Advertise on podcast: De verrekijkers

Wie geopolitiek zegt, zegt economie! Want de economische belangen bepalen meer dan ooit de (geo-) politieke agenda. Kijk naar hoe Trump de wereld bestiert of hoe China speurt naar zeldzame aardmetalen. Elk land heeft zo zijn eigen economische agenda. Kijk ook naar de conflicten in de wereld: van de oorlog in Oekraïne tot de Straat van Hormuz, achter elk conflict speelt economie een prominente rol. Kobe en Björn praten met onderzoeker Sjorre Couvreur, auteur van ‘Tussen macht en moraal'.

De klimaatverandering is nog nooit zo voelbaar geweest als deze zomer: langdurige extreme hitte, hittedoden en natuurbranden. “De mens heeft nooit iets anders gekend dan een voorspelbaar klimaat. Die voorspelbaarheid zijn we kwijt aan het geraken”, zegt klimaatwetenschapper Valerie Trouet. Kunnen we het tij nog keren? En vooral: hoe dan? Kobe Ilsen en Björn Soenens zoeken uit hoe we met die nieuwe realiteit moeten omgaan.

“Meer dan 90% van de ziekenhuizen, scholen en burgerinfrastructuur in Gaza is verwoest”, zegt Midden-Oostenexpert Brigitte Herremans. Een jaar na het zogenaamde staakt-het-vuren lijkt Gaza steeds meer uit de media te verdwijnen. Maar hoe is de situatie er vandaag? Is er daadwerkelijk iets veranderd? Hoe liggen de geopolitieke verhoudingen intussen? En is er nog hoop op verbetering? Kobe Ilsen en Björn Soenens gaan dieper in op de dramatische situatie in Gaza.

"De extreme armoede en kindersterfte in de wereld is de voorbije 25 jaar gehalveerd. Dat is ongezien!", zegt Alexander De Croo, hoofd van het VN-Ontwikkelingsprogramma. En toch waren er nog nooit zoveel gewelddadige conflicten en autoritaire dictators die de macht opeisen. Hoe valt dat te rijmen? Welke krachten spelen? Wat zijn de nieuwe geopolitieke verhoudingen? En welke rol is nog weggelegd voor de VN? Björn Soenens en Kobe Ilsen vragen het aan de Belgische ex-premier.

De VS bestaan 250 jaar. Moeten we feesten? "Het is een verjaardag die verdient om gevierd te worden", zegt VS-expert Bert De Vroey, "maar je hebt niet het gevoel dat de VS nu op de weg zitten van méér vrijheid, gelijkheid, of democratisering. En dat is de tragiek van het land. De VS hebben grote stappen vooruit gezet in hun geschiedenis, maar onmiddellijk erna ook veel stappen achteruit. Denk aan de afschaffing van de slavernij, met daarna de segretatiewetten. Of de opkomst van Trump na Obama."

Terwijl de VS en Iran tot een akkoord proberen te komen, blijft Israël Libanon onophoudelijk bombarderen. "Het Libanese leger behoort tot de zwakste ter wereld en dat wordt bewust zwak gehouden", zegt journaliste Layla El-Dekmak. "Dat komt door de Amerikaanse Naval Vessel Transfer Act uit 2008. Die zegt dat de VS geen wapens mogen leveren aan landen in het Midden-Oosten die Israël kunnen bedreigen." In dat vacuüm groeide Hezbollah uit tot een invloedrijke militaire en politieke speler.

Joris Luyendijk was jaren een van dé topjournalisten in Nederland. Tot de Oekraïne-oorlog. Dat was een persoonlijk keerpunt. Weg journalistenkaart, eindelijk vrij! Zo zegt hij zelf: "Als journalist kan je geen enkel standpunt hebben. Je publiek moet altijd kunnen denken dat je neutraal bent. Maar rond de oorlog in Oekraïne wil ik helemaal niet neutraal zijn." Heeft de journalistiek zijn nut dan verloren? En moet je de journalistiek soms verlaten om beter gehoord te worden?

