Advertise on podcast: The Ψ Podcast

Tην Παρασκευή είχα την χαρά και την τιμή να συνομιλήσω με την εξαίρετη δημοσιογράφο Αναστασία Κοτζακόλιου στον ραδιοφωνικό σταθμό True Story (https://truestoryradio.gr/) αναφορικά με το ανησυχητικό φαινόμενο των γυναικοκτονιών στη χώρα μας. Ελπίζω να βρείτε τη συζήτηση βοηθητική

Στο παρόν επεισόδιο προσεγγίζεται η έννοια της ψυχικής αλλαγής όχι ως στιγμιαία απόφαση, αλλά ως μεταβατική διεργασία που αναπτύσσεται στον χρόνο. Μέσα από τον μύθο του Ιανού, θεού των ενάρξεων και των μεταβάσεων, και τη συμβολική σημασία του Ιανουαρίου ως μεταβατικού μήνα, αναδεικνύεται η διπλή κατεύθυνση της αλλαγής: η αναγκαιότητα να διατηρείται ένας δεσμός τόσο με το παρελθόν όσο και με το μέλλον. Η αλλαγή νοείται όχι ως μετάλλαξη της ταυτότητας, αλλά ως διαδικασία εύρεσης και επαναδημιουργίας του εαυτού. Με αναφορά στην Οδύσσεια και στον απόπλου του Οδυσσέα από την Ωγυγία, η μετάβαση προσεγγίζεται ως κίνηση εξόδου από μια ψυχική ακινησία. Τέλος, η αλλαγή τοποθετείται εντός ενός μεταβατικού χώρου, ως ψυχική συνθήκη στην οποία το παλαιό δεν έχει ακόμη αποσυρθεί επαρκώς και το νέο δεν έχει ακόμη οργανωθεί.

Σ’ αυτό το επεισόδιο, είχα την τιμή και την χαρά να φιλοξενηθώ στον σταθμό της Δρ. Παπαλεοντίου-Λουκά, μια εξαίρετης ψυχολόγου και καθηγήτριας ψυχολογίας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, για να συζητήσουμε γύρω από ένα σημαντικό ζήτημα: την απουσία του πατέρα και της επιπτώσεις αυτής στην ψυχοσυναισθηματική ζωή του παιδιού.Στο επεισόδιο συζητάμε για τον ρόλο και τη λειτουργία του πατέρα στη ζωή ενός παιδιού, για τις ψυχικές εγγραφές που αφήνει η παρουσία του αλλά και τις αόρατες πληγές που προκαλεί η απουσία του. Από τις πρώτες σχέσεις μέχρι την ενηλικίωση, εξερευνήσαμε πώς η πατρική απουσία μπορεί να διαμορφώσει τη συναισθηματική ανάπτυξη, την ταυτότητα και τις σχέσεις, αλλά και πώς η συνειδητοποίηση και η κατανόηση αυτής της απουσίας μπορεί να φέρει ανακούφιση και θεραπεία. Έυχομαι να βρείτε το επεισόδιο βοηθητικό*Η εκπομπή δημοσιεύτηκε αρχικά στη ραδιοφωνική εκπομπή της Δρ. Παπαλεοντίου - Λουκά με τίτλο "Στις Ψυχής τα Μονοπάτια", την οποία μπορείτε να βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο:https://www.facebook.com/profile.php?id=100063893826916

