1590577251
Ameryka dla Zaawansowanych

Advertise on podcast: Ameryka dla Zaawansowanych

Rating
★★★★★
5
from
1 reviews
This podcast has
116 episodes
Language
Polish
Publisher
Marcin Firlej
Explicit
Yes
Date created
2021/10/15
Latest episode
2026/11/12
Average duration
45 min.
Release period
7 days

Description

Ameryka dla Zaawansowanych to podcast o Stanach Zjednoczonych, o polityce, historii i społeczeństwie tego kraju. Każdy odcinek wyjaśnia, jak działa amerykańska demokracja: od Konstytucji i Sądu Najwyższego po obywatelstwo, migrację i prawa człowieka. Marcin Firlej, dziennikarz i amerykanista mieszkający w USA, analizuje wydarzenia z Waszyngtonu, przyglądając się korzeniom współczesnych sporów – od Trumpa i „culture wars” po idee równości, wolności i tożsamości. To audycja dla tych, którzy chcą zrozumieć Amerykę bez mitów, w kontekście historycznym, politycznym i kulturowym. Słuchaj, jeśli interesują Cię: USA, amerykańska polityka, historia Stanów Zjednoczonych, społeczeństwo, prawa obywatelskie, konstytucja, Trump, demokracja i równość. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Unlock Ameryka dla Zaawansowanych podcast Email contact info,
Listeners & Audience details

