Advertise on podcast: News Albo Fake News

Jak wideo i obrazy generowane przez sztuczną inteligencję tworzą fake newsy na temat demonstracji i aktów wandalizmu we Francji? To gotowa opowieść o migrantach, przemocy i państwie, które traci kontrolę? Mamy do czynienia z manipulacją, która ma zmienić nasz sposób myślenia o migracji? Kto zyskuje na tym, że francuskie protesty przedstawia się jako dowód na katastrofę migracyjną, nawet gdy konkretne historie są zmyślone np. przy użyciu narzędzi AI? Czy sztuczna inteligencja prowadzi nas do sytuacji, w której już nie ufamy żadnym obrazom? Jakie to może stwarzać zagrożenie np. dla debaty publicznej? Kto jak nie dać się zmanipulować? Gościni: prof. Katarzyna Bąkowicz, medioznawczymi, ekspertka ds. komunikacji, Uniwersytet SWPS.

Analizujemy raport na temat tego, jak w pierwszym półroczu serwisy odnosiły się na sygnały dotyczące dezinformacji. Co potem dzieje się ze szkodliwymi treściami? Ile materiałów usunięto, a ile pozostało dostępnych mimo interwencji? Z czego wynika tak wysoki odsetek odrzuconych zgłoszeń i kto je weryfikuje? Dlaczego platformy tak często odmawiają reakcji na zgłaszane fejki? Dlaczego platformy usuwają pojedyncze treści, ale nie zatrzymują całego procederu? No i jak wytłumaczyć tę niespójność? System reagowania na dezinformację w praktyce nie działa? Co musi się zmienić, by zgłoszenie oszustwa na platformach społecznościowych rzeczywiście miało sens? Gościni: Izabela Jarka, ekspert Ośrodka Analizy Dezinformacji, NASK.

W internecie pojawiły się oferty firm, które proponują osobom z niepełnosprawnościami płatną pomoc w załatwieniu ZUS-owskiego świadczenia wspierającego. Problem w tym, że formalności nie trzeba załatwiać przez pośrednika. Mało tego, można to zrobić bezpłatnie. Jak dokładnie działa ten mechanizm oszustwa? Ile osób i jak zostało oszukanych? To nieuczciwa, ale legalna praktyka? Jeśli ktoś już podpisał taką umowę z nieuczciwym pośrednikiem albo ma podejrzenie, że został wprowadzony w błąd, co powinien zrobić? Wokół świadczenia wspierającego krąży sporo fałszywych informacji. Kto może je otrzymać i od czego zależy wysokość świadczenia? Gościni: Krystyna Michałek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Niedawno dementowaliśmy filmik o tym, jak to rzekomo ukraińska żona nagrywa, jak jej męża siłą wysyłają na pierwszą linię frontu. Teraz ten sam fejk wraca, tylko w nowej wersji. Pytanie: dlaczego ta sama fałszywa opowieść wraca w nowej wersji, skoro poprzednią już zdemaskowano? Co tym razem widzimy na nagraniu? Po czym poznać, że ten krótki filmik to tak naprawdę wytwór sztucznej inteligencji? Jakie są dowody na użycie narzędzi AI? Skąd wzięło się to nagranie i jak daleko można prześledzić jego drogę, zanim trafiło do polskiego internetu? Skąd wiemy, że to fejk? Ten fake news wykorzystuje prawdziwy i kontrowersyjny temat tzw. busifikacji. To przykład, jak łatwo prawdziwe zjawisko połączyć z fałszywym obrazem i stworzyć przekaz, który wygląda wiarygodnie? I to się udało? Gościni: Marta Glanc, Demagog.

Interesujemy się tematem dezinformacji klimatycznej? To temat rozgrzewający polską infosferę? Jak fake newsy o klimacie i energii wpływają na decyzje Polaków? Czy dziś większym zagrożeniem jest zaprzeczanie zmianom klimatu, czy dezinformacja, która przyznaje, że problem istnieje, ale podważa każde możliwe rozwiązanie? Jesteśmy w stanie scharakteryzować np. grupę przeciwników i zwolenników unijnej polityki klimatycznej? Dezinformacja klimatyczna osłabia bezpieczeństwo energetyczne, zaufanie społeczne i skuteczność działań państwa? Dlaczego mimo rosnącego dostępu do informacji, wciąż tak łatwo ulegamy przekazom zniekształcającym obraz rzeczywistości? Co może być skuteczną odpowiedzią na dezinformację klimatyczną? Gościni: dr Justyna Orłowska, Instytut Spraw Publicznych.

