Advertise on podcast: LIFO POLITICS

H άνετη εκλογική επικράτηση του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί ορόσημο για τη μεταπολεμική Γερμανία και, ταυτόχρονα, ένα ακόμη σημάδι της βαθιάς μετατόπισης του ευρωπαϊκού πολιτικού τοπίου προς τα δεξιά. Μετανάστευση, ακρίβεια, οικονομική και κοινωνική επισφάλεια, οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία, μια γενικότερη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς και στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και η αίσθηση ενός σημαντικού τμήματος της κοινωνίας ότι τα παραδοσιακά κόμματα δεν εκφράζουν πλέον τις αγωνίες του, δημιουργούν πρόσφορο έδαφος που επιτρέπει στην ακροδεξιά να επιχειρήσει να εμφανιστεί ως «σωτήρας», ενδεδυμένη έναν ριζοσπαστικό, «αντισυστημικό» μανδύα. Η μεγαλύτερη νίκη της ακροδεξιάς, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι μια σειρά θέσεις της «υιοθετούνται», είτε αυτούσιες είτε πιο «εξευγενισμένες», από ένα μεγάλο κομμάτι του πολιτικού συστήματος των ευρωπαϊκών χωρών, και όχι μόνο από το συντηρητικό. Το πολιτικό σύστημα καθαυτό, δηλαδή το ίδιο το λεγόμενο δημοκρατικό τόξο, δεν είναι άμοιρο ευθυνών όσον αφορά την απήχηση που γνωρίζουν τα ακροδεξιά ιδεολογήματα, τα οποία πια δεν συνιστούν κάποιο περιθωριακό πολιτικό ρεύμα, αλλά έχουν γίνει «mainstream». Η συλλογική μελέτη με τίτλο «How (not) to fight the far right» (Foundation for European Progressive Studies-FEPS), που μόλις κυκλοφόρησε στα αγγλικά με τη συμμετοχή του Αντώνη Γαλανόπουλου, ήταν ένα ακόμα σημείο αναφοράς στην κουβέντα μας, στην οποία, μεταξύ άλλων, σταθήκαμε στις αξιοσημείωτες διαφορές της σύγχρονης από την «παραδοσιακή» ακροδεξιά, οι οποίες περιλαμβάνουν και τη μαζική διαδικτυακή «αντεπίθεση» που παρατηρούμε τελευταία και στην Ελλάδα. Εστιάσαμε, επίσης, στη σύγχρονη εγχώρια εκδοχή της ακροδεξιάς όπου, μεταξύ άλλων, είδαμε τα μεγάλα τηλεοπτικά κανάλια να παριστάνουν ότι δεν διδάχτηκαν τίποτα από το πού οδήγησε δεκατρία χρόνια πριν το «σιγοντάρισμα» της Χρυσής Αυγής από το τότε μιντιακό –και το πολιτικό, βεβαίως– κατεστημένο.

Είναι η ακρίβεια ένα οικονομικό ή πολιτικό, καταρχάς, ζήτημα; Είναι κατά βάση εισαγόμενη ή σχετίζεται περισσότερο με το πώς είναι οργανωμένη η εγχώρια αγορά, είτε μιλάμε για τις τιμές των προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ είτε για τα ενοίκια, τους λογαριασμούς των ΔΕΚΟ, τα καύσιμα κοκ; Με δεδομένες τις σχετικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ και την πολιτική αντιπαράθεση που τροφοδότησαν, πώς και πόσο η πολιτεία θα μπορούσε να παρέμβει στο πεδίο αυτό, ανεξαρτήτως κυβέρνησης; Τι φταίει που ακόμα και ένας εργαζόμενος στην Ελλάδα, ο οποίος λαμβάνει έναν μέσο μισθό –που παραμένει, ωστόσο, από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη–, καταφέρνει να ζει οριακά αξιοπρεπώς; Ο έλεγχος των τιμών, η μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, οι επιδοτήσεις στο ρεύμα και τα καύσιμα, είναι μέτρα αποτελεσματικά ή απλώς «ασπιρίνες» αν δεν εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο αντιμετώπισης της ακρίβειας που θα περιλαμβάνει μείωση της φορολογίας, αύξηση των επενδύσεων, τόνωση του ανταγωνισμού και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου; Μήπως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι το πώς θα πέσουν οι τιμές και πώς θα «ξεφουσκώσουν» οι λογαριασμοί; Ποιο βιοτικό επίπεδο θεωρεί ανεκτό η κοινωνία και ποια πολιτική θα χρειαστεί για να το εξασφαλίσει;

