Advertise on podcast: TK Podcast

Knowledge Exchange EP.74 One Library, Many Voices: Diversity and Cultural Co-Creation in Learning Spaces by TK Park

อเล็กซานเดอร์ เทอร์ตัน (Alexander Turton) ผู้จัดการฝ่ายการตลาดและการสื่อสาร The Reading Agency จากสหราชอาณาจักร ผู้มีประสบการณ์ด้านการตลาดกว่า 25 ปี ในการขับเคลื่อนแคมเปญส่งเสริมการอ่านระดับชาติที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและงานวิจัย . The Reading Agency มีวิสัยทัศน์ในการสร้างแรงบันดาลใจให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในบุคคลและสังคม ผ่านพลังของการอ่าน เพราะสำหรับเด็ก การอ่านหนังสือเป็นตัวบ่งชี้อนาคตที่สำคัญที่สุด ส่วนผู้ใหญ่ การอ่านช่วยเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้ เสริมสร้างสมาธิ ความคิดสร้างสรรค์ และความพึงพอใจในชีวิต แต่ปัจจุบันคนที่อ่านหนังสือเป็นประจำมีแนวโน้มที่จะรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนมากขึ้น 86% ขณะที่คนอ่านเพื่อความเพลิดเพลิน (Reading for Pleasure) ลดลงอย่างเห็นได้ชัด จึงจำเป็นต้องพลิกวิกฤตการอ่านสู่โลกการเรียนรู้ของทุกคนทุกวัย . แคมเปญสำคัญของ The Reading Agency ได้แก่ Summer Reading Challenge ที่ชวนเด็กๆ อ่านหนังสือช่วงปิดเทอม โดยมีเหรียญรางวัลและของขวัญจูงใจ มีผู้เข้าร่วมมากกว่า 5 แสนคนต่อปี, Quick Reads ผลิตหนังสือเล่มสั้นอ่านง่าย ราคาเพียง 1 ปอนด์ และ Reading Well (Books on Prescription) โครงการที่สั่งจ่ายหนังสือให้คนนำกลับไปอ่าน เพื่อแก้ปัญหาเรื่องสุขภาพจิตหรือโรคสมองเสื่อม โดยเก็บข้อมูลวิจัยอย่างเข้มข้นเพื่อนำมาออกแบบกิจกรรมและแคมเปญ . เคล็ดลับความสำเร็จในการสร้างสรรค์แคมเปญส่งเสริมการอ่าน ประกอบไปด้วย Hook not Book หา "จุดดึงดูด" เปิดประตูสู่การอ่าน ผ่านกีฬา ดนตรี เกม, Reframing Readers ให้คำนิยาม "นักอ่าน" ใหม่ที่ไม่จำกัดแค่การอ่าน "หนังสือ" แต่รวมถึงการอ่านสื่อสิ่งพิมพ์ หนังสือเสียง พอดแคสต์ บทสนทนาในเกม, Meaningful Choice ให้อิสระในการเลือก, Representation เชื่อมโยงกับผู้อ่านได้ ผู้อ่านมองเห็นตัวเองสะท้อนอยู่ในหนังสือที่อ่าน และ Fun First เริ่มด้วยความสนุก การเรียนรู้จะตามมาเอง ทั้งหมดนี้ทำงานร่วมกับบรรณารักษ์และห้องสมุดเป็นตัวกลางในการเชื่อม การเรียนรู้ และผู้คน เข้าด้วยกัน . ฟังการบรรยายเรื่อง “From Challenge to Change: Campaigns that Open the Book for Everyone" โดย อเล็กซานเดอร์ เทอร์ตัน (Alexander Turton) จากสหราชอาณาจักร จาก TK FORUM 2026 “Learning For All”

