Advertise on podcast: OVT

(01:43) Washington en het Vaticaan liggen met elkaar in de clinch. In zijn paastoespraak riep de Amerikaanse paus Leo XIV op tot vrede in het Midden-Oosten. Ook zei hij dat God nooit oorlogen zou zegenen. Daarop noemde Trump de paus "vreselijk wat betreft internationale betrekkingen”, en dreigde vicepresident Vance dat de paus "voorzichtig moet zijn.” Als kers op de taart twitterde Trump een afbeelding van zichzelf als Jezus, die hij daarna weer verwijderde. Daarna hervatte het gevecht weer.  Is dit nou een unieke clash, of zijn er vergelijkbare voorbeelden uit het verleden waarin de wereldlijke macht de geestelijke macht de les te las? Te gast is oud-OVT-collega en paus-kenner Jos Palm.  (17:49) Het was tijdens de Gouden Eeuw en vogue: in de ontvangsthallen van paleizen en herenhuizen liet je afbeelden welke veldslagen je had gewonnen en met welke werelddelen je contact had. Met als summum de wandschildering rondom de grote trap in Paleis het Loo in Apeldoorn. Op deze muren ontvouwt zich het één na grootste schilderij van Nederland. Het is een bijzonder kleurrijk schouwspel: met papegaaien, Oriëntaalse vergezichten én maar liefst zeven weelderig uitgedoste edellieden uit het Ottomaanse Rijk.   Maar hoe zijn deze heren in Apeldoorn beland? Deze vraag hield Museumcurator en kunsthistoricus Hanna Klarenbeek al even bezig, en was de aanleiding voor een nieuwe tentoonstelling in Paleis het Loo. Deze zondag is Hanna te gast om haar bevindingen te delen.  (25:31) Het meisje met het rode haar is vanaf volgende week weer in de bioscoop te zien. De klassieker uit 1981 maakte van Hannie Schaft een nationale held, maar deed ook veel stof opwaaien bij het brede publiek. Regisseur Ben Verbong is te gast om te vertellen over de impact van zijn film. Net als schrijver Sophie Poldermans: zij raakte op de middelbare school al geïnteresseerd in het verhaal van Hannie Schaft en andere verzetsvrouwen, en schreef over haar het boek Desnoods met wapens.  (41:02) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan gastrecensent Eva Peek. Zij bespreekt twee boeken en een podcast:     De leeuw en de eenhoorn – George Orwell (vert. Thomas Heij)  Rusland, Een strijd tegen moderniteit - Alexander Etkind  Monster van de maand: Cycloop (https://www.rmo.nl/podcast/verleden-verteld-monster-van-de-maand-cycloop/) - Verleden Verteld  (52:49) In 1976 verscheen een boek dat Amerika deed schrikken. The Hite Report liet onomstotelijk zien: de meeste vrouwen komen niet klaar van penetratie. Er werden miljoenen exemplaren van het boek verkocht en de vrouw erachter, Shere Hite, werd ongevraagd het gezicht van een seksuele revolutie. Maar daarna verdween ze. Rosa Campbell heeft haar verhaal opgeschreven in The Book That Taught the World to Orgasm and Then Disappeared. Waarom moest Shere Hite verdwijnen? En wat zegt het over hoe we met vrouwelijke seksualiteit omgaan, toen en nu? Daarover praten we met historicus Lotte Houwink ten Cate.  (01:07:10) OVT Doc: Gevaarlijke boeken!  In de historische bibliotheek van Teylers Museum staan verschillende wetenschappelijke boeken die door de eeuwen heen verboden zijn door de Kerk of de Staat. Maar de laatste jaren worden weer steeds meer boeken verboden – en niet alleen in het Amerika van Donald Trump. Wat zijn de gevolgen van het uitwissen van informatie? En welke boeken liggen onder vuur?   De tentoonstelling Gevaarlijke boeken – 500 jaar Wetenschap onder vuur in Teylers Museum gaat over de geschiedenis van censuur in Amerika en Europa.    In OVT Doc daarom de documentaire ‘Gevaarlijke boeken!’ die programmamaker Dide Vonk maakte voor het Museum.  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-19-april-2026 (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-19-april-2026) 