Ο θανάσιμος τραυματισμός στο κεφάλι από αστυνομικούς της ΟΠΚΕ του 20χρονου Ελληνορώσου Θοδωρή Ζαβραδινού-Καράμπαμπα, όταν δεν υπάκουσε σε σήμα τους να σταματήσει, επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για την αστυνομική βία. Σε αυτήν ακριβώς τη «θεσμική», και άρα θεωρούμενη ως νόμιμη, βία, της οποίας ο άτυχος νεαρός ήταν το πιο πρόσφατο θύμα, εστιάζει η συζήτησή μας με την Αναστασία Τσουκαλά, εγκληματολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «Η συστημική φύση της αστυνομικής βίας στην Ελλάδα» (εκδόσεις Τόπος, 2024). Με βάση τα πορίσματα οργανώσεων όπως η Διεθνής Αμνηστία και τις επανειλημμένες σχετικές καταδίκες από όργανα όπως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σε συνδυασμό με τις πολύ σπάνιες καταδίκες αστυνομικών που βιαιοπραγούν απρόκλητα σε βάρος πολιτών, δύσκολα μπορούμε να μιλήσουμε για λογοδοσία και αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου. Αν ισχύει ότι, σύμφωνα με την έρευνα της συνομιλήτριάς μου, «ένα στα δύο περιστατικά αστυνομικής βίας δεν διερευνάται ποτέ», αληθεύει ότι το πρόβλημα της αστυνομικής βίας, εκτός από πολιτικό, είναι «πρωτίστως αξιακό», καθώς λέει; Πού μπαίνει το όριο μεταξύ της «νόμιμης άμυνας» και της κατάχρησης εξουσίας; Είναι θέμα εκπαίδευσης και μεταρρυθμίσεων ή πολιτικής βούλησης το να αλλάξει αυτή η εικόνα; Ποιες κοινωνικές ομάδες απειλούνται περισσότερο από τον «υπερβάλλοντα ζήλο» κάποιων αστυνομικών οργάνων και την ευκολία με την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσουν ένα κλομπ, μια κρότου-λάμψης ή και το υπηρεσιακό τους όπλο; Τι ρόλο παίζουν τα ΜΜΕ και τα κοινωνικά δίκτυα στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας τέτοιων περιστατικών; Πόσο έχει σκληρύνει η αστυνομική βία και καταστολή διεθνώς;

Μπορεί η φαρμακευτική όπως και η βιομηχανική κάνναβη να έχουν αποποινικοποιηθεί τα τελευταία χρόνια και στην Ελλάδα δίνοντας ανακούφιση σε πολλούς ασθενείς για τους οποίους η χρήση της συστήνεται αφενός, δημιουργώντας έναν ολόκληρο επαγγελματικό κλάδο αφετέρου, όμως υπάρχουν πολλά ακόμα κενά και άλυτα επιμέρους προβλήματα στο πεδίο. Ταυτόχρονα η ψυχαγωγική κάνναβη, σε αντίθεση με αρκετές άλλες χώρες της ΕΕ, παραμένει εκτός νόμου ακόμα και για προσωπική χρήση, διαιωνίζοντας έτσι την ύπαρξη μιας «γκρίζας ζώνης» που πριμοδοτεί τη μαύρη αγορά και το «κυνήγι μαγισσών». Σε ποιο σημείο βρισκόμαστε σήμερα στην Ελλάδα και διεθνώς; Υπάρχει στη χώρα μας πολιτικό περιβάλλον που θα επέτρεπε μια σοβαρή συζήτηση γιατην αποποινικοποίηση και της ψυχαγωγικής χρήσης καθώς επίσης για μια ολοκληρωμένη ρύθμιση σε ό,τι αφορά το φυτό, τις χρήσεις και τα παράγωγά του με βάση τις βέλτιστες πρακτικές που ακολουθούνται αλλού;Τι αιτήματα μέλλον μπορεί να έχουν και πόσο δύνανται να συμβάλλουν στην απασχόληση και τον παραγωγικό τομέα οι «δουλειές με φούντες;»; Γιατί ένα από τα συνθήματα του φετινού 21ουLegaliseCannabisProtestivalπου διεξάγεται σήμερα Σάββατο 27/6 στην πλατεία Θησείου (έναρξη 6μμ) λέει ότι «η ελευθερία αρχίζει από το σπίτι»; «Η κάνναβη δεν είναι πια ένα περιθωριακό θέμα. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας, δικαιωμάτων, αγροτικής ανάπτυξης, κοινωνικής δικαιοσύνης και βιώσιμης οικονομίας», βεβαιώνει ο συνομιλητής μου.

