Advertise on podcast: Źródła Europejskie

Przyglądamy się klasycznej książce Ericha Fromma - "Ucieczka od wolności" i sprawdzamy na ile zawarte w niej tezy pozostają dziś aktualne i inspirujące. Gościem odcinka była dr Barbara Markowska-Marczak - filozofka, z którą rozmawialiśmy o sednie europejskości, o tym, czy ludzie naprawdę zawsze pragną wolności oraz o fundamentalnej różnicy między "wolnością do" a "wolnością od". Dlaczego autorytarni przywódcy wciąż zyskują popularność. Jak samotność i rozpad więzi społecznych stają się jednym z największych wyzwań współczesności oraz czy demokracji ubywa, a autorytaryzmu przybywa? Co naprawdę sprzyja wolności i dlaczego tak często od niej uciekamy? To rozmowa, która łączy filozoficzną refleksję z aktualnymi pytaniami o kondycję Europy i nas samych...

W kolejnym odcinku podcastu Źródła Europejskie Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z Michałem Sutowskim, politologiem związanym z Krytyką Polityczną, o sednie europejskości oraz historii idei Zachodu. Rozmowa jest zainspirowana książką Georgiosa Varouxakisa Zachód. Historia idei. Goście analizują, czym jest Zachód, jak zmieniało się to pojęcie i kiedy się narodziło, wskazując na kluczową rolę Rosji jako punktu odniesienia, względem, którego w XIX wieku wykrystalizowała się idea Zachodu. Omawiają, kto w pierwszej połowie XIX wieku należał, a kto nie należał do Zachodu, kiedy i w jaki sposób Niemcy stały się jego częścią, a także skąd wzięła się koncepcja Zachodu i jakim celom politycznym oraz ideologicznym miała służyć.

Bauhaus - legenda nowoczesności, ikona designu i architektury, symbol postępu. Ale czy na pewno taki, jak go znamy? W tym odcinku rozmawiamy o jednej z najważniejszych szkół artystycznych XX wieku. Czym naprawdę był Bauhaus? Czy był tak progresywny, jak się go zwykle przedstawia? Jak wyglądało życie i twórczość w tym środowisku oraz co z jego dziedzictwa zostało do dziś? Goście: Anna Cymer - historyczka literatury i dziennikarka, oraz Joanna Czudec - tłumaczka i niemcoznawczyni związana z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej. Wspólnie przyglądamy się narodzinom Bauhausu w epoce wielkich zmian początku XX wieku, propozycjom Brunona Tauta i rewolucji płaskich dachów, a także współczesnym inspiracjom, politycznym sporom wokół Bauhausu oraz krytycznemu spojrzeniu na zamknięte środowisko tej legendarnej szkoły.

Czy Europa jest z natury pacyfistyczna? Czy ruch antywojenny naprawdę kształtował jej rozwój – nawet wtedy, gdy kontynent zbroił się po zęby? W najnowszym odcinku Źródła Europejskie Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z dr. Adamem Ostolskim, socjologiem z Uniwersytetu Warszawskiego, o korzeniach europejskiego pacyfizmu i o tym, jak idea pokoju zderza się z „kulturą wojny”. Kiedy i skąd wziął się ruch pacyfistyczny, jaki wpływ na europejską myśl pokojową wywarł Mahatma Gandhi, co naprawdę oznacza bycie pacyfistą, jak rozwijały się ruchy pokojowe po II wojnie światowej, o współczesnych dyskusjach na temat przywrócenia poboru oraz o tym, czy Europa rozwija się mimo zbrojeń, czy właśnie dzięki oporowi wobec wojny.

Agnieszki Lichnerowicz bierze na tapet filozofię Sokratesa. Rozmowa z Krzysztofem Łapińskim, autorem biografii Sokratesa. Zastanawiamy się nad sednem europejskości, modą na stoicyzm i starożytność. Rozmawiamy też o prawdzie sokratejskiej, kryzysie komunikacji w erze nowych technologii oraz o tym, jak starożytni filozofowie radziliby wychowywać rządzących. Na koniec pytamy, czym są cnoty dla dzisiejszego świata.

W najnowszym odcinku podcastu "Źródła Europejskie" Agnieszka Lichnerowicz gości Weronikę Kostyrko, z którą rozmawia o Róży Luksemburg - jednej z najważniejszych i najbardziej kontrowersyjnych postaci życia politycznego przełomu XIX i XX wieku. Dlaczego Luksemburg miała krytyczny stosunek do polskiej niepodległości? Czy jej internacjonalistyczne poglądy były utopijne? Jak łączyła rewolucyjne idee z umiłowaniem poezji Adama Mickiewicza? Rozmawiamy też o tym, jak dziś upamiętniać Różę Luksemburg, gdzie szukać jej śladów i jakie jest rzeczywiste dziedzictwo tej postaci.

W kolejnym odcinku "Źródeł Europejskich" Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z Pawłem Zerką z Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych. Czym dziś jest sedno europejskości? Jak sztuczna inteligencja zmienia badania opinii publicznej? I co o Europejczykach mówi raport Future Nostalgia - do czego aspirują, jak oceniają Unię i czy wciąż wierzą w wspólny projekt? Gość audycji analizuje, czy Europa radzi sobie z globalnymi wyzwaniami, w czym rozczarowała polityka unijna i jakiego lidera potrzebuje kontynent w naszych czasach. Rozmawiamy też o tym, jak Polacy patrzą na Europę, czy Unia potrafi skutecznie komunikować się ze swoimi mieszkańcami i - co najważniejsze - co dziś może nas naprawdę zjednoczyć.