Στο βίντεο αυτό συζητάμε για τον ναρκισσισμό και τις ναρκισσιστικές σχέσεις, μέσα από το βιβλίο Το Άγγιγμα του Νάρκισσου της Άσπας Πασπάλη. Η μαγνητοσκόπηση έγινε κατά την παρουσίαση του βιβλίου στην Πτολεμαΐδα, με συμμετοχή μου ως προσκεκλημένου ομιλητή.Η συζήτηση φωτίζει τον ναρκισσισμό ως εύθραυστη ψυχική οργάνωση, δομημένη γύρω από την ανάγκη επιβεβαίωσης και τον φόβο της εγγύτητας. Συγκεκριμένα στη συζήτηση εξετάζονται:- Η διάκριση ανάμεσα στο «άγγιγμα της αγάπης» και στο «ναρκισσιστικό άγγιγμα» - Η γένεση του ναρκισσισμού και η λειτουργία του στις σχέσεις- Η σημασία της πρόληψης μέσω της γονεϊκότητας και της συναισθηματικής ορατότητας του παιδιούΗ συζήτηση απευθύνεται σε όσους θέλουν να κατανοήσουν βαθύτερα την ιδιαίτερα περίπλοκη έννοια του ναρκισσισμού, καθώς και το πως οι άνθρωποι με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας σχετίζονται με τους άλλους. #Ναρκισσισμός #Σχέσεις #ΤοΆγγιγματουΝάρκισσου #ΆσπαΠασπάλη #Ψυχολογία #Ψυχοθεραπεία #Αυτογνωσία #ΝαρκισσιστικέςΣχέσεις #ΨυχολογικήΕνημέρωση #Βιβλιοπαρουσίαση

1.Τι είναι ψυχική ανθεκτικότητα; Χτίζεται;2. Πώς καταλαβαίνουμε ότι μια θεραπεία λειτουργεί;3.Πόσο “διαρκεί” μια ψυχοθεραπεία;4.Πώς ξεχωρίζουμε αγάπη από εξάρτηση;5.Μπορεί κάποιος να φοβάται την ευτυχία;6: λΘεραπεύεται” η Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας;7. Γίνεται αλλαγή χωρίς ψυχικό πόνο;8.Πώς επηρεάζει ένας εφηβικός γάμος την ταυτότητα;9.Γιατί ζηλεύω τους/τις πρώην του συντρόφου μου;10.Γιατί έλκουν κάποιες γυναίκες τα “κακά παιδιά”;11.Τι σημαίνει “κατακερματισμένος εαυτός”;12.Τραύμα από γονέα με διπολική διαταραχή – πιθανότητες & εκδήλωση.13.Είναι η ψυχανάλυση επιστήμη;14.Τι σημαίνει “επιστημονικό” στην ψυχολογία;15.Τι είναι η ντροπή και πώς ξεπερνιέται;16. Θρησκευτικότητα στη σύγχρονη ψυχοθεραπεία.17.Τι ακριβώς “θεραπεύουμε” σε μια θεραπεία;18.Μπορούν να συνυπάρχουν οριακή, διπολική ή ναρκισσιστική δομή;19.Τι είναι ο “ψυχικός χώρος”;20. Γιατί κάποιοι λένε ψέματα παθολογικά;21.Πότε ένα συναίσθημα είναι αληθινή επιθυμία ή άμυνα;22.Γιατί κάποιοι εξαφανίζονται όταν μπουν σε σχέση;23. Νάρκισσιστικά στοιχεία vs. ναρκισσιστική δόμηση.24.Ψυχαναλυτική οπτική στη ΔΕΠΥ – βοηθά θεραπευτικά;25.Τι είναι η κλινική υπνοθεραπεία;26. Οργή προς το κράτος – κάλυψη εσωτερικών ελλειμμάτων;27. Πρόωρη γέννηση/αισθητηριακή απομόνωση και ανάπτυξη βρέφους.28.Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή – είναι δυνατή πλήρης ύφεση;29.Είναι ασφαλές να ξεκινήσεις θεραπεία με μεταβίβαση ήδη ενεργή;30.Μπορεί ένας κακοποιημένος άνθρωπος να κάνει υγιή σχέση/οικογένεια;31.Τι είναι το fawning και η υπερ-προσαρμογή;32.Πώς συμφιλιώνεται κάποιος με έναν πατέρα που τον πλήγωσε;33.Ποιο είναι το μέλλον των ανθρώπινων φιλιών;34.Πανικός – διαχείριση κρίσεων & θεραπευτικές προσεγγίσεις.34.Επιπτώσεις ενός κακοποιητικού πατέρα σε αγόρι.35.Πώς να αντιμετωπίζουμε χειριστικούς ανθρώπους;36. Μητέρα που “ζει για τα παιδιά” αλλά δεν χαίρεται – επιπτώσεις.