Τα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελούν ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της νεότερης ιστορίας της Αθήνας, και είναι συνδεδεμένα με τη μνήμη των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής αλλά και με τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα της πόλης. Σήμερα, η απόφαση της Περιφέρειας Αττικής να προχωρήσει στην αποκατάσταση και επανάχρησή τους ως χώρων κοινωνικής κατοικίας έχει ανοίξει έναν έντονο δημόσιο διάλογο.  Από τη μια πλευρά, η Περιφέρεια υποστηρίζει ότι το έργο θα διασώσει τα ιστορικά κτίρια και θα προσφέρει αξιοπρεπείς συνθήκες στέγασης σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Από την άλλη, οι σημερινοί κάτοικοι και οι συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται στον χώρο εκφράζουν ανησυχίες για το μέλλον της κοινότητας που έχει διαμορφωθεί εκεί τα τελευταία χρόνια. Για να φωτίσουμε όλες τις πτυχές αυτού του σύνθετου ζητήματος, συζητάμε σήμερα με τη δημοσιογράφο της LiFO Ντίνα Καράτζιου την ιστορία των Προσφυγικών, το σχέδιο ανάπλασης, τις αντιδράσεις που έχουν προκληθεί και τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η πολιτεία.

Από τα τέλη Μαΐου, η γειτονική Αλβανία βρίσκεται σε αναβρασμό εξαιτίας μαζικών διαδηλώσεων πολιτών που αντιδρούν στα σχέδια κατασκευής πολυτελών τουριστικών θερέτρων στη νήσο Σαζάν (Σάσωνα) και στην παράκτια ζώνη του Ζβέρνετς, στην περιοχή Βιόσε(Αώου)-Νάρτα. Πρόκειται για έναν σημαντικό υδροβιότοπο που εντάσσεται στο δίκτυο Natura και φιλοξενεί μεγάλα κοπάδια φλαμίνγκο, γεγονός που έδωσε στο κίνημα διαμαρτυρίας την ονομασία «κίνημα των φλαμίνγκο». Οι κινητοποιήσεις έχουν λάβει μαζικό χαρακτήρα, με τους διαδηλωτές να προβάλλουν συνθήματα όπως «Ούτε γη, ούτε νερό», «Η Αλβανία δεν πωλείται» και «Είμαστε πιο δυνατοί από τις μπουλντόζες σας». Στο πλευρό τους έχουν ταχθεί και μέλη της αλβανικής διασποράς. Σχετικές συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν και στην Αθήνα, ενώ νέες κινητοποιήσεις βρίσκονται ήδη στον προγραμματισμό των διοργανωτών. Κεντρικό αίτημα των διαμαρτυρόμενων είναι η άμεση παύση των εργασιών, καθώς και η παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, ο οποίος έχει εκφράσει τη στήριξή του στη συγκεκριμένη μεγα-επένδυση. Στην υπόθεση εμπλέκεται ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και σύζυγος της κόρης του, Ιβάνκα Τραμπ. Η υπόθεση έχει πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις και διαφορετικές αναγνώσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι οικολογικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες, ζητήματα που αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιοχής, αλλά και αμφιβολίες σχετικά με το μοντέλο ανάπτυξης που προωθείται. Παράλληλα, δεν λείπουν οι θεωρίες συνωμοσίας που συνοδεύουν τη δημόσια αντιπαράθεση. Προς το παρόν, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή, με τις αντιδράσεις να συνεχίζονται και τις εξελίξεις να τρέχουν.

«Κανείς υπεράνω του νόμου;» Μύθος ή πραγματικότητα στην Ελλάδα σήμερα;Σε μια περίοδο όπου η συζήτηση για τη λογοδοσία, τη λειτουργία των θεσμών και τα όρια της πολιτικής ευθύνης επιστρέφει με ένταση στον δημόσιο διάλογο, οι εξελίξεις γύρω από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η αναθεώρηση του άρθρου 86 του Συντάγματος και η υπόθεση των υποκλοπών επαναφέρουν κρίσιμα ερωτήματα: Ποιος ελέγχει την εξουσία; Πώς αποδίδονται οι ευθύνες; Τελικά, λειτουργεί το κράτος δικαίου όπως θα έπρεπε;   Ο καθηγητής της Νομικής Σχολής Αθηνών, Αντώνης Καραμπατζός, απαντά μιλώντας στο «Lifo Politics» για τα όρια και τις αντοχές της δημοκρατίας, για την εμπιστοσύνη των πολιτών που δοκιμάζεται αλλά και για τις αναγκαίες θεσμικές τομές που θα μπορούσαν να την αποκαταστήσουν.

Το ΠΑΣΟΚ στοχεύει σε δύο βασικές κατηγορίες ψηφοφόρων: σε όσους μετακινήθηκαν στη Νέα Δημοκρατία το 2019 και σήμερα δηλώνουν απογοητευμένοι, αλλά και σε εκείνους που είχαν στραφεί στον ΣΥΡΙΖΑ αναζητώντας πιο δίκαιες λύσεις στην κρίση και επίσης απομακρύνθηκαν. Ο Θανάσης Γλαβίνας υποστηρίζει ότι το κόμμα του θέλει να εκφράσει όσους περίμεναν θεσμική κανονικότητα, ενίσχυση της μεσαίας τάξης και μεταρρυθμίσεις, αλλά σήμερα βλέπουν σκάνδαλα και διάψευση των προσδοκιών τους. Ξεκαθαρίζει ότι το ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται να συγκυβερνήσει με τη Νέα Δημοκρατία, ενώ θέτει ως στόχο την πρωτιά, παρότι αυτήν τη στιγμή μοιάζει δύσκολη.  Κατά τη γνώμη του η διαδικασία της ανάκαμψης του ΠΑΣΟΚ θέλει κι άλλο χρόνο. «Χρειάζεται υπομονή για να μπορέσει να επιστρέψει και να ξαναγράψει ιστορία ως το κόμμα που έφτασε στο χείλος του γκρεμού και κατάφερε να επανέλθει».  Όπως λέει, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να αποκαταστήσει σταδιακά τη σχέση εμπιστοσύνης με την κοινωνία, που διαρρήχθηκε τα χρόνια της κρίσης και ελπίζει ως τις εκλογές να το καταφέρει. Σε μια συγκυρία όπου, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η πλειοψηφία δεν επιθυμεί τη συνέχιση της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, το ΠΑΣΟΚ, αναφέρει ο Θ. Γλαβίνας, επιδιώκει να πείσει όσους απογοήτευσε στο παρελθόν και όσους παραμένουν επιφυλακτικοί να του δώσουν μια νέα ευκαιρία.

Ο πόλεμος στο Ιράν φαίνεται πως θα αποτελέσει σημείο καμπής για το διεθνές σύστημα, σηματοδοτώντας μια ευρύτερη μετάβαση στον τρόπο άσκησης της διεθνούς πολιτικής. Ο διεθνολόγος Αθανάσιος Γραμμένος επισημαίνει πως οι αλλαγές αφορούν τόσο το επιχειρησιακό επίπεδο, με τη χρήση νέων τεχνολογιών, όπως τα drones, οι πύραυλοι ακριβείας και η τεχνητή νοημοσύνη, όσο και το συστημικό-πολιτικό επίπεδο, στο οποίο ενδέχεται να έχει πιο μακροπρόθεσμες συνέπειες. Συμφωνεί ότι πρόκειται για μια καθοριστική στιγμή που «αλλάζει τη σελίδα».   Σε σύγκριση με παλαιότερους πολέμους, όπως εκείνον του Ιράκ, τονίζει ότι τα νέα μέσα πολέμου δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικό προνόμιο της Δύσης, καθώς χώρες όπως το Ιράν έχουν ενισχυθεί σημαντικά.   Αναφορικά με τις ΗΠΑ και το Ιράν, εκφράζει την εκτίμηση ότι η αμερικανική πλευρά υποτίμησε την ικανότητα άμυνας του Ιράν και δηλώνει έκπληξη για τις δηλώσεις της αμερικανικής ηγεσίας. Ο κ. Γραμμένος υπογραμμίζει ότι το Ιράν είναι ένα μεγάλο και ισχυρό κράτος, με ιστορικό βάθος και αξιόλογο οπλοστάσιο, και ότι, ανεξαρτήτως ιδεολογίας, όταν τίθεται ζήτημα επιβίωσης, ένα τέτοιο κράτος θα αντιδράσει δυναμικά, κάτι που παρατηρείται στην παρούσα συγκυρία.

«Έχουμε έναν κατακερματισμένο και πολυδιασπασμένο χώρο αριστερά του κέντρου, ο οποίος αδυνατεί να εκφράσει τους πολίτες και να αποτελέσει εναλλακτικό κυβερνητικό πόλο διακυβέρνησης ή και εξουσίας, ή να έχει μια προοπτική κυβερνησιμότητας», λέει στο καινούργιο επεισόδιο του «Lifo Politics» ο Διονύσης Τεμπονέρας, και εξηγεί ότι, σε αντίθεση με άλλους, δεν θεωρεί ότι αυτή είναι η αιτία της κρίσης που έχει ξεσπάσει στον χώρο.    Αντιθέτως, εκτιμά ότι η κρίση είναι το αποτέλεσμα μιας μακρόσυρτης πορείας του ευρύτερου αριστερού και προοδευτικού χώρου, ο οποίος, «ενώ κατάφερε να εκφράσει, κυρίως κατά την περίοδο των μνημονίων, έναν κόσμο πλειοψηφικά, από εκεί και πέρα απομακρύνθηκε από τα κοινωνικά στρώματα και δεν κατάφερε ούτε να επικαιροποιήσει στις νέες συνθήκες έναν προγραμματικό λόγο ούτε να αποτυπώσει ένα κυβερνητικό σχέδιο το οποίο να μπορεί να δώσει μια άλλη προοπτική».

Οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο βρέθηκαν στην επικαιρότητα αυτές τις μέρες λόγω της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης στο Ιράν και των παλινωδιών της βρετανικής ηγεσίας, καθώς και των αντιποίνων που επιχειρεί το Ιράν και η Χεζμπολάχ, απειλώντας δυτικούς στόχους.   Οι βάσεις αυτές θεωρούνται έδαφος βρετανικής κυριαρχίας από το 1960 που η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Βρετανία και έχουν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, επειδή η Κύπρος βρίσκεται κοντά στη Μέση Ανατολή, στη Βόρεια Αφρική και στη διώρυγα του Σουέζ. Υπήρξαν, δε, ανέκαθεν ένα πολύ σημαντικό σημείο για στρατιωτικές επιχειρήσεις και επιτήρηση για το Ηνωμένο Βασίλειο.

Στο σημερινό επεισόδιο του πόντκαστ «Lifo Politics» ο καθηγητής Στέλιος Στυλιανίδης εξηγεί το φαινόμενο των «θυμωμένων πολιτών» και την ενίσχυση των τιμωρητικών και συχνά αντισυστημικών πολιτικών επιλογών. Διακρίνει τον υγιή κοινωνικό θυμό, που συνοδεύεται από όραμα, συλλογικότητα και θετική διεκδίκηση αλλαγών από τον ισοπεδωτικό και τιμωρητικό, ο οποίος εκφράζεται χωρίς να συνοδεύεται από θετική πρόταση, στρέφεται συνολικά εναντίον του πολιτικού συστήματος και συχνά συνδέεται με ακραίες ή ακροδεξιές επιλογές. Οι αυταρχικές ή ριζοσπαστικές ιδεολογίες μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί συγκρότησης ταυτότητας, προσφέροντας συνοχή, νόημα και συμβολική «λύτρωση». Ωστόσο, αυτή η λύτρωση είναι ψυχική και προσωρινή, όχι ουσιαστική πολιτική λύση.   Ειδικότερα όσον αφορά την Ελλάδα, η διαφθορά, η ατιμωρησία, η τοξικότητα του δημόσιου λόγου και η αρχηγοκεντρική λειτουργία των κομμάτων συντηρούν ένα σύστημα «ψευδούς συναίνεσης». Η έλλειψη ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων και διακομματικής συνεννόησης ενισχύει την αίσθηση ότι «όλοι είναι ίδιοι», γεγονός που συμβάλλει στην ενίσχυση των αντισυστημικών κομμάτων. Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι η ψήφος διαμαρτυρίας δεν είναι μόνο αποτυχία των πολιτών αλλά και αποτυχία της δημοκρατίας να κρατήσει ζωντανή την υπόσχεσή της. Ο θυμός δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ελπίδα και το όραμα, μπορεί όμως να λειτουργήσει ως κραυγή ορατότητας και προειδοποίηση προς το σύστημα.

«Αν το δει κανείς και διαχρονικά, η συνταγματική αναθεώρηση χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές για πολιτικούς λόγους», λέει ο καθηγητής Σπύρος Βλαχόπουλος, αλλά «αν δεν αλλάξει ο νόμος για την ποινική ευθύνη των υπουργών και την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, θα έχουμε πολύ μεγάλο πρόβλημα».    Θα μπορούσε η αναθεώρηση του Συντάγματος να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη και στην πολιτική; Ναι, απαντά ο κ. Βλαχόπουλος, υποστηρίζοντας ότι θα ήταν δυνατό να γίνουν κάποια βήματα. Ειδικά στο ζήτημα της ποινικής ευθύνης των υπουργών, αναφέρει, η αναθεωρηση θα μπορούσε να είναι ακόμα πιο δραστική. «Η αναθεώρηση του 2001 και του 2019 ήταν άτολμη. Έπρεπε να γίνουν πιο σημαντικά βήματα από τότε». Παρ’ όλα αυτά, δεν κρύβει την απαισιοδοξία του: «Να κάνω μια πρόβλεψη; Και αυτή, αν γίνει, πάλι άτολμη θα είναι», λέει.     «Το πότε θα γίνει μια αναθεώρηση και πώς σχετίζεται και με τις αξιολογήσεις των πολιτικών» επισημαίνει, όμως «η πράξη δεν συμβαδίζει πάντα με την εξαγγελία μιας αναθεώρησης».    Η δική του άποψη είναι πως «η διαδικασία της ποινικής ευθύνης των υπουργών πρέπει σιγά σιγά να φύγει από τη Βουλή και να πάει στο δικαστικό σώμα». Σε νομοθετικό επίπεδο, υπάρχει η δυνατότητα αυτή, αλλά δεν έχει αξιοποιηθεί, καθώς αυτήν τη στιγμή ο νόμος περί ευθύνης υπουργών προβλέπει τη δυνατότητα γνωμοδότησης από ένα σώμα εισαγγελέων, όμως μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει χρήση αυτής της διάταξης. Τονίζει, επίσης, ότι πολλές συνταγματικές και νομοθετικές διατάξεις δεν εφαρμόζονται, γεγονός που προκαλεί την εύλογη δυσπιστία των πολιτών.    Ο κ. Βλαχόπουλος υπενθυμίζει ότι το 2019 μπήκε στο Σύνταγμα η διάταξη για τη Λαϊκή Νομοθετική Πρωτοβουλία. «Τι είναι αυτό; Πεντακόσιες χιλιάδες πολίτες με δικαίωμα ψήφου έχουν το δικαίωμα να προτείνουν την ψήφιση ενός νόμου στη Βουλή. Γιατί δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι τώρα; Γιατί πολύ απλά η Βουλή δεν ψήφισε τον εκτελεστικό του Συντάγματος Νόμου».    Θεωρεί ότι η άρνηση της πλειοψηφίας της Βουλής να εξετάσει την ποινική ευθύνη των υπουργών στην υπόθεση της Σύμβασης 717 και του ΟΠΕΚΕΠΕ, μετά το αίτημα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, είναι εις βάρος του πολιτικού συστήματος και των προσώπων που κατονομάζονται στις δικογραφίες αυτές. Γιατί, αν ρωτήσετε τώρα τους πολίτες, θα σας πουν «ναι, το έχουν κάνει, ενώ μπορεί και να μην το έχουν κάνει. Το “έρμο” τεκμήριο αθωότητας σε αυτήν τη χώρα το έχουμε ξεχάσει τελείως. Αλλά όταν ξεκινάει μια διαδικασία και παρότι έρχεται η δικογραφία από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, δεν προχωράει, αυτό ενισχύει την δυσπιστία του κοινού και καταστρατηγεί στην πράξη αυτό το τεκμήριο αθωότητας, που πρέπει να το έχουν όλοι, και οι υπουργοί».

Βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση ή παραμένει εγκλωβισμένη στη σκιά των ΗΠΑ; Μιλάμε για τη «Zeitenwende 2.0», τη νέα αλλαγή εποχής που αναγκάζει την Ε.Ε. να αναμετρηθεί με τις εξαρτήσεις της: από την απόλυτη κυριαρχία των αμερικανικών συστημάτων Cloud και AI μέχρι τον κατακερματισμό των εξοπλισμών των κρατών-μελών της. Με 170 διαφορετικά οπλικά συστήματα έναντι μόλις 30 των ΗΠΑ, εμποδίζει κάθε προσπάθεια στρατιωτικής ανεξαρτησίας, την ώρα που οι εισαγωγές αμερικανικών όπλων αυξάνονται λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Εξετάζουμε,επίσης, γιατί η στρατηγική αυτονομία είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης για την Ε.Ε. και μπαίνουμε στα παρασκήνια της γερμανικής διπλωματίας: γιατί το Βερολίνο πιέζει την Αθήνα για την ένταξη της Τουρκίας στα αμυντικά προγράμματα και τι ρόλο θα παίξει η νεοσύστατη ομάδα των «e6» στη διαμόρφωση της αυριανής Ευρώπης;

Σε αυτό το επεισόδιο ο Μιχάλης Μπλέτσας μιλάει για την κυβερνοασφάλεια που αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της δημοκρατίας, αλλά αυτό δεν έχει γίνει αντιληπτό από την πολιτεία και το πολιτικό προσωπικό στον βαθμό που θα έπρεπε. Εξηγεί τον πολυεπίπεδο ρόλο της Αρχής, από τη συνεχή παρακολούθηση και ανάλυση απειλών, την έκδοση οδηγιών και τη διαχείριση περιστατικών μέχρι τη σύνθεση δεδομένων από πολλές πηγές ώστε να εντοπίζονται ευρύτερα μοτίβα κακόβουλων ενεργειών που συχνά εξυπηρετούν στρατηγικούς και όχι απλώς τεχνικούς στόχους. Κυρίαρχη απειλή παραμένουν οι επιθέσεις ransomware, οι οποίες πλήττουν επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς, «κλειδώνοντας» συστήματα και δεδομένα με αντάλλαγμα λύτρα, συνήθως σε κρυπτονομίσματα. Οι ομάδες πίσω από αυτές τις επιθέσεις είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, εξαιρετικά οργανωμένες και διεθνείς, με φυσικές βάσεις στο εξωτερικό. Η αντιμετώπισή τους απαιτεί διεθνή συνεργασία, όπως έδειξε χαρακτηριστικά η υπόθεση σύλληψης βασικού στελέχους μεγάλης σπείρας στην Ελλάδα έπειτα από κοινή επιχείρηση της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος με τη Europol και άλλες ευρωπαϊκές αρχές. Σημειώνει, πάντως, ότι δεν έχουν εντοπιστεί σημαντικές ελληνικές σπείρες ransomware. Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, μιλάει για ένα «εργαστήριο» σύγχρονου πολέμου με εκτεταμένη χρήση αυτόνομων και τηλεχειριζόμενων συστημάτων, όπως τα drones, αλλά και με τεράστια επένδυση στην κυβερνοάμυνα, καθώς η αντίστοιχη ουκρανική αρχή διαθέτει χιλιάδες στελέχη, σε πλήρη αντίθεση με τα περιορισμένα μεγέθη της χώρας μας. «Νομίζω ότι ο πόλεμος αυτός θα μελετηθεί πάρα πάρα πολύ και φαίνεται αυτό, διότι ενώ εγώ έχω 100 άτομα, ας πούμε, στην Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, η αντίστοιχη αρχή της Ουκρανίας έχει 7.000», αναφέρει.  Ο Μιχάλης Μπλέτσας εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τη χειραγώγηση των ψηφοφόρων. Αν και θεωρεί τη νοθεία της εκλογικής διαδικασίας τεχνικά πολύ δύσκολη έως αδύνατη, χαρακτηρίζει «πανεύκολη» τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η παραπληροφόρηση, η δημιουργία «παράλληλων πραγματικοτήτων» και η απώλεια εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης καθιστούν, όπως λέει, τη στόχευση και την επιρροή των πολιτών εξαιρετικά αποτελεσματική. «Δυστυχώς, έχουμε συνηθίσει να παίρνουμε την πληροφόρησή μας και να διαμορφώνουμε την άποψή μας σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία δημιουργούν πολλές παράλληλες πραγματικότητες, πολλά παράλληλα σύμπαντα. Έχουμε χάσει την έννοια του δεδομένου, του τι είναι αληθινό. Ο καθένας θεωρεί ότι αυτό που του λένε οι φίλοι του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι η αλήθεια», λέει. Παραδέχεται ότι η θέση του διοικητή της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας αποδείχθηκε μεγαλύτερη πρόκληση απ’ όσο περίμενε. «Δεν μου την είχαν περιγράψει σωστά. Η μεγάλη αυταπάτη που είχα όταν ξεκίνησα ήταν ότι πίστευα πως θα υπάρχει ένα οργανωτικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο θα μπορέσω να λειτουργήσω και να χρησιμοποιήσω κυρίως τις τεχνολογικές μου γνώσεις» αναφέρει, ενώ διαπίστωσε ότι ακόμη και με πολιτική στήριξη από τον αρμόδιο υπουργό, οι αλλαγές δεν έρχονται εύκολα. Δηλώνει, ωστόσο, αποφασισμένος να μην αλλάξει τον τρόπο διοίκησής του. Δηλώνει επίσης ότι η Ελλάδα σήμερα δεν αποτελεί μεγάλο στόχο κυβερνοεπιθέσεων, σε αντίθεση με χώρες όπως η Ουκρανία. Αναγνωρίζει όμως ότι υφίσταται δραστηριότητα (επιθέσεις, απόπειρες διείσδυσης, κατασκοπεία, probes σε συστήματα) από ομάδες οι οποίες συνδέονται με ξένες χώρες, μεταξύ άλλων από Τουρκία, Ρωσία και Κίνα, επισημαίνοντας ότι οι κινεζικές επιχειρήσεις είναι συχνά πιο «κομψές» (πιο αθόρυβες, πιο στοχευμένες), αν και όχι πάντα λιγότερο επικίνδυνες.