Advertise on podcast: Historia BEZ KITU

Jak wyglądało codzienne życie Polaków w Generalnym Gubernatorstwie? Niemiecka okupacja oznaczała terror, łapanki i pracę przymusową, ale także nieustanną walkę o żywność, opał i dach nad głową. W rozmowie przyglądamy się sposobom przetrwania: handlowi na czarnym rynku czy formom samopomocy społecznej . Pytamy również o tajne nauczanie, kulturę i granice kompromisów, do których zmuszała okupacyjna rzeczywistość. Jak radzono sobie ze strachem i niepewnością — i ile zwykłego życia można było ocalić w niezwykłych czasach?Zapraszamy na rozmowę z prof. Andrzejem Chwalbą, emerytowanym profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Czy Polska mogła zachować bezpieczeństwo między hitlerowskimi Niemcami a stalinowskim Związkiem Sowieckim? Sanacyjna polityka równowagi miała chronić niezależność państwa i zapobiec podporządkowaniu któremukolwiek z potężnych sąsiadów. W rozmowie przyglądamy się założeniom tej strategii, decyzjom Józefa Piłsudskiego i Józefa Becka oraz możliwościom polskiej dyplomacji. Czy była to rozsądna odpowiedź na trudne położenie Polski, czy polityka oparta na coraz bardziej niebezpiecznych złudzeniach? I jakie alternatywy rzeczywiście mieli wówczas polscy przywódcy?Zapraszamy na rozmowę z prof. Mariuszem Wołosem, historykiem z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz Instytutu Historii PAN w Warszawie.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Słowackie odrodzenie narodowe było odpowiedzią na madziaryzację i walką o własny język oraz kulturę. Czechosłowacja dała Słowakom szansę na rozwój, ale budziła też poczucie, że o państwie decyduje przede wszystkim Praga. W czasie wojny powstało państwo księdza Jozefa Tisy, zależne od Niemiec i współodpowiedzialne za Zagładę Żydów. Po wojnie Słowacy współtworzyli Praską Wiosnę i aksamitną rewolucję, a odmienne wizje przyszłości doprowadziły w 1993 roku do pokojowego rozstania z Czechami.Zapraszamy na rozmowę z prof. Michalem Vašečką z Bratislava Policy Institute. #historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Codzienność żołnierzy warszawskiego Kedywu to nie tylko akcje dywersyjne i walka z okupantem, lecz także troska o mieszkanie, wyżywienie i utrzymanie bliskich. Konspiracyjna służba przeplatała się z pracą zarobkową, życiem rodzinnym i relacjami z przyjaciółmi, a konieczność zachowania tajemnicy wpływała na najzwyklejsze codzienne decyzje. Jak żyli, z czego się utrzymywali i gdzie szukali chwili wytchnienia? Jak radzili sobie ze strachem przed aresztowaniem, utratą towarzyszy i odpowiedzialnością za bezpieczeństwo swoich rodzin? Zapraszamy na rozmowę z Sebastianem Pawliną, autorem książki „Praca w dywersji. Codzienność żołnierzy Kedywu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej” i pracownikiem Muzeum Historii Polski. #historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Imienna identyfikacja ukraińskich ofiar konfliktu narodowościowego to dotychczasowy rezultat projektu realizowanego w Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim we Lwowie przez zespołów ukraińskich badaczy pod kierunkiem profesora Igora Hałagidy. W przyszłości wynikiem wspomnianego projektu ma być również imienna identyfikacja polskich ofiar tego konfliktu. W rozmowie z doktorem Mariuszem Zajączkowskim istotne miejsce zajmuje kwestia kryteriów zaliczania poszczególnych osób do ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego, zwłaszcza gdy sprawcami byli Ukraińcy lub Polacy działający w formacjach paramilitarnych, policyjnych i wojskowych podporządkowanych niemieckim lub sowieckim władzom okupacyjnym. Dyskusja dotyczy m.in. przyjętej metodologii badań w odniesieniu do klasyfikacji sprawców zbrodni na cywilach, przy wspólnym uznaniu wartości imiennej identyfikacji i godnego upamiętnienia wszystkich ofiar konfliktu narodowościowego. Dotychczasowe badania pozwoliły ustalić nazwiska znacznej części osób pochodzenia ukraińskiego, które straciły życie na Wołyniu, w Galicji Wschodniej i na południowo-wschodnich ziemiach dzisiejszej Polski w latach 1939–1947. Prace te stanowią istotny wkład w pełniejszą rekonstrukcję obrazu dramatu, który rozegrał się w tym czasie na terenach polsko-ukraińskiego pogranicza etnicznego, przywracając zbiorowym statystykom wymiar indywidualnych ludzkich losów.Zapraszamy do obejrzenia dyskusji, w której uczestniczyli profesor Igor Hałagida z Uniwersytetu Gdańskiego oraz doktor Mariusz Zajączkowski z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk i Wojskowego Biura Historycznego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Wielka Brytania prowadziła działania wojenne na wielu frontach – od Włoch po Daleki Wschód, gdzie cieniem na jej polityce