Email contact information

Direct podcast contact details

Listeners

Audience numbers & engagement insights

Audience details

Podcast Insights

Podcast episodes

Check latest episodes from Ameryka dla Zaawansowanych podcast


Czy bieda w Portoryko to wina USA? Prawda o amerykańskim kolonializmie.
2026/11/12
Status Portoryko to temat, który przypomina czekanie na Godota. Dlaczego zależność od USA pogłębia zubożenie wyspy?Moim gościem w tym odcinku jest Alberto Medina, portorykański pisarz i aktywista, zwolennik niepodległości od Stanów Zjednoczonych.Rozmawiamy i obecnej sytuację Portoryko, gdzie status kolonii nie służy mieszkańcom, lecz wyłącznie interesom kolonizatora. Według Alberto zależność od Stanów Zjednoczonych zamiast obiecywanego dobrobytu przynosi jedynie stagnację gospodarczą, co sprawia, że wyspa pozostaje w politycznym zawieszeniu.Wyjaśniam, dlaczego obecne rozwiązania polityczne nie działają i jak relacje z metropolią wpływają na codzienne życie Portorykańczyków. To krytyczne spojrzenie na to, czy zmiana statusu politycznego jest w ogóle możliwa w obecnych warunkach.Polski dubbing dla tego odcinka przygotował Maciej Kołakowski, z SoundSet Studio.Subskrybuj kanał po cotygodniowe analizy sytuacji w USA, a w komentarzach daj znać, czy uważasz, że Portoryko powinno dążyć do pełnej niepodległości.0:00 Portoryko: Naród czy kolonia?5:32 Iluzja własnej konstytucji7:48 Dziedzictwo walki o niepodległość11:24 Bilans zysków i strat17:32 Ocalić tożsamość w cieniu imperium27:57 Pułapka długu i finansowa niewola37:32 Polityczna gra w Waszyngtonie45:54 Nowa nadzieja dla dekolonizacji
Trump w potrzasku? Demokraci wrócili do gry
2026/11/05
Demokraci odbili obie izby Kongresu i wygrali Senat nawet w Teksasie. Do usunięcia Trumpa potrzebują jeszcze trzynastu republikanów. Skąd ich wezmą?Donald Trump już musiał mierzyć się z pytaniem czy obawia się impeachmentu. W Izbie Reprezentantów wystarczy zwykła większość, w Senacie trzeba sześćdziesięciu siedmiu głosów. Demokraci mają co najmniej pięćdziesiąt cztery. Po ataku na Kapitol, przy drugim impeachmencie, przeciw Trumpowi zagłosowało siedmiu republikanów.W tym odcinku sprawdzam, co nowa większość może zrobić bez tych trzynastu głosów. Pieniądze, wezwania przed komisje, nominacje sędziowskie. Pierwszy termin wypada jeszcze przed przejęciem władzy: jedenastego grudnia kończy się tymczasowe finansowanie administracji, a stary Kongres może do tego dnia zdecydować, kiedy demokraci dostaną dźwignię.Potem schodzę na poziom stanów, bo tam zmiany wchodzą szybciej niż w Waszyngtonie. W Teksasie Gina Hinojosa pokonała Grega Abbotta i będzie decydować o zadaniach stanowej Gwardii na granicy. W Wisconsin, Pensylwanii, Nevadzie, Michigan i Minnesocie demokraci dostali władzę nad przepisami o płacach, urlopach i szkołach.ROZDZIAŁY00:00 Czy Kongres może usunąć Trumpa z urzędu?01:34 Kto dyktuje Trumpowi warunki, gdy chodzi o pieniądze?05:01 Czy Senat może zablokować nominacje Trumpa?06:59 Musk pod przysięgą? Kogo Demokraci chcą przesłuchać10:34 Jak rozliczać Trumpa i jednocześnie się z nim dogadywać?15:15 Kto przejmie stery w Kongresie?17:10 Dlaczego szczucie nie wystarczyło? Teksas, Karolina Północna i Michigan21:41 Kto u Demokratów już gra o Biały Dom?26:02 Republikanie po porażce. Czy lojalność wobec Trumpa jeszcze się opłaca?28:56 Teksas po wyborach. Kto teraz wydaje rozkazy na granicy?33:37 Kto zapłaci za prywatne szkoły w Teksasie?36:16 Kto przerysuje mapę wyborczą? Od Teksasu po Wisconsin41:34 Co Trump wciąż może zrobić i gdzie zobaczymy pierwszą próbę sił? Subskrybuj podczast, aby otrzymywać cotygodniowe analizy sytuacji w USA.