(01:44) Deze zondag mogen de Hongaren naar de stembus, en verrassend genoeg staat Viktor Orbán niet aan kop. De Minister-president van Hongarije verscheen in 1989 ten tonele als jonge oppositieleider, die tegen de Sovjets in pleitte voor nationale onafhankelijkheid. Ruim drie decennia later lijkt diezelfde erfenis hem in te halen, nu demonstranten zijn eigen woorden tegen hem gebruiken en zijn relatie met Rusland onder een vergrootglas ligt. Wordt dit het einde van Orbán? Cultuurhistoricus Krisztina Lajosi-Moore belt in vanuit Boedapest, historicus Marijn Kruk schuift aan in de studio.  (17:03) Hij begon als een leider die wilde dat de wereld Rusland serieus nam, en eindigde met een oorlogsverklaring aan het Westen, gewapend met tsarenmythen en orthodoxe symboliek. Beatrice de Graaf, hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen in Utrecht, en Niels Drost, Rusland-analist bij Clingendael, zagen hoe Poetin vanaf 2000 steeds radicaler werd. Ze zijn te gast met hun nieuwe boek Poetins tsaristische droom – Geschiedenis als wapen in de Russische politiek.  (33:40) Je hebt Mekka, Jeruzalem, Rome en… Ommen. Vanaf zo’n honderd jaar geleden kwamen hier duizenden theosofen en esoterici tezamen voor de jaarlijkse Sterkampen, om daar te luisteren naar hun nieuwe wereldleider: Krishnamurti. Hoe kwam deze Goeroe in Ommen terecht, en hoe was het voor de Ommenaren om opeens in een bedevaartsoord te wonen? Na jaren onderzoek schreef Rick Nieman het boek De goeroe en de baron, en over die zoektocht maakte zijn partner Sacha de Boer een podcast. Beide journalisten zijn bij ons te gast.  (47:36) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee boeken en een podcast:  * Het Rode Noorden (https://npo.nl/luister/podcasts/1373-het-rode-noorden) - Kim van den Bergh * Grenzend aan liefde - Karin Amatmoekrim * Yalla - Hasna El Maroudi (59:32) Slechts één gehaktbal per week: de vernieuwde Schijf van Vijf is strenger dan ooit. Maar het land laten eten wat het moet, blijkt al sinds 1953 een vergezicht. Voedselhistoricus Jon Verriet onderzocht de geschiedenis van het Voedingscentrum en is bij ons te gast.   (01:08:48) OVT Doc: De belofte van het zout  Dat er kolenmijnen in Limburg waren en dat er gas in de grond in Groningen zit, dat weten we. Maar dat er in Nederland ook zout wordt gewonnen, is veel minder bekend. Toch gebeurt dat al sinds vlak na de Eerste Wereldoorlog in Twente en sinds de jaren vijftig ook in Oost-Groningen.    En daar, in Oost-Groningen, ligt die zoutwinning nu onder vuur. De provincie voert een rechtszaak en bewoners komen in verzet. En dat terwijl de vondst van zout in de naoorlogse periode werd gezien als dé oplossing voor de armoede en achterstand van het gebied. Zout was namelijk het witte goud.   Katinka Baehr en Jille Smilda maakten een documentaire over de zoutgeschiedenis van Oost-Groningen. Met Martijn Folkers van RTV Noord, die al jaren in het zoutdossier zit, praten we na de documentaire verder over wat er nu speelt.   Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-12-april-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-12-april-2026 )

(01:33) Gaza moet het model worden voor een grondoperatie in Libanon, dat zei de Israëlische defensieminister Katz afgelopen week. Het roept herinneringen op aan de eerdere bezetting van Zuid-Libanon, tussen 1982 en 2000. Antropologe en Israël-kenner Erella Grassiani van de UvA legt uit hoe en waarom de Israëlische samenleving opnieuw lijkt mee te gaan in deze oorlogsretoriek.  (15:59) Er lopen inheemse Amerikanen rond met namen als 'De Vries' en 'De Groot', leerde  Journaalpresentator Simone Weimans. Zij reisde voor haar nieuwe serie Simone en de Roofstaat van Omroep ZWART naar New York, Brazilië, Zuid-Afrika en Indonesië, en is bij OVT om onbekende verhalen uit het Nederlandse koloniale verleden uit te diepen.  (28:27) De oude Egyptenaren konden niet alleen piramides bouwen en vorsten mummificeren. Ze hadden ook een rijke schrijftraditie, uitgestrekt over meer dan dertig eeuwen. Veel van deze verhalen, gedichten en persoonlijke geschriften zijn nooit eerder naar het Nederlands vertaald. Tot de nieuwe bloemlezing Schrijven voor de Farao van Hans D. Schneider, die wordt besproken door Egyptoloog Daniel Soliman van het Rijksmuseum van Oudheden.  (39:21) Vakbonden hadden lang nauwelijks oog voor arbeidsmigranten, terwijl die juist de drijvende kracht bleken achter succesvolle stakingen. Stakingshistorica Rosa Kösters promoveerde op de onderbelichte rol van zelforganisatie in de Nederlandse arbeidersbeweging en is te gast.  (52:35) Surinaamse matrozen die muzikant werden, een Joodse trompettiste, Jamaicaanse pianisten, en zelfs Louis Armstrong waren te vinden in het Amsterdam van de jaren dertig — een stad in diepe economische crisis, onder de schaduw van het opkomende fascisme. Onderzoeker Mark Ponte maakte Jazz-jaren over de vergeten jazzscène van de jaren dertig, nu te zien in Stadsarchief Amsterdam.  (01:11:32) OVT Doc: Over oude apparaten die niet sterven  Waren handmixers, stofzuigers en radio's vroeger robuuster en beter dan nu? Iedereen heeft daar wel anekdotisch bewijs voor in huis; de elektrische boor die nog van opa was, of een cassetterecorder die al vijftig jaar braaf zijn rondjes draait. Maar wat zeggen de experts die heden en verleden met elkaar kunnen vergelijken?  Met: Martine Postma, oprichter van de Repair Cafés waar jaarlijks een miljoen kapotte apparaten worden nagekeken, van stokoud tot nog gloednieuw.  De Duitse filosoof Gabriel Yoran, auteur van het boek: Waarom je nieuwe mixer kapot gaat en die van je oma het nog steeds doet:Over de verrotzooiing van de wereld.  Kris de Decker van online Low-tech Magazine, een magazine dat draait op zonne-energie en alleen online is als de Spaanse zon schijnt. Hij breekt een lans voor het herontdekken van oude, beproefde maar vergeten technieken.  En de apparaten zelf laten van zich horen, met in een glansrol de zowat antieke stofzuiger van Simon Vestdijk.  Over de maker: Marten Minkema (1968), is schrijvend journalist en radiomaker/podcastmaker voor de VPRO, en werkt voor musea en culturele projecten.  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-5-april-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-5-april-2026%20 )

