Advertise on podcast: Ardavan Anoosh | اردوان انوش

تقریباً هفتاد سال پیش، روان‌شناسی به نام لئون فستینگر نظریه‌ای مطرح کرد به نام: Social Comparison Theory یا نظریه مقایسه اجتماعی. حرف اصلی خیلی ساده بود: ما برای اینکه بفهمیم چقدر خوبیم، چقدر موفقیم، چقدر توانمندیم و اصلاً کجاییم، خیلی وقت‌ها خودمون رو با دیگران مقایسه می‌کنیم. یعنی مقایسه کردن یک نقص عجیب در شخصیت شما نیست. بخشی از رفتار طبیعی انسانه.

آدم گران یعنی چه؟ بذار خیلی ساده بگم. به نظر من: آدم گران کسیه که برای خودش استاندارد دارد. نه اینکه فکر کند از بقیه بهتر است. بلکه می‌داند چه چیزهایی برای خودش قابل قبول نیست. مثلاً می‌دونه: من وارد هر رابطه‌ای نمی‌شم. من هر کاری رو به هر قیمتی قبول نمی‌کنم. من برای پول هر کاری نمی‌کنم. من برای اینکه تنها نباشم، وارد رابطه‌ای که به من آسیب می‌زنه نمی‌شم. من برای اینکه دیگران تأییدم کنند، شخصیت خودم رو عوض نمی‌کنم. من برای اینکه یک موقعیت اجتماعی پیدا کنم، ارزش‌هام رو زیر پا نمی‌ذارم. این یعنی: من قیمت دارم؟ نه. بلکه: من ارزش دارم و برای این ارزش، مرز دارم.

اسم این پادکست شاید عجیب باشه، ولی قرار نیست اینجا درباره قرص خواب و قهوه حرف بزنیم. قرار هست درباره تناقض‌هایی حرف بزنیم که هر روز با خودمون حمل می‌کنیم. مثلاً می‌گیم: «من خیلی خسته‌ام، ولی نمی‌تونم بخوابم.» می‌گیم: «از این کارم متنفرم، ولی نمی‌دونم شغل بعدیم چی باشه.» می‌گیم: «باید مهاجرت کنم.» بعد پنج دقیقه بعد می‌گیم: «ولی اگر برم چی؟» می‌گیم: «باید کسب‌وکار خودم رو راه بندازم.» بعد می‌گیم: «ولی اقتصاد چی؟ دلار چی؟ جنگ چی؟ آینده چی؟» می‌گیم: «من فقط آرامش می‌خوام.» ولی همزمان روزی سه ساعت داریم زندگی آدم‌های دیگه رو در اینستاگرام نگاه می‌کنیم. و شاید یکی از عجیب‌ترین وضعیت‌های زندگی امروز همین باشه: ما همزمان هم خیلی اطلاعات داریم، هم خیلی مطمئن نیستیم. هم خیلی انتخاب داریم، هم نمی‌دونیم کدوم رو انتخاب کنیم. هم خیلی سریع حرکت می‌کنیم، هم گاهی ماه‌ها و سال‌ها سر جای خودمون ایستادیم. و اسم این وضعیت برای خیلی از ما شده: بلاتکلیفی. اما قبل از اینکه وارد بحث بشیم، بذارید چند تا فکت براتون بگم.

احساسی که شاید خیلی از ما این روزها تجربه‌اش می‌کنیم، اما اسمش را نمی‌دانیم. احساس می‌کنی هنوز همه‌چیز تمام نشده... هنوز می‌توانی کار کنی. هنوز می‌توانی یاد بگیری. هنوز می‌توانی یک کسب‌وکار جدید بسازی. هنوز می‌توانی عاشق شوی. هنوز می‌توانی رابطه جدیدی بسازی. هنوز می‌توانی مهاجرت کنی. هنوز می‌توانی پولدار شوی. هنوز می‌توانی زندگی‌ای را که دوست داری بسازی. اما یک چیزی درونت می‌گوید: «بی‌خیال... دیگه نمی‌شه.» و این دقیقاً موضوع امروز ماست: «از پیش باخته»

