Advertise on podcast: De Indische Podcast

Jane Vogel Mantiri (Jakarta, 1953) is psycholoog, actrice en activist. Zij woont in Portland (Oregon) VS en publiceerde in 2023 haar memoires waarvan zij in 2025 een solo-toneelvoorstelling maakte en opvoerde in theaters in Amerika. Ze was te gast bij de Indië-herdenking in Nijmegen op 15 augustus 2026. Haar voordracht in het Engels in de Stevenskerk is integraal te horen in deze podcast. U hoort een lichte galm. Ze leidde haar speech als volgt in:“Ik ben dankbaar dat ik bij deze herdenking mag zijn en dat ik mag ervaren hoe jullie bruggen bouwen. Velen van u en ikzelf delen een gemeenschappelijk verleden. Mijn Nederlandse voorouders koloniseerden Indonesië in de 18e eeuw. Ik ben in Indonesië geboren. Mijn grootmoeder en overgrootouders waren autochtone Indonesiërs. Mijn familie kwam naar Nederland toen ik nog maar een baby was. Zes jaar later emigreerden we naar Amerika. Amerikanen vroegen ons vaak: ‘Wat zijn jullie nu eigenlijk?’ We spraken gebroken Engels en de geuren uit de keuken van mijn moeder maakten ons ‘anders’. Gedurende een groot deel van mijn jeugd was mijn identiteit ‘immigrant’, omdat mijn ouders me aanmoedigden om mijn Indo-identiteit te verbergen. Ze wilden me beschermen tegen de schaamte en de haat die zij hadden ervaren omdat ze ‘Indo’ waren. Nu wijd ik het laatste hoofdstuk van mijn leven aan het vol trots en vreugde terugvinden van mijn Indo-identiteit. Als kind kon ik alleen maar luisteren naar het huilen van mijn moeder. Als volwassene kan ik schaamte en haat tegengaan met liefde.”Een interview met Jane Vogel Mantiri is hier te beluisteren https://app.springcast.fm/player/episode/89513?theme=springcastVoor een impressie van de herdenking gaat u naar www.stichtingpion.nlMet dank aan Andrés Alcalá

In deze aflevering bespreken we achtereenvolgens: 1.Hans van de Ven 'Bloedrode dageraad. De Tweede wereldoorlog en de geboorte van het moderne Azië' (Nieuw Amsterdam)2.Alfred Birney 'Augustus' (De Geus)3.Wim van den Doel 'Opheffers. Nederlanders en het ontwikkelen van de wereld 1945-1963' (Prometheus)4.Remco Ensel 'Kennis die knecht. Indonesië en de koloniale wortels van wetenschap' (Prometheus)

Hij heeft talloze wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan. Vooral over migratie, mondialisering, de noord-zuid verhouding. Eigenlijk is hij Filippijnendeskundige, hoewel hij ook over Maleisië veel heeft gepubliceerd. Maar Indonesië is toch wel zijn core business want hij werd er geboren en dat land zou hem zijn hele wetenschappelijke carrière blijven bezighouden. Hij schreef twee autobiografieën: een over zijn academische loopbaan getiteld 'Van Veraf en Nabij. Indonesië, Nederland en de rest'. En:  'Bitterzoet Indonesië'. Een Indisch memorandum', een meer persoonlijke reflectie op een land dat hij evenzeer haat als liefheeft, het bracht verdriet in zijn familie, maar ook plezier en verwondering. Hoewel hij geen herinnering heeft aan de Japanse bezetting en weinig aan de gewelddadige bersiaptijd, voelde hij wel de echo van de gebeurtenissen en gruwelijkheden die plaatsvonden in de periode kort na de Japanse capitulatie. Als kind werd hem wijsgemaakt dat een in stukken gehakt lijk dat hij in de kali zag drijven het kadaver van een varken was. Hij was 11 jaar toen hij naar Nederland ging en zich als zichtbaar Indische jongen moest aanpassen in een land dat nog nauwelijks de Tweede Wereldoorlog had verwerkt. De ontwikkelingen in het geboorteland bleven hem en zijn familie bezighouden. De staatsgreep van Suharto en de genocide die in 1965/1966 in Indonesië werd gepleegd zou diepe wonden slaan en een blijvend ambivalente houding ten opzichte van zijn geboorteland bewerkstelligen. Het weerhield hem er niet van geregeld voor studie en veldwerk naar de archipel af te reizen. Maar steeds met in zijn achterhoofd iets te willen betekenen voor de gewone mensen in de kampongs en dessa’s, voor de kleine 'bung'. Zijn boek ‘Bitterzoet Indonesië. Een Indisch memorandum’ verscheen bij Boekscout en kost 20,50 euro.