เลสลี ดาวอล (Leslie Davol) ผู้ก่อตั้ง Street Lab จากสหรัฐอเมริกา ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาชุมชนผ่านกระบวนการออกแบบพื้นที่ (Placemaking) ที่เชื่อว่าพื้นที่สาธารณะควรเป็นพื้นที่สร้างแรงบันดาลใจ เป็นพื้นที่ส่วนกลางให้ผู้คนเดินทางมาพบปะสังสรรค์และเชื่อมโยงกันและกัน Street Lab เชื่อว่าพื้นที่ส่วนตัวควรน้อยลง แต่พื้นที่เรียนรู้สาธารณะควรมากขึ้น จึงเปลี่ยนถนนให้เป็นพื้นที่อ่าน เล่น เรียนรู้ และพบประสังสรรค์ของชุมชน โดยเริ่มจากโปรเจกต์แรกคือ Storefront Library ที่ทำให้รู้ว่าเมืองต้องการพื้นที่เรียนรู้มากขึ้น จากนั้นจึงพัฒนาเป็น Pop-Up Library ที่เลือกพื้นที่เหมาะสมอย่างถนนเป็นจุดตั้ง เพื่อสร้างปฏิสัมพันธ์และทำให้ชุมชนเข้าถึงง่าย พร้อมจัดกิจกรรม Pop-Up หลายรูปแบบและหลายครั้งต่อปี ทั้งการอ่าน วาดรูป การเรียนรู้เกี่ยวกับธรรมชาติ ซึ่งนอกจากกระตุ้นการเรียนรู้ ยังช่วยให้ชุมชนรู้สึกปลอดภัย และสนับสนุนการออกมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้มากขึ้น เคล็ดลับความสำเร็จคือการสร้างจุดดึงดูดสายตาให้คนในชุมชนสังเกตเห็น ออกแบบพื้นที่ควรทำให้รู้สึกสบาย มีที่นั่งใต้ร่มไม้ มีพื้นที่ให้พักผ่อน ออกแบบให้มีการทำกิจกรรมร่วมกันแต่ต้องไม่รู้สึกว่าถูกบังคับ เลือกใช้และออกแบบเฟอร์นิเจอร์หรืออุปกรณ์ตกแต่งสถานที่ที่เคลื่อนย้ายง่ายและทนต่อสภาพอากาศ สำหรับประเทศไทยสามารถนำไปปรับใช้ได้ โดยห้องสมุดที่บริบทน้อยสามารถเริ่มต้นได้ทันที ไม่เน้นใช้เงิน แต่ใช้ความคิดสร้างสรรค์ และกิจกรรมควรเป็น Universal Design ที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้เพื่อให้เกิดความเท่าเทียม ฟังการบรรยายเรื่อง “Reclaiming Public Space for Learning and Wellbeing” โดย เลสลี ดาวอล (Leslie Davol), สหรัฐอเมริกา จาก TK FORUM 2026 “Learning For All”

เซอร์จิโอ โดลญานี (Sergio Dogliani) ผู้อำนวยการ Idea Store จากสหราชอาณาจักร ผู้บุกเบิกการปฏิวัติห้องสมุดประชาชนในย่านทาวเวอร์ แฮมเล็ตส์ พื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์สูงที่สุดแห่งหนึ่งของกรุงลอนดอน จนสามารถเพิ่มผู้ใช้บริการจาก 500,000 คน เป็น 2 ล้านคนต่อปี Idea Store ตั้งอยู่ในพื้นที่แห่งความแตกต่างสุดขั้ว ใกล้ย่านธุรกิจ ย่านนวัตกรรม มหาวิทยาลัย แต่ขณะเดียวกันก็มีพื้นที่ยากจน คนว่างงาน และผู้อพยพ ในปี 1998 มีประชากรเพียง 18% ที่มาใช้งานห้องสมุด จึงต้องปรับและเปลี่ยนแปลงเพื่อให้คนเข้ามาใช้บริการมากขึ้น โดยมีหัวใจการทำงานคือการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการศึกษาผู้ใหญ่ มีทั้งพื้นที่เรียนรู้แบบกายภาพและพื้นที่เรียนรู้แบบดิจิทัล ที่องค์ความรู้เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน บทเรียนความสำเร็จในแบบฉบับของ Idea Store คือการขยายโอกาสในการเข้าถึงเทคโนโลยีได้ฟรี ทั้งให้ยืมแท็บเล็ต แจก SIM อินเทอร์เน็ต เพื่อสนับสนุนผู้ใช้ทุกระดับให้เข้าถึงความรู้ได้ การปรับรูปแบบการใช้งานให้ยืดหยุ่นดึงดูดผู้ใช้งานใหม่ๆ เช่น นำอาหารเครื่องดื่มเข้ามาในพื้นที่ได้ ใช้โทรศัพท์มือถือได้โดยต้องไม่รบกวนคนอื่น การออกแบบงานบริการใหม่ที่เน้นการดูแลลูกค้าให้ดียิ่งขึ้น รวมถึงมีรูปแบบการเรียนรู้ทั้งออนไลน์และออนไซต์กว่า 900 หลักสูตร โดยแต่ละคอร์สตอบความต้องการของอุตสาหกรรม ตั้งแต่การสมัครงาน การเขียนรายงาน ภาษาอังกฤษ ภาษามือ ทักษะดิจิทัล ไปจนถึงการสื่อสารในองค์กร ฟังการบรรยายเรื่อง "Digital Commons as Everyday Learning: Rethinking Libraries for Inclusive Cities" โดย เซอร์จิโอ โดลญานี (Sergio Dogliani), สหราชอาณาจักร

