Advertise on podcast: SSR Meestervertellers

Ybo Buruma – de nestor van het Nederlandse strafrecht - ging in september 2025 met pensioen. Hij nam hij afscheid van de Hoge Raad waar hij sinds 2011 raadsheer was. Ook verscheen onlangs zijn boek Onvoltooide rechtsstaat. Hoogste tijd voor een terugblik op zijn carrière en voor een blik vooruit. Een bezorgde blik, want ‘we begeven ons op dit moment op een kantelpunt’, volgens Buruma. Samen met interviewer Daan Langkamp bespreekt hij in deze extra lange aflevering zijn zorgen over de staat van de rechtsstaat.

Kunst kan ons iets laten begrijpen zonder oordeel. En daar kunnen we in de rechterlijke organisatie, als beoordelaars van geschillen, veel van leren. SSR-bestuurder Diederik Greive pleit in deze podcast dan ook voor meer verbeelding in de rechtspraktijk.

When it comes to protecting the rule of law, international cooperation is vital. Why is the sharing of knowledge and experience so important? And what’s the role of judicial education in this process? In this English episode of our podcast series we discuss the matter with two European training institutions: EJTN, the European Judicial Training Network represented by Secretary General Ingrid Derveaux and the Academy of European Law ERA, represented by deputy director and director of programmes Viktor Vadász. Host of this episode is Margreet Blaisse, dean of SSR the Dutch Training Institute for the Judiciary and the Prosecution Office. Our guests will share some personal notes, speak about building trust and also indicate how the European legal community can join or contribute to the training activities that are offered by EJTN, ERA and SSR. The direct registration link for the EUFLP event (November 14, 2025 – free online participation): https://era-int.zoom.us/meeting/register/28GU_fqEQbitXSBGbKPq_g#/registration The Academy of European Law (ERA)- http://www.era.int/ The European Forum of the Legal Professions - https://euflp.eu/ European Judicial Training Network - https://ejtn.eu/ EJTN Online Training Catalogue - https://catalogue.ejtn.eu/ EJTN Digital Ambassador Programme - https://ejtn.eu/digital-ambassador-programme/ EJTN publications - https://ejtn.eu/publications/ SSR Internationaal - https://ssr.nl/internationaal/wat-we-doen/#

Wat als iemand neurodivers is en bijvoorbeeld borderline, ADHD of autisme heeft? Hoe zorg je dan voor een passende straf? Is het rechtvaardig om iemands persoonlijkheidsstoornis mee te rekenen of juist niet? Want wat is de impact van neurodiversiteitslabels op een vonnis? Daan Langkamp gaat daarover in gesprek met Léon de Bruin, hoogleraar Cognitieve Diversiteit aan de Radboud Universiteit Nijmegen en hoogleraar Filosofie van de Neurowetenschappen aan het Amsterdam UMC.

Wat zijn de mogelijkheden én de moeilijkheden bij het toepassen van maatwerk en de menselijke maat? Paulien de Winter, rechtssocioloog en universitair hoofddocent rechtstheorie aan de Universiteit Utrecht, praat erover met Daan Langkamp. Naar aanleiding van haar boek Van hard naar hart praat ze over het verschil tussen deze begrippen en het onderzoek dat ze ernaar deed.

Remco van Tooren neemt medio juni 2025 na tien jaar afscheid als SSR-bestuurder vanuit het Openbaar Ministerie. In deze speciale aflevering van SSR Meestervertellers blikt hij met Daan Langkamp terug op de beginjaren van de Rio- en Oio-opleiding, lesgeven tijdens corona, de internationale activiteiten van SSR en het stopzetten van betaling aan OM-docenten.

Dikastocratie betekent letterlijk: regering door rechters. De term omschrijft een samenleving waarin de hoogste macht berust bij de rechterlijke macht. Het woord dikastocratie duikt tegenwoordig vooral op in discussies over de invloed van rechters op de samenleving. Gaan rechters te vaak op de stoel van de politiek zitten en brengen ze daarmee de trias politica in gevaar? Roel Schutgens is hoogleraar Algemene rechtswetenschap aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en voorzitter van de Nederlandse Juristen Vereniging NJV. Schutgens ziet Nederland zeker niet als dikastocratie, maar constateert wel dat in de laatste jaren rechters ingrijpende beslissingen hebben genomen in maatschappelijk gevoelige zaken. In gesprek met Daan Langkamp bespreekt hij aan de hand van een aantal zaken de lastige balans tussen rechtspreken en terughoudendheid.

Gevangenissen zitten overvol, maar een oplossing lijkt nog niet zo makkelijk. Of snijdt het mes misschien aan twee kanten en moet er voor korte gevangenisstraffen toch gekeken worden naar alternatieve straffen? Want volgens de RSJ, de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming, zijn gevangenisstraffen korter dan drie maanden weinig zinvol. In deze aflevering van SSR Meestervertellers gaat interviewer Daan Langkamp in gesprek met Han Moraal, voorzitter van de RSJ. Hij licht toe waarom korte gevangenisstraffen volgens onderzoek van de RSJ niet werken en wat goede alternatieven zijn.