In deze podcast drie boeken: ‘Vergeten plekken vergeten mensen, een atlas van het Nederlands slavenijverleden’ door Leendert van der Valk, ‘Indehoy!. Geschiedenis van seks in Indie 1602-1942’ van Lizzy van Leeuwen en tenslotte in ‘Nederland gebleven. De geschiedenis van Molukkers 1951-2025’ van Henk Smeets en Fridus Steijlen.

Ad Grooten ‘Ellen lacht – het masker van het kampkind’, Uitgeverij Verloren.  De laatste literaire salon van het seizoen was een bijzondere. Naast een boekpresentatie vond een muziekvertelling van muzikant en schrijver Ad Grooten plaats. Hij is onder meer bekend van het muziekgezelschap Pater Moeskroen. In zijn boek ‘Ellen lacht - Het masker van het kampkind’ reconstrueert Ad Grooten aan de hand van onder meer persoonlijke brieven het leven van zijn moeder Ellen Grooten-Asselbergs, die op elfjarige leeftijd in een Japans interneringskamp terecht komt. Dit zou haar verdere leven tekenen, hoewel zij er nauwelijks over vertelde. In zijn publicatie en de muziektheatervoorstelling (samen met zijn broer Coen) verbeeldt de auteur die zoektocht. Tijdens de salon speelde hij enkele nummers uit die show. Hij leest fragmenten voor uit zijn boek. https://adgrooten.nl/

Zijn boeken werden meerdere keren bewerkt tot theaterstukken en tv-series (onder meer met Huub Stapel). In 2026 verscheen zijn nieuwste roman, 'KOP', over twee Nederlandse soldaten in Nederlands-Indië en de strijd die tussen hen ontbrandt om dezelfde vrouw. Indië was voor hem niet eerder onderwerp van schrijven Toch vertelde hij al vaker over zijn vader, verwees naar diens mogelijke trauma opgelopen tijdens de oorlog aldaar, en welke doorwerking dit in het gezin kreeg. Hendriksma moest er bijna zestig voor worden (vader is inmiddels overleden) om een poging te doen te ontrafelen wat daar toen is gebeurd.  Martin HendriksmaKOPAlfabet. ISBN 9789021343884. € 23,99

Olga Vrolijk schreef 'Retourtje Indie. Hoe ik thuiskwam bij mijn voormoeders'. Ze begon haar zoektocht bij haar Javaanse betovergrootmoeder, Moersia, de oermoeder, de njai die een Rotterdammer uit het Indisch leger huwde. Olga weet nog hoe ze als kind een foto aan de muur van het ouderlijk huis bestudeerde waarop een familie is te zien net na de oorlog, net na het kamp. Iedereen droeg brillen met dikke glazen. Pas veel later hoorde ze dat het slechte zicht voortkwam uit jarenlang ondervoed zijn. Olga is van de derde generatie en heeft haar grootouders niet gekend. Dit boek vult die leegt op. Veelzeggend is haar uitspraak: ‘Ik ben eerste generatie van de hier geboren Indischen’. In een interview licht ze toe dat de relatie met haar voormoeders bijna tastbaar werd, ze koestert het fijne gevoel deel te zijn van een gemeenschap. Indisch zijn in Nederland is inmiddels geen vloek meer maar een zegen, lijkt ze te willen zeggen Haar zoontje van negen zei eens trots: “Ik ben dus ook Indisch en heb daar niets voor hoeven doen.”Naaste een bespreking ook twee fragmenten uit Retourtje Indie voorgelezen door Olga Vrolijk zelf.  OIga VrolijkRetourtje Indie. Hoe ik thuiskwam bij mijn voormoedersLM Publishers. ISBN 97894609459. E 22,50

