Advertise on podcast: Wat s de net sees!

Dës Kéier sti keng Wierder am Fokus, mee Ausdréck a Spréch, déi Persoune beschreiwen, déi ze vill Alkohol gedronk hunn. Den Armand Becker erzielt, wéi eng Zort Ausdréck een hei fënnt a wéi se zum Deel opgebaut sinn. Hie liwwert ausserdeem eng Hellewull vu Beispiller, déi eng alkoholiséiert Persoun beschreiwen.

An dëser Episod schwätzt d’Nathalie Entringer iwwer déi verschidden Ausdréck fir eppes, dat dacks bäileefeg a verstoppt, virun allem awer op verschidde Manéieren thematiséiert gëtt: d’Toilette respektiv de Wee dohin.

Den ZLS huet seng Ausstellungsoffer ronderëm „D’Lëtzebuerger Sprooch(en)“ mat enger neier, hybrider Ausstellung erweidert. D’Soziolinguistin Sarah Muller gëtt Erklärungen zu der neier Ausstellung, déi aus zwee Deeler besteet: enger physescher Ausstellung an engem digitalen Deel. De Site fënnt een ënner www.sproochen-expo.lu.

Se gi vill gebraucht, mee keen denkt bewosst iwwer hir Bedeitung no. Gemengt sinn hei déi kleng Wierder „maja“ a „majo“, déi an allméigleche Situatiounen opdauchen a ganz ënnerschiddlech Emotioune kënnen ausdrécken. Wéi eng dat sinn, erkläert d’Josiane Boever vum Zenter fir d’Lëtzebuerger Sprooch.

An dëser Episod vu „Wat s de net sees!“ erkläert den Alex Gillander, wéi een op Lëtzebuergesch déi Leit nennt, mat deenen ee meeschtens ganz besonnesch frou ass an en enke Kontakt huet: nämlech d’Famill!

D’Schreifprogrammer gesi Widderhuelunge vu Wierder an engem Saz heiansdo als méigleche Feeler, obwuel se dacks Sënn maachen. Den Alexandre Ecker beschreift e puer där Fäll méi am Detail.

An dëser Episod vu „Wat s de net sees!“ mam Sarah Hess a mam Christopher Morse vum ZLS geet et ëm Uebst- a Geméisausdréck, déi benotzt ginn, fir een op eng méi oder manner léif Aart ze beleidegen.

"Virwëtz mat Äppelschnëtz“ a "Véierel op kal Ierbessen“: An dëser Episod mat der Sara Martin vum ZLS geet et ëm Ausdréck, déi een heiansdo ze héiere kritt, wann een ze virwëtzeg ass, oder déi als witzeg Äntwert geduecht sinn, wann een zum Beispill no der Auerzäit freet.

D’Sara Martin schwätzt an dëser Episod iwwer “eppes mat Schweppes“ an déi verschidde Variante vum Sproch, deen een als Kand méi dacks ze héiere krut, wann ee gefrot huet, wat et ze iesse gëtt. Fir déi eng ass de Sproch esou ofgeschloss, fir déi aner kënnt nach eppes hannendrun – an do geet et vu bis: … an Äppelkompott, … a Gebeess, … a Gromperenzalot, … a Méckefett gebroden. Nieft “eppes mat Schweppes“ geet et an der Episod och nach ëm änlech Spréch, déi am ale Luxemburger Wörterbuch dokumentéiert sinn.

Am Fokus vun dëser Episod steet e klengt awer immens interessant Wuert: "za“ oder och "d’Sau“. D’Nathalie an d’Cally ënnerhale sech doriwwer, wat et mat deem Pronomen op sech huet, wou en hierkënnt a wéini e benotzt gëtt.

Dës Kéier sti Wierder am Fokus, mat deenen een op Lëtzebuergesch d’Eegenschafte vun engem Wäin erkläert. Wat schmaacht een, wat richt een? An dësem Episod geet den Armand Becker op vereenzelt Wierder an an erkläert, wat se bedeiten.

Den Zenter fir d’Lëtzebuerger Sprooch (ZLS) huet e Buch geschriwwen. Vill Leit hunn dem ZLS gehollef. D’Buch heescht: “Liicht Sprooch Lëtzebuergesch”. D’Josiane Boever vum ZLS erkläert: Wiem hëlleft Liicht Sprooch? Wat ass Liicht Sprooch? An dëser klenger Intro krut Dir en éischten Androck vun der Liichter Sprooch. Lauschtert den Episod, wann Dir nach méi wëllt gewuer ginn! Hei kann de Guide vun der Liichter Sprooch erofgeluede ginn.

D’Sara Martin vum ZLS schwätzt iwwer déi verschidde Méiglechkeeten, déi een am Lëtzebuergeschen huet, fir vu sech selwer ze schwätzen, an erzielt, wat et z. B. mat Ausdréck wéi "de Jëwwi“ a "meng Wéinegkeet“ op sech huet.

An dëser Episod erkläert d’Sarah Muller de linguistesche Begrëff “Idiolekt“. Dëst Wuert setzt sech aus de griicheschen Elementer “idio“ a “lektos“ zesummen an heescht esou vill wéi engem seng perséinlech Aart a Weis fir ze schwätzen. All Persoun huet hire ganz eegene Sproochgebrauch, dee vun hirem Liewenswee gepräägt ass a sech mat der Zäit och ka veränneren.

An dëser Episod erzielt den Daniel Wagener vum ZLS eis, firwat d’KI sech deelweis nach mam Lëtzebuergesche schwéierdeet. Unhand vun enger KI-generéierter Geschicht gi mer gewuer, datt sech Toole wéi ChatGPT zum Beispill gär mol Wierder ausdenken, déi et esou am Lëtzebuergeschen eigentlech net gëtt. Den Daniel Wagener verréit eis, wourunner dat läit: nämlech un engem Mangel un Daten. Well där brauch eng KI méiglechst vill an am beschten aus verschiddene Quellen. Ma firwat ass grad dat fir d’Lëtzebuergescht eng Erausfuerderung a wat gëtt gemaach, fir d’KI an Zukunft nach méi fit am Lëtzebuergeschen ze maachen?