Advertise on podcast: Kavanozdaki Yıldız

Sadece "tanımlanmış hedef" odaklı çalışan, bu hedef için görevleri kendisi belirleyip uygulamaya geçen ve otonom çalışan yapay zeka birimleri 'agent'lar üzerine konuşuyoruz - seyahat rezervasyonu da yapar sizin için ama planlanan hedefi yok etmek için silah olarak da çalışırlar. 

Özellikle iletişim teknolojisi kullanılarak oluşturulan platformlar, görece çok küçük sermayeyle üretici ve teslimatçının bir araya gelmesini sağlıyorlar. Platformlar neredeyse hiç risk almazken hiç bir güvencesi olmayan "serbest çalışanlar" büyük riskler ve güvencesizlik ile sömürü pençesi altında.  

Enerji sektöründe ticari alanda yer alan konuğumuz Baha Kuban ile "yenilenebilir enerji kullanımına bütünlüklü bir bakış" üzerine konuşuyoruz.  Sadece Yenilenebilir enerji tüm insanlığa yetecek mi? Bu konuyu devletler, şirketler ve kamu ilişkileri üzerinden ele alıyoruz. 

Hızlı öğrenen robotlar, kök hücre tedavileri, yenilenebilir enerji alanındaki gelişmeler...  2025 yılının bilimsel ve teknolojik gelişmelerini masaya yatırıyoruz. 

2025’te bilim dünyasında öne çıkan gen tedavisi çalışmaları ele alıyor; CRISPR temelli müdahalelerle Huntington hastalığı ve nadir genetik hastalıklara yönelik umut veren gelişmeleri konuşuyoruz.  

Bu yıl bilim ve teknoloji alanında iz bırakan isimleri ele aldığımız program dizimizin ilkinde bugün, Nature dergisinin seçtiği 10 isimden üçünü konuşuyoruz: ABD’de bilim karşıtı yönetime boyun eğmediği için CDC başkanlığında yalnızca bir ay kalabilen Susan Monarez, Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde üç yıl süren zorlu müzakerelerle tüm ülkelerin katıldığı Küresel Pandemi İşbirliğinin kurulmasını sağlayan Precious Matsoso ve Brezilya’da kurduğu sivrisinek üretim çiftliğiyle Dang Humması vakalarının azaltılmasına büyük katkı sunan Luciano Moreira. 

Savaş ile barış arasındaki gri alanda şekillenen yeni çatışma biçimlerini ele alıyor; siber saldırılardan yapay zekâ destekli silahlara, devletlerden şirketlere kayan güç ilişkilerinin dünyayı nasıl daha kırılgan ve öngörülemez hale getirdiğini tartışıyoruz. 

Gün geçtikçe her şey daha hızlı olmalı: İşler, sonuçlar, satışlar, yayınlar, muayeneler… Performans puanları sayılarla ölçülüyor, teknoloji bu hızın aracı haline geliyor ve geriye tek ölçüt kalıyor: Gösterdiğin performans ve onun getirdiği para.

Konuğumuz yıllardır caz programlarıyla tanınan ve 30 yıllık yayıncılık deneyimine sahip Seda Binbaşgil ile yapay zeka ortağı 'Bilge' ile birlikte hazırladığı yeni podcast'i 'Dünden Bugüne' üzerine konuşuyoruz. 

Kimyasal ve fiziksel sensörler artık 'şeylerin interneti' üzerinden buluta veri gönderebiliyor. Bu verilerin doğru algoritmalarla insanlığa faydalı kullanımları mümkün olduğu gibi, olumsuz sonuçlar doğurabilecek yönleri de var. Sensörleri, nesnelerin internetini ve biraz da kedileri konuşuyoruz. 

Çok büyük bir hızla gelişen teknoloji ve yapay zekânın, toplumsal eşitsizlikleri artırma tehlikesi yeniden gündemde. Hem ekonomik eşitsizliğin derinleşmesi, hem de teknolojiye erişimde fırsat uçurumunun büyümesi konusunda uyarılar yükseliyor.  Bu hafta G-20 zirvesinden yapılan çağrıyı ele alıyor; ayrıca Türkiye’de yapay zekânın olası etkilerine yönelik hazırlanan bazı raporları da gündemimize alıyoruz. 

Geçtiğimiz hafta başladığımız yapay zekâ sohbetinin ikinci bölümünde sohbet botlarına fazla güvenip önem atfetmemizi ve hata yapan ama insanı taklit eden geniş dil modelleriyle kurduğumuz ilişkiyi ele alıyoruz. 

Dil modelli yapay zekâ uygulamalarına gereğinden fazla mı güvenmeye başladık? Çokça hata da yapan, bilinci olmadığı halde insan davranışlarını, sözlerini taklit ederek kullanıcının karşısında bir insan, bir arkadaş hatta bir psikolojik danışman olduğu sanısına kapılmasına yol açan yapay zekâ dil modellerini konuşuyoruz.

Önde gelen uzmanlar ve aydınlar, özellikle ChatGPT gibi 'geniş dil modellerinin' çok büyük hızla gelişmesi ile ortaya çıkan büyük riskler konusunda insanlığı uyarmaya devam ediyor. Biz de; Nobel Ödül sahipleri, üst düzey AI Güvenlik uzmanları, dünyaca ünlü ekonomistler, sosyal bilimciler ve bilim insanlarının imzaladığı 'Yapay Zekâ Kırmızı Çizgileri için Küresel Çağrı' başlıklı yeni çağrı metnini konuşuyoruz.  Ülkelere, devletlere ve kural koyuculara 'Kırmızı çizgilerin çizilmesi ve uygulamaların takip edilmesi' noktasında çok acil notu ile yapılan çağrıdan küçük bir kısım şöyle: "İnsan refahını ilerletme konusunda muazzam bir potansiyele sahip olsa da yapay zekânın mevcut gidişatı benzeri görülmemiş tehlikeler barındırıyor. Yapay zekâ, yakında insan yeteneklerinin çok ötesine geçebilir ve tasarlanmış pandemiler, yaygın dezenformasyon, çocuklar da dahil olmak üzere bireylerin büyük ölçekli manipülasyonu, ulusal ve uluslararası güvenlik endişeleri, kitlesel işsizlik ve sistematik insan hakları ihlalleri gibi riskleri artırabilir."

Geçtiğimiz günlerde The Guardian gazetesinde Sophie McBain imzasıyla yayınlanan bir yazının başlığı 'Aptallığın altın çağını mı yaşıyoruz?' oldu. Peki, gerçekten ChatGPT gibi yapay zeka dil modellerinin kullanımı insan zihnini, nöron bağlantılarını zayıflatıyor mu? MIT laboratuvarlarında yapılan deneysel bir çalışma yapılıyor; arama motoru ve yapay zeka kullanan deneklerin bilişsel faaliyet sırasında beyin dalgaları izleniyor ve sonuç, bu iddiaları doğrular yönde. Geniş dil modeli - yapay zekalarla ilişkimizin bilinçsizce artması zihnimizi zayıflatıyor gibi...