Advertise on podcast: Η ιστορία της Κυριακής

Αναμφισβήτητα η “Στέλλα” είναι μία από τις εμβληματικές ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου. Το φιλμ που υπήρξε η πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση της Μελίνας Μερκούρη ήταν εκείνο που άνοιξε τον δρόμο της διεθνούς πορείας για την ηθοποιό και προετοίμασε το κοινό για τις επόμενες δημιουργίες του Μιχάλη Κακογιάννη. Το φιλμ έχει ιστορικό χαρακτήρα, τις διαστάσεις του οποίου παρουσιάζει η Ελίνα Φαρσάρη στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής”. Η Μελίνα Μερκούρη ενσάρκωσε με τον δικό της τρόπο τη Στέλλα, δημιουργώντας έναν αρχετυπικό γυναικείο χαρακτήρα. Μια ανεξάρτητη γυναίκα που θέλει να ορίζει η ίδια την αυτοδιάθεσή της, αρνούμενη να γίνει ιδιοκτησία κάποιου τρίτου. Το τέλος της κινηματογραφικής ηρωίδας, ίσως να είναι και ο απόλυτος ορισμός του όρου γυναικοκτονία. Οπωσδήποτε, όμως, τη δεκαετία του ‘50 το κοινό υποδέχθηκε με άλλες προθέσεις την προσωπικότητα αυτή που σκανδάλισε ακόμη και μερίδα κριτικών. Έτσι, 70 χρόνια μετά η “Στέλλα” είναι ένα φίλμ με πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης.

Η ταινία “Η συνοικία το όνειρο” είναι μία από τις εμβληματικές του ελληνικού κινηματογράφου. Το φιλμ που αποτέλεσε την πρώτη και τελευταία σκηνοθετική προσπάθεια του Αλέκου Αλεξανδράκη, έμεινε στην ιστορία ως το πρώτο δείγμα ελληνικού νεορεαλισμού, στα πρότυπα του ιταλικού κινήματος. Η ταινία γυρίστηκε στην παραγκούπολη του Ασυρμάτου, κάτω από την Ακρόπολη και είχε ως σκοπό να δείξει την πραγματική εικόνα της φτωχής Ελλάδας που πάλευε να βγει από τη λαίλαπα του εμφυλίου και την εξαθλίωση της φτώχειας. Η λογοκρισία της εποχής, όμως, είχε άλλη γνώμη. Το φιλμ θεωρήθηκε επικίνδυνο και δυσφημιστικό και ψαλιδίστηκε, σε βαθμό τέτοιο που χάθηκε η συνοχή της πλοκής. Τα εμπόδια που τέθηκαν στη συνέχεια, οδήγησαν το αριστούργημα του Αλέκου Αλεξανδράκη στην εμπορική αποτυχία και τον ίδιο στην οικονομική καταστροφή. Έτσι, η ταινία έγινε γνωστή ως το φιλμ του εμβληματικού τραγουδιού “Βρέχει στη φτωχογειτονιά”. Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη παρουσιάζει την ιστορία της ταινίας που άφησε το δικό της στίγμα στον ελληνικό κινηματογράφο.

Η τριλογία “Ορέστεια” του Αισχύλου δεν είναι μια ιστορία για το πως ο Ορέστης και η Ηλέκτρα εκδικήθηκαν τη δολοφονία του Αγαμέμνονα. Είναι, κυρίως, η διαπίστωση πως η αυτοδικία και η εκδίκηση δεν μπορούν να κλείσουν ανοιχτούς λογαριασμούς αλλά αντιθέτως τροφοδοτούν αέναα ζοφερούς κύκλους αίματος. Ο Αισχύλος, με το πρώτο δικαστικό θρίλερ της λογοτεχνίας διατρανώνει την αναγκαιότητα του οργανωμένου συστήματος δικαιοσύνης που τιμωρεί τον ένοχο ή τον αθωώνει, αλλά κυρίως αποκαθιστά τη διασαλευμένη τάξη στην κοινωνία. Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη ξεδιπλώνει το μήνυμα του Αισχύλου και εξηγεί γιατί η τρίτη τραγωδία της τριλογίας οι “Ευμενίδες” θεωρείται πως διηγείται τον μυθολογικό τρόπο ίδρυσης του Αρείου Πάγου, του πρώτου κακουργοδικείου της ιστορίας. Διαβάστε κι αυτά: Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα -Ατρείδες https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/atreides/page_001.html?prev=true “Η δικαιοσύνη, επί σκηνής και στην πόλη. Σημείωμα για την Ορέστεια του Αισχύλου”, Στέργιος Μήλας https://theartofcrime.gr/η-δικαιοσύνη-επί-σκηνής-και-στην-πόλη/ Άρειος Πάγος - Ιστορικά Στοιχεία, επιμέλεια Χρήστος Μπαβέας https://www.areiospagos.gr/history.htm www.greek-language.gr

