Advertise on podcast: Eksik Mecaz

Düşmanlaştırılan İstanbul'un karşısına yeni milli mekan olarak kurgulanan Ankara'nın nasıl konduğunu, ulus inşası ile toprak ve mekan arasındaki ilişkiyi konuşuyor; Ankara'nın başkent olma süreci ile eş zamanlı olarak edebiyatta Ankara'nın yükselişini Yakup Kadri'nin Ankara romanını merkeze alarak tartışıyoruz.

İşbirlikçi mondenlerle işgal askerlerinin birlikteliğine mekan olan düşman, düşmüş, sefih bir İstanbul kurgulayan Yakup Kadri'nin Sodom ve Gomore romanını merkeze alıyoruz ve işgal İstanbul'undan Anadolu'ya kaçma, yeni bir milli mekan kurma arzusunu konuşuyoruz.

Sezonun son programında İstanbul'u Suat Derviş'in Fosforlu Cevriye'si, Orhan Pamuk'un Kara Kitap ile İstanbul Hatıralar ve Şehir'i, Selim İleri'nin Yaşayan İstanbul'u üzerinden konuşuyoruz. Yıkım ve yenilginin şehrini, şehre sinen hüznü, şehrin nesneleri, binaları, semtleri, yıkıntıları, atıkları ile ele alıyoruz. Birhan Keskin ve Küçük İskender şiirleri ile veda ediyoruz.

İstanbul'un çağdaş roman ve şiirdeki yansımalarına bakıyoruz. Tanpınar'dan Yahya Kemal'e, Attila İlhan'a, İlhan Berk'ten Birhan Keskin'e, Lale Müldür'e, Nazım Hikmet'e uzanan hattı şehrin dönüşümü etrafında, güzellemeden yergiye açılan eleştirelliğin içinden konuşuyor; palimsest şehrin katmanlarını, kaybedilen geçmişi ve inşa edilen hafızayı ele alıyoruz.

Konuğumuz mimar, akademisyen, yazar, senarist Feride Çiçekoğlu ile Vesikalı Şehir (2007), Şehrin İtirazı (2015) ve İsyankar Şehir (2019) üçlemesi üzerinden cinsiyetlendirilen şehri, kadının kamusal alandan dışlanma arzusunu, sinema ve şehir ilişkisinin seyrini konuşuyoruz. Kişisel deneyimle, mekansal dönüşümün ve toplumsal cinsiyetin mekansal izlerinin sinemadaki izdüşümleri ile nasıl bir araya geldiğini tartışıyoruz.

Konuğumuz Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümü öğretim üyesi İpek Hüner ile 16.yüzyıl İstanbul'unda geçen mensur hikayelerde nasıl bir şehir deneyimi olduğunu, farklı yüzyıllarda kime İstanbullu dendiğini, toplumsal cinsiyet ve mekan ilişkisi üzerinden İstanbul'u kadınların ve erkeklerin nasıl farklı biçimlerde deneyimlediğini konuşuyoruz.

Sait Faik'in öykülerini şehirle ve yazıyla kurduğu ilişki üzerinden konuşmaya devam ediyoruz.  ​​​​​​​Şehrin dışına kaçmak, çeperinde dolaşmak ya da ta içindeki mahallelere sığınmak, kapanmak isteyen karakterlerin dünyasında dolaşırken yazarın yazarlık anlayışının, yazma yordamının öykü evreninde nasıl bir izleğe dönüştüğünü, yazmakla yaşamanın Sait Faik için yan yana, iç içe olmaklığını hatta hayal edilenle tanık olunan arasındaki geçirgenliği tartışıyoruz.

Sait Faik'in kurmaca evreninde şehirle kurduğu ilişkiyi, şehirden büyülenmekle ürküntü ve korkuyla şehirden kaçmak arasında salınan karakterlerini konuşuyoruz. Sait Faik'in ben anlatıcı karakterlerinin bir yandan bir yazar personası olarak kendi iç dünyasının izdüşümünde kurulduğunu, tıpkı Sait Faik gibi İstanbul'un mahallelerinde, sokaklarında, adalarında seyreden, tanıklık eden anlatıcıların bu tanıklıklardan nasıl bir dünya kurduğunu ele alıyoruz.