W kolejnym odcinku "Źródeł Europejskich" Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z Dorotą Jarecką i Magdaleną Lipską, kuratorkami wystawy „Surrealizm i antyfaszyzm. Jesteś w sercu zmian” w Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Czym jest sedno europejskości? Jak surrealizm - od swoich początków naznaczonych anarchią, buntem przeciw faszyzmowi i kolonializmowi - kształtował europejską wyobraźnię? Rozmawiamy o najważniejszych dziełach surrealistów, o tym, jak ten nurt docierał do Polski, o jego zaskakującej sile oddziaływania we współczesnym świecie oraz o tym, co łączy dzisiejsze horrory z surrealistyczną wrażliwością. Na koniec - historie polskich surrealistów, których twórczość wciąż potrafi zaskakiwać i niepokoić.

W kolejnym odcinku podcastu Źródła Europejskie Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z dr. Hubertem Czyżewskim o tym, co tak naprawdę stanowi sedno europejskości. Rozmowa prowadzi przez kluczowe pytania: dlaczego kryzys chrześcijaństwa w Europie ujawnił się właśnie w XX wieku, jak Europa radziła sobie z kolonializmem i czy wartości, które niesie, są uniwersalne, czy można je narzucać siłą. Sięgamy do Arystotelesa i jego "Polityki", zastanawiamy się na ile Unia Europejska jest projektem chrześcijańskim oraz rozmawiamy o poczuciu winy i potrzebie rozliczenia dawnych win. Nie brakuje też refleksji nad myślą Leszka Kołakowskiego - konserwatywno-liberalnego socjalisty.

W kolejnym odcinku podcastu Źródła Europejskie Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z Maciejem Gdulą autorem książki: "Jak uniknąć tragedii. William Szekspir a świat współczesny". Sprawdzamy, jak dramaty sprzed 400 lat pomagają zrozumieć dzisiejszą politykę, naturę przywództwa i wyzwania współczesności. Kto jest kim w dzisiejszej polityce, dlaczego bliżej nam do Króla Lira niż Hamleta i czy polityka to gra jednostek, a nie programów? Jakie są mechanizmy władzy – co różni zdobycie władzy od umiejętności rządzenia oraz jak przypadki Ryszarda III i Ryszarda II tłumaczą poparcie dla liderów łamiących zasady. Czy humanistyczna literatura i teatr mogą pomóc nam uniknąć kryzysów w czasach wielkich zmian społecznych i politycznych.

Dlaczego demokracja może sama siebie zniszczyć? Co arystokrata z XIX wieku może powiedzieć nam o kryzysie współczesnej demokracji, populizmie i zagrożeniach dla wolności? Rozmowa z dr. Janem Tokarskim - historykiem idei, eseistą i autorem książki pt. "Tocqueville. Biografia myśli".

Rozmawia z dr. Mikołajem Ratajczakiem - filozofem, historykiem idei i badaczem myśli Karola Marksa związanym z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN. Dlaczego w Europie Zachodniej Marks pozostaje jednym z najczęściej cytowanych myślicieli, a w naszej części kontynentu wciąż budzi głównie emocje, resentymenty i mity? Na ile jego teoria to projekt komunizmu, a na ile przede wszystkim ostra diagnoza dynamiki kapitalizmu, kryzysów i sprzeczności systemu? W rozmowie poruszamy relację między myślą Marksa a późniejszymi ruchami, które się na niego powoływały, pytamy, czy Marks proponował konkretny model gospodarki centralnie sterowanej, przyglądamy się idei wolnego stowarzyszenia wolnych producentów oraz zastanawiamy się nad aktualnością jego analiz w dzisiejszym świecie.

Rozmowa z prof. Andrzejem Lederem - filozofem kultury, psychiatrą i psychoterapeutą z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Rozmawiamy o tym, czym jest europejskość, skąd wziął się podział na lewicę i prawicę, jak wyglądają mitologie oświeceniowe i kontrmitologie (m.in. w ujęciu Alexisa de Tocqueville’a), a także o kryzysach europejskiej cywilizacji i tym, czy obecny moment jest wyjątkowy?

W kolejnym odcinku Agnieszka Lichnerowicz rozmawia z dra Piotrem Podemskim - historykiem, italianistą i politologiem, autorem książki: "Nasza ojczyzna Europa. Alcide De Gasperi jako reformator włoskiej idei narodowej". Bohaterem odcinka jest Alcide De Gasperi – jeden z ojców założycieli Wspólnot Europejskich, a zarazem twórca powojennej Republiki Włoskiej. Postać często sprowadzana dziś do mitów, a jednocześnie wciąż zbyt mało znana w Polsce. Gość: dr Piotr Podemski, Uniwersytet Warszawski

Czy istnieje jeden kanon europejskiej literatury? Czy Homer, Dante, Szekspir i Kafka nadal łączą Europejczyków w 2026 roku? A może kanon to coś, z czym trzeba walczyć, żeby mógł żyć? O tym Justyna Sobolewska - krytyczka literacka, dziennikarka i pisarka związana z tygodnikiem "Polityka".