امروز می‌خوام درباره چیزی باهات حرف بزنم که شاید اسمش رو نشنیده باشی... اما احتمالاً یه جایی از زندگی، تجربه‌اش کردی. حتی شاید همین الان هم داری تجربه‌اش می‌کنی. اسمش هست: سوگ زندگی نزیسته. و می‌خوام از همین اول، یک سؤال ازت بپرسم. تا حالا برای چیزی دلتنگ شدی که... اصلاً نداشتی؟ برای آدمی که هیچ‌وقت باهاش وارد رابطه نشدی؟ برای بچه‌ای که هیچ‌وقت به دنیا نیومد؟ برای شغلی که هیچ‌وقت به دستش نیاوردی؟ برای کسب‌وکاری که هیچ‌وقت نتونستی راه بندازی؟ برای شهری که هیچ‌وقت نتونستی توش زندگی کنی؟ برای نسخه‌ای از خودت که فکر می‌کردی یک روز قرار است بشوی... ولی نشدی؟ اگر جواب این سؤال «بله» است... این اپیزود برای توست. چون امروز قرار نیست درباره مرگ یک آدم حرف بزنیم. قرار نیست درباره از دست دادن چیزی که یک زمانی داشتیم حرف بزنیم. می‌خواهیم درباره چیزهایی حرف بزنیم که... هرگز نداشتیم، اما برایشان عزاداریم.

مغز انسان تفاوت زیادی بین «شیر گرسنه» و «پیامک بانک» قائل نیست. اگر هر دو را تهدید بداند... تقریباً یک واکنش شیمیایی مشابه ایجاد می‌کند. یعنی مغز تو اگر احساس کند ممکن است پولت را از دست بدهی... تقریباً همان هورمون‌هایی را ترشح می‌کند که اگر یک حیوان وحشی دنبالت کرده باشد.

اگر الان این اپیزود را گوش می‌کنی... شاید مثل خیلی از آدم‌های این روزها... شب‌ها دیرتر خوابت می‌برد... مدام اخبار را چک می‌کنی... نمی‌دانی شش ماه بعد چه اتفاقی می‌افتد... و شاید از خودت بپرسی... «آیا اصلاً الان وقت ساختن برند هست؟» امروز قرار نیست درباره سیاست حرف بزنیم. قرار است درباره انسان حرف بزنیم. درباره مغز... درباره اقتصاد... و درباره اینکه وقتی دنیا غیرقابل پیش‌بینی می‌شود... آدم‌های موفق چه کار متفاوتی انجام می‌دهند.

مغز انسان برای زندگی در شبکه‌های کوچک طراحی شده. روانشناسی تکاملی می‌گوید: مغز ما حدود ۱۵۰ رابطه فعال را می‌تواند مدیریت کند. این عدد به عدد دانبار معروف است. یعنی... اگر هزاران فالوور هم داشته باشی، در نهایت فقط تعداد محدودی از آدم‌ها هستند که واقعاً برایت فرصت می‌سازند. پس... تعداد ارتباط مهم نیست. کیفیت ارتباط مهم است. تاریخ ایونت: اول و دوم مرداد ماه اگه صاحب برندی و می خوای در این ایونت باشی، تا پر نشده بهمون خبر بده

فکت ۱ — بیشتر آدم‌های موفق، اراده‌ی قوی‌تر ندارند؛ سیستم بهتری دارند. وقتی زندگی آدم‌های موفق را بررسی می‌کنیم، متوجه می‌شویم تفاوت اصلی آن‌ها با دیگران در میزان انگیزه نیست. اتفاقاً بسیاری از آن‌ها روزهایی دارند که: حوصله ندارندخسته‌اندمضطرب‌اندناامیدنداما کاری که آن‌ها را جلو می‌اندازد این است که حتی در روزهای بد هم می‌دانند باید چه کاری انجام دهند. به زبان مدیریت: سیستم، قوی‌تر از انگیزه است.