Στο επεισόδιο εξετάζεται το νόημα της «θεραπείας» μέσα από την ψυχανάλυση.Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία δεν παρουσιάζεται ως υπόσχεση θαυμάτων, αλλά ως διαδικασία μέσα από την οποία οι δυσκολίες νοηματοδοτούνται και μετασχηματίζονται, παύοντας να κυριαρχούν στο υποκείμενο. Η θεραπεία γίνεται πορεία κατανόησης και μετατροπής του πόνου σε σκέψη, παρά απλή απαλλαγή από αυτόν.Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο άνθρωπος μπορεί να βρει αλήθεια, αυτοηγεσία και ελευθερία. Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία δεν αλλάζει τον εαυτό· προσφέρει επιστροφή σε αυτόν, συμφιλίωση με το ασυνείδητο και δυνατότητα μιας ζωής πιο ουσιαστικής, με επίγνωση και ευθύνη.

Στο παρόν επεισόδιο εξετάζεται ο αρχαίος ελληνικός μύθος του Σίσυφου, ο οποίος παρουσιάζεται ως σύμβολο της ανθρώπινης ύπαρξης και του εσωτερικού μαρτυρίου. Μέσα από την ψυχαναλυτική προσέγγιση, αναλύεται πώς η άρνηση της ψυχικής πραγματικότητας και η ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας οδηγούν σε επαναλαμβανόμενους κύκλους οδύνης και εγκλωβισμού σε ένα μαρτυρικό αδιέξοδο. Παραδείγματα από την κλινική πρακτική χρησιμοποιούνται για να διερευνηθεί πώς η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στην απελευθέρωση από αυτό το «Σισύφειο» μαρτύριο και στην εύρεση νοήματος.

Στο παρόν επεισόδιο παρουσιάζεται η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD) μέσα από το ψυχαναλυτικό πρίσμα. Παρουσιάζονται τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-5 και τα δεδομένα επιπολασμού, ενώ αναδεικνύεται πώς οι ιδεοληψίες και οι καταναγκασμοί υπερβαίνουν την εικόνα μιας «ιδιορρυθμίας» και συνιστούν μια βαθιά ψυχική διεργασία. Εξερευνάται η ψυχοδυναμική κατανόηση της ιδεοψυχαναγκαστικής νεύρωσης και οι μηχανισμοί άμυνας που τη χαρακτηρίζουν. Μέσα από τρία κλινικά παραδείγματα, διερευνάται πώς η ΙΔΨ εκφράζει την εσωτερική πάλη του ανθρώπου με τον έλεγχο, την ενοχή και το αβέβαιο.

Το παρόν επεισόδιο πραγματεύεται τις όψεις και τα πρόσωπα του ναρκισσισμού, εξετάζοντας το φάσμα του ιδιαίτερα πολύπλοκου αυτού ψυχικού φαινομένου από τον υγιή έως τον κακοήθη ναρκισσισμό. Στο επεισόδιο αναλύονται οι τέσσερις βασικοί τύποι – ο Ανήθικος, ο Αντισταθμιστικός, ο Ερωτομανής και ο Ελιτιστής Ναρκισσιστής, με στόχο να κατανοηθεί ο τρόπος που συγκροτούνται, οι μηχανισμοί άμυνας που επιστρατεύουν και οι συνέπειες που έχουν στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.Η ανάλυση επιχειρεί να φωτίσει τις διαφοροποιήσεις μεταξύ των εκφάνσεων του ναρκισσισμού, επισημαίνοντας τόσο τις λειτουργικές όσο και τις παθολογικές διαστάσεις του, καθώς και την ιδιαίτερη περίπτωση του κακοήθους ναρκισσισμού, όπου η αλαζονεία συνδυάζεται με σαδιστικά και αντικοινωνικά στοιχεία.

