Advertise on podcast: Felsefe Açıklarından

Yapay zekâ çağında akademi ve akademi dışı felsefenin gelişmelerden nasıl etkilendiği ve gelecekte nasıl etkilenebileceği konularını konuşmaya devam ediyoruz. Konuğumuz bir yandan akademinin içinde yer alan ama aynı zamanda akademi dışında, felsefenin geniş kitlelere ulaşması için hem sosyal medyada, hem de sivil toplum örgütleri içinde aktif çaba gösteren İstanbul Mimar Sinan Üniversitesi Felsefe Bölümü Öğretim görevlisi Prof. Dr. Kurtul Gülenç.

Konuğumuz Pelin Dilara Çolak ile yapay zeka çağında felsefenin durumunu konuşuyoruz.  Hayatın hemen her alanında kendine yer açtıkça giderek artan bir kaygıya neden olan yapay zeka felsefeye olan ihtiyacı artırıyor mu?

Geçtiğimiz hafta yapay zekâ çağında insanlığın geleceğine dair felsefe çevrelerinde tartışılan üç farklı senaryo üzerinde konuşmaya başlamıştık ve bu hafta da aynı konuyu konuğumuz Dr. Ozan Altan Altınok ile konuşmaya devam ediyoruz.

Yapay zekâ çağında insanlığın geleceğine dair felsefecilerin üzerinde durup tartıştığı farklı senaryolar üzerinde konuşuyoruz. Ortaya koymaya çalıştığımız soru; insanın kendine büyük bir coşkuyla atfettiği “özgür seçimler” yapabiliyor olmasının gerçekte anlamının ne olduğu. Bugün geldiğimiz noktada seçim yapmaktan yorulduk mu? Seçme özgürlüğümüzü yavaş yavaş yapay zekaya mı devrediyoruz, öyleyse biz ne olacağız?

Bazen öyle zamanlar olur ki, her şey üst üste gelir. Savaşlar, göçler, adaletsizlikler, ekolojik felaketler, siyasal baskılar, yalnızlıklar ve gündelik hayatın görünmez yorgunlukları birbirinin üzerine eklenir. Böyle zamanlarda insan kendini “ateşin içinde, canavarın karnında” hisseder. Sular sellere, salınımlar sarsıntılara, ateşler yangınlara dönüşür. Konuğumuz şair-yazar Asuman Susam ile Birikim Dergisi'nin Ağustos sayısının dosya konusu olan “Zor zamanlarda edebiyat” üzerine konuşuyoruz.

Konuğumuz Doç. Dr. Toros Güneş Esgün ile biraz alışılmadık bir konu, Lohusalık üzerine konuşuyoruz. Hamilelik hakkında çok şey konuşuyoruz, doğum hakkında çok şey konuşuyoruz, annelik hakkında da sayısız anlatımız var ama doğum ile annelik arasındaki o tuhaf eşik yani lohusalık, çoğu zaman ya tıbbın, psikolojinin konusu oluyor ya da kültürel ritüellerin. Toros Güneş Esgün’ün ‘Lokhos’un Logos’u: Lohusalığın Fenomenolojisi’ başlıklı makalesi ile konuyu felsefi düzleme taşıyoruz.

Vincenzo Latronico’nun Kusursuzluk adlı romanından yola çıkarak, kusursuzluk arzusu, özgünlük ve taklit, dijital hayat, tüketim, yabancılaşma, özgürlük ve iyi hayat kavramları üzerine konuşuyoruz.  🔹Gerçeklikle onun görüntüsü tam olarak örtüşür mü? Görüntü temsil ettiği gerçekliği tam olarak yansıtabiliyor mu? 🔹Acaba görüntüler mi gerçeklik dediğimiz şeyi üretiyor? 🔹Yapay Zekâ çağında, gerçekliğin yerini görüntüler aldığında hakikat nasıl mümkün olacak?