Τα τελευταία χρόνια ο "Αφούσης", το παραδοσιακό τραγούδι της Κάσου είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα ακούσματα, όχι μόνο στα Δωδεκάνησα, αλλά εν γένει σε όλο τον ελλαδικό χώρο. "Πρωταγωνιστεί" στα γλέντια, όπου κι αν αυτά διεξάγονται, κι έχει ενταχθεί στο ρεπερτόριο πολλών καλλιτεχνών που υπηρετούν την παραδοσιακή μουσική. Ποια είναι, όμως, η πραγματική ιστορία του "Αφούση" που είχε υπάρξει ο τρελός του νησιού; Πως ξεκίνησε και πως κατέληξε να γίνει ο Αντράς που αγαπούσε όλη η Κάσος; Τι λένε οι πηγές για την ιστορία του άνδρα αυτού που κάποτε ήταν ένας μορφωμένος δάσκαλος; Πέρα, όμως, από το συγκινητικό υπόβαθρο, από πολιτισμική άποψη ο "Αφούσης" καταδεικνύει πως η παράδοση και η μουσική της δημιουργία είναι πέρα από εποχές και τόπους. Οι πολύ επιτυχημένες διασκευές του συγκεκριμένου τραγουδιού από το 2018 μέχρι σήμερα πόσο ευθύνονται για την τεράστια απήχηση που γνωρίζει τα τελευταία χρόνια; Αυτά και άλλα πολλά στο νέο επεισόδιο της "Ιστορίας της Κυριακής" με την Ελίνα Φαρσάρη. Καλή σας ακρόαση

Ο Μώμος ήταν μια ιδιαίτερη μορφή της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Γιος της Νύχτας, κατά μια εκδοχή, η φιγούρα αυτή ήταν ο θεός της γκρίνιας, της μεμψιμοιρίας, της πικρόχολης κριτικής. Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη συγκεντρώνει τα μυθολογικά επεισόδια που αφορούν στον βίο και την πολιτεία του ελάσσονος θεού τον οποίο ο Δίας εξόρισε από τον Όλυμπο και επιχειρεί μια σύνδεση της περσόνες αυτής με την σημερινή τυφλή τοξικότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Καλή σας ακρόαση Πηγές: Ησίοδος, Θεογονία (στ. 211-214) Αίσωπος, Μύθοι (Μύθος 100: «Ζευς και Προμηθεύς και Αθηνά και Μώμος») Βικιπαίδεια (Μώμος): el.wikipedia.org/wiki/Μώμος el.wikipedia.org

Το φεστιβάλ του Woodstock τον Αύγουστο του 1969 έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτισμικά γεγονότα του 20ου αιώνα. Παράλληλα, η διοργάνωση του άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται τα μουσικά φεστιβάλ σε ανοιχτούς χώρους. Η κοινωνικοπολιτική διάσταση του συγκεκριμένου φαινομένου και πως αυτή συνδέθηκε με τη γενιά της αμφισβήτησης, το φιλειρηνικό κίνημα και το κίνημα των χίπις έχει μελετηθεί από τους επιστήμονες. Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη συγκεντρώνει όλες εκείνες τις λεπτομέρειες που συναποτελούν την ιστορία του Woodstock από το stage του οποίου πέρασαν εμβληματικοί καλλιτέχνες της ροκ σκηνής. Καλή σας ακρόαση

