Advertise on podcast: Farafinna sɔrɔ ko

Ɔkutɔburukalo tile 7 lon de sugnadira ka kɛ Kɔɔri ɲanamayalon ye diɲɛ tɔnba ONU fɛ, n'an ko "journée internationale du coton". O hukumu kɔnɔ, an ka sɔrɔko jɛmukan bɛna sigi kɔɔri jɔyɔrɔ kan farafinna. A bayɛlɛmani ko, o bi hakɛ ni lahalaya juman na? kuma bɛna kɛ o kan fana n'an ka maa welelenw ye.

Diɲɛ sifinw ka farigolo ɲanagɛba JOJ bi daminɛ sibirilon octobre kalo tile 31 ka kuncɛ novembre kalo tile 13 lon. Ka fara farigoloɲanagɛla wa 2700w kan, dunanw bayirika de bɛna se Sénégal o wagati kɔnɔ. Yala a ɲanagɛ ba bi se ka kɛ mun nafa lase jamana ma sɔrɔko fanfɛ?  Sɔrɔko jɛmukan bena kuma o de kan. Aw be Issouf ZERBO n'a ta maawelelenw sɔrɔ.

Farafinna tɔnba ye sɔrɔko jatiminɛcɛgɛda bila senkan kunu n'a bɛ wele AfCRA (Africa Credit Ratings Agency). A ka daga bɛ Port-Louis dugu la, Île Maurice jamana kɔnɔ. Farafinna tɔgɔlacɛgɛda sigikun ye ka cɛgɛdaw ni jamanaw ka sɔrɔw jatiminɛ n'u basigilen don walima ni gɛlɛya ani farati b'u la. Laɲini ye fana ka bɔ kɔkan jatiminɛcɛgɛdaba sabaw bolo olu min ye Etats-Unis taw ye. Olu ka teli ka farafinna ka sɔrɔdaw jatiminɛ kɛ ka faratiw kofɔ u la,  farafinden caman ka fɔ la, o min bɛ juru taliko gɛlɛya. Yala, AfCRA bɛna se k'a jɔyɔrɔ dafa wa? An bɛna kuma o de kan an ka sɔrɔko jɛmukan in na.

Kɔɔri tɔnni miliyɔn 2 ɲɔgɔn de bɔra forow kɔnɔ salon kanpaɲi na. Ɲinan laɲini ka tɛmɛ o kan. Nga halisa salon kɔɔrimugu tonnin bɛ iziniw ni pɔriw kɔnɔ, n'o ma se ka taga kɔ kan. Kɔɔri tɔnni 30, kɛmɛsara la, o de tonnen don Côte-d'Ivoire pɔri la. Mun kama o gɛlɛya bɛ yen? A kɔlɔlɔw ye jumaw ye izini ma, kɔɔrisɛnɛlaw ani jamanaw yɛrɛ ma? An bɛn'a o ɲiningaliw jaabi n'an ka mɔgɔ welelenw ye.

Ɔkutɔburukalo tile 7 lon de sugnadira ka kɛ Kɔɔri ɲanamayalon ye diɲɛ tɔnba ONU fɛ, n'an ko "journée internationale du coton". O hukumu kɔnɔ, an ka sɔrɔko jɛmukan bɛna sigi kɔɔri jɔyɔrɔ kan farafinna. A bayɛlɛmani ko, o bi hakɛ ni lahalaya juman na? kuma bɛna kɛ o kan fana n'an ka maa welelenw ye.

Bi, sɔrɔko jɛmukan kɛnɛ kan, i n'a fɔ kalo caman laban, an ka bi jɛmukan ye musow ka kɛnɛ kɛrɛnkɛrɛnnen ye. O siratigɛ la, an bɛna muso  kɛnyɛrɛye, muso ŋana fila bisimila bi ka bɔ Burkina faso ani Mali la. Ni kelen b’a ka kɛnyɛrɛye baara daminɛna seko ni dɔnko sira kan, kelen tɔ bɛ nakɔbaara la bi a bɛ san caman bɔ. An ka mɔgɔ weelelen fɔlɔ ye Mme Zeinabe Kounda ye ka bɔ Burkina faso, nakɔsɛnɛladon, wa bobo dioulaso nakɔsɛnɛmusow ka tɔn COMABO ɲɛmɔgɔmuso don. Ale kɛrɛfɛ, Aïssata Ibrahim TRAORE fana b’an bolokɔrɔ ka bɔ Mali la, seko ni dɔnko kɛnyɛrɛye cakɛda « I parila » tigi don, ale ka baara ye cɛw ani musow masiriminan dɔw dilanni an’a feereli ye. Moussa Alou COULIBALY

Dadumunifɛn caman bɛ yen minnu tɛ se ka san nin waati labanw na i n'a fɔ sogo. Nka mun de nana n’o ye? jɔnin de b’a latigɛ ko ka dɔ fara sɔngɔw kan? sogofeerelaw wa?  bagantigiw wa?  teri marabagaw de? kun jumɛn na n’o sɔngɔw yɛlɛla fana a ka gɛlɛn u dɔ ka bɔ u la?  Walasa ka nin ɲiningaliw jaabi an ye weele bila sannikɛlaw ka lafasalitɔn dɔw ma, ka fara sogofeerela dɔ kan. olu kɛrefɛ aw bɛna lamɛnnikɛla ani sannikɛla dɔw fana ka hakilinaw sɔrɔ.

Yala Burkina Faso, Mali ani Niger bɛna to CFA kɔnɔ Europe tɔnba ka bolo kan wa wali u bɛna  bɛnɲɔgɔnya ɲini CEDEAO fɛ ka don o ka ECO wari in la. Walima u bɛna u dama wari de dilan… ɲiningaliw filɛ nin ye minnu jaabi ka gɛlɛn…Nka walasa ka famuyali sɔrɔ a ko kan,an ye weele bila sɔrɔko dɔnbagaŋanan dɔ ma ka bɔ la Gunée, Dr Makanera KAKE… ɲininikɛla don Conakry sanfɛkalansoba la.

Farafinna sɔrɔko jɛmukan na, bi an bɛna taga ɲɛ n’an ka jɛmukan labɛnnenw ye CEDEAO ka wari « Eco » kan… Jamanaw jɛ-wari donni kɔ baabu fɔlɔ la, bi baabu bena tali kɛ CEDEAO ka « Eco » ani UEMOA ka « CFA » sanganni de kan ɲɔgɔn ma… « Eco » ye CEDEAO jamanaw ka wari kura laselen ye min ka kan ka bila senkan san 2027. Nka jamana minnu b’a tali sariyaw dafa olu de fɔlɔ b’a daminɛ… n’a ye fanga sɔrɔ, « Eco » de bena « CFA » wari nɔnabila min bɛ ka dumu UEMOA jamanaw fɛ kabi san 80 ɲɔgɔnna. Nka yala danfara jumɛn bɛ nin wari filaw cɛ ? Nin wari kura in yɛlɛmabaw bɛna kɛ jumɛn ye ? walasa ka nin ɲiningaliw jaabi an ye weele bila sɔrɔko ani waatiko dɔnbagaŋana ma kabi Mali la, Modibo Mao MACALOU. Ale de bɛn’anw ni an lamɛnbagaw ka ɲiningaliw jaabi.

A ka lajɛba laban kɛnɛ kan, Farafinna tilebinyanfan tɔnba CEDEAO k’u ben’u ka wari ECO bila senkan san 2027… Farafinna tilebiyanfan jamanaw tɔgɔla wari don min bilali senkan kuma cayalen don  kabi san tan tan yirika. Nka, nin sen in, u ko siga t’a la a bɛna bila senkan, nka ni yɛlɛma dɔw ye… jamana minnu mana sariyaw dafa olu de bɛn'a ko dabɔ, tɔɔ b’u sɔrɔ ɲɛ. Nka, a kow bɛna kɛ di ? Walasa ka faamuyali sɔrɔ an bɛna jɛmukan saba sigi a ko kan min baabu fɔlɔ ye k’a dɔn jamanaw jɛ wari yɛrɛ ye mun ye ? A nafa n’a faratiw fana dun jamanaw kan ? wasa ka nin ɲinigaliw jaabi, an ye weele bila Pr Moussa DIALLO ma, sɔrɔkodɔnbaga ani sanfɛkalanfa min ka baaraw ɲɛsinnen don jamanaw jɛ wariko ma..

Malo sɔrɔla ka caya forow kɔnɔ farafinna tilebenyanfan fɛ. Etats-unis sɛnɛko cɛkɛda USDA y'o jatiminɛ Sénégal, Mali ani la Guinée jamanaw kɔnɔ. U ka jatiminɛsɛbɛn min tɔgɔ ye "san sumanw ni dumuni kow", kɛmɛsara la, 2 de farala sɔrɔ tɛmɛnenw kan jamana 3 nunu na. Nga, malo tɛ ka san. Jamanadenw bɛ kɔkanmalo fɛ ka tɛmɛ an yɛrɛ ka malo sɛnɛtaw kan.

Nɔnɔ ka kɛ sɔrɔ sira ye baganmaralaw fɛ, ka kɛ sababu ye ka yiriwali don farafinna jamanaw kɔnɔ. O baabu de kɛra nɔnɔ kunkanlajɛrɛ tako 5nan kɔnɔ. O lajɛrɛ kɛra Saly dugu la Sénégal k'a ta mɛkalo tile 12 k'a kuncɛ a tile 14 lon. An ka sɔrɔko jɛmukan bɛ taga n'an ye yen ka kuma o kan.

Chine y'a latigɛ ka saalen bin ka bɔ farafinna feerefɛnw kan minnu bɛ don jamana in kɔnɔ. O latigɛ lawaleyali daminɛna mɛkalo tile fɔlɔ. A bɛ ɲasin farafinna jamanaw bɛɛ ma k'a nin bɔ Eswatini na. O saalenminɛbaliya in bɛna kɛ sababu ye ka farafinna feerefɛnw caya Chine jamana kan hali n'a nafaw tɛna bonya kosɛbɛ. Latigɛ in nafaw ye jumanw ye farafinna ani Chine ma? Issouf ZERBO b'o kuma kɛ ni la Guinée sɔrɔko dɔnbaga Mamadi KEITA ye.

Diɲɛ tɔnba ONU ye lon min sigi waricili somɔgɔw ma kunkɔrɔ zuwɛnkalo tile 16, o hukumu kɔnɔ, Sɔrɔko jɛmukan bɛ nin dɔgɔkun in baabu kɛ o kan. Issouf ZERBO n'a ka maa welelen sɔrɔko dɔnbaga Modibo Mao MAKALOU bɛ walawalaliw kɛ o ko kan. Wari minnu ci somɔgɔw ma, u jɔyɔrɔ ye mun ye  sigidaw ni jamanaw yiriwali la.

An ka sɔrɔko jɛmukan bɛ kuma di muso kɛnyɛrɛye cɛsirilen fila ma. A fɔlɔ ye Energy and servicies cɛgɛda ɲɛmaa Khadidiatou TAO ye. Plak solaire baarada sigibaga. A filanan ye Aïchata SOUMAHORO ye, a ka baaraw bɛnnen don siman bayɛlɛmani de ma. U bɛn'u ka baara kumaw fɔ an ye.