Zmiana sił w Kongresie? Wyścigi które musisz dziś obserwować.
2026/11/03
Wybory w USA 2026 zdecydują, ile swobody Donald Trump zachowa na ostatnie dwa lata prezydentury. W tym nieplanowanym odcinku nagranym w dniu wyborów analizuję, na które wyścigi do Senatu i o urzędy gubernatorów warto zwrócić uwagę.Omawiam arytmetykę Senatu: republikanie mają 53 mandaty, demokraci wraz z niezależnymi 47. Do przejęcia większości potrzeba czterech mandatów netto, bo przy remisie 50 do 50 decyduje głos wiceprezydenta. Wyjaśniam, dlaczego Izba Reprezentantów może prowadzić dochodzenia i blokować ustawy, Senat może zatrzymywać nominacje prezydenckie, a gubernatorzy mogą wetować stanowe przepisy i decydować o wykonywaniu polityk federalnych.Przeglądam kluczowe wyścigi do Senatu: Karolina Północna, Maine, Ohio, Teksas, Kansas, Iowa i Alaska, a także obronę pozycji demokratów w Michigan i Georgii. Omawiam też wyścigi gubernatorskie w 36 stanach, m.in. Iowa, Ohio, Georgię, Nevadę, Alaskę, Kansas, Oregon i Teksas. Odwołuję się do końcowej analizy Cook Political Report o siedmiu wyścigach w granicach błędu pomiaru i przestrzegam przed przedwczesnym ogłaszaniem niebieskiej fali. Przypominam, że demokraci mają sprzyjające nastroje, a republikanie sprzyjającą geografię. ROZDZIAŁY 00:00 Ile swobody zostanie Trumpowi po wyborach?02:07 Skąd demokraci mogą wziąć cztery mandaty do Senatu?03:05 Karolina Północna, Maine i Ohio. Trzy drogi do senackiego przełomu07:52 Teksas, Kansas i Iowa. Czy padną republikańskie twierdze?12:49 Alaska może opóźnić wynik, a demokraci muszą obronić Michigan i Georgię15:40 Walka o gubernatorów. Dwa stany mogą odwrócić układ sił22:31 Czy demokraci przejmą obie izby i ograniczą władzę Trumpa?24:10 Dlaczego mapa Senatu sprzyja republikanom mimo słabych sondaży?25:31 Co niespodzianki wyborcze powiedzą o koalicji Trumpa?Subskrybuj kanał Ameryka dla Zaawansowanych, jeśli chcesz rozumieć mechanizmy amerykańskiej polityki głębiej niż nagłówki.
Dlaczego biała Ameryka linczowała czarne dzieci? Prawda o rasizmie w USA
2026/10/29
Mała dziewczynka na ramionach dorosłej kobiety. Wokół tłum oglądający lincz. Archiwalny rysunek ma podpis: „Jej pierwszy lincz”. Dlaczego historyczkę Stacey Patton najbardziej uderzyło słowo „pierwszy”? W tej rozmowie pytam, jak biała Ameryka uczyła się akceptować przemoc wobec czarnoskórych dzieci. Dr Stacey Patton — historyczka, dziennikarka i pisarka — odwraca perspektywę: obok losów ofiar bada wychowanie sprawców. Czego dzieci uczyły się od rodziców, sąsiadów i duchownych, którzy usprawiedliwiali przemoc? I co z tych lekcji przetrwało do dziś? Rozmawiamy o europejskich korzeniach publicznego okrucieństwa, linczu jako narzędziu utrzymywania rasowej hierarchii oraz o tym, dlaczego historia Emmetta Tilla jest częścią znacznie dłuższej opowieści. Patton wyjaśnia też, dlaczego kwestionuje pogląd, że przemoc wobec czarnych dzieci wynikała przede wszystkim z traktowania ich jak dorosłych. W drugiej części pytam o pamięć historyczną, dzisiejsze szkoły i amerykańską obietnicę postępu. Co zmieniło zniesienie segregacji, a czego samo prawo nie mogło zmienić? Dlaczego dzieci chodzące do jednej szkoły nadal żyją w osobnych światach? Na koniec gościni przedstawia swoją niepokojącą ocenę przyszłości amerykańskiej demokracji. ROZDZIAŁY 