Ο Αδόλφος Χίτλερ υπήρξε ένας από τους ολετήρες της ανθρωπότητας. Ένα από τα πιο μισητά πρόσωπα στην παγκόσμια ιστορία. Η άνοδος του ναζισμού στην περίοδο του Μεσοπολέμου βασίστηκε στην πολιτική του φόβου, της ακραίας προπαγάνδας και της χειραγώγησης των μαζών, στοιχεία που εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο το Γ’ Ράιχ. Στο πλαίσιο της ναζιστικής προπαγάνδας η προσωπική ζωή του Χίτλερ, κρατήθηκε ως επτασφράγιστο μυστικό. Η επίσημη ερωμένη του ήταν η Εύα Μπράουν, όμως στο περιβάλλον και στη ζωή του παράφρονα δικτάτορα που αιματοκύλισε την Ευρώπη, υπήρξαν κι άλλες γυναίκες. Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη παρουσιάζει τις γυναίκες που στήριξαν τον Χίτλερ και ασπάστηκαν την ιδεολογία του ναζισμού. Για τις γυναίκες αυτές, με εξαίρεση την Εύα Μπράουν, δεν τεκμηριώνεται ιστορικά η ύπαρξη στενής προσωπικής σχέσης με τον Χίτλερ παρά τις φήμες και τις εικασίες. Πηγές: https://www.youtube.com/watch?v=XZv4uE_8b1w&t=4197s https://www.mixanitouxronou.gr/richarnt-vagkner-o-sinthetis-pou-polemise-tous-evreous-ke-milise-gia-aria-fili-ton-latrepse-o-chitler-ke-epeze-me-ta-engonia-tou/ https://www.mixanitouxronou.gr/i-anipsia-toy-chitler-poy-evale-terma-sti-zoi-tis-kai-legetai-oti-ypirxe-eromeni-toy-itan-i-kori-tis-adelfis-toy/ https://www.tanea.gr/2002/08/19/opinions/proswpa-tha-ekana-to-idio-gia-ton-stalin/ https://film-history.org/issues/text/home-movie-historical-document#footnote_7_IvL12w2G2wa9Mx800O0f4iw2Tcck9aCrOC-sE7Jv0-M_1

Η “Συννεφιασμένη Κυριακή” θεωρείται όχι μόνο το επιδραστικότερο και αντιπροσωπευτικότερο τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη αλλά έχει χαρακτηριστεί και ως το κορυφαίο ελληνικό λαϊκό τραγούδι του 20ου αιώνα. Η ιστορία του τραγουδιού έχει απασχολήσει αρκετά τους ερευνητές αλλά και τους οπαδούς του ρεμπέτικου, καθώς ο ίδιος ο συνθέτης αγαπούσε να μιλά δημόσια για το δημοφιλές του δημιούργημα. Κι ενώ ουδέποτε αμφισβητήθηκε η πατρότητα της μουσικής σύνθεσης, υπήρξαν δύο γνωστές υποθέσεις στιχουργών που υποστήριξαν ότι οι στίχοι της “Συννεφιασμένης Κυριακής” ήταν δικοί τους. Ποια έκβαση είχαν αυτές οι διεκδικήσεις; Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη αναζητά στις πηγές την ιστορία του εμβληματικού τραγουδιού. Καλή σας ακρόαση Πηγές: ΕΡΤ, ντοκιμαντέρ “Τραγούδια που έγραψαν ιστορία, Συννεφιασμένη Κυριακή” https://www.youtube.com/watch?v=fUs_VmAJeMo Το σπάνιο βίντεο του Βασίλη Τσιτσάνη να τραγουδά τη «Συννεφιασμένη Κυριακή» και η διαμάχη για τους στίχους του τραγουδιού https://www.newsbreak.gr/stories/395599/to-spanio-vinteo-toy-vasili-tsitsani-na-tragoyda-ti-synnefiasmeni-kyriaki-kai-i-diamachi-gia-toys-stichoys-toy-tragoydioy/ https://www.rebetiko.gr/news/papistas/routsos.htm Ηλίας Πετρόπουλος, “Μικρά Ρεμπέτικα”, Εισαγωγή www.youtube.com