مردم وقتی پول کم می‌آورند، خرید را متوقف نمی‌کنند؛ فقط دلیل خریدشان عوض می‌شود بیشتر مدیرها فکر می‌کنند: «مردم پول ندارن، پس نمی‌خرن.» اما واقعیت اینه که در دوره‌های سخت اقتصادی، مردم همچنان خرید می‌کنند. فقط خریدهایشان تغییر می‌کند. مثلاً: فروش رژ لب در بحران‌ها معمولاً افت شدیدی نمی‌کند.فروش عطرهای کوچک رشد می‌کند.فروش لباس‌های ارزان اما خاص بیشتر می‌شود.اقتصاددان‌ها به این پدیده می‌گویند: اثر رژ لب (Lipstick Effect) یعنی آدم‌ها وقتی نمی‌توانند خانه، ماشین یا سفر بخرند، دنبال لذت‌های کوچک‌تر می‌روند.

چرا «ابهام» از «مشکل» بدتره؟ مغز ما یه سیستم بقا داره که بخش مهمش آمیگدالا (Amygdala) هست. وظیفه‌اش چیه؟ تشخیص خطر. حالا نکته اینجاست: وقتی خطر مشخصه (مثلاً پول کم شده)، مغز میگه:«اوکی، مشکل اینه → راه‌حل پیدا کن»اما وقتی ابهامه (نمی‌دونی فردا چی میشه)، مغز نمی‌تونه تهدید رو تعریف کنه.در نتیجه: آمیگدالا مدام روشن می‌مونه بدن وارد حالت استرس مزمن میشه هورمون کورتیزول بالا میره این یعنی چی؟ یعنی تو در حالت «آماده‌باش دائمی» هستی… بدون اینکه بدونی باید برای چی آماده باشی. خستگی ذهنی شدید + اضطراب + ناتوانی در تصمیم‌گیری

قبل از اینکه وارد بحث بشیم، بذار خیلی شفاف یه چیز رو بگم: اگر این روزها ناامیدیبی‌انگیزگیاضطرابپرخوریبی‌خوابیول کردن ورزش و برنامه‌هارو تجربه می‌کنی، این ضعف شخصیت نیست، این واکنش طبیعی مغز سالم در شرایط اجتماعی ناپایداره. تو خراب نشدی. تو فقط در شرایط سختی زندگی می‌کنی.

بیشتر آدم‌ها نه به خاطر «کم‌استعدادی»، بلکه به خاطر کم‌جرأتی در بیان خود به جایگاه دلخواهشون نمی‌رسن واقعیت رفتاری در دنیای واقعی، خیلی کم پیش میاد کسی واقعاً «بی‌استعداد» باشه. اکثر آدم‌ها: بلدنمی‌فهمنیاد گرفتنتجربه دارنولی بیان نمی‌کنن. استعداد وقتی دیده نمی‌شه، از نظر بازار، کارفرما، شریک عاطفی یا جامعه وجود خارجی نداره. مغز چه کار می‌کنه؟ بیان خود = قرار گرفتن در معرض ارزیابی و مغز انسان ارزیابی رو با «خطر» یکی می‌دونه. پس مغز می‌گه: اگه حرف بزنی، ممکنه رد شیاگه خودت رو معرفی کنی، ممکنه کوچیک شیاگه دیده شی، ممکنه قضاوت شی

آذین محمدی مربی حرفه‌ای یوگا و فانکشنال که زندگیش پس از بارداری دچار یک تغییر بزرگ شد. در این پادکست از دوران بعد از بارداری و چالش هاش برامون میگه.

اگه امروز مدیر برند فشنی، یا تازه برندت رو راه انداختی، بیشتر از اینکه به طراحی، ترند، یا حتی مارکتینگ نیاز داشته باشی، به سواد مالی نیاز داری. نه سواد مالی دانشگاهی. نه اکسل‌های ترسناک. نه حسابداری خشک. سواد مالیِ زنده موندن. سواد مالیِ نباختن. سواد مالیِ اینکه آخر ماه با وجود فروش خوب، حالِ دلت خراب نباشه. این اپیزود قراره دقیقاً همون چیزیه که هیچ‌کس به مدیرهای فشن یاد نمی‌ده.