Cuba! Wat een paradijselijk eiland zou kunnen zijn, is een land in diepe ellende. Het zit vast in een Amerikaanse wurggreep, de geldstroom vanuit Rusland is drooggelegd en China ligt op vinkenslag om Cuba toe te voegen tot hun nieuwe zijderoute. En voor de Cubanen gaat de situatie van kwaad naar erger: er is geen energie, geen vrijheid, geen toekomstperspectief. "Het land wordt steeds meer uitgeknepen en er is een humanitaire crisis gaande", zegt Latijns-Amerikacorrespondente Nina Jurna.

Wereldwijd groeit de populariteit van extreemrechts, terwijl links de opmars van ‘woke’ beleeft. Vaak wordt gedacht dat uiterst rechts dat begrip heeft bedacht, maar volgens politicoloog Cas Mudde is het een creatie van de media: “De New York Times lijkt geobsedeerd te zijn door het onderwerp. Vrijwel dagelijks verschijnen er artikels met titels als: “Ik was links, en nu ben ik rechts.” Maar waar gaat dat eigenlijk over?” Samen met Kobe en Björn scheidt hij de vooroordelen van de feiten.

Pakistan als vredesbemiddelaar tussen Iran en de VS? Het lijkt onlogisch en toch is net dat aan het gebeuren. Waarom neemt Pakistan die rol op? Hoe hebben zij het vertrouwen van de VS en Iran gewonnen? En wat probeert Pakistan er mee te winnen? We weten weinig van het land en wat we weten is doorspekt met verhalen over aanslagen, terrorisme en moslimextremisme. Björn en Kobe analyseren samen met regio-expert Gie Goris de geschiedenis en geopolitieke situatie van Pakistan.

Zijn wij als Europeanen “zondagskinderen”? Zo noemt schrijfster en journaliste Caroline de Gruyter de generatie die opgroeide in een vreedzaam Europa en vrede vanzelfsprekend vond. Maar wat nu oorlog opnieuw dichterbij komt? In 'De verrekijkers' praten Kobe en Björn met haar over defensie, de afhankelijkheid van de VS en Europa’s plaats in de wereld. “Europa is het enige werelddeel dat reguleert in het belang van de burger.”

De regionale verkiezingen blijven nazinderen in het Verenigd Koninkrijk. Labour is zwaar afgestraft, de populistische Reform UK-partij rukt op en de stoel van premier Keir Starmer wankelt. "Je kan door Groot-Brittannië rondrijden en denken dat het Downtown Abbey is, maar veel Britten leven in miserie.", zegt VK-expert Harry De Paepe. "Dat is het gevolg van 80 jaar neergang en je niet kunnen aanpassen aan een wereld die snel verandert. En Labour kan het tij niet keren."

Afrika is vergeven van clichés. Het continent is verscheurd door oorlog, honger, corruptie, staatsgrepen en slechte wegen. Mensen wonen er in lemen hutten, verlangen naar een beter leven in Europa en vluchten. Maar is dat werkelijk zo? "Er is een grote verandering aan de gang in Afrika", zegt Afrika-specialist Stijn Vercruysse. "Jongeren zijn beter opgeleid, hebben een enorme geestdrift en protesteren tegen de corruptie. En ze zijn met héél véél. Afrika is het continent van de toekomst."

De Russische economie zit in zeer slechte papieren. De inflatie is gestegen, de investeringen in de civiele economie zijn gestopt en het leven is fel duurder geworden. "Op korte termijn is een oorlogseconomie goed nieuws, maar slecht nieuws als de oorlog lang duurt. Na 4 jaar begint Rusland eindelijk de kost te zien. Hét kernprobleem is dat Rusland extreem veel kapitaal verbrandt. De enige manier om de economie weer aan de praat te krijgen, is de oorlog stoppen.", zegt econoom Koen Schoors.

Kunnen we nog spreken van ‘internationaal recht’ wanneer staten niet ingrijpen als Rusland Oekraïne binnenvalt, Israël Gaza decimeert, de VS en Israël Iran bombarderen en Iran de Golfstaten aanvalt? Is dit het failliet van het internationaal recht? “Je kan het internationaal recht niet opzijzetten omdat het niet werkt, zo is het niet”, zegt Chris Van den Wyngaert, rechter bij het Internationaal Strafhof. 'De verrekijkers' over het spanningsveld tussen recht en rechtvaardigheid.