Hester Hobbelink (1978) was nieuwsgierig naar haar Indische wortels en schreef onder leiding van schrijfcoach Vilan van de Loo haar eigen familiegeschiedenis. De Indische tak heeft als basis een groot aantal familiefoto’s uit eigen collectie. Aan de hand van zwart-wit portretten en groepsfoto’s uit het einde van de 19e eeuw en begin 20e eeuw vertelt zij het verhaal van een oud Indisch geslacht. Maar ze neemt ook de vrijheid om zelf die geschiedenis in te vullen, te romantiseren zo je wilt.  Ze leest zelf enkele fragmenten voor. Hester HobbelinkDe Indische tak. Een familiegeschiedenis in fotoverhalenElikser. ISBN 9789463658003. € 19,95

Lieuwe Mulder (1994) is junior projectleider cultuurhistorie bij onderzoeks-en adviesbureau RAAP. Onlangs begon hij een speurtocht naar zijn grootvader die kunstschilder was. Lieuwe heeft hem nauwelijks gekend, hij was pas vier jaar oud toen opa overleed, maar raakte geïnteresseerd in diens leven en werk, dat overigens grotendeels onbekend bleef. Grootvader vertrok na de oorlog van het Friese platteland naar het tropische Indonesië waar hij als dienstplichtig militair werd gelegerd. In zijn vrije tijd schilderde hij er landschappen en portretten. Lieuwe Mulder is benieuwd naar het verhaal achter die tekeningen, schilderijen en aquarellen. Ze zijn mooi. Maar misschien was opa wel getuige van gebeurtenissen waar hij altijd zwijgzaam over bleef. Hij werd namelijk ingezet voor de oorlogspropaganda. Lieuwe ziet het project (inmiddels is hij al het werk aan het selecteren en inscannen) toch vooral als een eerbetoon aan zijn Friese grootvader. Een gesprek.

In deze aflevering oud-NOS correspondent in Jakarta, Michel Maas en schrijver en historicus Martin Bossenbroek. Van beiden verschenen boeken over Indonesië, Nederlands-Indië en het koloniale verleden. Martin Bossenbroek (1953) is historicus en schrijver. Hij publiceerde diverse boeken en artikelen over het (Nederlandse) koloniale verleden. De bekendste titels (allemaal verschenen bij uitgeverij Athenaeum) zijn De Boerenoorlog (in 2013 bekroond met de Libris Geschiedenisprijs en genomineerd voor de AKO Literatuurprijs), De wraak van Diponegoro. Begin en einde van Nederlands-Indië (2020). Michel Maas (1954) is journalist en schrijver en woonde achttien jaar als correspondent in Jakarta, onder meer voor de Volkskrant en het NOS-Journaal. Daarvoor was hij werkzaam voor de omroep, onder meer in Kosovo. Zijn recente boek De gelogen kolonie. Naar Indonesië om Indië te vergeten (AtlasContact 2025) kreeg juichende recensies in NRC en de Volkskrant.

Een gesprek met Murjani Kusumobroto, dochter van de Indonesische verzetsheld Rachmad Kusumobroto (1914-1998). Deze verbleef eind jaren dertig als student in Nederland. Toen de Duitsers in 1940 ons land binnenvielen kon hij niet meer terug, maar ging in het verzet met als motief: “Eerst Nederland vrij, dan mijn eigen land”. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielp hij onder meer Joodse kinderen onderduiken en was betrokken bij vervalsing van persoonsbewijzen. In 1946 reisde hij terug naar zijn vaderland en zette zich in voor de jonge republiek Indonesië. Hij was aanhanger van Soekarno, wat na de coup van Soeharto in 1965 ertoe leidde dat hij jarenlang werd opgesloten. Toch raakte hij nooit verbitterd en kwam uiteindelijk in de jaren tachtig vrij. Hij was getrouwd met de Wageningse Nel van Peppel, ook een verzetsdeelnemer. Hun dochter Murjani maakte een theatervertelling over zijn leven getiteld ‘Het verzet van de Kusumobroto’s’. Regie: Joey von Grumbkow. Productie: Conny Groot

