Advertise on podcast: Crazy Nauka

Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone przez elity, kryją się historie zaskakujące, momentami wręcz absurdalne. Są tu niezwykłe źródła barwników, wielkie pieniądze, ludzkie cierpienie, a nawet wzloty i upadki całych imperiów. Opowiadamy o tym, co naprawdę kryło się za pięknymi kolorami.  Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: “Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu  Kody kolorów, o których mówimy w tym odcinku: #7B4726 #B0002A #960018 #478800 #50C878  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Dzieła sztuki, które omawiamy: Mumiowy brąz: https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399  Czerwień / karmin: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stefan_Czarniecki_by_Brodero_Matthiesen.PNG  https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBydowska_narzeczona#/media/Plik:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_Het_Joodse_bruidje.jpg https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anthony_van_Dyck_-_Portrait_of_Agostino_Pallavicini_-_Google_Art_Project.jpghttps://en.wikipedia.org/wiki/Portrait_of_John_Burgoyne#/media/File:General_John_Burgoyne_-_Reynolds_c._1766.jpg Zieleń Schelego / paryska: https://en.wikipedia.org/wiki/Georg_Friedrich_Kersting#/media/File:Kersting_Embroidery_woman.jpg https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monet_-_Bathers_at_La_Grenouill%C3%A8re.jpg  https://artdone.wordpress.com/2016/11/03/pointylizm-albertina/vincent-van-gogh-interior-of-a-restaurant-1887-kroller-muller-museum-otterlo/ Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.hki.fitzmuseum.cam.ac.uk/archives/roberson https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399  https://books.google.pl/books?id=ooYZAAAAYAAJ&lpg=PA318&ots=8sZkcYsWsO&dq=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&pg=PA318&redir_esc=y#v=onepage&q=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&f=false  https://www.eternalgoddess.co.uk/posts/the-deadly-history-of-green-victorian-gowns https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris https://colourlex.com/pigments/pigments-colour/ https://www.nga.gov/research/publications/artists-pigments-handbook-their-history-and-characteristics-volume-1 https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/brown-and-black-organic-glazes-pigments-and-paints https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/the-technology-of-eighteenth-and-nineteenth-century-red-lake-pigments https://smarthistory.org/making-purple-science-of-art/ https://smarthistory.org/cochineal/ https://www.smithsonianmag.com/innovation/bug-had-world-seeing-red-180961590/ https://www.theparisreview.org/blog/2018/05/02/scheeles-green-the-color-of-fake-foliage-and-death/ https://cen.acs.org/analytical-chemistry/art-&-artifacts/Chemical-clue-suggests-spurned-account/96/i36

Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy? Tak, wiemy, że ostatnio było sporo o Artemis II. Dziś zahaczamy również o tę misję, ale skupiamy się na ewolucji podejścia do żywienia w kosmosie w ciągu ostatnich 60 lat.  Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Fot. NASA Nutella moment: https://www.youtube.com/watch?v=Ii4fa4M74fU https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-2/artemis-ii-whats-on-the-menu/ https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-menu-heres-what-the-artemis-2-astronauts-will-eat-during-their-historic-mission-video https://www.salon.com/2026/04/10/heres-what-the-artemis-ii-crew-is-eating-aboard-the-orion-spacecraft/ https://rarehistoricalphotos.com/apollo-8-christmas-dinner/ https://swampland.time.com/2013/07/20/the-secret-communion-on-the-moon-the-44-year-anniversary/ https://en.wikipedia.org/wiki/Apollo/Skylab_spacesuit https://airandspace.si.edu/explore/stories/apollo-astronaut-life https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19760005602/downloads/19760005602.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Space_food https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2015/05/167750main_fs_spacefood508c.pdf

Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my rozbieramy ten lot na czynniki pierwsze. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Ilustracja: ESA-D. Ducros Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: “Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ https://www.cbsnews.com/chicago/news/jim-lovell-wakeup-message-artemis-ii/  https://www.csis.org/analysis/why-go-back-moon  https://spaceflightnow.com/2022/08/23/europe-plays-key-role-in-nasas-epic-return-to-the-moon/ https://www.airbus.com/en/products-services/space/space-exploration/moon-missions/orion-european-service-module https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/European_Service_Module_engines_powering_Artemis_II  https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no https://www.nytimes.com/2026/04/01/science/artemis-ii-bathroom-toilet.html https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-crew-and-ground-teams-successfully-troubleshoot-orions-toilet/

Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który może przygwoździć gigantów technologicznych zarabiających na celowym uzależnianiu dzieci od ich usług.  A następnie rozmawiamy z Sylwią Czubkowską, dziennikarką technologiczną, współautorką podcastu Techstorie i autorką książki “Bóg Techy”. Pytamy ją, czy da się jakoś ograniczyć samowolkę Big Techów, skoro nawet z unijnego Aktu o usługach cyfrowych, póki co, niewiele sobie robią.  Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nytimes.com/2026/03/25/technology/social-media-trial-verdict.html https://www.nytimes.com/2026/01/27/technology/social-media-addiction-trials.html https://kancelaria-skarbiec.pl/proces-facebook/ https://panoptykon.org/vlop https://www.iflscience.com/social-media-is-making-teens-miserable-in-the-english-speaking-world-but-not-everywhere-heres-why-82909 https://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco_industry_playbook https://www.desmog.com/s3ep7-john-hill-and-tobacco-oil-plastic-triangle/ https://www.jneurosci.org/content/26/25/6885 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28918269/ https://www.worldhappiness.report/ https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-explains/why-are-children-and-adolescents-vulnerable-social-media_en https://pl.wikipedia.org/wiki/Akt_o_us%C5%82ugach_cyfrowych 

Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak bardzo nasz świat zależy od helu. Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Zdjęcie na okładce: Matthew Smith @ Flickr (CC BY 2.0) Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://en.wikipedia.org/wiki/Helium https://home.cern/science/engineering/cryogenics-low-temperatures-high-performance https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025.pdf https://www.rsna.org/news/2023/january/helium-shortage-for-mri https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/hel.html https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/co-robimy/polskie-aktywa-upstream/zespol-oddzialow-upstream-polska/oddzial-w-zielonej-gorze/bezpieczenstwo/odazotowania-w-odolanowie https://www.messer-us.com/press-releases/messer-completes-acquisition-of-federal-helium-system-from-blm https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility https://www.gasworld.com/story/damage-to-qatar-lng-trains-will-cut-helium-output-by-14-for-many-years/2174708.article/ https://finance.yahoo.com/news/iran-war-disrupts-global-helium-153800382.html

Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do niepokojących symulacji, w których modele AI w sytuacjach kryzysowych niemal automatycznie eskalują konflikty aż do poziomu nuklearnego — i robią to bez ludzkich hamulców.  To jest odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, w którym omawiamy dwa wybrane newsy naukowe. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (albo psie smaczki), to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aea4259 https://science.nasa.gov/solar-system/asteroids/didymos/ https://neo.ssa.esa.int/documents/d/guest/newsletter-january-2026 https://neo.ssa.esa.int/risk-list https://pl.wikipedia.org/wiki/Double_Asteroid_Redirection_Test https://www.heramission.space/ https://www.kcl.ac.uk/news/artificial-intelligence-under-nuclear-pressure-first-large-scale-kings-study-reveals-how-ai-models-reason-and-escalate-under-crisis https://arxiv.org/pdf/2602.14740 https://www.nytimes.com/2026/02/20/podcasts/the-pentagon-vs-anthropic-an-ai-agent-slandered-me-hot-mess-express.html https://audycje.tokfm.pl/podcast/189240,154-Oni-postawili-sie-Pentagonowi-Poznajcie-Anthropic-najwiekszego-rywala-OpenAI https://www.implicator.ai/ai-models-deployed-nuclear-weapons-in-95-of-war-game-simulations-study-finds/ https://winbuzzer.com/2026/03/16/palantir-demos-military-ai-war-plans-xcxwbn/ https://www.thestack.technology/palantir-boasts-of-military-ai-target-detection-wins-as-growth-surges/ https://time.com/article/2026/03/11/anthropic-claude-disruptive-company-pentagon/ https://www.nist.gov/caisi/cheating-ai-agent-evaluations/2-examples-cheating-caisis-agent-evaluations