położył się tragiczny głód w Bengalu. Równocześnie trwały przygotowania do operacji „Overlord”, a po lądowaniu w Normandii alianci musieli zmierzyć się z trudnościami w zdobyciu francuskich portów. Istotne znaczenie miały również operacje specjalne prowadzone na zapleczu frontu we Francji i Jugosławii. Sukcesy Armii Czerwonej coraz silniej wpływały na brytyjską politykę, a do ważnych wydarzeń tego okresu należały zamach na Hitlera i powstanie paryskie. W walkach o wyzwolenie Europy Zachodniej wyróżniła się 1. Dywizja Pancerna generała Stanisława Maczka – jedna z najnowocześniejszych polskich jednostek wojskowych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Społeczeństwo polskie tuż po wojnie było głęboko straumatyzowane, zmęczone wieloletnią przemocą, utratą bliskich i nieustanną walką o przetrwanie. Poczucie bezpieczeństwa niemal nie istniało: ludzie żyli wśród ruin, niedostatku, przesiedleń, przestępczości i politycznej niepewności. Wojna osłabiła zaufanie do państwa, prawa, a często także do innych ludzi, sprzyjając podejrzliwości, plotkom i przekonaniu, że każdy musi przede wszystkim zadbać o siebie. Granica między tym, co legalne i nielegalne, uczciwe i nieuczciwe, uległa zatarciu, ponieważ przez lata o przeżyciu decydowały zaradność, przypadek i umiejętność omijania narzuconych reguł. Towarzyszyły temu lęk przed kolejną wojną, niepewność nowych granic oraz obawa przed represjami i utratą dopiero co zdobytego miejsca do życia. Było to społeczeństwo pragnące stabilizacji, a zarazem długo niezdolne uwolnić się od doświadczenia przemocy, chaosu i zagrożenia.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Marcinem Zarembą z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Powstanie Warszawskie rozgrywało się w trzech odmiennych przestrzeniach: na barykadach, w piwnicach i w kanałach. Barykady były nie tylko stanowiskami walki, lecz także miejscami wspólnoty, w których początkowy entuzjazm stopniowo ustępował zmęczeniu i poczuciu zagrożenia. W zatłoczonych piwnicach cywile zmagali się z bombardowaniami, brakiem wody, żywności i fatalnymi warunkami sanitarnymi, a ich stosunek do powstańców stawał się z czasem coraz bardziej krytyczny. Kanały służyły do przenoszenia meldunków, broni i ludzi, ale stały się również przestrzenią skrajnego wyczerpania, lęku i chaosu. Szczególnie dramatyczny przebieg miała ewakuacja Mokotowa, podczas której część powstańców zabłądziła w kanałach lub wyszła na powierzchnię w miejscach opanowanych przez Niemców.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Sebastianem Pawliną , pracownikiem Muzeum Historii Polski w Warszawie.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po odejściu Chruszczowa w Kazachskiej SRR kontynuowano industrializację, rozwijając przede wszystkim górnictwo, energetykę i przemysł ciężki, a republiką przez wiele lat kierował Dinmuchamed Kunajew. W grudniu 1986 roku w Ałma-Acie doszło do protestów przeciwko narzuceniu przez Moskwę nowego przywódcy republiki, uznawanych za jeden z pierwszych buntów narodowych w schyłkowym ZSRR. Po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku prezydentem został Nursułtan Nazarbajew, który musiał zmierzyć się z głębokim kryzysem gospodarczym i rozpadem dotychczasowych więzi z republikami radzieckimi. Kazachowie początkowo nie stanowili większości mieszkańców kraju, a bardzo liczna była ludność rosyjska, dlatego władze prowadziły ostrożną politykę narodowościową, starając się zapobiec konfliktom i rozpadowi państwa. Przeniesienie stolicy z Ałmaty do Akmoły, późniejszej Astany, miało wzmocnić kontrolę nad północą kraju, natomiast w polityce zagranicznej Kazachstan balansował między Rosją, Chinami i państwami Zachodu.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dmitriy Panto, pracownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. #historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Rok 1943 był dla Wielkiej Brytanii okresem przechodzenia od obrony do coraz bardziej zdecydowanej ofensywy, której symbolem pozostawały skutki zwycięstwa pod El Alamein z końca 1942 roku. Brytyjskie lotnictwo, wspólnie z siłami amerykańskimi, rozwinęło wówczas strategiczną ofensywę bombową przeciwko Niemcom, uderzając w ośrodki przemysłowe i miasta. Przełom nastąpił także w bitwie o Atlantyk, gdzie dzięki radarowi, lotnictwu dalekiego zasięgu, lotniskowcom eskortowym, namiarowi radiowemu i rozszyfrowywaniu niemieckich depesz udało się ograniczyć skuteczność U-Bootów. W maju 1943 roku zakończyły się walki w Afryce Północnej, a latem alianci wylądowali na Sycylii, po czym we wrześniu wkroczyli na kontynentalne Włochy. Podczas konferencji w Teheranie, która odbyła się od 28 listopada do 1 grudnia 1943 roku, Churchill, Roosevelt