(01:48) Wereldnieuws uit Maastricht: mogelijk is het graf van d'Artagnan ontdekt. De vierde musketier heeft echt bestaan en stierf in 1673 bij het beleg van Maastricht. Nu is er onder een voormalig altaar een skelet gevonden. Wie was Charles de Batz de Castelmore graaf van Artagnan eigenlijk? We spreken erover met militair historicus Olaf van Nimwegen.    (14:46) Meneer Dinges weet niet wat Swing is — dé hit van Johnny & Jones, het Nederlandse jazzduo dat in de jaren dertig razend populair werd. Max Kannewasser en Nol van Wesel: twee Joodse jongens, geïnspireerd door Amerikaanse swing. Tot de oorlog hun leven een onvoorstelbaar duistere wending gaf. Historicus en theatermaker Tijmen Dokter brengt hun verhaal in zijn voorstelling In Vredesnaam.    (29:30) Komende woensdag is het 25 jaar geleden dat het allereerste homohuwelijk ter wereld werd voltrokken. En wel hier, in Nederland. Minder bekend is hoe dominees en gelovigen binnen de Protestantse kerk al vanaf de jaren '80 de weg bereidden. Oud-voorzitter van het Werkverband Homotheologen Bert Kuipers is te gast.    (45:18) OVT-recensent Fresco Sam-Sin bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  Moderne geschiedenis van het sociaal werk – Jos van der Lans  Gravenberch Een Surinamer in Nederlands-Indië - Paul van der Heijden  BEN IK MANNELIJK? – Het Noordbrabants museum    (57:30) In het archief van Eye Filmmuseum liggen zo'n tweeduizend films uit de koloniale tijd. Beelden die lange tijd vooral één verhaal vertelden: dat van vooruitgang en orde. Maar wie goed kijkt, ziet ook uitbuiting en ongelijkheid. Vanaf 3 april opent de tentoonstelling Eye(s) Open, waarin kunstenaars dat archief van nieuwe perspectieven voorzien. We spreken met curator Hicham Khalidi en kunstenaar Sabine Groenewegen.    (01:09:05) OVT Doc: Rolschaatsen op de snelweg  Deze week debatteerde de Tweede Kamer over oplossingen voor de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog met Iran. In dat debat werd ook de link gelegd met de oliecrisis in de jaren ’70 en er werd door de SGP zelfs geopperd opnieuw autoloze zondagen in te voeren. Dat voorstel werd niet erg serieus genomen, of zelfs als schrikbeeld afgeschilderd.       Maar hoe ging dat in 1973, toen autoloze zondagen wel werden ingevoerd? Hoe reageerden de Nederlanders, en was het achteraf eigenlijk wel nodig? Michal Citroen maakte in 2013 een tweedelige documentaire waarin ze onder andere sprak met Ruud Lubbers, in 1973 minister van Economische Zaken.     In deze uitzending een hermontage, gemaakt door Katinka Baehr.  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-29-maart-2026 (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-29-maart-2026)  

(1:24) Richard de Mos leidde zijn partij Hart voor Den Haag naar een monsterzege in de gemeenteraadsverkiezingen, en hij is niet de enige. Terwijl landelijke partijen steeds meer worstelen hun gemeenteraadszetels te behouden, lijken lokale spelers precies te weten waar ze moeten zijn: dicht bij de buurt, dicht bij de ergernissen, dicht bij de kiezer. We hebben het over die opmars van lokale partijen en de spanning tussen lokale zorgen en landelijke idealen met Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis.    (12:30) Aletta Jacobs (1854-1929) is hét icoon van de Nederlandse feministische geschiedenis. Ze was de eerste vrouw die mocht studeren, de eerste vrouwelijke arts van Nederland en ze streed voor het vrouwenkiesrecht. Toch heeft ze in het collectieve geheugen een stoffig imago. Dat wordt op kop gezet in de gloednieuwe ALETTA de musical van Theater Oostpool. Aletta-historicus Mineke Bosch was bij de première en vertelt over deze nieuwe Aletta-interpretatie.    (27:35) De Spaanse koning heeft deze maand toegegeven dat er veel misstanden zijn begaan door de Spanjaarden die het huidige Mexico veroverden. Ruim 500 jaar na deze conquistadores is dit de eerste keer dat Spanje een stap in de richting van excuses zet. Hoe hebben de Spanjaarden zich in Mexico misdragen, en wat betekent het voor Mexicanen dat Spanje nu toch deze stap zet? We vragen het Wil Pansters, hoogleraar sociale en politieke antropologie van Latijns-Amerika en in het bijzonder Mexico aan de Universiteit Utrecht.    (37:35) OVT-recensent Nadia Bouras bespreekt twee boeken, en twee films die te zien op het Movies that Matter Festival (20-28 maart):  Stakkers en wolven. In de schaduw van Gaza - Lotfi El Hamidi  De donkere kamer (Een geschiedenis van migraine) - Celia Svedhem (vert. Hans Kloos)  Cutting through rocks - Sara Khaki, Mohammadreza Eyni  Voix Invisibles - Bart van den Aardweg    (52:20) Het recht van de sterkste #7: Jorrit Steehouder, historicus en expert op het gebied van de Europese eenwording over Jean Monnet — de stille architect van de Europese Unie.    (1:08:40) OVT Doc: Amrita Sher-Gil  “Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India behoort alleen mij toe.” Met deze woorden beschreef Amrita Sher-Gil (1913–1941) haar positie in de kunstwereld. Ze wordt beschouwd als een van de grootste vrouwelijke avant-gardekunstenaars van het begin van de 20e eeuw. Een pionier op het gebied van moderne Indiase schilderkunst. Uniek is haar transculturele stijl; een vermenging van Europese technieken en Indiase thema’s. Amrita betekent ‘onsterfelijkheid’, toch overleed ze op 28-jarige leeftijd. Wie was deze eigenzinnige kunstenaar? En wat moeten we weten om haar werk te begrijpen?  Een portret gemaakt door Laura Stek, met Barnita Bagchi, Annemiek Rens en Laxmi Manuela.    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-maart-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-maart-2026%20 )

