Advertise on podcast: O Auschwitz

17 stycznia 1945 roku esesmani rozpoczęli ewakuację obozu Auschwitz. Około 56 tysięcy więźniów i więźniarek pod eskortą uzbrojonych esesmanów wymaszerowało z różnych części kompleksu obozowego w kierunku Wodzisławia Śląskiego oraz Gliwic. Ofiarami tak zwanych Marszów Śmierci padło kilka tysięcy więźniów i więźniarek. W podcaście o „Auschwitz” przytaczamy fragmenty relacji świadków dotyczące tych wydarzeń. ===== Ilustracja: Zbigniew Otfinowski, Marsz ewakuacyjny (1946). Zbiory Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. ===== Fragmenty relacji, czytanych przez lektorów, pochodzą z Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau: Teofil Balcarek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 115, k. 204-205. Israel Berkowski, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 35, k. 29. Wanda Bienioszek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 116, s. 176. Wanda Błachowska-Tarasiewicz, APMAB, Zespół Wspomnienia, t. 1, k. 19-20. Józef Ciepły, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 86, k. 48, 127-128. Jan Dziopek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 10, k. 29. Jan Dziopek, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 50, k. 138-143. Róża Dryjańska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 88, k. 211,233. Ilona Engelova, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 80, k. 171. Abraham Dawid Feffer, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 16, k.54. Jan Gabryś, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 104, k. 138-140. Janina Hinczowa, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 62, k. 60. Irena Konieczna, APMAB. Zespół Oświadczenia, t. 113, k. 130. Wanda Koprowska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 13, k.66-68. Eulalia Kurdej, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 66, k. 142. Erwin Olszówka, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 72, k. 138. Antonina Piątkowska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 85, k.45 Franciszka Pieczka, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 88b, k.133. Ilona Strusińska, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 80, k. 170. Marii Śleziona, APMAB. Inne Zespoły (IZ) – 27/3. Maria Ślisz, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 61, k. 134. Zofia Stępień-Bator, APMAB, Zespół Wspomnienia, t. 74, k.167. Maria Świderska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 21, k. 85, 88. Józef Tabaczyński, APMAB, Zespół Oświadczenia, t. 44, k. 60-63. Anna Tytoniak, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 12a, k. 198 Jan Wawrosz, APMA-B, Zespół Wspomnienia t. 1, k. 59. Franciszek Wieszała, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 16, k.81. Helena Włodarska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 66, k. 78. Jadwiga Zając, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 139, k. 13-15. Leszek Zienc, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 2, k. 226. Natan Żelechower, „Siedem obozów”, [w:] Wspomnienia, t. 83, k. 68-72, APMA-B. Maria Żumańska, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 4, k. 420.

Instytut Higieny Waffen-SS i Policji w obozie Auschwitz powstał jesienią 1942 roku. Do jego zadań należało m.in. wykonywanie badań higienicznych i bakteriologicznych dla oddziałów SS, niemieckiego wojska, policji i dla obozów koncentracyjnych, w tym dla całego kompleksu obozowego Auschwitz. O działalności Instytutu, który więźniów obozu wykorzystywał zarówno do pracy, jak i jako obiekty badań opowiada dr Teresa Wontor-Cichy z Centrum Badań Muzeum Auschwitz.

Jak wyglądało szkolenie ideologiczne esesmanów z załogi KL Auschwitz i jaki był wpływ ideologii narodowego socjalizmu na funkcjonowanie tej formacji SS, opowiada dr Agnieszka Kita, zastępca kierownika Archiwum Muzeum Auschwitz.

W niemieckim nazistowskim obozie Auschwitz służyło łącznie około 8200 esesmanów oraz około 200 nadzorczyń. O tym, jak przebiegał proces powojennego karania członków załogi SS, w tym pierwszego komendanta obozu Rudolfa Hössa, opowiada dr Wojciech Płosa, kierownik Archiwum Muzeum Auschwitz.

Blok 11 w obozie Auschwitz I był miejscem odizolowanym od reszty obozu. Pełnił on m.in funkcję więzienia obozowego, miejsca egzekucji, czy siedziby karnej kompanii. O szczególnej historii tzw. Bloku Śmierci opowiada dr Adam Cyra z Centrum Badań Muzeum Auschwitz.

W obozie Auschwitz istniał system karania więźniów za złamanie regulaminu obozowego. Dodatkowo załoga SS oraz więźniowie funkcyjni wymierzali tzw. kary nieregulaminowe. O rodzajach kar i przewinieniach, za które więźniowie lub więźniarki mogli zostać ukarani opowiada dr Piotr Setkiewicz, kierownik Centrum Badań Muzeum Auschwitz.

W Miejscu Pamięci od 2005 roku działa Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście, powołane do istnienia w wyniku starań Ocalałych z Auschwitz. O tym jak dziś wygląda edukacja Miejscu Pamięci i jakie stoją przed nią wyzwania w kontekście współczesności rozmawiają dyrektor Muzeum dr Piotr Cywiński i dyrektor Centrum Edukacji Andrzej Kacorzyk.