0:00 Amerykańska lekcja przemocy 2:29 Socjalizacja do nienawiści 4:20 Europejskie korzenie okrucieństwa 7:35 Rasa jako narzędzie władzy 10:41 Rytuał pierwszego linczu 15:29 Mit przedwczesnej dorosłości 20:18 Emmett Till nie był wyjątkiem 46:54 Przyszłość amerykańskiego eksperymentu Rozmowę prowadzi Marcin Firlej. Wypowiedzi dr Stacey Patton w polskiej wersji czyta Maciej Kołakowski. Wesprzyj „Amerykę dla Zaawansowanych”: https://patronite.pl/adz Dodatkowa część rozmowy w „Ameryce dla Zaawansowanych EXTRA” jest dostępna dla wspierających na Patronite, Substacku i YouTube. Subskrybuj, jeśli chcesz lepiej rozumieć Amerykę. Jak myślisz: po czym poznać, że społeczeństwo rozliczyło się ze swoją przeszłością?
Trump to NIE Kaczyński. Dlaczego Polacy nie rozumieją Ameryki?
2026/10/22
Polacy patrzą na Amerykę przez polskie podwórko i prawie zawsze się mylą. Dlaczego PiS to nie Republikanie, a PO to nie Demokraci? I dlaczego Donald Trump gospodarczo bliżej jest Ryszarda Petru niż Jarosława Kaczyńskiego? Czy Elon Musk jest technofaszystą? Gościem jest dr Tomasz Markiewka — filozof, publicysta i baczny obserwator amerykańskiej polityki. Rozmawiamy o tym, jak Polacy nie rozumieją USA, jak amerykańskie wojny kulturowe są przeszczepiane do Polski, dlaczego centroliberałowie nie widzą gniewu wyborców oraz jak miliarderzy z Doliny Krzemowej uwierzyli w mit geniusza i uznali demokrację za przeszkodę. W odcinku m.in.: Trump jako postać z Hollywood, polityka memiczna i turbo-neoliberalizm, mit prorobotniczego Trumpa, władza Big Techu, gównowacenie platform, Elon Musk i oligarchizacja Ameryki oraz czy UE z USA mogą jeszcze to zatrzymać. Jeśli interesuje Cię Ameryka głębiej niż nagłówki — ten podcast jest dla Ciebie. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Czy Pentagon przetrwa Hegsetha? Chaos w sercu amerykańskiej armii
2026/10/15
Czy Pentagon przetrwa kadencję Pete'a Hegsetha? Emerytowany generał brygady armii USA Ty Seidule nie zostawia wątpliwości: to drugi najgorszy sekretarz obrony w całej historii Ameryki.Moim gościem jest gen. bryg. w stanie spoczynku Ty Seidule, były szef katedry historii w West Point i profesor historii w Hamilton College, autor książki „Robert E. Lee and Me" oraz współautor „A Promise Delivered: Ten American Heroes and the Battle to Rename America's Confederate Military Bases". Człowiek, który przez 36 lat nosił mundur i przez całe życie badał, jak Ameryka prowadzi swoje wojny. Dziś patrzy, jak sam Pentagon stał się polem politycznej bitwy.W tym odcinku rozmawiamy o tym, dlaczego sposób zarządzania Departamentem Obrony budzi skrajne emocje i co konkretnie robi z armią USA sekretarz, który nigdy nie kierował żadną dużą instytucją. Generał tłumaczy, dlaczego zwolnienie pięciu z ośmiu szefów połączonych sztabów to atak w najczulszy punkt systemu, jak wygląda upolitycznianie korpusu oficerskiego, po co armii USA testy na wykrywaczu kłamstw i dlaczego redukcja liczby generałów o 20% do 1 stycznia to metoda niszczenia, a nie reformy. Usłyszysz też, dlaczego wyszkolenie jednego generała zajmuje 25 lat i dlaczego szkód, które powstają w ciągu kilku miesięcy, nie da się odwrócić w jednej kadencji.Druga część rozmowy to geopolityka. Iran i cieśnina Ormuz, wojna, przed którą ostrzegały dziesięciolecia symulacji wojskowych, dwie fatalne opcje na stole i blokada jako „najlepsza z najgorszych". A także realny koszt tej wojny: przeciążona marynarka, rdzewiejące kadłuby, wyczerpujące się zapasy pocisków przechwytujących i pytanie, co to wszystko znaczy dla wschodniej flanki NATO. Generał mówi wprost, co sądzi o zapowiedziach wycofywania amerykańskich żołnierzy z Europy, o obecności wojsk USA w Polsce jako najskuteczniejszej formie odstraszania, o rosyjskiej wojnie hybrydowej i o tym, dlaczego tak go irytuje polityka Donalda Trumpa wobec Władimira P****a.Na koniec pytanie, które zadaje sobie wielu z Was: dlaczego jeden generał mówi publicznie, a dziesiątki innych milczą? Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Co Kanał Zero przemilczał o imigrantach w Nowym Jorku? Fakty kontra manipulacja
2026/10/08
Materiał Kanału Zero o imigrantach w Nowym Jorku widziały setki tysięcy osób, ale czy na pewno poznali oni całą prawdę? Problem w tym, że prawdziwe fakty ułożono tam w uproszczoną historię o wydźwięku, który po prostu nie wytrzymuje konfrontacji z twardymi danymi. W tym odcinku podcastu rozkładam tę głośną narrację na czynniki pierwsze, prostuję błędy i bezlitośnie uzupełniam to, co w reportażu przemilczano. Oczyszczam z mitów kwestie, które najbardziej rozpalały emocje widzów. Przyglądam się legendarnemu hotelowi Roosevelt, słynnym sześciu miliardom dolarów oraz pilotażowym kartom debetowym na żywność, pokazując, ile w tych historiach jest realnych faktów, a ile zwykłego populizmu. Wyjaśniam także, czym w rzeczywistości są pojęcia sanctuary city oraz public charge, które w debacie publicznej często są całkowicie przekręcane. Aby w pełni zrozumieć sytuację, musimy cofnąć się w czasie i spojrzeć na mechanizmy systemowe. Omawiam korzenie nowojorskiego prawa do schronienia sięgające lat 80. oraz absurdy prawne, przez które azylanci przez pierwsze 180 dni mieli całkowity zakaz legalnej pracy. Tłumaczę również tło polityczne, czyli historię słynnych autobusów wysyłanych z Teksasu, oraz analizuję, dlaczego spadek fali migracyjnej na granicy zaczął się już w połowie 2024 roku, a nie dopiero w 2025. To nie jest odcinek o tym, że w Nowym Jorku nie było problemu. Kryzys był w pełni realny, a ponad 200 tysięcy rejestracji mówi samo za siebie. To jest jednak odcinek o tym, jak opowiadać o skomplikowanym świecie uczciwie, rzetelnie i z szacunkiem do danych. Włącz podcast i sprawdź, jak wygląda rzeczywistość, gdy zdejmiemy z niej filtr sensacji. Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Al Capone i gangsterzy z Chicago: tajemnice prohibicji, których nie odkrywa Hollywood
2026/10/01
Chicago nie było polem bitwy między policją a mafią, bo gangsterzy strzelali głównie do siebie. A Al Capone chodził w limonkowych i różowych garniturach. Hollywood sprzedało nam zupełnie inną historię. A legendarny agent FBI Eliot Ness nigdy nie strzelił na służbie. Dzisiejszy odcinek zatytułowany jest nieprzypadkowo Śmierć Frajerom, bo gości w nim Grzegorz Kalinowski, pisarz, dziennikarz i podcaster, autor serii powieści kryminalnych pod taką właśnie nazwą. Wspólnie przechodzimy przez mity amerykańskiej prohibicji. Kim naprawdę byli Al Capone i Eliot Ness? Jak się ubierali? Skąd wziął się obraz gangstera, który znamy z filmów takich jak „Nietykalni”? I dlaczego gangster zawsze wygląda tak, jak chce tego jego epoka? Posłuchaj ludziach prohibicji, wielkich pieniądzach i popkulturze, które zrobiły z prostych przemytników alkoholu uczyniły amerykańską legendę. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Czy demografia to przeznaczenie wyborcy? Latynosi i Trump.
2026/09/24
