Advertise on podcast: Voorproevers

Over Joris Van Severen, de stichter van het fascistische Verdinaso, zijn al boekenkasten volgeschreven. Toch voegt Christian de Borchgrave daar nog een biografie aan toe. Hij zoekt de oorsprong van Van Severens denkbeelden bij het onverzettelijke katholicisme van de Vlaamse geestelijken en hun afkeer van de moderne waarden en instellingen. Uiteindelijk kwam Van Severen uit bij een ongodsdienstige mix van antiliberalisme, antikapitalisme, antisocialisme, anticommunisme en antisemitisme.

Migratie loopt als een rode draad door onze wereldgeschiedenis. In het boek 'Onderweg' gaan illustrator Aimée de Jongh en historica Tina De Gendt op zoek naar de manier waarop migraties van vroeger hun, maar ook jouw leven bepaald hebben. Want migratie is overal: in alles wat we eten, in de taal die we spreken en in de boeken die we lezen.

In het boek 'L’Archiduc Forever' vertelt muziekjournalist Johan Ral het fascinerende verhaal van de art deco-jazzbar 'L'Archiduc' in de Brusselse Dansaertstraat. Een verhaal dat teruggaat tot de jaren twintig, met veel vertakkingen: van wereldgeschiedenis en architectuur tot beeldende kunst, literatuur en muziek, veel muziek. Met in de hoofdrollen: Stan en Jacqueline Brenders, Nat King Cole, Toots Thielemans, een negentig jaar oude piano, en natuurlijk stamgast Arno.

Andrée Blouin was de dochter van een Centraal-Afrikaanse moeder en een Franse koloniaal. In de jaren 1950 en 1960 werd ze een heuse moeder van de dekolonisatie. Ze leidde de grootste Congolese vrouwenbeweging. Werd adviseur en speechschrijfster van Lumumba. Werkte voor de Algerijnse president Ben Bella. 'Afrika mijn land' is de toepasselijke titel van haar autobiografie, nu uit in het Nederlands. Nadia Nsayi schreef het voorwoord.

Hans Claus heeft een goed zicht op concept en werking van gevangenissen; hij was er een leven lang directeur. In de loop van zijn carrière, ontwikkelde hij er nieuwe ideeën over. Zijn vzw 'De Huizen' ijvert sindsdien voor 'detenthiehuizen': kleinschaliger en midden in de samenleving. Er zijn er nu in ons land. Marijn Devalck is peter van de vzw. Samen leggen ze uit hoe & waarom een maatschappij mensen beter niet te radicaal 'weg zet'. In het belang vàn die mensen, én van de maatschappij.

In de reeks 'Een kleine Filosofie van Grote Emoties' schreef journalist Stef Selfslagh een boek over nostalgie, dat onbestemde zwelgen, dat vage verlangen naar een verleden dat er misschien nooit echt geweest is, maar wel bestaat, diep vanbinnen. Selfslagh trok naar Stockholm voor een in ABBA-nostalgie gedrenkte citytrip, en probeerde de ware aard van nostalgie bloot te leggen.

Ginette Neveu kon ongelooflijk goed viool spelen, tuurde de wereld af, eerst als wonderkind, daarna als jonge vrouw. Haar verhaal kwam abrupt tot een einde toen haar vliegtuig neerstortte op de Azoren. Linde Verjans, zelf ook violiste, besloot haar collega uit een ander tijdsgewricht te eren, en schreef een boek over haar, gezien door de ogen van zij die haar liefhadden: 'Ginette'.

Berlijn. Bruisend kruispunt van de geschiedenis en gehavend slachtoffer van het twee-zielen-in-één borst syndroom. Piet De Moor schreef een volledig geüpdate versie van zijn boek 'Berlijn, leven in een gespleten stad'. Van het chaotische einde van de Weimarrepubliek, via de letterlijk tweedeling in de DDR-tijd, tot de recente opkomst van systeemontwrichtende radicale krachten.

Tussen 1992 en 1995 speelde zich, op een dag rijden van hier, een van de grootste tragedies van de 20ste eeuw af: de oorlog in ex-Joegoslavië. Mensen die een paar maanden voordien nog met elkaar op kantoor zaten, samen naar de sportclub gingen of op familiefeesten een glas dronken, stonden mekaar op de meest gruwelijke manier naar het leven. Harald Hauben maakte samen met zijn collega's van De Chinezen een docureeks over hoe het nu met enkele van die mensen gaat: 'Terug naar Joegoslavië'.

Myriam Van Reeth, Gust Meeus en Frans Verelst waren inwoners van Ruisbroek in 1976. Ze vertellen over de overstroming. Koning Boudewijn kwam kijken. Frans Verelst durfde hem aan te spreken over de povere investeringen in de dijken. Dat zette véél in beweging en resulteerde in het Sigmaplan, dat oa via overstromingsgebieden meer ruimte geeft aan Schelde&zijrivieren. Hans De Preter van de Vlaamse Waterweg legt uit. En Annemie wil ook weten hoe làng we nog veilig zijn nu de zee blijft stijgen....

"Ik had weer last van mijn mom brain", zeggen jonge moeders al eens lachend als ze iets vergeten. Ze hebben vaak last van mist in hun hoofd tijdens de zwangerschap en in de postpartumperiode. Maar bestaat er echt zoiets als een moederbrein? En wat betekent dat dan? Dat onderzoekt neurolinguïst Elke De Witte in haar boek 'De moederbreinmythe - Waarom moeders en hun brein meer zorg verdienen’.

Foute diagnoses, meer onnodige medicatie, totaal ontkennen van ervaringen, het zijn maar een paar manieren waarop onze onze mentale gezondheidszorg faalt voor mensen van kleur. Hoe komt dat, en hoe kan het beter, daarover schreef psycholoog Ama Kissi het boek ‘Witte zorg, zwart leed’. Wat is de impact van racisme op de mentale gezondheid? Waarom is een therapieruimte niet neutraal? En hoe doorbreek je de witte norm in de geestelijke gezondheidszorg?

In 1945, kort na de val van het Derde Rijk, worden de belangrijkste nazi-kopstukken gearresteerd. De Amerikaanse psychiater Douglas Kelley krijgt de taak om te bepalen of ze toerekeningsvatbaar zijn om terecht te staan tijdens het proces van Neurenberg. Een van de gevangenen die hij moet beoordelen is Hermann Göring — charmant, manipulatief en gevaarlijk. Het machtsspel tussen die twee is het onderwerp van een film: 'Nuremberg'. Christophe Busch (Hannah Arendt Instituut) keek naar de film.

'Consent' is een woord dat je sinds het losbarsten van #MeToo vaker en vaker hoort. Maar het is geen nieuw woord en al helemaal geen nieuw begrip. Historici Chanelle Delameilleure en Jolien Gijbels stelden een boek samen dat ‘een vergeten geschiedenis van dwang en vrije wil’ vertelt. Het gaat over onvrijwillige keizersnedes, over ‘geschaakt’ worden, over adoptie,... en nog veel meer.

We komen van ver. Vrouwen hebben ooit niét mogen stemmen en hebben ooit niet mogen studeren, zelfs niet aan de Academie. De taak van vrouwen was kinderen baren en grootbrengen. Vrouwen die trouwden kwamen onder voogdij van hun man. Als een vrouw wél kunst wou maken, bleef ze niet zelden bewust ongehuwd en/of kinderloos. Dat was eind 19e, begin 20e eeuw. Intussen zijn we een eind in de 21ste eeuw. Hoe staat het nu met de gelijkheid van man en vrouw in de kunstenaarswereld?