Ο μύθος του Ερυσίχθονα δεν είναι από τους πιο γνωστούς της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Πρόκειται για έναν μύθο με πολλούς συμβολισμούς και άλλες τόσες “δεύτερες αναγνώσεις”. Στην ουσία πρόκειται για το πρώτο οικολογικό θρίλερ που επινόησε ο άνθρωπος και κατέγραψε η αρχαία ελληνική γραμματεία αιώνες πριν. Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη παρουσιάζει τον μύθο του αλαζόνα και ασεβή βασιλιά που τιμωρήθηκε από τη θεά Δήμητρα όταν θέλησε να καταστρέψει το ιερό άλσος, προκειμένου στην … απαλλοτριωμένη έκταση του να χτίσει ένα πολυτελές παλάτι. Η τιμωρία που του επιβλήθηκε τον οδήγησε στην αυτοκαταστροφή με τρόπο φρικτό και βασανιστικό, θυμίζοντας ότι η ανθρώπινη αλαζονεία απέναντι στη φύση έχει οδυνηρές συνέπειες για όλους. Πηγές: Συνέντευξη του Αλέξη Δαμιανού στον Μίμη Τσακωνιάτη https://camerastyloonline.wordpress.com/2008/05/23/interview_damianos/ Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας/Μήστρα https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/metamorfoseis/page_178.html Ερυσίχθονας ο Θεσσαλός/wikipedia https://el.wikipedia.org/wiki/Ερυσίχθονας_ο_Θεσσαλός Οβίδιος, Μεταμορφώσεις 8. 846-872 Καλλίμαχος, Ύμνος στη Δήμητρα, 24-115 Παλαίφατος, Περί Μνήστρας, De incredibilibus 23) camerastyloonline.wordpress.com

Το κίνημα των χίπις, με τα οικουμενικά χαρακτηριστικά του γεννήθηκε από τα σπλάγχνα της δεκαετίας του ’60, από τη γενιά της αμφισβήτησης. Η κουλτούρα που είχαν υιοθετήσει “τα παιδιά των λουλουδιών” επηρέασε όλες τις εκφάνσεις της τέχνης και διαμόρφωσε ένα ολόκληρο ιδεολογικό οικοδόμημα, επιβιώσεις του οποίου συναντάμε ακόμη και σήμερα. Το κίνημα των χίπις στην Ελλάδα συνδέθηκε με τα Μάταλα, που είχαν μετατραπεί στη “Μέκκα” του κινήματος για μια δεκαετία από το 1967 έως το 1977. Η κοσμοθεωρία των χίπις προκάλεσε - όπως συμβαίνει πάντα σε κάθε τι το δυναμικό - πολλούς αστικούς μύθους, στερεότυπα και ενίοτε παρεξηγήσεις. Ένας από τους μύθους αυτούς ήταν και ο “διωγμός” των χίπις από τη χούντα, τον Μάιο του 1970. Ποια είναι η πραγματικότητα; Στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” η Ελίνα Φαρσάρη συγκεντρώνει υλικό για τα “παιδιά των λουλουδιών”. Προτείνονται: https://www.lifo.gr/blogs/retronaut/ti-pragmatika-synebi-sta-matala-stin-perifimi-hipiki-paralia-tis-kritis-stis https://www.youtube.com/watch?v=gAAAnOauPBE&t=2654s

Ντοκουμέντα ιδιαίτερα μεγάλης ιστορικής σημασίας θεωρούνται τα καρέ της συλλογής του Βέλγου συλλέκτη, από την εκτέλεση των 200 την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή. Με αφορμή το γεγονός αυτό που έχει βρεθεί στο επίκεντρο της επικαιρότητας τις τελευταίας ημέρες η “Ιστορία της Κυριακής” επιστρέφει με ένα επεισόδιο αφιερωμένο στα γεγονότα. Η Ελίνα Φαρσάρη επιχειρεί στο καινούργιο podcast να διηγηθεί τα γεγονότα της Καισαριανής, που είχαν αφετηρία την απαγωγή του Κράιπε στην Κρήτη και την ενέδρα του ΕΛΑΣ στους Μολάους της Λακωνίας. Παράλληλα, γίνονται αναφορές στην εμβληματική ταινία του Παντελή Βούλγαρη “Το Τελευταίο Σημείωμα” αλλά και στην ιστορία του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, η εκτέλεση του οποίου μαζί με τους 200 συντρόφους του αποκτά ειδικό βάρος, καθώς του δόθηκε η δυνατότητα να σώσει τη ζωή του.