(01:57) Brandende vrachtschepen en raketten die inslaan op tankers: de Straat van Hormuz staat in het middelpunt van een internationale crisis. Het is een nieuw hoofdstuk in een eeuwenlange strijd rond een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. We praten er over met VPRO-collega Abdou Bouzerda, journalist bij Bureau Buitenland en Midden-Oostenkenner.    (16:26) Als de oorlog rond Iran zich uitbreidt naar de bronnen voor drinkwater in de Golfregio, zijn de humanitaire gevolgen niet te overzien, ziet politiek hydroloog Stefan Deconinck. Hij is te gast om het te hebben over verleden en heden van drinkwater als oorlogswapen.    (29:42) In de zestiende eeuw breekt in Europa een ware jacht op oude teksten uit. Humanisten trekken langs kloosters en bibliotheken om Griekse en Romeinse manuscripten op te sporen; met de kennis uit de oudheid zouden ze Europa misschien opnieuw kunnen laten bloeien. Zo ook Arnoud van Eijndhouts uit Aarle-Rixtel, beter bekend als Arlenius. Hij reist naar Ferrara, Bologna en Venetië, en wordt zo een belangrijke schakel in de boekenwereld van de Renaissance. Schrijver en taalkundige Wim Daniëls, zelf afkomstig uit Aarle-Rixtel, reconstrueert zijn opmerkelijke leven in De boekhandelaar van Bologna.    (43:46) OVT-recensent Sanne Frequin bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  Killing the Dead, Vampire Epidemics from Mesopotamia to the New World - John Blair  Heksenjacht - Maartje van der Laak  Water & Licht - Tentoonstelling in het Dordrechts Museum    (59:38) Roti, bakabana, bara en vele andere gerechten uit de Surinaamse keuken zijn tegenwoordig in Nederland gemakkelijk te vinden. Maar wat is de geschiedenis van die keuken, en waarom vinden we zo veel absurde fantasie-Surinaamse gerechten in de supermarkt? Dat zien we in de nieuwe theatervoorstelling Peper & Zuur?! van comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman. Beide theatermakers zijn te gast om ons door de culinaire geschiedenis van Suriname heen te loodsen.    (01:09:47) OVT Doc: Voor Alia  Nergens ter wereld hebben vrouwen zoveel beperkingen als in Afghanistan. ‘Genderapartheid’ heet het systeem van het tweede Talibanregime, waarin vrouwenrechten stelselmatig worden geschonden. Meisjes mogen vanaf hun twaalfde niet meer naar school; vrouwen mogen niet werken; er mag niet worden gezongen; en in het onderwijs zijn door vrouwen geschreven boeken verboden. Hoe dat is gekomen, is te horen in de documentaire Voor Alia van Maartje Duin. Voor Alia is een portret van de Afghaans-Nederlandse schrijfster Forugh Karimi, en via het verhaal over Karimi’s jeugdvriendin Alia komen we dichterbij deze pijnlijke geschiedenis.    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-maart-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-maart-2026 )