เอริก แธร์ริยอง (Eric Therrien) ผู้อำนวยการห้องสมุดกาเบรียล-รัว, แคนาดา สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทด้านบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ และทำงานกับสถาบัน Canadian Institute of Quebec ซึ่งเป็นองค์กรวัฒนธรรมที่ดูแลเครือข่ายห้องสมุดเมืองควิเบกมาตั้งแต่ปี 2004 โดยได้ผ่านบทบาทหน้าที่หลากหลายภายในองค์กร ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา เขามีบทบาทสำคัญในการบริหารคอลเลกชันและการกำหนดยุทธศาสตร์ดิจิทัลของห้องสมุดเมืองควิเบก และขับเคลื่อนโครงการปรับปรุงห้องสมุดหลายแห่ง นอกจากนี้ เอริกยังเคยดำรงตำแหน่งประธานองค์กร BIBLIOPRESTO.CA และเป็นผู้พัฒนาแพลตฟอร์มให้ยืมหนังสือดิจิทัล PRETNUMERIQUE.CA และมีส่วนร่วมในการจัดทำนโยบายใหม่สำหรับห้องสมุดประชาชนในรัฐควิเบก สะท้อนบทบาทผู้นำด้านการพัฒนาห้องสมุดร่วมสมัยที่ให้ความสำคัญกับการเข้าถึง เทคโนโลยี และการมีส่วนร่วมของชุมชนซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทผู้นำที่ให้ความสำคัญกับใช้เทคโนโลยี ฟังการบรรยายเรื่อง “Co-designing Inclusive Libraries and Human-Centered Learning Spaces” โดย เอริก แธร์ริยอง (Eric Therrien), แคนาดา

ซู วิลเลียมสัน (Sue Williamson) ผู้อำนวยการฝ่ายห้องสมุดที่ Arts Council England และรองประธานคณะกรรมการมูลนิธิ Reading Agency นำเสนอภาพสะท้อนของระบบห้องสมุดประชาชนสหราชอาณาจักรที่ซับซ้อนและเต็มไปด้วยความท้าทาย ภายใต้พระราชบัญญัติห้องสมุดและพิพิธภัณฑ์สาธารณะปี 1964 ที่กำหนดให้หน่วยงานท้องถิ่นจัดหา "บริการห้องสมุดที่ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพ" ตั้งแต่การยกเลิกมาตรฐานห้องสมุดในปี 2010 เนื่องจากวิกฤตการเงินโลกที่เกิดขึ้นในปี 2008 ส่งผลกระทบต่อห้องสมุดภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานท้องถิ่น 150 แห่งทั่วสหราชอาณาจักรประสบปัญหาการลดงบประมาณหลักอย่างต่อเนื่อง ความท้าทายนี้ทำให้ห้องสมุดต้องเกิดการปรับตัวหลายรูปแบบ ตั้งแต่การจ้างบริการห้องสมุดให้กับองค์กรภายนอกเช่น ทรัสต์และมูลนิธิ ไปจนถึงการใช้อาสาสมัครบริหารห้องสมุด ในขณะที่องค์กรสำคัญอย่าง Arts Council England ซึ่งรับผิดชอบปรับปรุงบริการห้องสมุดตั้งแต่ปี 2012 สามารถสนับสนุนเฉพาะกิจกรรมพัฒนาและโครงการด้านศิลปวัฒนธรรม ไม่สามารถสนับสนุนงบประมาณหลักอย่างพนักงาน หนังสือ และอาคารได้ ทว่าด้วยการแต่งตั้งผู้อำนวยการห้องสมุดและการเปิดรับสมัครห้องสมุดประชาชนเข้าสู่กลุ่มผลงานระดับชาติตั้งแต่ปี 2018 ทำให้การลงทุนเพิ่มขึ้นเป็น 3 เท่าภายในปี 2021 ปัจจุบันระบบนิเวศห้องสมุดประชาชนของสหราชอาณาจักรประกอบด้วยเครือข่ายองค์กรสำคัญที่ทำงานร่วมกัน ได้แก่ CILIP สถาบันชาร์เตอร์ดที่สนับสนุนการพัฒนาวิชาชีพ Libraries Connected (เดิมชื่อ SCL) ที่กำหนด 4 ข้อเสนอสากล คือ การอ่าน ข้อมูลและดิจิทัล วัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์ สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี และ British Library ที่ขับเคลื่อนโครงการระดับชาติอย่าง Living Knowledge Network และเครือข่าย BIPC ที่ช่วยสร้างธุรกิจใหม่กว่า 18,000 แห่งและมูลค่าทางเศรษฐกิจ 168 ล้านปอนด์ในช่วง 3 ปี วิสัยทัศน์ของซูคือการเชื่อมโยงเครือข่ายห้องสมุดทุกภาคส่วน สร้างความร่วมมือระดับภูมิภาคที่ใหญ่ขึ้น และพัฒนาโมเดลการรับรองมาตรฐานร่วมกับระบบข้อมูลที่เข้มแข็ง เพื่อให้ห้องสมุดประชาชนสามารถรับใช้ทั้งชุมชนท้องถิ่นและสนับสนุนเป้าหมายระดับชาติได้อย่างยั่งยืน ฟังการบรรยายเรื่อง "Law and Libraries: The UK's Legal Framework Supporting Public Libraries" โดย ซู วิลเลียมสัน (Sue Williamson) ผู้อำนวยการฝ่ายห้องสมุด Arts Council England และรองประธานคณะกรรมการมูลนิธิ The Reading Agency, สหราชอาณาจักร จาก TK FORUM 2025 "Books without Borders"

องค์กร Finnish Literature Exchange (FILI) ได้พิสูจน์ให้เห็นว่าแม้จะเป็นประเทศขนาดเล็กที่มีประชากรเพียง 5.5 ล้านคน และใช้ภาษาประจำถิ่นกำเนิดที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับภาษาอื่นใดในโลก แต่ด้วยกลยุทธ์ที่ชัดเจนและความมุ่งมั่นในภารกิจเผยแพร่วรรณกรรมฟินแลนด์ให้เป็นที่รู้จักของคนทั้งโลก พร้อมทั้งการได้รับทุนสนับสนุนจากกระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงวัฒนธรรมกว่าปีละ 700,000 ยูโร (ประมาณ 26 ล้านบาท) ต่อปี ทำให้วรรณกรรมฟินแลนด์ก้าวสู่เวทีระดับโลกได้สำเร็จ ด้วยการสร้างรากฐานสำคัญคือ ‘การสนับสนุนด้านการแปล’ ซึ่งรวมไปถึงการพัฒนาทักษะของนักแปล ควบคู่ไปกับการใช้กลยุทธ์สื่อสารการตลาดที่มีประสิทธิภาพ เพื่อสร้างการรับรู้และเผยแพร่เสน่ห์ของวรรณกรรมฟินแลนด์ผ่านงานแสดงหนังสือนานาชาติ จุดเปลี่ยนสำคัญของวรรณกรรมฟินแลนด์เกิดขึ้นในปี 2014 เมื่อฟินแลนด์ได้รับเกียรติให้เป็น Guest of Honor ในงานแสดงหนังสือแฟรงก์เฟิร์ต ซึ่งเกิดจากการทุ่มงบประมาณกว่า 4 ล้านยูโร (ประมาณ149 ล้านบาท) ดำเนินงานในโครงการส่งเสริมการเผยแพร่วรรณกรรมฟินแลนด์ที่เกี่ยวข้องในระยะเวลา 5 ปี ซึ่งได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในอุตสาหกรรมหนังสือ ส่งผลให้วรรณกรรมฟินแลนด์ได้รับการแปลและตีพิมพ์ในหลายประเทศกว่า 130 เล่ม ทั้งในเยอรมนี ออสเตรีย และสวิตเซอร์แลนด์ในปีนั้น ซึ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นจากเดิมที่ได้รับการแปลเพียง 20-30 เล่มต่อปีในเยอรมนีเท่านั้น และสามารถสร้างการรับรู้ในสื่อมวลชนมากกว่า 7,770 ครั้งด้วยสโลแกน "Finnland. Cool." ที่สำคัญคือโครงการนี้ไม่ได้จบลงแค่ปีเดียว แต่สร้างผลกระทบระยะยาวที่ทำให้รายได้จากการส่งออกวรรณกรรมฟินแลนด์เพิ่มขึ้นเกือบ 4 เท่าจากปี 2011 โดยเยอรมนียังคงเป็นตลาดที่สร้างรายได้สูงสุดถึง 23% ตามมาด้วยสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร 14% การทำงานของ FILI สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการวางแผนระยะยาว การวัดผลอย่างเป็นระบบ และการเชื่อมโยงเครือข่ายจากทุกภาคส่วน ตั้งแต่การให้ทุนสนับสนุนการแปล การจัดโครงการสัมมนาสำหรับนักแปลและบรรณาธิการ ไปจนถึงการติดตามและสนับสนุนเมื่อหนังสือแปลถูกตีพิมพ์ออกมา ทั้งหมดนี้เพื่อให้วรรณกรรมฟินแลนด์ไม่เพียงแค่เดินทางออกไปต่างแดน แต่ยังนำอิทธิพลและมุมมองใหม่ ๆ กลับมาพัฒนา สร้างระบบนิเวศที่เข้มแข็งและยั่งยืนสำหรับวงการวรรณกรรมในประเทศของตนเอง ฟังการบรรยายเรื่อง "Why Translations Matter" โดย เทีย สตรานเดน (Tiia Strandén) ผู้อำนวยการ Finnish Literature Exchange (FILI), ฟินแลนด์ จาก TK FORUM 2025 "Books without Borders"

กว่า 36 ปี มูลนิธิการอ่านเยอรมันได้มีบทบาทในการขับเคลื่อนและสนับสนุนครอบครัว เด็กและเยาวชนชาวเยอรมันให้สามารถอ่านออกเขียนได้ มีทักษะที่เหมาะสมกับวัย และมีคุณภาพชีวิตที่ดีทางการศึกษา โดยมีเป้าหมายมุ่งสนับสนุนกิจกรรมส่งเสริมการอ่านให้เกิดขึ้นในโรงเรียนต่างๆ ทั่วประเทศเยอรมนี ไม่ว่าจะเป็นการจัดแคมเปญเฉลิมฉลองวันหนังสือโลก ร่วมกับสำนักพิมพ์และร้านหนังสือทั่วประเทศเยอรมนี ด้วยการแจกบัตรกำนัลให้แก่นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และ 5 สำหรับการซื้อหนังสือ 1 เล่มจากร้านหนังสือท้องถิ่น ซึ่งเป็นการขับเคลื่อนและสนับสนุนการสร้างระบบนิเวศการอ่านที่ดีให้กับกลุ่มอนาคตของชาติ มูลนิธิยังมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ประโยชน์ในการส่งเสริมวัฒนธรรมการอ่าน ผ่านระบบให้บริการออนไลน์ที่เรียกว่า ‘Free Storie’ ผ่านแอปพลิเคชัน ซึ่งให้บริการหนังสือเสียงสำหรับกลุ่มเด็กเล็ก ควบคู่ไปกับการดำเนินโครงการแจกหนังสือให้กับโรงเรียน โรงพยาบาล และศูนย์กุมารแพทย์ทั่วประเทศ เพื่อให้ทุกครอบครัวในเยอรมนีได้เข้าถึงองค์ความรู้จากหนังสือ และเสริมสร้างนิสัยรักการอ่านให้กับเด็กทุกคน ในขณะเดียวกันก็มีการจัดเวทีมอบรางวัล ‘The German Reading Awards’ ด้านการส่งเสริมการอ่าน ซึ่งมอบให้กับบุคคล องค์กร ชุมชน องค์กรไม่แสวงหาผลกำไร ที่ยืนหยัดและส่งเสริมการอ่านและการรู้หนังสือทั่วประเทศเยอรมนี เชื่อมโยงเครือข่ายจากทุกภาคส่วนในสังคมให้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งเพื่อร่วมสร้างสรรค์ระบบนิเวศส่งเสริมการอ่านและการเรียนรู้อย่างยั่งยืน ฟังการบรรยายเรื่อง “The role of The Reading Foundation (Stiftung Lesen) in empowering the German reading culture” โดย ดร.ยอร์ก เอฟ. มาส (Dr.Jörg F. Maas) กรรมการผู้จัดการมูลนิธิการอ่าน Stiftung Lesen, เยอรมนี จาก TK FORUM 2025 “Books without Borders”

ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา สถิติการจำหน่ายวรรณกรรมเกาหลีในต่างประเทศมีจำนวนมากถึง 1.95 ล้านเล่ม โดยในแต่ละปีก็มียอดขายเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ และเพียงหนึ่งวันให้หลังจากการประกาศผลรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมที่ ฮัน คัง (Han Kang) นักเขียนหญิงชาวเกาหลีเจ้าของผลงาน ‘The Vegetarian’ ได้รับรางวัล ร้านหนังสือใหญ่ๆ ในเกาหลีต่างเนืองแน่นไปด้วยผู้คนที่มายืนเรียงรายต่อแถวเพื่อซื้อหนังสือของเธอ บางแห่งต้องจำกัดจำนวนซื้อ หลายแห่งจำหน่ายหนังสือหมดชั้นจนต้องเปิดรับพรีออร์เดอร์ กลายเป็นปรากฏการณ์ที่กระตุ้นวงการหนังสือเกาหลีให้ตื่นตัวคึกคัก นี่ไม่ใช่ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืน และไม่ได้เกิดขึ้นจากความพยายามของนักเขียนและนักแปล เพียงเท่านั้น กว่า 2 ทศวรรษที่ Literature Translation Institute of Korea หรือ LTI Korea ก่อตั้งและดำเนินการมา สถาบันได้ส่งเสริมสนับสนุนการแปลวรรณกรรมอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการให้ทุนสนับสนุนการแปล การส่งเสริมประชาสัมพันธ์วรรณกรรมในต่างประเทศ และการอบรมนักแปลที่ตรงความต้องการของอุตสาหกรรมหนังสือ และการก่อตั้งหลักสูตรการแปล (Translation Academy) ที่ให้ความสำคัญกับวิธีการแปลที่ตรงใจผู้อ่านในประเทศปลายทาง ฟังการบรรยายเรื่อง “Korean Literature Captivating the World: Case Studies on LTI Korea’s Global” โดย ปาร์ค ชานอู (Park Chanwoo) ผู้จัดการด้านเนื้อหา (Content Manager) ของ Literature Translation Institute of Korea (LTI) จาก TK FORUM 2025 “Books without Borders”

เอ็กซิเตอร์ ประเทศอังกฤษ นอกจากเป็นบ้านเกิดของนักเขียนชื่อก้องโลกอย่าง อกาธา คริสตี, เท็ด ฮิวจ์ส, ไมเคิล มอร์พูร์โก และอีกหลายคนที่ไม่ได้พูดถึง เมืองขนาดเล็กแห่งนี้คือส่วนหนึ่งของ ‘เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ขององค์การยูเนสโก’ . แอนนา โคห์น ออร์ชาร์ด (Anna Cohn Orchard) ผู้อำนวยการโครงการ Exeter UNESCO City of Literature จบการศึกษาด้านวรรณกรรมอังกฤษ และภูมิศาสตร์วัฒนธรรม มีประสบการณ์ทำงานกับพิพิธภัณฑ์มาแล้วหลายแห่ง จึงมีความเชี่ยวชาญในการการทำโครงการและการสร้างเครือข่ายในชุมชน . เธอจะมาเจาะลึกถึงผลลัพธ์จากการเข้าร่วมเครือข่ายเมืองวรรณกรรมของเอ็กซิเตอร์ พร้อมตัวอย่างโครงการเกี่ยวกับวรรณกรรมที่เกิดจากความร่วมมือของพันธมิตร เช่น ตู้จำหน่ายหนังสือของ Penguin Random House โครงการบรรณบำบัดของ Exeter College และนวัตกรรมอื่นๆ ที่จะช่วยส่งเสริมให้ชาวเมืองมีโอกาสเข้าถึงหนังสือได้อย่างเท่าเทียม สามารถส่งต่อมรดกวัฒนธรรมด้านวรรณกรรมเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนรุ่นหลังได้

ห้วงเวลา 20 ปีมานี้ ประเทศไทยแทบไม่มีข่าวดี เรื่องการเรียนรู้หรือการศึกษาเลย มากไปกว่านั้น คุณภาพก็กลับไถลลงอย่างต่อเนื่อง แม้จะสามารถอ่านออกแต่จับใจความไม่ได้ มีสัดส่วนเกินครึ่งของเด็กไทยทั้งหมด . ผลสอบ PISA หลายๆ ปี ชี้ให้เห็นว่าเด็กไทยยังมีจุดอ่อนเรื่องความคิดเชิงวิพากษ์ ความคิดสร้างสรรค์ และจิตใจแห่งการเติบโต (Growth Mindset) . เพื่อกอบกู้วิกฤตการเรียนรู้นี้ ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เล็งเห็นว่า ประเทศไทยควรสร้างการเปลี่ยนแปลงในระบบการเรียนรู้ให้เด็กไทยอยู่ได้ท่ามกลางโลกอนาคต ด้วย 6 การลงทุนนี้ (1) การลงทุนในทารกแรกเกิด (2) การลงทุนในเด็กปฐมวัย (3) การรักษานักเรียนให้อยู่ในโรงเรียน (4) การลงทุนสร้างทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 (5) การพัฒนา AI ให้ช่วยพัฒนาการเรียนรู้ และ (6) การสร้างพื้นที่การเรียนรู้ . ฟัง…การบรรยายเรื่อง “เปลี่ยนโลกการเรียนรู้ของไทยให้ทันโลก” โดย ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) บันทึกในโอกาสพิธีเปิดนิทรรศการและกิจกรรมเนื่องในวาระครบรอบ 20 ปี ทีเคพาร์ค The Catalyst of Change สร้างการเปลี่ยนแปลง

Libraries and Archives Blueprint 2025 (LAB25) คือแผนพัฒนาห้องสมุดของ คณะกรรมการหอสมุดแห่งชาติสิงคโปร์ (NLB) สามารถแบ่งออกเป็น 4 กลยุทธ์หลัก คือ 1) ตลาดนัดแห่งการเรียนรู้ (Learning Marketplace) 2) สร้างประชากรที่ฉลาดรู้เรื่องข้อมูล (Informed Citizenry) 3) สร้างนักเล่าเรื่องเมืองสิงคโปร์ (Singapore Storytellers) และ 4) สร้างความเสมอภาคในการเข้าถึงความรู้ (Equalizer) . บทบาทของ NLB ในการส่งเสริมความเสมอภาค (Equalizer) คือช่วยเหลือครอบครัวที่มีรายได้น้อยให้มีช่องทางในการเรียนรู้ สนับสนุนการเรียนรู้เทคโนโลยีเกิดใหม่ และออกแบบบริการพิเศษสำหรับผู้บกพร่องทางร่างกาย . ห้องสมุดพังโกล (Punggol Regional Library) เป็นห้องสมุดแห่งความเท่าเทียมแห่งแรกของ NLB ทีมงานเก็บข้อมูลหลายครั้งเพื่อให้เข้าใจปัญหาและความต้องการของผู้พิการ หลังจากนั้นจึงจัดการประชุมเพื่อรับฟังความคิดเห็น ทดลองสร้างต้นแบบในห้องสมุดอื่นๆ ก่อนนำผลลัพธ์ไปใช้จริงกับห้องสมุดพังโกล . การจัดการประสบการณ์ผู้ใช้ซึ่งมีความต้องการพิเศษของห้องสมุดพังโกลครอบคลุมตั้งแต่การเดินทางมายังห้องสมุด เส้นทางการใช้บริการในห้องสมุด การสื่อสารระหว่างเจ้าหน้าที่ห้องสมุดและผู้ใช้งาน และการมีส่วนร่วมกับกิจกรรมต่างๆ . สิ่งอำนวยความสะดวกในห้องสมุดพังโกลมีหลายประการ เช่น ‘พื้นที่สงบ’ หรือ ‘ห้องสงบใจ’ เพื่อปรับอารมณ์ผู้ใช้ที่เป็นออทิสติกให้สงบลง ชั้นวางที่ถูกออกแบบให้ต่ำกว่าของห้องสมุดอื่นๆ จุดยืมคืนมีพื้นที่กว้างขวางสำหรับรถเข็น มีหนังสือภาษาอังกฤษแบบอักษรเบรลล์ หนังสือเล่าเรื่อง หนังสือเสียงโฟนิกส์ และหนังสือสัมผัส . เจ้าหน้าที่ห้องสมุดได้รับการอบรมพิเศษเพื่อให้ช่วยเหลือผู้ใช้งานได้ตรงความต้องการ และสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ กิจกรรมที่ห้องสมุดจัดเอื้อให้ผู้พิการสามารถเข้าร่วมและมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นๆ ได้ โดยมีการใช้ ‘เทคโนโลยีช่วยเหลือ’ สำหรับผู้พิการ เช่น การขึ้นคำบรรยายสด เครื่องช่วยฟัง และที่สำคัญก็คือห้องสมุดพังโกลมีการสื่อสารและรับฟังความคิดเห็นผู้ใช้เพื่อพัฒนาบริการอย่างต่อเนื่อง ในฐานะต้นแบบด้านการให้บริการอย่างครอบคลุม

ห้องสมุดกาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ เมืองบาร์เซโลนา ประเทศสเปน ได้รับรางวัลห้องสมุดประชาชนแห่งปี 2023 จากสหพันธ์นานาชาติแห่งสถาบันและสมาคมห้องสมุด (IFLA) ห้องสมุดตั้งอยู่ในเขตที่มีผู้ใช้แรงงานเป็นประชากรส่วนใหญ่ และทำหน้าที่เป็นเหมือนบ้าน ห้องเรียน พื้นที่หย่อนใจ ควบคู่ไปกับการสร้างความเข้มแข็งทางวัฒนธรรมและความเป็นชุมชน . การได้รับรางวัลในครั้งนี้ ถือเป็นความสำเร็จของ ‘เครือข่ายห้องสมุดประชาชนเมืองบาร์เซโลนา’ ที่ส่งเสริมให้ประชาชนทุกคนเข้าถึง ‘สิทธิทางวัฒนธรรม’ นับตั้งแต่ใช้แผนพัฒนาห้องสมุดฉบับแรกในปี 1998 ในระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา จำนวนห้องสมุดในเครือข่ายมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเป็น 2 เท่า ได้รับการจัดสรรงบประมาณ และมีพันธมิตรที่ร่วมทำงานด้านการเรียนรู้ การอ่าน การเขียน และวัฒนธรรม แผนแม่บทของเครือข่ายห้องสมุดเมืองบาร์เซโลนาในปัจจุบัน แบ่งออกเป็น 4 กลยุทธ์ คือ   . 1-สิทธิในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร และการสร้างสรรค์ความรู้ โดยบทบาทข้องห้องสมุดคือ ส่งเสริมการเรียนรู้ประเด็นร่วมสมัย การเพิ่มพูนทักษะ และจัดสรรพื้นที่สำหรับกิจกรรมที่ก่อให้เกิดการลงมือทำ และสร้างสรรค์ เช่น เมกเกอร์สเปซ หรือ Citizen Lab 2-สิทธิในการเข้าถึงการอ่าน การเขียน  และการสนทนา โดยสร้างความร่วมมือระหว่างห้องสมุดกับสถาบันการศึกษา และสถาบันทางวัฒนธรรม รวมถึงบุคลากรในอุตสาหกรรมหนังสือเพื่อให้เกิดกิจกรรมที่แตกต่าง . 3-สิทธิในการเข้าถึงระบบการศึกษา การอมรมเพิ่มพูนทักษะ ความรู้ด้านวัฒนธรรม และการมีส่วนร่วมในงานศิลปะ โดยส่งเสริมกิจกรรมการเรียนรู้ทั้งในระบบ และกิจกรรมการเรียนรู้ของเยาวชนนอกเวลาเรียน . 4-สิทธิในการเข้าถึงวัฒนธรรม ความรู้ และกิจกรรมทางวัฒนธรรมอย่างเท่าเทียม ให้คุณค่ากับความหลากหลายทางวัฒนธรรม ความเป็นชุมชน

ห้องสมุดประชาชนเมืองโคโลญจน์ให้ความสำคัญกับการเข้าถึงหนังสือและการอ่าน เครือข่ายห้องสมุดประกอบไปด้วยห้องสมุดกลาง ห้องสมุดสาขาย่อยอีก 11 แห่ง และ MINIBIB หรือห้องสมุดขนาดเล็ก นอกจากนี้ยังมีรถห้องสมุด และจักรยานไฟฟ้าซึ่งทำหน้าที่เป็นเมกเกอร์สเปซเคลื่อนที่ให้บริการคนในชุมชน . ฮันเนลอร์ โวกท์ ผู้อำนวยการห้องสมุด ตระหนักดีว่าบรรณารักษ์และเจ้าหน้าที่จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนวิธีการทำงานเพื่อรองรับผู้ใช้รุ่นเยาว์ที่พฤติกรรมการใช้งานแตกต่างไปจากเดิม ห้องสมุดประชาชนเมืองโคโลญจน์ จึงทำหน้าที่เสมือนเป็น ‘เมกเกอร์สเปซ’ คือไม่เพียงแต่ให้พื้นที่เพื่อส่งเสริมการอ่าน เขียน เรียนรู้ ทำกิจกรรมเท่านั้น แต่ยังเปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานห้องสมุดได้ทดลองลงมือทำ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น เรียนรู้และสร้างสรรค์ร่วมกัน เปลี่ยนแนวคิดในการทำงานจาก Lifelong Learning เป็น Lifelong Participation . ตัวอย่างกิจกรรมเพื่อการเรียนรู้ที่ห้องสมุดประชาชนเมืองโคโลญจน์คือ กิจกรรมส่งเสริมการอ่านที่มีธีมใหม่ๆ มาดึงดูดความสนใจนักอ่าน กิจกรรมการเรียนรู้ด้าน STEM ที่รองรับผู้สนใจทุกระดับ ตั้งแต่เด็กเล็กจนถึงวัยทำงานตอนต้น MINT Festival ที่รวมกิจกรรมการเรียนรู้สาย STEM กว่าร้อยรายการ นิทรรศการเคลื่อนที่ที่ย้ายไปจัดในห้องสมุดสาขาต่างๆ โดยทุกกิจกรรมให้ความสำคัญกับเทคโนโลยีใหม่ๆ เสมอ . ห้องสมุดประชาชนเมืองโคโลญจน์ มีทีมงานกลุ่มเล็กๆ ประมาณ 7-8 คน ที่ทำหน้าที่คิดโปรเจกต์ทดลองที่ทันยุคสมัย โดยทีมงานกลุ่มนี้จะได้รับงบประมาณจำนวนหนึ่งจากห้องสมุด เพื่อลงมือทำโครงการที่ริเริ่มสร้างสรรค์ เพราะคติในการทำงานคือ “เมื่อผู้อื่นเริ่มลงมือทำ เราก็ถึงจุดที่เริ่มแก้ไขปัญหาแรกเรียบร้อยแล้ว”

กิตติธัช ไกรวุฒิวงศ์ (พีเจ้น)