Om het vertrouwen van burgers in de Rechtspraak op peil te houden, is het belangrijk om het verhaal van onafhankelijke rechtspraak goed uit te leggen. Dat is een wezenlijk onderdeel van ons vak, stelt rechter in hoger beroep Herman van Harten in deze aflevering van SSR Meestervertellers, die naar aanleiding van een door hem geschreven artikel begin december 2024 werd opgenomen. Communiceren uitsluitend via vonnissen is niet meer voldoende voor deze tijd. De Rechtspraak moet het contact met de samenleving actief opzoeken. Als nieuwe generaties sociale media gebruiken voor hun informatievoorziening, dan hoort de Rechtspraak te onderzoeken wat daar speelt en er zichtbaar te zijn. Begrijpen om begrepen te worden. Voorbeelden in landen om ons heen laten zien wat de gevolgen kunnen zijn als de relevantie van onafhankelijke rechtspraak onvoldoende gevoeld wordt in de samenleving. Herman van Harten verwijst in deze aflevering naar enkele publicaties: • Rechtspraak en de media: onlosmakelijk met elkaar verbonden? Periodiek Wetenschappelijke uitgave Rechtstreeks 2024 nr 3 • Verwijzing naar Rechters voor Rechters – Support judges who experience problems whilst practising their profession • Verwijzing naar EJTN launches a new groundbreaking publication on the rule of law and good administration of justice in the digital era - EJTN • Herman van Harten op LinkedIn: Communication Challenges for Courts in the Digital Era • CCJE Opinie 25

Volgens het Visitatierapport 2022-2023 lukt het de Rechtspraak prima om de vakinhoudelijke kwaliteit te behouden. Maar kwaliteit bestaat uit meer dan alleen vakinhoud. Het gaat ook om verbonden blijven met de samenleving en klaar zijn voor de toekomst. En daar valt nog wel wat te halen. Ester Cardinaal is niet-rechterlijk bestuurslid in het gerechtshof ’s-Hertogenbosch en is aangewezen om aan de slag te gaan met enkele aanbevelingen uit dat Visitatierapport. Met Daan Langkamp gaat ze in gesprek over hoe ze haar ervaring en kennis inzet om de Rechtspraak op dit gebied in beweging te krijgen. Maar wil je veranderen, dan moet je kunnen loslaten en dat blijkt moeilijk in een complexe organisatie zoals de Rechtspraak.

Rechters moeten rechtspreken. Of zijn er ook alternatieven? Volgens de gasten in de deze aflevering van SSR Meestervertellers kan het schikkingspotentieel van de rechters beter benut worden. Samen met SSR ontwikkelden Margot van Cleef – Metsaars, Linda Reijerkerk en Rogier Hartendorp daarom een nieuwe leergang. Tijd voor een oplossingsgerichte aanpak! Benieuw geworden naar het Schikkingspotentieel van de civiele rechter? Kijk dan op de cursuspagina.

De rechterlijke organisatie vindt het belangrijk om een diverse en inclusieve organisatie te zijn. Maar waarom eigenlijk en vooral: hoe doe je dat? Bijzonder hoogleraar Saniye Çelik maakt leiderschapsprogramma’s over diversiteit en inclusie. Haar advies: Gun elkaar tijd, geef elkaar de ruimte en accepteer dat het ingewikkeld is.

Big Brother is watching you. Maar door gebruik te maken van allerlei ‘slimme’ apparatuur plaatsen we onszelf ook nog eens vrijwillig onder toezicht. En is dat nou wel zo slim? Want door gebruik te maken van gadgets zoals smart watches en digitale deurbellen leveren we een schat aan informatie aan private ondernemingen én aan politie en justitie. Wat betekent het eigenlijk voor de strafrechtketen als er verdachten voortkomen uit die breed ingezette digitale surveillance? Is dat niet de omgekeerde wereld? In gesprek met Daan Langkamp plaats professor Marc Schuilenburg kritische kanttekeningen bij de toenemende rol van AI en algoritmen in onze samenleving.

Autonoomverklaringen. Bij de Hoge Raad ontvingen ze inmiddels al dozen vol met brieven van burgers die verklaren dat zij eenzijdig alle banden met de Staat verbreken. Dat is juridisch niet mogelijk. En de zaken waarvoor deze autonomen in de rechtszaal staan, kunnen inhoudelijk dan ook eenvoudig met een hamerslag afgedaan worden. Maar is dat ook verstandig? Universitair docent Luuk de Boer doet onderzoek naar het fenomeen. Hij raadt rechters aan zich voor te bereiden op dit soort zaken en om het gesprek aan te gaan als daarvoor de mogelijkheid is. Heb je verdere vragen of zelf binnenkort een soortgelijke zaak op de rol staan? Neem dan contact op met Luuk de Boer: [email protected]

Elke rechter is een beetje kinderrechter. Bij het ontruimen van woningen, of het toewijzen van noodopvang wordt nog té vaak niet gekeken of er kinderen in het spel zijn. Terwijl de gevolgen voor kinderen groot zijn. In gesprek met Daan Langkamp legt kinderrechter Mariska Baaij uit waarom kantonrechters en bestuursrechters hiervoor aan zet zijn.