Advertise on podcast: Gemeentearchief Veenendaal

De angst voor de gevaren van mosterdgas was groot in de jaren tussen de twee wereldoorlogen. Er werd volop onderzoek gedaan naar het gas. Wat de VSW hier mee te maken had vertelde archivaris Paul van Lunteren op 3 oktober in de lezingenreeks Broodje Geschiedenis.

In de eerste helft van de 19e eeuw openden de eerste wol- en textielfabrieken in Veenendaal. Maar wetten over veilig werken of kinderarbeid waren er niet. De werkdagen van de arbeiders waren erg lang en de leef- en arbeidsomstandigheden vaak gevaarlijk en ongezond. Wat de gevolgen hiervan waren vertelt Museumgids Annemiek Schweinsberg je in deze podcast. Let op: de geluidsopname van de lezing is helaas niet optimaal.

Het is 1 februari 1953. Het KNMI slaat alarm! Een stormveld van ruim duizend kilometer komt recht op de Nederlandse kust af. Ze waarschuwen voor zeer gevaarlijk hoog water. De waterstand stijgt en stijgt en de dijken breken… Wat betekende deze watersnoodramp voor Veenendaal? 

De Veenendaalse Sanne Heymann neemt je mee naar de voor Veenendaal rampzalige 17e eeuw. Ze vertelt over de 'grote 3' rampen in Veenendaal: De Verwoesting van de Kroaten, de rampzalige pestepidemie en een verschrikkelijke brand.  Sanne Heymann vertelde dit verhaal op 1 november 2022 tijdens 'Broodje Geschiedenis', een lezing door gemeentearchief Veenendaal. 

In de 20ste eeuw groeide Veenendaal van 5000 naar 60.000 inwoners. Er moesten dus veel woningen gebouwd worden, maar dat bracht de nodige uitdagingen met zich mee. Te weinig grond, te weinig geld, te weinig toegewezen woningen vanuit de overheid. Hoe kreeg Veenendaal het voor elkaar om toch te groeien? Bronnen: Archieven gemeente Veenendaal 1942-1990 Lokale krant De Vallei 1950-1965 S.J. van Embden door Joosje van Geest (1996)

Sinds 1919 hebben we het algemeen kiesrecht: iedereen van 18 jaar en ouder mag stemmen. Maar dat bracht nog wel wat problemen met zich mee… In deze podcast hoor je meer over verkiezingen in de 20ste eeuw. Bronnen Archieven gemeente Veenendaal 1795-1811 Archieven gemeente Veenendaal 1811-1941 Archieven gemeente Veenendaal 1942-1990 Archieven gemeente Veenendaal 1991-1999 Archief Veenraadschap der Geldersche en Stichtse Veenen Bruggeman, C.W.C.A. en D.A. Vuik, “Politiek-bestuurlijke verhoudingen sinds 1945” in Geschiedenis van Veenendaal 2 (Veenendaal, 2005), pp. 175-190 Santen, M. van, “Burgerij in beweging. Opkomst van politieke partijen in Veenendaal, 1880-1940”, in Geschiedenis van Veenendaal (Veenendaal, 2000), pp. 107-123 Veenhof, G., “Politiek-bestuurlijke ontwikkelingen na 1945”, in Geschiedenis van Veenendaal (Veenendaal, 2000), pp. 119-123 Ontstaan en ontwikkeling van het kiesrecht in Nederland | Mens en Samenleving: Politiek (infonu.nl) Honderd jaar ‘Algemeen kiesrecht voor mannen’ | Historiek Algemeen kiesrecht - Wikipedia Stemcomputer - Wikipedia Gemeenteraad | Gemeente Veenendaal

Binnenkort mogen we weer naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Maar vroeger was stemmen niet voor iedereen weggelegd. En hoe ging dat eigenlijk in Veenendaal? Bronnen Archieven gemeente Veenendaal 1795-1811 Archieven gemeente Veenendaal 1811-1941 Archieven gemeente Veenendaal 1942-1990 Archieven gemeente Veenendaal 1991-1999 Archief Veenraadschap der Geldersche en Stichtse Veenen Bruggeman, C.W.C.A. en D.A. Vuik, “Politiek-bestuurlijke verhoudingen sinds 1945” in Geschiedenis van Veenendaal 2 (Veenendaal, 2005), pp. 175-190 Santen, M. van, “Burgerij in beweging. Opkomst van politieke partijen in Veenendaal, 1880-1940”, in Geschiedenis van Veenendaal (Veenendaal, 2000), pp. 107-123 Veenhof, G., “Politiek-bestuurlijke ontwikkelingen na 1945”, in Geschiedenis van Veenendaal (Veenendaal, 2000), pp. 119-123 Ontstaan en ontwikkeling van het kiesrecht in Nederland | Mens en Samenleving: Politiek (infonu.nl) Honderd jaar ‘Algemeen kiesrecht voor mannen’ | Historiek Algemeen kiesrecht - Wikipedia Stemcomputer - Wikipedia Gemeenteraad | Gemeente Veenendaal

Op 30 mei 2021 bestond de Veenendaallijn 40 jaar. Deze spoorlijn heeft echter een veel langere geschiedenis. Bronnen: Archieven gemeente Veenendaal 1811-1941 Archieven gemeente Veenendaal 1942-1990 Documentatiecollectie Tweede Wereldoorlog Veenendaal Amersfoort-Kesteren. ’n Veelbesproken spoorlijn door G.A. Russer (Maarssen 1981) Veenendaal in de Tweede Wereldoorlog door Jan Hoedeman (Barneveld 1985)

In 1949 vierde Veenendaal een week lang feest omdat het dorp 400 jaar bestond. Dat ze er een paar jaar naast zaten kon de feestvreugde niet verstoren… Bronnen: Archieven gemeente Veenendaal 1942-1990 Archieven gemeente Veenendaal 1991-1999 Collectie Verwiel 400 jaar Veenendaal Dr. J.G. Thoomes, 400 jaar Veenendaal (1949) Krantenartikelen uit De Vallei, 1949 en 1973 Krantenartikelen uit Utrechtsch Nieuwsblad, 1949

In 1928 vonden twee grondwerkers iets bijzonders op een bouwterrein in de Hoofdstraat. Ze rekenden zich al rijk, maar van wie was de vondst eigenlijk? En waar kwam het vandaan? Bronnen: Diverse krantenartikelen uit o.a. Utrechtsch Nieuwsbladen de Amerongsche Courant uit 1928 3n 1929 ‘De schat van Tak’ door M. Brink in Rijnpost Weekend23 december 1988 ‘Het mysterie van de schat van Tak’ door J. Slok in Oud Veenendaal, juni 2002 N. Hiensch, Tijdreis (Veenendaal 2000)

Een van de meest kleurrijke figuren in de Veense geschiedenis was gemeentesecretaris De Klerck. Hij werkte 30 jaar bij de gemeente en lag regelmatig in de clinch met de burgemeester en anderen. Uiteindelijk moesten beiden in 1925 het veld ruimen… In 'Hapklare Historie' vertellen we je over een stukje geschiedenis van Veenendaal. Wil je meer ontdekken over de geschiedenis van Veenendaal ga naar gemeentearchief.veenendaal.nl. Bronnen: Archieven gemeente Veenendaal 1811-1941 Tijdschrift Oud Veenendaal, maart en juni 2008

De ellende van de Eerste Wereldoorlog had ook gevolgen in Veenendaal, hoewel Nederland eigenlijk neutraal was. Het dorp kreeg te maken met vluchtelingen, voedselschaarste en ziekte. In 'Hapklare Historie' vertellen we je over een stukje geschiedenis van Veenendaal. Wil je meer ontdekken over de geschiedenis van Veenendaal ga naar gemeentearchief.veenendaal.nl. Bronnen: Archieven Gemeente Veenendaal 1811-1941 ‘Belgische vluchtelingen’ door M.J. Helder in Oud Veenendaal 2012 nr 3 ‘Veenendaal tijdens de Grote Oorlog’ door M.J. Helder in Oud Veenendaal 2014 nr 3 Diverse krantenartikelen uit de Veenendaalse Krant en de Rijnpost, sept/okt 2014