Czy gry i internet prowadzą do radykalizacji młodzieży? To uproszczenie, które niewiele wnosi czy wyjaśnia? Czy istnieją naukowe dowody, że granie w gry prowadzi do tak skrajnych czynów, jak ataki na szkolnym korytarzu? Co potwierdzają badania, a czego na ich podstawie powiedzieć nie wolno? Co tu jest manipulacją? Jak bardzo gry - czy szerzej internet - mogą odgrywać rolę w radykalizacji - np. przez gloryfikowanie sprawców, internetowe zamknięte grupy czy nagradzanie coraz bardziej szokujących zachowań? Gdzie kończy się fikcja, a zaczyna realne ryzyko? Gościni: Marta Witkowska - psycholożka i terapeutka, ekspertka ds. edukacji cyfrowej, NASK.

W ostatnich dniach nastolatkowie opublikowali w sieci mnóstwo nagrań z groźbami śmierci. To wywołało lawinę alarmujących komentarzy na platformach społecznościowych. Policja i służby sprawdzają każdą niepokojącą sytuację, która może zagrażać bezpieczeństwu dzieci także w internecie. Jak odpowiedzialnie informować i ostrzegać, by nie nakręcać paniki i nie inspirować naśladowców? Czy kilka podobnych gróźb wystarczy, by mówić o zorganizowanej akcji lub radykalizacji młodzieży? Jak nie wpaść w pułapkę dezinformacji, gdy na platformach społecznościowych pojawiają się doniesienia o rzekomych wyzwaniach zachęcających do przemocy? Jakie są zasady odpowiedzialnego informowania? Gościni: Martyna Różycka, Kierownik Działu Reagowania na Nielegalne Treści w Internecie, Dyżurnet.pl.

Służby sprawdzają każdą niepokojącą sytuację, która może zagrozić bezpieczeństwu dzieci i młodzieży w szkołach, szczególnie w ostatnich dniach, kiedy nastolatkowie masowo publikowali w sieci nagrania z groźbami śmierci. Jak odróżnić realne zagrożenie od spreparowanego fejka i nie dać się wciągnąć w spiralę paniki? Co dziś wiemy o groźbach publikowanych przez nastolatków, a co jest już internetową plotką i dezinformacją? Dlaczego młodzi ludzie publikują takie filmiki? Co konkretnie robi KidsAlert, gdy pojawia się alarmująca informacja o zagrożeniu w szkole? Jak weryfikują Państwo doniesienia i skąd słuchacze mają wiedzieć, że ostrzeżenie jest wiarygodne? Jak odróżnić realne zagrożenie od fałszywego alarmu, który błyskawicznie rozchodzi się wśród rodziców oraz zamkniętych grupach uczniów? Gość: Dominika Bucholc, rzecznik KidsAlert, ekspertka AI i strategii cyfrowej.

Po ataku nożownika w Ostrołęce oraz niedawnym przypadku planowania zamachu na szkołę wracają pytania: czy cyfrowe środowisko, w którym dorastają dzieci, jest dziś odpowiednio bezpieczne? To sygnały alarmowe wskazujące na rosnące zagrożenia związane z funkcjonowaniem młodzieży w internecie? Kto powinien za to odpowiadać - rodzice, szkoła, państwo czy platformy, które zarabiają na uwadze najmłodszych? Jak obronić się przed dezinformacją i cyfrową manipulacją na te bulwersujące tematy? My - jako dorośli - oddaliśmy dzieciom dostęp do cyfrowego świata, którego jeszcze sami do końca nie rozumiemy? Jakie konkretnie zmiany regulacyjne są konieczne i czego powinniśmy uczyć młodych, by chronić ich przed zagrożeniami świata cyfrowego? Gość: Paweł Mrozek - Akcja Uczniowska, Instytut Praw Dziecka im. Janusza Korczaka.

Scenariusz tego fake newsa jest prosty: podrobiony portal, film wygenerowany przez AI i sensacyjna historia, która miała udawać prawdziwe śledztwo. Jak łatwo dziś wyprodukować fałszywy skandal i sprawić, by wyglądał jak wiadomość z wiarygodnego źródła? Co z tej historii wydarzyło się naprawdę, a co zostało całkowicie wymyślone? Skąd wzięła się liczba 140 milionów dolarów i dlaczego autorzy fejka wybrali właśnie tak gigantyczną kwotę? Dlaczego w tej historii pojawiają się akurat kartony po lodówkach i napis "Dla Sługi Narodu"? Dlaczego fałszywy artykuł pojawił się w wersji anglojęzycznej? Celem tej dezinformacji byli nie tylko Ukraińcy, ale i zagraniczni odbiorcy? Ukraina ma problem z korupcją - prowadzone są tam postępowania antykorupcyjne. Dezinformacja wykorzystuje prawdziwy problem, by uwiarygodnić zmyśloną historię? Gość: Paweł Cymbor, FakeNews.pl.