(01:57) Het zijn vage berichten die in verschillende media verschijnen: Koerden zouden zich gaan mengen in de oorlog in Iran, of daar zelfs al mee bezig zijn. Daar is vooralsnog geen bewijs voor, maar duidelijk is dat de Amerikanen in gesprek zijn met Koerdische groepen in Iran en daarbuiten. Het is niet de eerste keer dat de VS rekent op Koerdische steun. Hoe hebben Koerden – die bekend staan als het grootste volk zonder staat - zich eerder opgesteld in Amerikaanse oorlogen, en wat betekent dat voor de oorlog tegen Iran nu? Michiel Leezenberg, filosoof en Koerden-deskundige bij de UvA is te gast.    (13:24) Ali en Nino zijn de Azerbeidzjaanse Romeo en Julia. Het is een verhaal van liefde tussen verschillende culturen en geloof. Schrijver Abdelkader Benali en pianist Daria van den Bercken brengen met hun voorstelling De wereld van Ali & Nino een muzikale reis door de multiculturele lappendeken van de Kaukasus aan het begin van de 20e eeuw.    (27:54) Crack. Gerookte cocaïne. In steeds meer Nederlandse parken en straten in de grote steden is het een zichtbaar overlast gevende harddrug. Het beeld van openlijk drugsgebruik in stadsparken roept herinneringen op aan de heroïne-epidemie in de jaren zeventig. Arjan Nuijten is drugshistoricus en neemt ons mee naar het beruchte Vondelpark van 1972.    (39:27) OVT-recensent Fresco Sam-Sin bespreekt twee boeken en een museum:  - Consent, Een geschiedenis van dwang en vrije wil en alles daartussenin - Chanelle Delameillieure en Jolien Gijbels  - Het Museum voor de Verpleegkunde  - Landverhuizers rond de Sloterplas - Wendela Gronthoud    (53:22) ‘Bestaan er Zwarte engelen?’ Het is een vraag die in de nieuwe roman Achtentwintig letters van Rashid Novaire een zoektocht naar een beladen verleden opent. Een verhaal dat zijn oorsprong vindt in de route van de Sub-Sahara naar de Maghreb, en een familiegeschiedenis die generaties overspant, van slavernij tot trouw aan de sultan van Marokko. Auteur Rashid Novaire is deze zondag te gast, en bespreekt zijn nieuwe roman.    (01:06:02) OVT Doc: Hondenrassen  Het blijft een thema waar veel discussie over bestaat: het fokken van rashonden. Hoe ver moeten we daarin gaan? En ten koste van wat?  En wanneer ontstonden de eerste rashonden eigenlijk? Luister naar de eerder gemaakte documentaire ‘Touch of Gold - Daylight Charisma’ (door Laura Stek).  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-maart-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-maart-2026 )

(02:34) 28 februari begon de aanval van de VS en Israël op Iran. Zal het de Iraniërs dichter bij democratie en vrijheid brengen? Bij OVT zijn journalist Yaghoub Sharhanien en arabist Leo Kwarten.  (21:21) Herculine Barbin schreef vlak voor haar dood in 1868 haar ervaringen op als intersekse persoon: mensen die zijn geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. Deze memoire is het oudst bekende West-Europese ervaringsverhaal van een intersekse persoon. Voor Marleen Hendrickx de aanleiding voor het maken van de voorstelling enfin, Barbin.  (32:32) Het recht van de sterkste #6: Amerikanist Albertine Bloemendal over Henry Kissinger, hét gezicht van de Amerikaanse buitenlandpolitiek.   (46:35) Ann Lee kwam in 1776 in Amerika aan. Samen met haar volgelingen, de ‘Shakers’, geloofde ze dat ze de tweede Christus op aarde was. Met deze 'Shakers' hield ze al in de 18e eeuw een verrassend progressief wereldbeeld aan, zo is te zien in de nieuwe film The Testament of Ann Lee. Amerikaanse onderzoeker Markha Valenta bespreekt het portret van Ann Lee als vergeten feministisch icoon.  (57:35) OVT-recensent Wim Berkelaar bespreekt een boek en een tentoonstelling:  Andries Sternheim (1890-1944) Vergeten binnen de Frankfurter Schule - Bertus Mulder   Ongekend talent: vrouwen van de Amsterdamse School in Museum Het Schip   (01:05:47) OVT Doc: Jeugd versleten Deel 2  Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou komen, maar dat doel is bij lange na niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.   In Nederland is kinderarbeid wel uitgebannen. Maar wie denkt dat al zo is sinds het ‘Kinderwetje van Van Houten’ in 1874, zit ernaast. Nog tot ver in de 20e eeuw werd er in Nederland door kinderen gewerkt. In de tweedelige documentaire ‘Jeugd versleten’ horen we de verhalen van mensen die dat zelf hebben meegemaakt.   Programmamaker Katinka Baehr maakte dit tweeluik, op basis van interviews uit 1989 uit de OVT-serie ‘Arbeiderslevens’.     Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-1-maart-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-1-maart-2026%20 )