Największe katastrofy wywołane przez ołów – od australijskiego Broken Hill, przez Zambię i Nigerię, po amerykańskie Flint. Ostrzeżenia lekarzy i naukowców były ignorowane, a toksyczny metal trafiał do gleby, powietrza i wody pitnej. To historie zatrutych dzieci, społeczności pozostawionych bez ochrony i decyzji podejmowanych w imię zysku lub oszczędności. Historie, których większość wciąż trwa. Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Zambia: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935117316614 https://childrenofkabwe.com/wp-content/uploads/2020/10/Bose-OReilly-et-al.-2018-published-.pdf https://phys.org/news/2020-11-effects-pollution-kabwe.html https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-03/SacrificeZones-userfriendlyversion.pdf https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/58817/1/Chemosphere%20v.119%20p.941-947.pdf https://www.aljazeera.com/news/2023/1/20/mining-giant-turned-blind-eye-to-lead-poisoning-in-zambia https://en.wikipedia.org/wiki/Kabwe_mine Flint: https://www.pbs.org/newshour/science/study-confirms-lead-got-flints-water https://www.consumernotice.org/environmental/water-contamination/flint-michigan/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28145123/ https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.6b04034 https://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/acs.est.6b04034?ref=article_openPDF https://edition.cnn.com/2025/08/03/us/flint-michigan-clean-water-crisis Nigeria: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26745642/ https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60332-8/fulltext https://en.wikipedia.org/wiki/Zamfara_State_lead_poisoning_outbreak https://www.pureearth.org/project/zamfara-nigeria-lead-poisoning/ https://www.msf.org/nigeria-prevention-key-stop-children-dying-lead-poisoning https://www.cdc.gov/one-health/php/stories/lead-poisoning.html https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2010_07_07-en Australia: https://en.wikipedia.org/wiki/Broken_Hill https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935120302504 https://www.epa.nsw.gov.au/sites/default/files/2025-09/BH_Pb_State_of_Science_FINAL-19-June-2020-Accessible-V2.0.pdf https://www.researchgate.net/publication/23672235_Managing_environmental_lead_in_Broken_Hill_a_public_health_success https://theconversation.com/toxic-playgrounds-broken-hill-kids-exposed-to-poisonous-dust-32325

Jak to możliwe, że w NASA odrodziły się te same toksyczne mechanizmy, które doprowadziły do wypadków Columbii i Challengera? I dlaczego awaria statku kosmicznego Starliner z 2024 roku została uznana za równie poważną co tamte dwie katastrofy?  Świeżo opublikowany raport NASA na ten temat pokazuje „normalizację patologii”: lekceważenie problemów technicznych w imię goniących terminów czy manipulowanie danymi, żeby wyglądały korzystnie w raportach bezpieczeństwa.  Posłuchajcie! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Raport NASA: https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/02/nasa-report-with-redactions-021926.pdf https://www.scientificamerican.com/article/nasa-says-a-litany-of-failures-led-to-2024-boeing-starliner-astronaut/ https://www.space.com/space-exploration/human-spaceflight/we-almost-did-have-a-really-terrible-day-nasa-now-says-boeings-1st-starliner-astronaut-flight-was-a-type-a-mishap https://aerospaceglobalnews.com/news/nasa-boeing-starliner-crew-test-mission-flaws/ https://www.nytimes.com/2026/02/19/science/starliner-boeing-nasa-iss.html https://www.smithsonianmag.com/smart-news/nasa-report-reveals-the-failures-that-left-two-astronauts-stranded-on-the-international-space-station-180988233/ https://www.space.com/space-exploration/international-space-station/never-stuck-starliner-astronauts-return-to-earth-at-last-with-crew-9-duo-in-spacex-dragon-splashdown

