobii i jej wpływ na społeczeństwo (09:00) Mechanizmy kryminalizacji migracji i ich powiązanie z islamofobią (12:11) Rasizm i islamofobia jako systemowe problemy społeczne (14:59) Kontekst kolonialny i jego wpływ na współczesne uprzedzenia (17:56) Sekularyzm i jego rola w dyskursie o islamofobii (21:08) Podsumowanie i wnioski z rozmowy (22:33) Przemoc i jej źródła w kontekście muzułmanów (27:11) Narracje o zagrożeniu i islamofobii (32:30) Terroryzm jako narzędzie polityczne (39:44) Kryminilizacja migracji i pomoc humanitarna (45:58) Krytyka systemu prawnego i solidarności społecznej (51:03) Militarizacja granic i jej konsekwencje (56:52) Strach i jego wpływ na społeczeństwo (01:02:40) Indywidualna odpowiedzialność i strukturalne problemy

W tym odcinku podcastu "Reorient" gości dr Inga Hajdarowicz, socjolożka specjalizująca się w tematyce inicjatyw oddolnych, ruchów feministycznych i migracji i członkini grupy koordynującej Badaczek i Badaczy na Granicy. Inga zajmuje się badaniami nad oddolnymi strategiami wspierania Syryjek z doświadczeniem uchodźctwa w Libanie. Przez pięć lat prowadziła badania etnograficzne w Dolinie Bekaa przy granicy Syrii i w Bejrucie. Rozmawiamy m.in. o tym: 🔹 Jakie były doświadczenia uchodźczyń, które po rewolucji w 2011 roku musiały uciekać z Syrii do Libanu? 🔹 Jak wygląda sytuacja Syryjek i Syryjczyków w Libanie? 🔹 Jakie są cele organizacji aktywistycznych działających w Libanie i motywacja aktywistek syryjskich? 🔹 Jak zmieniła się sytuacja w Libanie i Syrii pod koniec 2024 roku, szczególnie w kontekście eskalacji wojny, upadku reżimu Assada i izraelskiej inwazji?