Marjolein Kokosky Deforchaux-Kelderman deed jarenlang onderzoek naar de oorsprong van de recepten in het (voor zover bekend) oudste Indische kookboek en schreef 'Kokki Bitja: een boek over het oudste Indische kookboek uit 1843'. Het is resultaat van noeste arbeid, van echt monnikenwerk. Al bij het openslaan van dit kloeke (kook)boek spat het van de pagina’s: de kleuren, het lettertype, de illustraties, grappige inlegvellen, foto’s en natuurlijk de hertaalde recepten. Dat roept meteen de vraag op hoe je dit boek moet zien. Als een gewoon kookboek?  Als een naslagwerk? 'Kokki Bitja' is geen culinaire encyclopedie, misschien eerder een almanak. Het woord ‘kitab’ in de oorspronkelijke titel verwijst ook naar zoiets. Hoe dan ook, het is een prachtig monument voor de Indische keuken dat bij mij een ereplaats in de boekenkast krijgt. Marjolein Kokosky Deforchaux-Kelderman'Kokki Bitja. Een boek over het oudste Indische kookboek uit 1843'Uitgeverij MKDK. ISBN 978-90-9039540-1. € 67,50

Gerda Kanselaar werd in 1947 in Surabaya geboren uit het huwelijk van Frans Kanselaar en Jojo Lumanauw. Vader was als oorlogsvrijwilliger naar Indië gegaan. Het jonge gezin komt in 1948 in Rotterdam aan. Vervolgens begint het moeizame proces van inburgering, in Nijmegen waar vader oorspronkelijk vandaan kwam. Vooral moeder krijgt het vanwege haar kleur zwaar te verduren; racistische scheldpartijen, stenen en kluiten naar de kinderwagen. Gerda herinnert zich het geroep van de buurtkinderen: Inda pinda poepchinees! Lange tijd bleef het familieverhaal sluimeren, bijna verborgen. Maar in 2024 volgde ze een schrijfcursus en maakte ter afronding een boekje getiteld ‘Vertel me over jouw moeder’ waarin het familieverhaal wordt verteld. Het Indisch ontluiken begon voor Gerda pas recentelijk, maar ze geniet nu met volle teugen van de Indische activiteiten in Nijmegen.

Er verschijnen nog veel Indische boeken. Ook steeds vaker in eigen beheer uitgegeven. Meestal zijn het familiekronieken geschreven op basis van dagboeken, doorgegeven verhalen, foto’s en andere documenten. Indië is en blijft een inspiratiebron voor velen, de koloniale tijd leeft voort in talloze romans en non—fictie boeken. Niet elk manuscript wordt door een uitgever geaccepteerd. Dan blijft in eigen beheer uitbrengen over, al dan niet ondersteunt door publicatieplatforms als Brave New Books en Boekscout. Elly Doornbosch (1963) ging het avontuur aan. Bij Boekscout 2024 verscheen 'Een djongos weet alles!' In het dagelijks leven is Elly werkzaam in het basisonderwijs waar ze ook graag vertelt van Indië. Bij wijze van voorwerk deed ze archieven aan, bezocht musea en las boeken. De Indische tak van haar familie verbleef al voor de oorlog in Indonesië maar ze beperkt het verhaal tot de periode 1942-1952. Het wordt verteld door een fictieve figuur, een Javaanse bediende oftewel en djongos, genaamd Ayo. Het voorwoord wordt door Elly gelezen. Daarna een vraaggesprek.

Indische Podcast ‘live’Op 16 augustus vond het Sama Nimma Festival* plaats op het Mariënburgplein in Nijmegen. Dit ter gelegenheid van de afsluiting van het jubileumjaar ‘80 Jaar Vrijheid’ en 20 jaar Indië-herdenking Nijmegen. De Indische Literaire Salon werd daarom eenmalig gehouden in de Centrale Biblioheek aan het plein. Te gast waren Ernst Jansz en Lara Nuberg, die door Peter van Riel over hun favoriete boeken werden bevraagd. Van Ernst Jansz is bekend dat hij bewonderaar is van Frans Lopulalan, de te vroeg overleden Molukse schrijver van Onder de sneeuw een Indisch graf. Lara Nuberg is groot fan van Alfred Birney (De tolk van Java) en Pramoedya Ananta Toer (Aarde der mensen). Deze en andere boeken kwamen aan bod in deze bijzondere aflevering van de salon. Het geluid is niet optimaal.Van de gasten verschenen onder meer:Ernst Jansz 'Gideons Droom'Ernst Jansz 'Een liefdeslied'Ernst Jansz 'De overkant'Lara Nuberg 'In haar voetsporen'Lara Nuberg 'De mooiste brieven van Kartini'*https://ap.lc/mJJJO