Weekend przyniósł kierowcom realne obniżki cen paliw, no i cyberprzestępcy natychmiast próbują się pod tę sytuację podpiąć. W sieci pojawiły się fałszywe reklamy "rabatów na paliwo". Jak rozpoznać taką pułapkę, zanim zamiast zaoszczędzić na tankowaniu, stracimy pieniądze? Dlaczego cyberprzestępcy tak chętnie podszywają się akurat pod znane sieci paliwowe? Co dokładnie dzieje się po kliknięciu w taką reklamę i w którym momencie zaczyna się oszustwo? Czy samo podanie danych karty na fałszywej stronie może wystarczyć do utraty pieniędzy? Co powinien zrobić kierowca, który już kliknął w reklamę, ale jeszcze nie podał żadnych danych? Stało się coś złego? A jeśli podejrzewany, że widoczna promocja na paliwo, to może być oszustwo, to gdzie możemy to zgłosić? Gość: Karol Bojke, specjalista ds. strategicznej komunikacji cyberbezpieczeństwa, CERT Polska.

Kilka godzin temu zakończyło się głosowanie w wyborach prezydenckich w Brazylii. Już wiemy, że zarówno Flávio Bolsonaro, jak i Luiz Inacio Lula da Silva - za trzy tygodnie - zmierzą się w drugiej turze. Ale warto przyjrzeć się kampanii, której towarzyszy fala politycznych fejków. Jeden z kandydatów chciał odebrać Matce Bożej status patronki kraju? Dlaczego właśnie Matka Boża stała się tak skutecznym narzędziem politycznej manipulacji i znalazła się w centrum kampanii wyborczej? Jak szybko ta fałszywa informacja przeszła drogę od internetowej plotki do poważnego sporu politycznego, medialnego czy prawnego? W jaki sposób dezinformacja próbowała wpływać na wyborców i jak dużą rolę w tej kampanii odegrała sztuczna inteligencja? Brazylijski Najwyższy Trybunał Wyborczy wprowadził jedne z najbardziej rygorystycznych na świecie przepisów regulujących użycie sztucznej inteligencji i technologii deepfake w kampaniach wyborczych. Gość: Andrzej Borowiak, korespondent zagraniczny, PAP.

Wiatraki wywołują suszę - taki wniosek obiegł internet, ale czy rzeczywiście wynika to z badań naukowych? Można uczciwie i wprost powiedzieć, że wiatraki wywołują suszę? Autorzy badań ostrzegają przed turbinami? Co naprawdę stwierdzono? Gdzie pojawia się manipulacja? Jak z rzetelnej publikacji naukowej powstał fejk? Jak wielkie farmy wiatrowe mogą wpływać na wiatr, temperaturę i opady? Czy obecna skala morskiej energetyki wiatrowej może odpowiadać za susze obserwowane dziś w Europie? Czego najczęściej dotyczy dezinformacja związana z prognozowaniem pogody? Gość: Michał Brennek - meteorolog i geograf, Zakład Fizyki Atmosfery, Instytut Geofizyki, Polska Akademia Nauk.

Niedawno doszło do wycieku danych medycznych, obejmujący potencjalnie miliony Polaków. Kilka dni temu zaatakowany został system przetwarzający dane pacjentów jednego z producentów oprogramowania dokumentacji medycznej. A wczoraj popołudniu wyciekły dane wrażliwe tysięcy firm popularnego serwisu do fakturowania online. Na pewno nie powinno do tego dojść. Ale co ja mogę z tym zrobić? Co dla zwykłego pacjenta, właściciela firmy, księgowego oznacza ta informacja tu i teraz? Czy po wcześniejszym wycieku powinniśmy zakładać, że nasze dane mogą być wykorzystane do kolejnych oszustw? Dane medyczne są wyjątkowo wrażliwe. Mamy się czego obawiać? Co cyberprzestępca może zrobić z informacją o naszych wizytach, lekach czy receptach? Jak sprawdzić, czy informacja o wycieku danych nie jest fejkiem, albo kolejną próbą wyłudzenia? Gość: Marcin Mazur, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa, DAGMA Bezpieczeństwo IT.

Ostatni pożar w naziemnej bazie łączności satelitarnej Starlink pod Grójcem to sabotaż, przypadek czy celowe działanie? Zanim pojawiły się odpowiedzi, w sieci już zaczęły krążyć domysły i teorie. Podobne pytania rodziły, choćby niedawne wydarzenia: pożar fabryki komponentów do dronów w Skarżysku-Kamiennej oraz podejrzenia dotyczące ataków na wodociągi w Sopocie i Krakowie. Jak odróżnić realne zagrożenie od dezinformacji, która wykorzystuje strach, niepewność i brak pełnej wiedzy? Dlaczego właśnie informacje o zagrożeniu bezpieczeństwa tak łatwo stają się paliwem dla dezinformacji? Jak nie pomylić uzasadnionego podejrzenia z gotową fejkową teorią i jak uodpornić się na fejki dotyczące kwestii bezpieczeństwa? Gość: Sergiusz Parszowski - prezes i założyciel think tanku Obserwatorium Bezpieczeństwa.