Dlaczego Latynosi popierają Trumpa, mimo muru i deportacji? Czy biali suprematyści są multikulturowi? Prof. Cristina Beltrán wyjaśnia to w rozmowie ze mną a dodatkowo mówi, kim naprawdę są Latynosi w USA. "Latynos" to nie rasa ani naród - to sztuczna i polityczna kategoria wymyślona w latach 70. za Nixona. Mieści ponad 20 narodowości, od Meksykanów, przez Kubańczyków, po Portorykańczyków, o skrajnie różnych poglądach, w tym także takich którzy są zwolennikami poglądu o... wyższości białej rasy. W rozmowie obalamy mit monolitycznego elektoratu, tłumaczymy fenomen MAGA Latynosów i odpowiadamy na najbardziej szokujące pytanie: dlaczego Latynosi stanowią trzon Border Patrol i ICE? Rozmawiamy o polityce białości, logice niedoboru i rasizmie, a także o tym, co polski słuchacz myli najczęściej, myśląc o Ameryce. Gość: Prof. Cristina Beltrán, teoretyczka polityki, badaczka tożsamości latynoskiej, autorka książki "Cruelty as Citizenship". Prowadzący: Marcin Firlej, Ameryka dla Zaawansowanych. Voice over: Maciej Kołakowski, Sound Set Studio Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Miliarderzy, Biblia i Teksas, czyli chrześcijańscy nacjonaliści kontra James Talarico.
2026/09/17
Amerykańscy chrześcijanie walczą z chrześcijanami o to, kto lepiej reprezentuje Boga w polityce i skuteczniej przełoży wersy biblijne na ustawy. Teksas stał się polem bitwy o przyszłość Stanów Zjednoczonych. W tym odcinku pokazuję, jak miliarderzy, Biblia i polityka splatają się w walkę o szkoły, sądy i duszę Stanów Zjednoczonych. Teksas to dziś laboratorium chrześcijańskiego nacjonalizmu. Z jednej strony kościoły i politycy jak Ken Paxton, którzy chcą Dekalogu w klasach, kapelanów w szkołach i Ameryki jako narodu chrześcijańskiego. Z drugiej - progresywni chrześcijanie i James Talarico, młody polityk i student teologii, który Ewangelią broni szkół publicznych i nazywa nierówności grzechem. W odcinku: jak Tim Dunn i bracia Wilks wpompowali ponad 100 mln dolarów w przesunięcie teksańskich republikanów na skrajne pozycje, dlaczego 25 największych okręgów szkolnych odrzuciło ustawę o kapelanach, historia Hildy Ramirez, która przez 6 lat mieszkała w kościele w Austin, by uniknąć deportacji, oraz organizacja Annunciation House w El Paso, ścigana przez prokuratora generalnego za pomoc migrantom. To opowieść o tym, jak ta sama Biblia służy raz do obrony władzy, raz do obrony najsłabszych. I dlaczego dla polskiego widza, który zna spór o religię w szkole, Teksas to przestroga i lekcja jednocześnie. Daj znać w komentarzu: czy państwo powinno być całkowicie świeckie, czy wiara ma miejsce w szkole i prawie? Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Najbogatszy kraj trzeciego świata? Sprawdziłem ile w tym prawdy.
2026/09/10
Czy Stany Zjednoczone to naprawdę "najbogatszy kraj Trzeciego Świata"? To hasło słyszymy coraz częściej - od TikToka po komentarze ekspertów. Brzmi ostro, chwytliwie i... czy trafnie? W tym odcinku rozbieram tę metaforę na czynniki pierwsze. USA to bez wątpienia potęga - czołówka światowych rankingów PKB, technologii i innowacji. Dlaczego więc w najbogatszym kraju świata ludzie nadal żyją w ściekach, bankrutują przez rachunek ze szpitala i tracą dom, choć ten dom do nich należy? Sprawdzam, skąd wzięło się pojęcie "Trzeciego Świata" (spoiler alert - Alfred Sauvy, 1952) i dlaczego dziś nie jest to żadna kategoria naukowa. A potem pokazuję "ziarno prawdy", które sprawia, że metafora jest tak popularna. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz W tym odcinku pytam, dlaczego w USA jest bieda, skoro PKB na mieszkańca przekracza 84 tysiące dolarów. Dlaczego rodzina w Alabamie ma prąd i bieżącą wodę, a ścieki płyną jej po podwórku. Dlaczego można być właścicielem domu i nie mieć nic do powiedzenia o ziemi, na której on stoi. Ile trzeba zarabiać w USA, żeby przestało to dotyczyć również ciebie. I skąd naprawdę bierze się bezdomność w kraju, który stać na wszystko. Ameryka nie jest krajem Trzeciego Świata. Tylko, że prawdziwa odpowiedź wcale nie jest bardziej optymistyczna. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
9 ludzi, którzy trzęsą Ameryką. Sąd Najwyższy USA i jego zagadki - dlaczego sędziowie są nieusuwalni?
2026/09/03
Sąd Najwyższy USA (SCOTUS) tworzy dziewięciu sędziów mianowanych dożywotnio, ale o tym, kto naprawdę w nim zasiada, coraz częściej decyduje nie prawo, tylko data czyjejś śmierci. W tym odcinku pokazuję, jak dożywotnia kadencja, którą ojcowie założyciele pomyśleli jako ochronę sędziów przed politykami, zamieniła się w najbardziej nieprzewidywalny mechanizm amerykańskiej władzy. Zaczynam od śmierci Ruth Bader Ginsburg i błyskawicznej nominacji Amy Coney Barrett, przechodzę przez Clarence'a Thomasa, który zbliża się do 35 lat w todze i wciąż jest bohaterem skandalu wokół podróży finansowanych przez miliardera Harlana Crowa, a kończę na realnej propozycji reformy: sztywnej, 18-letniej kadencji sędziów, którą popiera dziś 70 procent Amerykanów. Prezesem Sądu Najwyższego USA jest dziś John Roberts, a obecny skład sędziowski dzieli się na sześciu konserwatystów i trzech sędziów o poglądach liberalnych: Sonię Sotomayor, Elenę Kagan i Ketanji Brown Jackson. Odcinek prześwietla podział władzy w USA w praktyce: co się dzieje, gdy jeden z trzech filarów systemu obsadzają dożywotnio mianowani ludzie, a o składzie Sądu Najwyższego częściej decyduje to, kiedy akurat zwolni się miejsce i kto akurat rządzi, niż to, jak głosują wyborcy. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Wojna o niepodległość USA nie wystarczyła. Kto i jak wymyślił Amerykanów?
2026/08/27
Kiedy 4 lipca 1776 roku trzynaście kolonii ogłosiło niepodległość, Amerykanów jeszcze nie było - trzeba było ich dopiero wymyślić. Wojna o niepodległość USA dała państwu granice, ale nie dała mu obywateli, którzy czuliby się jednym narodem. Tę robotę wykonali anonimowi drukarze, almanachy i elementarze (a przede wszystkim George Washington, którego wizerunek po jego śmierci w 1799 roku stał się tak elastycznym symbolem, że powoływali się na niego jednocześnie zwolennicy i przeciwnicy niewolnictwa, federaliści i republikanie). Moim gościem jest François Furstenberg, historyk z Johns Hopkins University, autor książek o konstruowaniu amerykańskiego nacjonalizmu oraz o wpływie rewolucji francuskiej i haitańskiej na wczesne Stany Zjednoczone. Rozmawiamy o tym, jak z 26 brytyjskich kolonii w obu Amerykach tylko 13 zbudowało wspólną tożsamość narodową; dlaczego amerykańska wolność definiowała się przez kontrast z niewolnictwem; i co dziś zastąpiło drukarzy i redaktorów w budowaniu narodowej opowieści — media społecznościowe i algorytmy, nad którymi nikt już nie ma redakcyjnej kontroli. 250 lat po wojnie o niepodległość USA pytanie brzmi już nie „jak powstał ten naród", tylko „czy potrafi się jeszcze zmieniać, zanim pęknie". Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Ile ludzi ma broń w USA? Mniej, niż ci się wydaje.
2026/08/20