Konuğumuz gazeteci yazar Mine Söğüt ile fotoğraf sanatçısı Bennu Gerede’nin “müstehcenlik” soruşturması nedeniyle gözaltına alınması üzerine T24’te yayımlanan “Tahmin edin bu yazının vazgeçtiğimiz başlığı neydi?” başlıklı son yazısı üzerinden ahlak, beden, kadın, özgürlük ve iktidar ilişkileri üzerine konuşuyoruz.

Konuğumuz film eleştirmeni ve yazar Murat Karakütük ile Christopher Nolan'ın The Odyssey filmini felsefi kavramlar üzerinden yorumlamaya çalışıyoruz.

Konuğumuz Sema Kaygusuz ile son romanı Saf Canavar üzerine konuşmaya kaldığımız yerden devam ediyoruz. Roman, bugün bizim için de neredeyse artık görünür olmaya başlayan büyük bir yok oluş sonrasında, canlı türlerin, insan da dahil neredeyse tamamen yok olduğu, üretilen, yaratılan bedenlerin söz konusu olduğu, tekno-faşist yönetimin hikâye anlatmayı, geçmişi anmayı yasakladığı bir atmosfer yaratıyor.

Konuğumuz Sema Kaygusuz ile büyük bir yok oluşun ardından tekno-faşist bir düzenin hikâye anlatmayı ve geçmişi hatırlamayı yasakladığı distopik dünyayı merkezine alan son romanı Saf Canavar üzerinden günümüzün temel meselelerini konuşuyoruz.

Konuğumuz sanat tarihçisi, küratör ve yazar Uras Kızıl ile 'Madde Uyandı mı?' başlığı altında Yeni Materyalizm üzerine konuşuyoruz. Çok uzun vadede geleceği beklenen, Geleceğin krizi olarak görülen iklim krizi artık her gün, ölümcül sıcaklarla, fırtınalarla, sellerle kendini gösteriyor. Sanki artık bütün insan dışı olarak adlandırılan şeyler; yağmurlar, rüzgarlar, denizler, sular, seller, çöpler, petroller, plastikler, bakteriler, virüsler, mikroplar, algoritmalar bir düşman gücü gibi üstümüze üstümüze geliyorlar. Öyle ki, diğer bütün sorunların savaşların, ekonominin, siyasetin hepsinin önüne geçecek bir durum bu. Belki bir zihniyet, bir paradigma değişikliğine ihtiyaç var…

Tahmin edeceğiniz üzere Geçen hafta neşemizi kaçıran, Deniz Göktaş’ın “Ölü Deniz” gösterisinin YouTube'da yayınlanması sonrasında olup bitenlerin ardından felsefenin mizah, gülme ve neşe kavramlarına yaklaşımı üzerinde duruyoruz.

Emenuella Cocia, Bitkilerin Yaşamı adlı kitabında, “Yüzyıllardan beri, nadir istisnalar hariç, felsefe doğa üzerine tefekkür etmiyor,” diyor. Biz de bu hafta “Felsefe doğayı unuttu mu?" sorusundan hareket ediyoruz.  Felsefe doğa üzerine düşünen “Doğa Filozofları”yla başlamıştı, sonra ne oldu da felsefe doğa üzerine düşünmeyi bıraktı? Bu bir ilerleme mi?  ​​​​​​​İklim krizinin yaşamın bütün alanlarına nüfuz ettiği bir dönemde belki de felsefenin doğa üzerine yeni bir bakışla yeniden tefekkür etmesi gerekiyor.

Konuğumuz İstanbul Arel Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölüm Başkanı Doç. Dr. Mehmet Yakın ile 2026 Dünya Futbol Şampiyonası üzerine konuşuyor; 'futbol sadece futbol mudur?', 'futbol bir oyun kuşkusuz, ama sadece bir oyun mu ve daha önemlisi bir oyun olarak kalabilecek mi?' ve 'sahada, milyarlarca dolarlık futbol ekonomisi, küresel markalar, yayın şirketleri, sosyal medya orduları ve algoritmalar oldukça bu nasıl mümkün olabilir?' sorularını yanıtlamaya çalışıyoruz.