Opowieść o „jednoosobowej katastrofie ekologicznej”, czyli o spektakularnej karierze i upadku benzyny ołowiowej. Scenariusz jak z eposu bohaterskiego: siły zła kontra samotny naukowiec, który odkrywa mroczną tajemnicę i ocala świat od zagłady. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11163901/ https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health https://courses.washington.edu/bethics/Lead/Canfield2003.pdf https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12700371/ https://us.edu.pl/no-limits-mamy-olow-we-krwi/  https://www.pureearth.org/lead101-3/ https://www.healthandenvironment.org/resources/resource-library/eh-history/thomas-midgley-jr.-developed-tetraethyl-lead-for-gasoline https://www.britannica.com/biography/Thomas-Midgley-Jr  https://www.heartlandscience.org/energy/midgley https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Midgley_Jr. https://pl.wikipedia.org/wiki/Tetraetyloo%C5%82%C3%B3w https://californiacurated.com/2021/11/08/the-little-known-california-scientist-who-may-have-saved-millions-of-lives/ https://english.elpais.com/science-tech/2023-04-07/clair-patterson-the-man-who-calculated-the-earths-age.html https://en.wikipedia.org/wiki/Clair_Patterson https://authors.library.caltech.edu/records/btnnq-qzk72 https://www.lindahall.org/about/news/scientist-of-the-day/clair-patterson/ https://www.iowapbs.org/iowapathways/mypath/2549/clair-patterson-20th-century-geologist https://www.polskieradio.pl/podcast/olowiane-dzieci-prawdziwa-historia-,756  https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health  https://www.unicef.org/reports/toxic-truth-childrens-exposure-to-lead-pollution-2020  https://www.mentalfloss.com/article/94569/clair-patterson-scientist-who-determined-age-earth-and-then-saved-it  https://www.nytimes.com/1924/10/27/archives/odd-gas-kills-one-makes-four-insane-stricken-at-work-in-standards.html  https://www.researchgate.net/publication/366613967_Relation_of_blood_lead_levels_and_lead_in_gasoline_an_updated_systematic_review  https://chemistry.beloit.edu/classes/Chem117/lead/The%20Secret%20History%20of%20Lead.pdf  https://pl.wikipedia.org/wiki/Spalanie_stukowe  https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arodki_przeciwstukowe  https://pl.wikipedia.org/wiki/Liczba_oktanowa  https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszanka_paliwowo-powietrzna  https://pl.wikipedia.org/wiki/Benzyna  https://pl.wikipedia.org/wiki/Rektyfikacja_(destylacja)  https://en.wikipedia.org/wiki/Blood_lead_level  https://en.wikipedia.org/wiki/Uranium%E2%80%93lead_dating  https://www.facebook.com/piotr.fuglewicz/posts/pfbid02h8f6nwxaYgdvQVtvSTT4H4jKqAM1aPGTPvqbAyHd3ASFffucgwwp5QhnTVxtkwkKl https://www.facebook.com/photo/?fbid=1610393977187180&set=a.590671872492734 https://www.slazag.pl/wnuk-profesorki-z-olowianych-dzieci-to-opowiesc-strasznie-krzywdzaca-i-niesprawiedliwa-uderza-nie-tylko-w-historyczna-prawde-lecz-takze-w-dziedzictwo-mojej-babci-prof-bozeny-hager-maleckiej

15 stycznia 1919 roku przez ulice Bostonu popłynęła fala melasy, która zrównała z ziemią kawał dzielnicy portowej i zabiła ponad 20 osób. Tylko w jaki sposób gęsty syrop mógł rozpędzić się do 55 km/h? I dlaczego pływanie w melasie jest fizycznie niemożliwe? Krok po kroku pokazujemy, dlaczego melasa okazała się bardziej śmiercionośna niż podobnych rozmiarów tsunami. * 26-02-2026 Ponieważ w oryginalnej wersji pojawił się błąd przy tym, jak mówiliśmy o cieczach ni-enewtonowskich, zmieniliśmy w 6 miejscach małe fragmenty i wgraliśmy nowy plik * Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nytimes.com/2016/11/26/science/boston-molasses-flood-science.html https://www.scientificamerican.com/article/molasses-flood-physics-science/ https://www.bostonglobe.com/metro/2015/01/14/nearly-century-later-new-insight-into-cause-great-molasses-flood/CNqLYc0T58kNo3MxP872iM/story.html https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-timeline/  https://www.boston-discovery-guide.com/great-molasses-flood.html  https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Molasses_Flood  https://www.britannica.com/topic/Great-Molasses-Flood  https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-numbers/ https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-photos/ https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-things-you-didnt-know/

Wir polarny „rozpadający się nad naszymi głowami” i doniesienia o groźnym wirusie z Indii brzmią jak zapowiedź chaosu — ale co z tego naprawdę wynika?  W tym odcinku z cyklu Nauka na czasie sprawdzamy, czym są zaburzenia wiru polarnego i czy mogą realnie wpłynąć na pogodę w Europie. Rozbrajamy też medialne alarmy wokół wirusa Nipah, wyjaśniając, czym jest ten patogen i dlaczego obecne ogniska nie oznaczają automatycznie nowej pandemii. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: “Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Nipah https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON593 https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/nipah-virus-disease-cases-reported-west-bengal-india-very-low-risk-europeans https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/nipah-virus https://www.bbc.com/polska/articles/crlepxpj3njo https://www.bbc.com/news/articles/ce3k41z2061o https://www.who.int/activities/prioritizing-diseases-for-research-and-development-in-emergency-contexts https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirus_Nipah Wir https://earth.nullschool.net/ https://www.severe-weather.eu/global-weather/polar-vortex-collapse-february-2026-stratospheric-warming-forecast-winter-united-states-canada-europe-fa/ https://pl.wikipedia.org/wiki/Wir_polarny https://www.crazynauka.pl/skad-ten-mroz-czyli-wielkie-zamieszanie-w-atosferze/