Konuğumuz Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Veysel Öztürk ile Tevfik Fikret şiirinde İstanbul'u "Sis" şiiri etrafında konuşuyor; Fikret'in şehirle, kamusal alanla kurduğu ilişkiyi ve şehre yüklediği anlamları tartışıyoruz ve ardından Fikret'le ilişkisi üzerinden Yahya Kemal'in İstanbul'unu ele alıyoruz. Şairin ideolojisinin, dünya görüşünün şiirindeki izleriyle birlikte İstanbul'un nasıl Yahya Kemal şiirinin temel belirleyenlerinden biri olduğunu örnekliyoruz.

Eksik Mecaz programından Murat Gülsoy ve Zeynep Uysal, 23. Radyo Şenliği destek yayınında edebiyat, düşünce ve radyo üzerine samimi bir sohbet gerçekleştirirken; bağımsız üretimin ve dinleyiciyle kurulan bağın önemini vurguluyorlar: “Bağımsız bir ses, ancak ona kulak verenlerle birlikte var olur; bir radyo ise ona inananların dayanışmasıyla gerçekten var olur.”

Konuğumuz Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Veysel Öztürk ile Servet-i Fünun Dergisi üzerinden dönemin öne çıkan şiir estetiğinde mekan sembolizminden söz ettikten sonra, Hüseyin Cahit Yalçın'ın yine dergide tefrika edilmiş romanı Hayal İçinde'yi konuşuyoruz. Roman karakterinin aşık olduğu kadının peşinde Tepebaşı Bahçesi'nden Büyükada sokaklarına uzanan gezintilerini ve yükselen modern Osmanlı bireyinin kamusal alanda biçimlenen arzuları ile ekonomik yoksunlukları arasındaki ilişkiyi ele alıyoruz.

Konuğumuz Sabancı Üniversitesi öğretim görevlisi Deniz Aktan Küçük ile 19. yüzyıl sonunda Servet-i Fünun Dergisi'nde tefrika edilen Nabizade Nazım'ın Zehra, Recaizade Ekrem'in Araba Sevdası, Halit Ziya Uşaklıgil'in Mai ve Siyah, Aşk-ı Memnu, Mehmet Rauf'un Eylül ve Saffeti Ziya'nın Salon Köşelerinde romanlarında İstanbul'la, şehrin yeni kamusal alanları, sokakları, manzaraları ile kurulan ilişkiyi, karakterlerin kendilerini çevreleyen mekanı nasıl algıladıklarını konuşuyor; İstanbul'un gündelik hayatında beliren modern kamusal alanın roman karakterlerini nasıl etkilediğini tartışıyoruz.

Konuğumuz Sabancı Üniversitesi öğretim görevlisi Deniz Aktan Küçük ile 19. yüzyıl Osmanlı başkentinin dönüşümünü dönemin romanları üzerinden konuşuyor; Tanzimat dönemindeki modern kamusal alan kullanımı ile paralel bir hatta yeni modern insanı tarifleyen romanları takiben 1891'de yayın hayatına başlayan Servet-i Fünun dergisindeki şehir tasavvurunu ele alıyoruz ve Servet-i Fünun'da tefrika edilen romanlarla dergideki modernlik deneyimini yan yana tartışıyoruz.

Geçtiğimiz yıl genişletilmiş yeni baskısıyla okurun karşısına çıkan İstanbul Edebiyat Haritası kitabının yazarı araştırmacı, akademisyen Bahriye Çeri'yi konuk ediyor; kent ve edebiyatın ilişkisini bu kez yazar ve şairlerin yaşadıkları, buluştukları mekanlar üzerinden ele alıyoruz.   ​​​​​​​Yazarların hayatlarının geçtiği semtlerin, binaların, kahvelerin edebiyata etkisini, kamusal alanlarda kolektifleşen edebiyatı konuşuyoruz.

Konuğumuz Boğaziçi Üniversitesi Türkçe Dersleri Koordinatörlüğü öğretim görevlisi Esra Dicle ile kamusal alan kavramını teatrallik ve tiyatro etrafında konuşuyor; 19. yüzyılda modern Osmanlı tiyatrosunun kamusal alanın dönüşümündeki rolünü tartışıyoruz.