Advertise on podcast: Podcast Oud-Utrecht

Deze aflevering slaat een brug tussen het themanummer (Volks)gezondheid van Tijdschrift Oud-Utrecht, de tentoonstelling 'Zorg achter de voordeur' in het Volksbuurtmuseum en de Maand van de Geschiedenis 2026, die als thema 'Lichaam & Geest' heeft. Promovenda Chris Vlam van de onderzoeksgroep Economische en Sociale Geschiedenis, Universiteit Utrecht, vertelt over het ontstaan van kruisverenigingen. Begin 20e eeuw kreeg bijna elke Utrechtse gemeente een eigen Groene of Wit-Gele Kruisvereniging. Ze zorgden voor gezondheidsvoorlichting, wijkverpleging, kraamverzorging en consultatiebureaus.

In gesprek met Dominique Vermeulen, mede-auteur van een nieuw boek over de Van Lunterens, kwekers en architecten naast de Domtoren, 1803-1910. Het boek 'Een eeuw parken en architectuur' belicht deze ten onrechte vergeten Hendrik, Samuel en Izaak van Lunteren en hun belangrijkste werken als architecten en landschapsontwerpers. De podcast is opgenomen aan de Donkere Gaard in het oude woonhuis Van Lunteren en in Flora's Hof, hun kwekerij. Dominique Vermeulen is zelf restauratie-architect en bouwhistoricus. Daarnaast maakt hij aquareltekeningen van gebouwen en stadsgezichten, met veel aandacht voor detail. Het boek verschijnt 2 juni 2026 bij Walburg Pers.

Nog t/m 1 maart 2026 is in Slot Zuylen de tentoonstelling Personeelsgeheimen te zien. Conservator Bjorn Storm deed al voor zijn masterscriptie onderzoek naar personeel bij de adel en won daarmee de Virtus Scriptieprijs. Wat betekende het om in dienst te zijn van een adellijke familie? Welke rollen speelden dienstmeisjes, koetsiers en huisknechten achter de schermen van het statige leven op kastelen en buitenplaatsen? Vanuit het torenkamertje waar het huispersoneel koffiepauze hield en vanaf de zolder waar de dienstbodes sliepen, vertelt Bjorn over zijn onderzoek.

Vanuit TivoliVredenburg een gesprek met Lutgard Mutsaers, cultuurhistorica van muziek, theater en dans. Zij heeft letterlijk en figuurlijk Utrechtse pophistorie geschreven: eerst op het podium (en in de Top 40) als basgitarist van The Broads, later met haar vele boeken en artikelen over de geschiedenis van de populaire muziek. In het Jaarboek Oud-Utrecht 2025 schreef ze over Urban Dance Squad, de Utrechtse 'wereldband'. En in het komende nummer van Tijdschrift Oud-Utrecht verschijnt haar artikel 'Louis Armstrong verovert Utrecht in 1933'.

Kunsthistoricus Michiel Plomp schreef het boek 'Utrechtse tuinen, speelhuisjes en lusthoven. De groene geschiedenis van de Domstad 1122-1800'. Achter kloostermuren, tussen kanunnikenhuizen en langs de grachten lag eeuwenlang een verrassend groen Utrecht. De podcast begint met uitzicht op de achtertuin van Michiel aan de Nieuwegracht en eindigt bij het plantentheater in Flora's Hof naast de Domtoren, waar drie generaties Van Lunteren bijzondere planten kweekten maar ook tuinen en huizen ontwierpen. (foto André Russcher)

Vanuit Landhuis Oud Amelisweerd een gesprek met beeldend kunstenaar Janneke Kornet. Zij laat zich voor haar locatiegebonden kunst inspireren door de geschiedenis. Haar project 'Moes langs de Kromme Rijn' gaat over de land- en tuinbouwcultuur van de 17e en 18e eeuw en de bereiding van plantaardig voedsel. De podcast komt vanuit de keuken van landhuis Oud Amelisweerd, waar haar werk te zien is en waar ze ook proeverijen houdt met ingrediënten uit de moestuin van het landgoed. (Foto: Vince van der Heijden)