Mε το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να μοιραστώ ορισμένες σκέψεις αναφορικά με την προβληματική χρήηση του Chat GPT και τις ψυχολογικές προεκτάσεις αυτής. Για πολλούς ανθρώπους η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς ένα εργαλείο παραγωγικότητας ή πληροφορίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μετατρέπεται σε ένα είδος «από μηχανής μητέρας»:μια φωνή ακατάπαυστης διαθεσιμότητας, που δεν κουράζεται, δεν αποσύρεται και δεν απογοητεύει ποτέ. Σε αυτό το επεισόδιο, διερευνώ την ψυχική φαντασίωση της απόλυτης διαθεσιμότητας και την ενίοτε ασυνείδητη εξιδανίκευση του ως αντικειμένου φροντίδας.Τι αναζητούμε πραγματικά όταν απευθυνόμαστε στο ChatGPT και σε άλλα παρόμοια συστήματα;Πρόκειται για ένα τεχνικό βοήθημα ή για έναν καθρέφτη μιας βαθύτερης εσωτερικής εξάρτησης;Μια τέτοια σχέση, μακροπρόθεσμα, ενισχύει τα βρεφικά χαρακτηριστικά του ψυχισμού και αναστέλλει την ανάπτυξη της ικανότητας για σκέψη – δηλαδή την ικανότητα να αντέχουμε την έλλειψη, την καθυστέρηση, και την αναμονή για νόημα.

Στο παρόν επεισόδιο αναλύεται η συνεξαρτηση, το προφίλ του συνεξαρτητικού ατόμου και η δυναμική με την οποία αντιλαμβάνεται τις ανθρώπινες σχέσεις. Θα επιχειρήσω να παρουσιάσω πώς η ύπαρξη του συνεξαρτητικού ανθρώπου οργανώνεται γύρω από τις ανάγκες και τα συναισθήματα του άλλου, με αποτέλεσμα την απώλεια της ατομικότητας και της αυτονομίας. Η συνεξάρτηση παρουσιάζεται όχι απλώς ως ένα μοτίβο συμπεριφοράς, αλλά ως μια βαθύτερη ψυχολογική κατάσταση που συνδέεται με την αιτιολογία της, κυρίως το να μεγαλώνει κανείς με σημαντικούς άλλους οι οποίοι αντιμετώπισαν τον άνθρωπο ως προέκταση του εαυτού τους και φορέα ικανοποίησης των δικών τους επιθυμιών.

Η Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας (Borderline Personality Disorder - BPD) αποτελεί μία από τις πιο σύνθετες και πολύπλοκες διαταραχές προσωπικότητας. Σε παρόν επεισόδιο, επιχειρώ να περιγράψω με όσο το δυνατότερο κατανοητό τρόπο τα δυναμικά της Οριακής Διαταραχής Προσωπικότητας. Πιο συγκεκριμένα, θα μιλήσω για το πώς οργανώνεται ο ψυχισμός ενός ατόμου με ΟΔΠ, περιγράφοντας το πώς βιώνει τον εαυτό του, τους άλλους, καθώς και την και τον κόσμο στον οποίο ζει μέσα από ένα πρίσμα αστάθειας, έντονων συναισθημάτων και φόβου. Στο επεισόδιο περιγράφονται οι τρόποι με τους οποίους το άτομο σχετίζεται με τους άλλους (όπως και με τον θεραπευτή), οι οποίοι περιλαμβάνουν έντονη αμφιθυμία και φόβο εγκατάλειψης. Αναλύονται τα κυρίαρχα άγχη που βιώνει ένα άνθρωπος με ΟΔΠ καθώς και οι ρίζες του άγχους αυτού.Το επεισόδιο ολοκληρώνεται με συζήτηση γύρω από την αιτιολογία της ΟΔΠ, στον παρανομαστή της οποίας βρίσκεται η εγκατάλειψη, η παραμέληση και το τραύμα.