(01:32) De VS heeft onder Trump een oud doel weer opgepakt: Cuba afknijpen, totdat het communistische regime valt. En nu, doordat Venezuela geen olie meer levert, is de druk op Cuba extreem hoog. Edwin Koopman, Latijns-Amerikakenner en journalist bij Bureau Buitenland, vertelt meer  (11:26) Napoleon veroverde Europa met kanonnen. Madame Germaine de Staël bestookte het met ideeën, en dat maakte haar gevaarlijker dan een leger. Wie was deze vrouw, die zo gevaarlijk werd gevonden door de machtigste man op aarde? Margot Dijkgraaf is te gast met haar nieuwe boek   (25:50) Hij staat te boek als zeeheld, admiraal en - niet onomstreden- nationaal icoon: Michiel de Ruyter. Zijn huis in Vlissingen wordt nu op internet te koop aangeboden. Gepensioneerd archivaris Ad Tramper bezocht de woning en vertelt meer.   (29:57) In Marokko werd hij gezien als culturele grootheid, maar in Nederland is hij vrijwel onbekend gebleven. De Oost-Groningse kunstverzamelaar Bert Flint (1931-2022) vertrok in de jaren ‘50 naar Marrakech. Journalist en documentairemaker Lejo Siepe schreef het boek Een vreemdeling in de Medina en is te gast.  (40:02) Op 10 februari 1941 verschijnt Het Parool voor het eerst tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vijfentachtig jaar later is het een gevestigde krant, maar de vraag waar het ooit om begon blijft urgent, want de vrije pers staat wereldwijd onder druk.  We gaan erover in gesprek met een van de schrijvers van het jubileumboek Vrij, onverveerd, journalist en onderzoeker Teun Dominicus.   (53:00) Het recht van de sterkste #5: filosoof en journalist Thomas Muntz over Hannah Arendt    (01:07:21) Vanwege die vieringen van het Chinees nieuwjaar was het deze week weer veel te zien: de leeuwendans. Een bekend beeld — een rij mensen, gezamenlijk kleurrijk verkleed, die zich als één leeuw voortbewegen. Wat is het verhaal achter deze dans? We vragen het sinoloog en vaste OVT-recensent Fresco Sam-Sin.   (01:13:06) OVT Doc: Jeugd versleten Deel 1    Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou komen, maar dat doel is bij lange na niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.   In Nederland is kinderarbeid wel uitgebannen. Maar wie denkt dat al zo is sinds het ‘Kinderwetje van Van Houten’ in 1874, zit ernaast. Nog tot ver in de 20e eeuw werd er in Nederland door kinderen gewerkt. In de tweedelige documentaire ‘Jeugd versleten’ horen we de verhalen van mensen die dat zelf hebben meegemaakt.   Programmamaker Katinka Baehr maakte dit tweeluik, op basis van interviews uit 1989 uit de OVT-serie ‘Arbeiderslevens’.     Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-februari-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-22-februari-2026%20)  

(02:00) De in 2024 overleden Russische oppositieleider Aleksej Navalny werd vergiftigd in zijn cel. Dat maakte de Britse overheid gisteren bekend na uitvoerig onderzoek, onder meer in samenwerking met Nederland. Hoe past dit onderzoek in de lange traditie van vergiftigingen in Rusland? Te gast is Ben de Jong, expert op het gebied van Russische Inlichtingendiensten.    (16:10) Anglist Kristine Johanson over de nieuwe verfilming van ‘Wuthering Heights’.  (26:18) Trump dreigt met het herstarten van kernproeven, en sinds vorige week is het Amerikaans-Russische kernwapenverdrag START 2 verlopen. Gaan we terug naar de piek van 1986, met meer dan 70.000 kernkoppen wereldwijd? Te gast is hoogleraar internationale betrekkingen Michal Onderco.  (37:11) Nadia Bouras bespreekt deze week twee boeken en een film:  ‘Mother Mary comes to me’ - Arundhati Roy (vert. Lucie van Rooijen en Inger Limburg)  ‘De donkere kamer (Een geschiedenis van migraine)’ - Celia Svedhem (vert. Hans Kloos)  ‘Lions By The River Tigris’ (film) - Zaradasht Ahmed  (47:16) Het recht van de sterkste #4: Duitslandkenner en historicus Hanco Jürgens over de ‘IJzeren Kanselier’ Otto von Bismarck.  (58:58) OVT Doc: Pottenkijkers ongewenst  Een grote ruzie tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië over een tropische eilandengroep in de Indische Oceaan is begin februari met een sisser afgelopen. Het gaat om de Chagos-eilanden, die ten zuiden van de Maladiven liggen en onderdeel zijn van de Britse overzeese gebieden. Groot-Brittannië zou de eilanden overdragen aan zijn voormalige kolonie Mauritius. Maar daar werd de VS woedend over, want op een van de eilanden ligt een grote Amerikaanse basis. ‘Een daad van grote domheid’, noemde Trump het. In alle berichtgeving wordt één groep telkens over het hoofd gezien: de voormalige bewoners van Chagos, die in de jaren ‘70 gedwongen werden om de archipel te verlaten. Programmamaker Saar Slegers was wél in hen geïnteresseerd en maakte 15 jaar geleden voor de NTR een documentaire: ‘Pottenkijkers ongewenst’. Zij is bij OVT te gast en we herhalen haar documentaire die eerder werd uitgezonden in het programma Radiodoc, de voorloper van de documentaire-podcast DOCS.      Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-februari-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-15-februari-2026%20)

(01:23) Er zijn in het nieuwe coalitieakkoord grootse plannen aangekondigd om de wooncrisis tegen te gaan. Wat kunnen we leren van hoe er eerder in Nederland groots werd gedacht over wonen? Historicus Wouter Beekers schreef het boek Wonen, wonen, wonen – de geschiedenis van volkshuisvesting in Nederland en is te gast.  (16:10) Duizenden Nederlandse kinderen dragen geen bril, terwijl ze die wel nodig hebben. Moeten we terug naar de ziekenfondsbril? Te gast zijn Hans Spekman, voorzitter van het Jeugdeducatiefonds en Lex Uilenbroek, 5e generatie opticien in de oudste brillenwinkel van Nederland.  (27:16) Het recht van de sterkste #3: filosoof Tinneke Beeckman over Niccolò Machiavelli, politiek machtsdenker. (38:57) Sanne Frequin bespreekt deze twee boeken en een tentoonstelling:  - Het eeuwige leven - Tiina Raevaara (vert. Sophie Kuiper)  - Halewijn - Else Boer  - Metamorfosen - Tentoonstelling in het Rijksmuseum  (52:06) Conservator Wonu Veys en cultuurhistoricus Nancy Jouwe over de nieuwe tentoonstelling ‘Tijd voor Papoea’ in het Wereldmuseum Leiden.  (01:11:11) OVT Doc: Het ideale silhouet  We zijn er maar druk mee: het kneden, trainen en corrigeren van ons menselijk lichaam. Die zoektocht naar het ideale lichaam is niet nieuw. Altijd al probeerden we onze contouren te veranderen en aan te passen aan het heersende schoonheidsbeeld. Maar voor de introductie van cosmetische ingrepen en uitgebreide fitness-routines was men voornamelijk afhankelijk van ondermode: korsetten snoerden de taille in, bustles vergrootten de billen, beha’s liftten boezems omhoog, en slips en gordels maakten de buik plat. Het Design Museum in Den Bosch toont alle middelen die door de tijd heen in het leven werden geroepen om ons silhouet te vormen. Met conservator en curator Anne-Karlijn van Kesteren en fervent ondermode-verzamelaar Dirk-Jan List. Gemaakt door Laura Stek    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-februari-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-8-februari-2026)