Το 1973 είναι αναμφισβήτητα η στιγμή που το φοιτητικό κίνημα στην Ελλάδα, μεσούσης της χούντας, γιγαντώνεται και ο απόηχος της εξέλιξης αυτής λαμβάνει κοινωνικοπολιτικό χαρακτήρα, ξεφεύγοντας από τα στενά συνδικαλιστικά όρια. Το ελληνικό φοιτητικό κίνημα διαδραμάτισε τον δικό του ιδιαίτερο ρόλο στον αντιδικτατορικό αγώνα με κορυφαία στιγμή την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Λίγους μήνες πριν από εκείνον τον Νοέμβρη είχαν λάβει χώρα τα γεγονότα της Νομικής που έχουν χαρακτηριστεί ως ο “προπομπός του Πολυτεχνείου”. Παρ’ όλα αυτά οι καταλήψεις της Νομικής έχουν το δικό τους ειδικό βάρος ως γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Τη σημασία τους επιχειρεί να παρουσιάσει η Ελίνα Φαρσάρη στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής”. Ήταν και τότε Φλεβάρης…

Με έναν πασίγνωστο μύθο ασχολείται στο νέο της επεισόδιο η “Ιστορία της Κυριακής”. Η Ελίνα Φαρσάρη ψάχνει τις πηγές για το μαρτύριο του Σισύφου, και τους λόγους για τους οποίους καταδικάστηκε αιώνια να κουβαλά στους ώμους του τον τεράστιο βράχο. Ποιο ήταν, όμως, το παράπτωμα στο οποίο υπέπεσε ο βασιλιάς της αρχαίας Κορίνθου; Πως σχετίζονται με αυτό οι … αδυναμίες του Δία; Το μαρτύριο του Σισύφου, του βασιλιά που ξεγέλασε τους θεούς και κατάφερε να επιστρέψει από τον Άδη έχει απασχολήσει την τέχνη, τη φιλοσοφία αλλά και την επιστήμη της ψυχολογίας. Καλή σας ακρόαση…

Ποια ήταν ακριβώς η συγκυρία κατά την οποία η Αλίκη Βουγιουκλάκη χαρακτηρίστηκε για πρώτη φορά η “εθνική μας σταρ”; Ταξιδεύοντας πίσω στον χρόνο, η “Ιστορία της Κυριακής” στο νέο επεισόδιο, φτάνει στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και την πιο εμπορική ταινία του ελληνικού κινηματογράφου για την εποχή εκείνη. Η ταινία ήταν η “Αστέρω” ένα από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα των “ταινιών φουστανέλας”. Η μεγάλη επιτυχία του 1959, ωστόσο, δεν ήταν ακριβώς πρωτότυπη, μια που επρόκειτο για ένα ριμέικ του 1929, την εποχή που ο κινηματογράφος ήταν ακόμη βωβός. Η Ελίνα Φαρσάρη, συγκεντρώνει στοιχεία για τις δύο ταινίες και λύνει το μυστήριο της Ραμόνας, μιας Ινδιάνας που με κάποιο τρόπο συνδέεται με την “Αστέρω”. Καλή σας ακρόαση!

Ήταν το μακρινό 1983. Στις αρχές του Ιούλη συνέβη στο Ηράκλειο ένα εκπληκτικό μουσικό γεγονός. Η Τζόαν Μπαέζ, η ιέρεια της folk, τραγούδησε στο Στάδιο Ελευθερίας στο Χανιώπορτα, και εκτός από τις δικές της επιτυχίες, έπαιξε στην κιθάρα της και τραγούδησε, στα ελληνικά, το “Άσμα Ασμάτων” του Μίκη Θεοδωράκη! Η Ελίνα Φαρσάρη στο νέο επεισόδιο της “Ιστορίας της Κυριακής” μας μιλά για το γεγονός αυτό και συγκεντρώνει υλικό για τη Τζόαν Μπαέζ, την προικισμένη δημιουργό και πολιτική ακτιβίστρια που ανακάλυψε τον Μπομπ Ντίλαν και συνέβαλε στην αναγέννηση της αμερικανικής folk μουσικής. Η 85χρονη σήμερα Μπαέζ είναι μία από τις επιδραστικότερες και σημαντικότερες προσωπικότητες των 60’s, της δεκαετίας της αμφισβήτησης.