i Stalin uzgodnili otwarcie drugiego frontu w Europie Zachodniej poprzez przeprowadzenie operacji „Overlord” oraz skoordynowanie jej z ofensywą Armii Czerwonej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W latach 1943–1944 na Wołyniu polska ludność cywilna znalazła się w obliczu masowych ataków ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz wspierających ją lokalnych struktur ukraińskiego podziemia. W odpowiedzi zaczęły powstawać ośrodki samoobrony, m.in. w Przebrażu, Zasmykach, Hucie Stepańskiej czy Pańskiej Dolinie, których głównym celem była ochrona mieszkańców przed napadami i ewakuacja zagrożonej ludności. Część tych placówek współpracowała ze strukturami Armii Krajowej, a z czasem także z oddziałami partyzanckimi, które prowadziły działania odwetowe i osłonowe. Szczególne znaczenie miało sformowanie 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, która w 1944 roku podjęła walkę zarówno z UPA, jak i z Niemcami. Polska samoobrona na Wołyniu miała przede wszystkim charakter desperackiej reakcji obronnej na akcję antypolską, choć w realiach wojny przybierała również formę działań zbrojnych i odwetu.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Mariuszem Zajączkowskim, historykiem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk i Wojskowego Biura Historycznego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji były więc nie tylko elementem rywalizacji z USA, lecz także przejawem rosnących wpływów Chin w regionie. To właśnie Chiny stały się dla wielu azjatyckich komunistów ważniejszym wzorem rewolucji niż Moskwa, co nadawało zimnej wojnie w Azji wyraźnie odmienny charakter niż w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. hab. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji były więc nie tylko elementem rywalizacji z USA, lecz także przejawem rosnących wpływów Chin w regionie. To właśnie Chiny stały się dla wielu azjatyckich komunistów ważniejszym wzorem rewolucji niż Moskwa, co nadawało zimnej wojnie w Azji wyraźnie odmienny charakter niż w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. hab. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po wybuchu II wojny światowej Kazachstan stał się jednym z głównych miejsc deportacji całych narodów uznanych przez władze stalinowskie za „niepewne politycznie” – trafiali tu m.in. Polacy, Niemcy nadwołżańscy, Koreańczycy, Czeczeni, Ingusze oraz przedstawiciele wielu innych grup etnicznych. W czasie wojny do Kazachstanu ewakuowano również część przemysłu oraz instytucji kulturalnych z europejskiej części ZSRR, w tym słynne studio filmowe Mosfilm. W latach 1941–1942 na jego terenie formowała się Armia Andersa, zanim została ewakuowana przez Iran na Bliski Wschód. Po wojnie republika stała się jednym z kluczowych obszarów strategicznych ZSRR – w 1949 r. na poligonie w Semipałatyńsku przeprowadzono pierwszą sowiecką próbę atomową, a w połowie lat pięćdziesiątych rozpoczęto budowę kosmodromu Bajkonur, skąd w 1961 r. wystartował pierwszy człowiek w kosmosie, Jurij Gagarin. Rządy Nikity Chruszczowa przyniosły częściową destalinizację i rehabilitację wielu deportowanych, jednak znaczna część Polaków, Niemców i przedstawicieli innych narodowości pozostała w Kazachstanie, ponieważ po kilkunastu latach nie miała już dokąd wracać. Jednocześnie Chruszczow rozpoczął ambitny program zagospodarowania „ziem dziewiczych”, który początkowo zwiększył produkcję zboża, lecz w dłuższej perspektywie doprowadził do poważnej erozji gleb i problemów ekologicznych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dmitrijem Panto, pracownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Gospodarka Związku Sowieckiego przeszła kilka głębokich etapów przemian. Po rewolucji bolszewickiej wprowadzono tzw. komunizm wojenny, oparty na nacjonalizacji, przymusowych dostawach żywności i centralnej kontroli, co doprowadziło do załamania produkcji i głodu. W 1921 roku Lenin zastąpił go Nową Polityką Ekonomiczną (NEP), która dopuściła ograniczone mechanizmy rynkowe i pozwoliła na częściową odbudowę gospodarki. Pod koniec lat 20. Stalin rozpoczął budowę gospodarki centralnie planowanej, obejmującą przymusową kolektywizację rolnictwa, której skutkiem były masowy głód i ogromne straty ludzkie, oraz forsowną industrializację skoncentrowaną na przemyśle ciężkim. Choć ZSRR stał się potęgą przemysłową, kolejne próby reform nie zdołały usunąć podstawowych wad systemu, który przez większość swojego istnienia zmagał się z chronicznymi niedoborami towarów, niską efektywnością i słabą innowacyjnością.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Wojciechem Morawskim, historykiem i ekonomistą ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl