Advertise on podcast: Ex Cathedra

280. rocznica urodzin Tadeusza Kościuszki - bohatera walk o niepodległość USA, naczelnika powstania narodowego - to doskonała okazja, aby o postaci, która obrosła legendami, propagandą i niespełnionymi oczekiwaniami, porozmawiać. Gościem audycji popularnonaukowej Uniwersytetu Jagiellońskiego jest prof. Michał Baczkowski - historyk specjalizujący się w historii XVIII i XIX wieku, kierownik Katedry Historii Nowoczesnej UJ. Kim był Kościuszko w przededniu wybuchu powstania? Czy postać naczelnika powinna budzić jednoznacznie pozytywne inklinacje, a może w tym, co przedstawiała propaganda tego okresu, jest więcej odcieni szarości i niejednoznaczności? Jak przebiegało samo powstanie kościuszkowskie? Jaka była reakcja strony rosyjskiej i pruskiej? Jakie znaczenie dla przebiegu walk miał uniwersał połaniecki? Dlaczego doszło do rzezi Pragi w listopadzie 1794 roku? Gospodarz podcastu: Kamil Sikora, Centrum Prasowe UJ

W najnowszym odcinku podcastu popularnonaukowego Uniwersytet Jagielloński gościł dr Arkadiusz Nyzio - ekspert ds. bezpieczeństwa i służb specjalnych; pracownik Katedry Bezpieczeństwa Narodowego UJ. Punktem wyjścia do rozmowy jest czwarta rocznica pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę oraz rosnące znaczenie działań wywiadowczych w kontekście bezpieczeństwa państw Europy Środkowo-Wschodniej. Ekspert wyjaśnia, kim w rzeczywistości jest szpieg i dlaczego obraz znany z popkultury - kojarzony z postacią James Bond - ma niewiele wspólnego z praktyką operacyjną. Gość analizuje, jak wydarzenia ostatnich lat wymusiły na aktorach politycznych zmiany w obszarze funkcjonowania wywiadu i kontrwywiadu. Dr Nyzio przybliża także pojęcie tzw. szpiegów jednorazowych oraz ich rolę w konfliktach hybrydowych i działaniach prowadzonych poniżej progu wojny. Rozmówca pokazuje, jak w XXI wieku zmienia się charakter działalności wywiadowczej oraz dlaczego współczesne zagrożenia coraz częściej dotyczą zwykłych obywateli, a nie tylko struktur państwowych. Gospodarz podcastu: Kamil Sikora, Centrum Prasowe UJ

W tym odcinku podcastu przyjrzymy się temu, co dzieje się w Stanach Zjednoczonych. W styczniu, za sprawą działań agentów ICE, życie straciły dwie osoby - 7 stycznia Renee Good, a 24 stycznia Alex Prettie. Gość audycji, prof. Radosław Rybkowski z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ, przybliża słuchaczom wydarzenia, które wstrząsnęły opinią publiczną. Ekspert wyjaśnia również, dlaczego sytuacja polityczna w USA jest tak napięta, jakie są reakcje Republikanów, Demokratów oraz ruchu MAGA na wydarzenia w Minneapolis, oraz co agenda polityczna prezydenta Donalda Trumpa w praktyce oznacza dla mieszkańców kraju. Gospodarz podcastu: Kamil Sikora, Centrum Prasowe UJ

Algorytmy, prompty, chatboty, wirtualni asytenci, modele językowe, sieci neuronowe, generatywna AI – od trzech lat, dzięki narzędziom opartym o sztuczną inteligencję, nasza rzeczywistość i codzienność diametralnie się zmieniły. Dzisiaj trudno wyobrazić sobie aspektu naszego życia bez AI: praca, edukacja, nauka, komunikacja, kultura, relacje międzyludzkie itd. Pytanie, czy rozumiany, co tak naprawdę dzieje za pod powierzchnią narzędzi AI. Jakie są realne zagrożenia i wyzwania, ale również realne korzyści płynące z wprzężenia do naszego życia sztucznej inteligencji? Bo jak przekonuje dr inż. Joanna Świebocka-Więk z Katedry Informatyki Stosowanej UJ, kierowniczka kierunku studiów sztuczna inteligencja na Wydziale Matematyki i Informatyki UJ – rozmówczyni w podcaście Przystanek #misjaUJ – nie ma powrotu do świata bez AI, więc należy ten świat rozumieć i przewidywać, co przyniesie przyszłość.

Od dwóch lat Strefa Gazy znajduje się w centrum jednego z najkrwawszych i najbardziej złożonych konfliktów XXI wieku. Z jednej strony naloty, blokady i ofensywy wojskowe Izraela, z drugiej – działania Hamasu i dramat cywilów uwięzionych pomiędzy polityką a wojną. Liczby są porażające: dziesiątki tysięcy zabitych Palestyńczyków, tysiące rannych, ogromne zniszczenia infrastruktury. Tymczasem w Izraelu wciąż żywe jest doświadczenie brutalnego ataku Hamasu z 2023 roku. W tym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ spróbujemy zrozumieć, co dzieje się w Gazie, jak wyglądają kulisy rozmów o zawieszeniu broni i jakie scenariusze rysują się dla przyszłości tego regionu. Gościem audycji jest dyrektor Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ — dr hab. Łukasz Fyderek — politolog, analityk spraw międzynarodowych specjalizujący się w problematyce bliskowschodniej.

Czym naprawdę zajmuje się etnografia i antropologia kulturowa? Czy badania nad codziennością, lokalnymi tradycjami i różnicami kulturowymi mogą znaleźć zastosowanie w biznesie i życiu społecznym? W rozmowie z zespołem EtnoLAB z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ, odkrywamy kulisy ich pracy badawczej, obszary zainteresowań i to, jak etnologia może wspierać nie tylko naukę, ale i biznes. Rozmawiamy o etnologii stosowanej, możliwościach współpracy komercyjnej, a także o wyzwaniach, wątpliwościach etycznych i społecznej odpowiedzialności badaczy. Posłuchaj i dowiedz się, dlaczego antropologia jest potrzebna dziś bardziej niż kiedykolwiek!

Tomasz Mann – klasyk literatury niemieckiej i światowej, laureat Literackiej Nagrody Nobla z 1929 roku; którego 150. rocznicę urodzin świętujemy w 2025 roku – w swoich dziełach mierzył się z pytaniami o kondycję jednostki, odpowiedzialność artysty i losy Europy w XX wieku. We wrześniowym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ dr Agnieszka Sowa z Katedry Literatury Niemieckojęzycznej UJ przybliża biografię oraz najważniejsze etapy twórczości Manna: od rodzinnej sagi "Buddenbrookowie", przez modernistyczne eksperymenty "Czarodziejskiej góry", aż po filozoficzny dramat "Doktora Faustusa".

80 lat temu na japońskie miasta - Hiroszimę i Nagasaki - amerykańskie bombowce zrzuciły bomby atomowe. Skala tragedii do dzisiaj szokuje i rozbudza dyskusję o zasadności użycia broni jądrowej. Dlaczego dowództwo amerykańskie podjęło decyzję o użyciu pocisków, które powstały w wyniku Projektu Manhattan? Jakie były skutki krótko- i długoterminowe użycia broni jądrowej? Jakie były konsekwencje ataku z perspektywy Japonii? O tym opowiada dr hab. Stanisław Meyer - japonista z Instytutu Orientalistyki UJ, kierownik Zakładu Japonistyki i Chin UJ - w najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ.

Dr Damian Kubik z Instytut Filologii Słowiańskiej UJ opowiada o swoich badaniach nad kulturą i literaturą serbską w XIX wieku. W najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ dr Kubik opowiada o literackim świadectwie Dubrownika poświęconemu znaczeniu szczepień w walce z zarazą. Nagranie zrealizowano w 2021 roku.

Czy Polska właśnie rozpoczyna swój kosmiczny rozdział? W najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misja UJ rozmawiamy z dr Elżbietą Kuligowską z Obserwatorium Astronomicznego UJ. Dowiedzcie się, kim jest Sławosz Uznański-Wiśniewski oraz co oznacza jego misja dla przyszłości polskiej nauki i technologii. Odkryjcie tajniki treningów astronautów, zobaczcie, jak zmienia się człowiek po powrocie z orbity i poznajcie fascynujące polskie eksperymenty, które polecą na Międzynarodową Stację Kosmiczną!

W tym roku obchodzimy tysiąclecie Korony Polskiej, ponieważ w 1025 roku miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. Ten ważny moment dziejowy w historii Polski analizuje i rozkłada na czynniki pierwsze prof. Krzysztof Ożóg - wybity mediewista, od blisko pół wieku związany z Instytutu Historii UJ. 📜 Czy wiemy, kiedy miała miejsce koronacja Chrobrego? Wielkanocą 1025 roku, a może podczas Bożego Narodzenia w 1024 roku? 📜 Skąd wziął się akt koronacji w historii i jak przebiegała koronacja Bolesława Chrobrego? 📜 Jakie znaczenie polityczne miał rok 1025 dla państwowości polskiej?

Romulus i Remus to bliźniacy i legendarni założyciele starożytnego miasta Rzym. To również imiona nadane dwóm samcom Wilka strasznego (Aenocyon dirus), które zostały "wskrzeszone" przez naukowców z firmy Colossal Biosciences. 🦖 Ile w tym zmartwychwstaniu jest prawdy i jaki jest sens przywracania wymarłych - także z przyczyn naturalnych - gatunków zwierząt? 🦖 Czy wilkory znane z cyklu książek "Pieśń Lodu i Ognia" oraz serialowej "Gry o tron" istotnie powróciły na Ziemię? 🦖 Czy jest szansa na "przywrócenie" do życia mamutów czy dinozaurów? O tym opowiada dr hab. Szymon Drobniak z Instytutu Nauk o Środowisku UJ w najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ.

Pierwsze tygodnie rządów nowej administracji Stanów Zjednoczonych, na czele z prezydentem Donaldem Trumpem, za nami. O tym, jak polityka 47. prezydenta wpływa i zmienia Stany Zjednoczone i układ międzynarodowy, opowiada amerykanista dr Marcin Fatalski z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ.

Dr hab. Kamil Mamak, prof. UJ - filozof i prawnik związany z Katedrą Prawa Karnego UJ - przez najbliższe lata (w ramach grantu otrzymanego przez będzie prowadził badania nad filozoficznymi, etycznymi i prawymi aspektami związanymi ze sztuczną inteligencją (AI) i z robotami. To efekt otrzymanego pod koniec 2024 roku grantu z Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. 💡 Czy roboty mogą odczuwać cierpienie? 💡 Czy prawo karne i nasze pojęcia z zakresu etyki i filozofii powinny być przystosowane do rozwoju AI i robotów? 💡 Co o rozwój robotów i AI mówi o nas samych?

Prawniczka, prof. Brygida Kuźniak z Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego UJ, w najnowszym odcinku podcastu Przystanek #misjaUJ opowiada o tym: 🚀 Jak na przestrzeni wieków kształtowała się idea międzynarodowego karania zbrodni międzynarodowych. 🚀 Jaką rolę w kształtowaniu prawa międzynarodowego karnego odegrali Polacy. 🚀 Jak funkcjonuje Międzynarodowy Trybunał Karny.