00:28 Τραύματα από τη μητέρα 02:46 Πώς ξεφεύγουμε από τη συνεξάρτηση 05:12 Ο ρόλος των ορίων στο παιδί 09:07 Αρχές που διέπουν τη ζωή 10:36 Κατάλληλη ηλικία για ψυχανάλυση 12:04 Πώς βοηθάμε κάποιον με κατάθλιψη 13:41 Βιβλία ψυχολογίας & φιλοσοφίας 15:02 Η αύξηση του ναρκισσισμού 16:53 Κατάθλιψη και σώμα 18:24 Τι είναι στοματική επιθετικότητα 19:54 PTSD από ναρκισσιστική σχέση 21:47 Μαζοχιστική έξαψη και παθολογία 24:55 Αντιμετώπιση μεγάλων αδικιών 27:09 Πορεία για να γίνεις ψυχαναλυτής 30:05 Εμμονή με ιερόδουλες 32:20 Δυσκολία με εποικοδομητική κριτική 34:52 Μητρικές & πατρικές λειτουργίες 36:43 Βρεφονηπιακοί σταθμοί από 3 μηνών 38:55 Ρόλος της διαδυκτικής σχέσης 42:37 Ψυχοδυναμική και υπαρξιακή προσέγγιση 45:23 Όταν ο θεραπευόμενος δεν μιλά 48:23 Θεραπεία με διαφορετικούς θεραπευτές 50:03 Αστοχίες της ψυχανάλυσης 54:24 Αυθεντία ή σιωπή στον θεραπευτή; 57:10 Ισορροπία ενδοσκόπησης και αυθορμητισμού 1:00:55 Διάρκεια ψυχαναλυτικής θεραπείας 1:03:45 Είναι η καλύτερη μορφή θεραπείας; 1:05:45 Ποια θεραπεία ταιριάζει σε τι; 1:07:12 Υπερβολικός χρόνος με το μωρό 1:08:57 Πόνοι ως κρίσεις πανικού; 1:10:57 Η αξία του "δεν ξέρω" 1:12:48 Σύγχρονα βιβλία ψυχολογίας & φιλοσοφίας 1:13:27 Υπερανάλυση και απραξία 1:15:12 Ένας γονιός και οι δύο ρόλοι 1:16:31 Στωική φιλοσοφία και ατομικισμός 1:20:52 Φιλοσοφικές ρίζες της ψυχοθεραπείας 1:23:04 Πώς διαχειριζόμαστε την κοινωνική αδικία 1:26:05 Το "πολύ ενδιαφέρον" στην αρχή 1:28:19 Αντιμετώπιση του φόβου της φθοράς 1:31:22 Ψυχολογία και μυθολογία

Αγαπητές φίλες και Την επόμενη εβδομάδα θα δημοσιεύσω ένα επεισόδιο Q & A. Παρακαλώ μη διστάσετε να γράψετε τις ερωτήσεις σας στην ενότητα των σχολίων κάτω από το βίντεο . Οι ερωτήσεις μπορεί να αφορούν θεματικές της ψυχολογίας, της ψυχαναλυτικής σκέψης, της φιλοσοφίας, της καθημερινής εμπειρίας ή/και ζητήματα που αναδύονται από τα προηγούμενα επεισόδια του podcast.Θα προσπαθήσω να απαντήσω σε όλες τις ερωτήσεις.  Με εκτίμηση, Θοδωρής Παπαγαθονίκου

Το παρόν επεισόδιο εστιάζει στις παθολογικές μορφές μητρικής λειτουργίας και στην επίδρασή τους στην ψυχική ανάπτυξη του ανθρώπου. Μέσα από τη μελέτη τριών κεντρικών τύπων — της νεκρής, της νεκροζώντανης και της ναρκισσιστικής μητέρας — επιχειρείται μια ψυχαναλυτική προσέγγιση της δυσλειτουργικής μητρότητας ως τραυματικής εμπειρίας. Πώς επηρεάζει η μητρική απουσία ή υπερεμπλοκή τη συγκρότηση του εαυτού; Ποιες είναι οι μακροχρόνιες συνέπειες στη συναισθηματική ωρίμανση, στις σχέσεις και στη δυνατότητα του ατόμου να αγαπήσει και να αγαπηθεί;Με αναφορές στη σύγχρονη ψυχοδυναμική θεωρία το επεισόδιο φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο η μητέρα, ακόμη και από την απουσία της, μπορεί να σημαδέψει βαθιά την αναπτυξιακή πορεία του ανθρώπου.