(01:42) Minneapolis is al weken in het nieuws vanwege de weken durende aanwezigheid van federale grenswachten en immigratie-agenten in de stad. Over de onrust in de VS en de geschiedenis van ICE gaan we in gesprek met amerikanist Casper Thomas.  (16:01) Het recht van de sterkste #2: ideeënhistoricus Arthur Weststeijn over Hugo de Groot, de oervader van het internationaal recht.  (28:18) Op het International Film Festival Rotterdam draait de nieuwe verfilming van L’étranger, de klassieker van Albert Camus. Schrijver en Camus-fanaat Abdelkader Benali bekeek de film voor ons en is te gast. (39:47) Het Indo-bord is een bordspel dat over de cultuur en geschiedenis van het Indo-zijn vertelt. Fotograaf en maker van het bordspel Joyce de Vries is te gast. (50:05) Historicus en journalist Daniela Hooghiemstra volgt in haar nieuwe boek ‘De rode en de zwarte jonker’ het verhaal van de twee broers Van der Goes van Naters en is te gast. (01:02:44) OVT Doc: De duiven   Het was ‘een kleine wereld in een grote’: het nieuwe burgerweeshuis dat in 1960 in Amsterdam aan het IJsbaanpad in gebruik genomen werd. Architect Aldo van Eyck creëerde een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. Wezen en uit huis geplaatste kinderen werden er onderverdeeld in verschillende groepen: de meeuwen, de merels, de duiven en de eagles. Hoe hebben zij hun verblijf ervaren? En wat waren de idealen achter het complex? Gemaakt door Laura Stek.  Na de documentaire vertelt Margot Ende – van den Broek, directeur van Stichting Het Vergeten Kind, meer. Want je zou denken dat het nu niet meer zo vaak gebeurt, maar in Nederland zijn er om en nabij de 41.000 kinderen uit huis geplaatst.     Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-01-februari-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-01-februari-2026)

(01:46) Artsen zonder Grenzen moet, op last van Israël, 1 maart vertrekken uit Gaza. Bij ons is Akke Boere, operationeel directeur van Artsen zonder Grenzen Nederland.   (12:35) De Staatsloterij is dit jaar 300 geworden. Cultuurhistoricus Jeroen Salman en kenner van vroegmoderne loterijen is bij ons te gast.  (23:03) In deze onzekere tijden waarin dankzij Donald Trump het recht van de sterkste weer lijkt te gelden moeten wij, Europeanen, ons verhouden tot deze nieuwe realiteit. Daarom gaat OVT in deze serie op zoek naar de soms harde en ongemakkelijke lessen uit de geschiedenis van ons continent. Van de Atheense veldheren bij Thucydides tot de vorsten van Machiavelli, van keizerrijken tot moderne grootmachten; steeds keert dezelfde vraag terug. Wie bepaalt de regels, en wat blijft er over van recht en moraal als de macht het laatste woord heeft?  Hoogleraar militaire ethiek en leiderschap verbonden aan de Radboud Universiteit en de Nederlandse Defensie Academie Lonneke Peperkamp trapt de serie af.  (39:10) In Italië is een basilica gevonden, die gebouwd is door Vitruvius, de Romeinse oervader van de architectuur. Architectuurhistoricus Martijn van Beek van de Universiteit Utrecht is te gast.    (54:25) Wim Berkelaar bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  De dagen branden als papier - Petra Couvée  Europa. De zestiende eeuw - Hans Mulder  War Stories. Ukraine up close - Fototentoonstelling Nationaal Militair Museum  (01:04:21) Sterrenkundige Simon Portegies Zwart achterhaalde dat de komeet van Halley niet ontdekt is door de 17e-eeuwse wetenschapper Edmund Halley, maar door een 11e-eeuwse monnik. Portegies Zwart is te gast.  (01:11:20) OVT Doc: Van activist tot mensensmokkelaar.   In de jaren ‘80 zonden we bij OVT een 11-delige serie uit met de fantastische titel en introductie: ‘De korte en nimmer vertelde geschiedenis van alternatief Nederland in de Woelige jaren zestig, in elf delen verklaard en uitgelegd voor de jeugd van de jaren tachtig en al die anderen die het ook maar van horen zeggen hebben.’ Aflevering 3 ging over de Vietnam-beweging en over hoe ver sommige activisten gingen. Het begon met demonstreren en eindigde met het naar veilig gebied smokkelen van Amerikaanse deserteurs. De parallellen met nu zijn onmiskenbaar. Van de massale rode lijn demonstraties, het politieke ongemak hoe om te gaan met bondgenoten die volkenrechten en mensenrechten schenden tot de vraag: Wat kun je doen, als activist, maar ook als militair? Hoe ver ga je en welke risico’s ben je bereid te nemen?  Reden genoeg dus voor een hermontage van de documentaire die in december 1986 werd uitgezonden en gemaakt door Caroline Hanke.  Gemaakt door Katinka Baehr.  Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-25-januari-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-25-januari-2026)