Dziś mija dokładnie 40. rocznica katastrofy Challengera. 28 stycznia 1986 roku wahadłowiec rozpadł się 72 sekundy po starcie, zabijając siedmioro astronautów na oczach milionów widzów.  Krok po kroku pokazujemy, jak techniczne usterki, ignorowanie ostrzeżeń, rosnąca zgoda na “akceptowalne ryzyko” i presja polityczno-wizerunkowa doprowadziły do katastrofy, której można było uniknąć. Polecajka: książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non.  Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non https://sma.nasa.gov/SignificantIncidents/assets/rogers_commission_report.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Rogers_Commission_Report https://www.nasa.gov/challenger-sts-51l-accident/ https://www.youtube.com/watch?v=91jwHj6P8Q0 https://www.youtube.com/watch?v=hD1JEu27koI https://en.wikipedia.org/wiki/Space_Shuttle_Challenger_disaster https://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=28260.80 https://futurism.com/space/experts-warn-moon-rocket-nasa-heat-shield

Czy pierwsi ludzie dotarli do Ameryki pieszo z Syberii… czy przypłynęli z Japonii? Przez dekady historia wydawała się prosta, ale nowe odkrycia wywracają ją do góry nogami. W tym samym odcinku zaglądamy też w przyszłość — do misji Artemis II, pierwszego od pół wieku załogowego lotu w okolice Księżyca, i sprawdzamy, dlaczego powrót ludzi w głęboki kosmos wcale nie jest prosty. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Do Ameryki: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.ady9545  https://www.popularmechanics.com/science/archaeology/a69160891/new-evidence-first-americans-japan/  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9832545/ Do Księżyca: Tu czeka karta pokładowa: https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/ https://www.bbc.com/polska/articles/cgl8nwnl2l8o https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/ https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II https://www.space.com/artemis-2-humans-moon-orbit https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ https://www.nasa.gov/humans-in-space/orion-spacecraft/ https://en.wikipedia.org/wiki/Artemis_I https://en.wikipedia.org/wiki/Artemis_II

Jak znaleźć w kosmosie coś, co nie świeci, jest lodowato zimne i nie krąży wokół żadnej gwiazdy? Opowiadamy o odkryciu planety swobodnej, które na początku 2026 roku trafiło na łamy “Science” i zostało uznane za jedno z najważniejszych osiągnięć astronomii ostatnich lat.  Wraz z prof. Łukaszem Wyrzykowskim z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego wyjaśniamy, jak działa mikrosoczewkowanie grawitacyjne i dlaczego kluczową rolę odegrał w nim wieloletni projekt prowadzony przez Polaków.  Polecajka: Universe Sandbox https://universesandbox.com/ Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:  1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/doi/10.1126/science.adv9266  https://www.uw.edu.pl/planety-swobodne-samotni-wedrowcy-w-drodze-mlecznej/ https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C111121%2Cplanety-swobodne-faktycznie-istnieja-dowiedli-astronomowie.html https://ncn.gov.pl/aktualnosci/2026-01-01-o-planetach-swobodnych-w-science https://www.space.com/astronomy/exoplanets/weve-officially-found-6-000-exoplanets-nasa-says-were-entering-the-next-great-chapter-of-exploration https://pl.wikipedia.org/wiki/OGLE Symulatory grawitacji: https://gravitysimulator.org/ https://www.testtubegames.com/gravity.html

19 lutego 1994 roku 31-letnia Gloria Ramirez, trafiła na SOR w Kalifornii. Kilkadziesiąt minut później już nie żyła — a wraz z nią padło ponad dwadzieścioro członków personelu medycznego. Dziwny zapach, kryształki we krwi, omdlenia, drgawki i ewakuacja oddziału. Czy to była histeria zbiorowa? Błąd medyczny? A może reakcja chemiczna, której nikt nie brał pod uwagę? W tym odcinku, bazując na dokumentach, badaniach i raportach śledczych, rekonstruujemy jedną z najbardziej zagadkowych historii współczesnej medycyny. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv  Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:  https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka  A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109   Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0379073897000765?via%3Dihub https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1994/04/30/case-of-toxic-woman-closed-with-mystery-still-unsolved/470acaeb-74d2-42d7-82df-5b56fa2b5fc5/ https://www.straightdope.com/21342164/what-s-the-story-on-the-toxic-lady https://pl.wikipedia.org/wiki/Siarczan_dimetylu https://pl.wikipedia.org/wiki/Dimetylosulfotlenek https://www.discovermagazine.com/analysis-of-a-toxic-death-14125 https://skeptoid.com/episodes/291