Regulacje dotyczące posiadania broni w USA mają mniej lat niż pierwszy iPhone. Przez sto siedemdziesiąt lat amerykańskie sądy interpretowały Drugą Poprawkę jako przepis o milicji stanowej, a nie o prawach pojedynczego obywatela. Zmieniło się to dopiero w 2008 roku, dzięki przewadze jednego ledwie głosu podczas posiedzenia Sądu Najwyższego. Na tej jednej wykładni stoi dziś cały amerykański rynek broni. Sprawdzam w tym odcinku, co z tego wynika w praktyce: ile ludzi w USA ma broń, kto może ją legalnie kupić, czy potrzebne jest pozwolenie i czy Polak cokolwiek kupi w amerykańskim sklepie. Odpowiedź na to ostatnie pytanie jest dziwniejsza, niż się wydaje (dotyczy rewolwerów jeszcze z czasów Custera). Ile dokładnie tej broni jest, nie wie nikt. Amerykański urząd statystyczny liczy łazienki w domach i publikuje wynik w ogólnodostępnych tabelach, ale broni policzyć nie może, bo zabrania mu tego prawo. Najczęściej powtarzany szacunek mówi o 393 milionach sztuk w rękach cywilów. Powód tej niewiedzy jest banalny: przy ladzie państwo patrzy na kupowaną broń kilkanaście minut, a potem traci ją z oczu na zawsze. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.
Za co można kochać USA, czyli dziś bez narzekania. Feat. Ola i Jaśmin
2026/08/13
Wpisz w Google „życie w USA". Dostaniesz poradniki wizowe i listy powodów, żeby się bać i tu nie przyjeżdżać. Trzeciej rzeczy prawie nie ma: rozmowy o tym, co w amerykańskiej codzienności jest po prostu dobre, prowadzonej przez ludzi, którzy niczego ci nie sprzedają. Trzy osoby mieszkające w Stanach Zjednoczonych od kilkunastu lat opowiadają, jak się żyje w USA poza polityką i statystykami. Road tripy przez cały kraj, wielokulturowość Nowego Jorku, amerykańskie jedzenie, small talk, oceany, magnolie w Waszyngtonie. Dziś zajmuje nas zwykłe życie w Ameryce, ale rozmawiamy też jak czują się Polacy w USA, jak w ogóle się żyje w Stanach, będzie emigracja do USA i ciekawostki o USA. W tym podcaście zwykle narzekamy. Mówimy o nierównościach, o przemocy, o historii wygładzonej tak długo, aż przestała być prawdziwa. Ale na ten odcinek mieliśmy zupełnie inny pomysł. Przez prawie godzinę mówimy o Ameryce wyłącznie dobrze i sprawdzamy, czy w ogóle da się to wytrzymać. Ba! Nie tylko wytrzymać, ale wręcz ją polubić! Moimi gośćmi są Ola (Polka w Ameryce i Popo w Ameryce) i Jaśmina (współtworzy z Olą podcast Amerykański Stan Umysłu). Ola mieszka w Stanach od dwunastu lat, najpierw w Nowym Jorku, teraz na Florydzie. Jaśmina wyjechała z Polski w 2013 roku i mieszkała kolejno na wschodnim wybrzeżu, w Seattle i w Los Angeles. No i jestem ja - siedemnaście lat w Ameryce. Dzisiaj daję wam wakacyjny podcast o tym, jak można krytycznie patrzeć na kraj, w którym się mieszka, i jednocześnie cieszyć się nim bez poczucia winy. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć współczesną Amerykę i jej społeczeństwo, zapraszam do śledzenia kolejnych odcinków „Ameryki dla Zaawansowanych”. W każdym tygodniu analizuję zjawiska, które kształtują politykę w USA, kulturę USA i historię USA, łącząc dane, źródła i kontekst. Jeśli chcesz wesprzeć projekt lub dołączyć do społeczności, odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz Dziękuję za słuchanie! Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Podcast reviews

Read Ameryka dla Zaawansowanych podcast reviews


5 out of 5
1 reviews

Podcast sponsorship advertising

Start advertising on Ameryka dla Zaawansowanych relevant audience podcasts


What do you want to promote?