(01:44) In Iran vinden nu al weken hevige protesten plaats. Het regime van ayatollah Ali Khamenei reageert met dodelijk geweld op ongekende schaal. Te gast zijn historicus en Iran-deskundige Peyman Jafari, hoogleraar Diversiteit & Integratie Halleh Gorashi die zelf deelnam aan de Iraanse Revolutie, en Melody Deldjou Fard, betrokken bij de huidige protesten in Iran en gemeenteraadslid van GroenLinks.  (32:33) Hoe blijft Dolly Parton, de Queen of Country, in een verdeelde wereld en het hevig gepolariseerde Amerika buiten de politiek? Religiewetenschapper en Dolly Parton-fan Rachèl Blokhuis-Koopman vertelt.  (40:46) De poging van Trump om Groenland te ‘kopen’, is niet de eerste keer dat de VS het arctische land in handen proberen te krijgen. Lijken de overwegingen uit het verleden op die van nu? Te gast is amerikanist Manon Portos Minetti.  (51:18) Tom Hofland en Pascal van Hulst schreven het boek ‘Spookologie. Een veldgids geschreven voor spoken en geesten in de Lage Landen’. Tom Hofland is te gast. (59:35) Sanne Frequin bespreekt twee boeken en een serie:  Dorst - Virginia Mendoza (vert. Arieke Kroes)  De ijdelheid van de kanunnik - Hendrik Callewier  Onbekend en wereldberoemd: Gebroeders van Lymborch - serie van BNNVARA (01:08:56) OVT Doc: Historicus Mirjam Prenger ontdekte in het archief van het Amsterdams Bouwfonds de aantekenschriftjes van woningopzichteres Clasien Meursing. In haar notities komt het doen en laten van de bewoners van een woonblok in de Amsterdamse Indische Buurt in de jaren ’20, ’30 en ’40 tot leven. Meursing was de spil waar de woonblokgemeenschap om draaide. Ze haalde niet alleen wekelijks de huur op, maar fungeerde daarnaast als – wat we nu zouden zeggen – case-manager, gezinscoach, schuldhulpverlener en maatschappelijk werker.    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-18-januari-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-18-januari-2026)

(01:40) Amerika spreekt openlijk over de annexatie van Groenland. Wat gebeurt er als de aanval op een bondgenootschap niet van buiten komt, maar van binnenuit? Historicus Laurien Crump, gespecialiseerd in de NAVO en pan-Europese betrekkingen is te gast.  (18:15) Anglist Kristine Johanson keek de nieuwe film Hamnet voor ons en is te gast.  (29:12) Fresco Sam-Sin bespreekt een boek en een museum:  China en Rusland. Vier eeuwen gedeelde geschiedenis - Martin Wagner en Sören Urbansky (vert. Michel Bolwerk en Carolien Ruijssenaars) Het Missiemuseum in Steyl  (41:32) Op 11 januari 1466 kijken een Boheemse baron en zijn gevolg naar de eerst gedocumenteerde schaatswedstrijd uit de geschiedenis. Mediëvist Mario Damen vertelt.  (53:30) De VS zal “voor onbepaalde tijd” de olie-export van Venezuela controleren. Op Curaçao, ongeveer 70 kilometer verderop, wordt gevreesd voor de onrust. Maar vergeten wordt dat juist Nederland een van olie doordrenkte historische band met Venezuela heeft. Historicus Thomas van Gaalen is te gast.  (01:05:50) Op een dag hoorde Olga Majeau over een sprookjesachtig kasteel dat had toebehoord aan haar Hongaarse voorouders. Een kasteel boven op een berg, met twee torens en een toegangspoort. En in dat kasteel bevond zich de grootste schat: een immense Renaissance-collectie met werk van kunstenaars die in wereldmusea hangen: Correggio, Bernini, Tiepolo, Rafaël, Brueghel…  Het kasteel is inmiddels een hotel, maar de kunstcollectie is verdwenen. Waarom is het kasteel niet meer in de familie? En wat is er met de kunstcollectie gebeurd? Valt er nog iets van terug te vinden?  Olga’s zoektocht naar antwoorden blijkt al snel een heus true crime verhaal over internationaal kunstrecht, over duistere belangen, en over de perfide trekjes van de kunsthandel.         Luister naar Zeg Paus, waar is m’n kunst? gemaakt door Olga Majeau en Stef Visjager voor AVROTROS en NPO Luister, en werd mede mogelijk gemaakt door het NPO-fonds. Alle zes afleveringen zijn ook te horen bij ons in OVT. Voor meer informatie, foto’s van kunst en kasteel en uitgebreide credits:  https://www.avrotros.nl/zegpaus/    (https://www.avrotros.nl/zegpaus/)   Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-11-januari-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-11-januari-2026)