Edukacja w Miejscu Pamięci Auschwitz realizowana była od momentu utworzenia Muzeum w 1947 r., a pierwszymi przewodnikami byli Ocalali, którzy opowiadali odwiedzającym o tragicznej historii obozu ze swojej osobistej perspektywy.  To w wyniku starań Ocalałych w 2005 roku powstało Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. O początkach jego istnienia, pierwszych projektach edukacyjnych i o ważnych wyzwaniach opowiada pierwsza dyrektor Centrum Edukacji – Krystyna Oleksy. 

Paragraf 175 niemieckiego kodeksu karnego penalizował kontakty homoseksualne między mężczyznami. Jedną z możliwych kar było osadzenie w obozie koncentracyjnym. Także w obozie Auschwitz była niewielka grupa mężczyzn skazanych za homoseksualizm. O prześladowaniach homoseksualnych mężczyzn w nazistowskich Niemczech oraz o powojennej pamięci o ich losach opowiada dr Agnieszka Kita, zastępca kierownika Archiwum Muzeum Auschwitz. --- Polecamy także naszą lekcję internetową poświęconą tej grupie więźniów obozu autorstwa Bogdana Piętki z Centrum Badań Muzeum Auschwitz.

Blok 10 w obozie Auschwitz I był tzw. blokiem eksperymentalnym. Lekarze SS przeprowadzali w nim eksperymenty medyczne poświęcone m.in. sterylizacji. Dlaczego to właśnie ten blok stał się miejscem przeprowadzania medycznych eksperymentów, kim byli lekarze, którzy tam pracowali i jakie losy spotkały ich ofiary opowiada Teresa Wontor-Cichy z Centrum Badań Muzeum Auschwitz. ===== Lekcja internetowa o zbrodniczej medycynie: https://lekcja.auschwitz.org/2022_medycyna_pl

Obóz Auschwitz nie miał jednorodnego charakteru i w czasie swego funkcjonowania stale się zmieniał. O tym, jak wyglądała codzienność więźniów obozu Auschwitz, od porannego apelu, przez towarzyszący im stale głód i pracę ponad siły opowiada dr Jacek Lachendro z Centrum Badań Muzeum Auschwitz. 

Miejsce Pamięci Auschwitz to blisko 200 hektarów terenu, około 300 ruin, 155 budynków, ale także ogromna liczba historycznych przedmiotów, przede wszystkim śladów po Ofiarach Auschwitz: buty, walizki, szczotki, czy naczynia kuchenne. O tym, jak zabezpieczane są te bezcenne przedmioty oraz jaka jest filozofia konserwacji w Miejscu Pamięci opowiadają: Nel i Andrzej Jastrzębiowscy z Pracowni Konserwatorskich Muzeum Auschwitz. ---

Zaprzeczanie Holokaustowi jest niczym innym, jak zbudowaną na kłamstwie i nienawiści teorią spiskową. Chociaż pod względem podejścia do faktów negacjonizm jest podobny do twierdzeń o płaskiej Ziemi, to należy pamiętać, że w rzeczywistości jest on niebezpiecznym i ohydnym nośnikiem antysemityzmu i nienawiści. Negacjoniści ignorują fakty, lub nimi manipulują. Wszystko po to, by uderzyć pamięć Ofiar. O strategiach wykorzystywanych przez negacjonistów do szerzenia dezinformacji i kłamstw związanych z historią obozu Auschwitz opowiadają dr. Piotr Setkiewicz oraz dr Igor Bartosik z Centrum Badań Muzeum. 

27 stycznia 1945 r. żołnierze Armii Czerwonej wyzwolili ok. 7,500 więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz, w tym ponad 500 dzieci. O ostatnich dniach funkcjonowania obozu i o momencie jegowyzwolenia opowiadają świadkowie tamtych wydarzeń: Anna Tytoniak Kazimierz Smoleń Lea Shinar Irena Konieczna Józef Tabaczyński Wanda Błachowska-Tarasiewicz Louis Posner Jakub Wolman Zofia Jankowska-Palińska Anna Chomicz Zofia Lutomska-Kucharska Wanda Dramińska Edward Czempiel Jakub Gordon Andrzej Kozłowski Tadeusz Mleko Garnier (imię nieznane) Alfred Fiderkiewicz Aleksander Woroncow Wilhelm Wazdrąg Dziękujemy Dariuszowi Drozdowi „Studio Drozd Na Cały Głos” http://nacalyglos.com/ za współpracę przy odcinku podcastu.

Sowieccy jeńcy wojenni to czwarta co do wielkości grupa ofiar niemieckiego obozu Auschwitz, po Żydach, Polakach i Romach. Łącznie w obozie zarejestrowano 11964 jeńców. Ponadto według szacunków do obozu przywieziono co najmniej 3000 czerwonoarmistów, którzy zostali zamordowani bez wprowadzania do ewidencji obozowej. O historii i losach sowieckich jeńców wojennych w Auschwitz opowiada dr Jacek Lachendro z Centrum Badań Muzeum.