Neerlandicus en kunstverzamelaar Lex van de Haterd, kenner van het culturele tijdschrift De Gemeenschap dat in 1925 voor het eerst in Utrecht verscheen. Aan dit blad van 'jonge katholieken' waren bekende schrijvers en kunstenaars verbonden, zoals Jan Engelman en Charles Eyck, maar ook niet-katholieken als de architecten Sybold van Ravesteyn en Gerrit Rietveld. Onlangs is het dubbeldikke themanummer van Tijdschrift Oud-Utrecht verschenen over De Gemeenschap als sluitstuk van allerlei activiteiten in het herdenkingsjaar.

Vanuit de Buurkerk: gesprek met Dieuwke van der Poel, universitair hoofddocent Nederlandse literatuur voor 1500 aan de Universiteit Utrecht. Zij is gespecialiseerd in het laatmiddeleeuwse lied en schrijvende vrouwen. Ze deed onderzoek naar het werk van de Utrechtse Suster Bertken (Berta Jacobsdochter), die van 1457 tot 1514 kluizenares was in de Buurkerk. Samen met zangeres Margot Kalse reconstrueerde Dieuwke de melodie van de liederen van Suster Bertken, waarover ze onlangs mocht vertellen op BBC Radio 3: https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m0028lcw

Vanuit het oude PEGUS-kantoor aan de Keulsekade (onderdeel van Campus Werkspoor) een gesprek met Bert Poortman, kenner van industrieel erfgoed. In het Jaarboek Oud-Utrecht schreef hij over de geschiedenis van de elektriciteitsvoorziening in Utrecht. Vandaar ook de locatie van de podcast-opname: het hoofdkantoor uit 1953 van het Provinciaal en Gemeentelijk Utrechts Stroomleverinsgbedrijf (PEGUS). Ook vertelt Bert over de parallellen met de huidige energietransitie en over zijn betrokkenheid bij de Utrechtse Stichting voor het Industrieel Erfgoed (USINE).

Conservator Katrien Timmers van Kasteel de Haar vertelt over de speciale rondleiding 'In dienst van de adel' over het personeel en hun (slaap)vertrekken. Ook aan bod komt de expositie 'In de ban van de middeleeuwen' bij Museum Catharijneconvent, waar kunststukken uit het kasteel te zien zijn. Etienne baron van Zuylen van Nijevelt verzamelde die samen met zijn echtgenote Hélène de Rothschild op instigatie van architect Pierre Cuypers.

Mede vanwege Open Monumentendag (14 september, thema: verbindingen) komt deze aflevering uit het Maliebaanstation, nu Spoorwegmuseum. Dit station aan de Oosterspoorweg bestaat 150 jaar. Arjan den Boer spreekt met kunsthistoricus Victor Lansink, vakspecialist historisch beeldmateriaal bij Het Utrechts Archief. Daarnaast publiceert hij veel over spoorweggeschiedenis, zoals de 'Atlas van de Verdwenen Spoorlijnen' (2016) en dit jaar het boek over de Oosterspoorweg. Hij vertelt hoe de 'zijtak' van deze spoorlijn naar Utrecht Maliebaan tot stand kwam, maar ook over zijn grote fascinatie voor 'Railtrash'.

Oprichter Wim van Scharenburg vertelt over het ontstaan van het Museum van Zuilen. De toenmalige gemeente Zuilen ging in 1954 op in Utrecht. Vanwege de fabrieken Werkspoor en Demka werd er veel gebouwd. De huidige tentoonstelling Etalage naar het Verleden gaat over de vele winkels die Zuilen had. In het najaar volgt een expositie over woningbouw: Bouwen voor de buurt.

In de korte serie over vernieuwde Utrechtse musea, groot en klein: directeur Lysette Jansen van het Volksbuurtmuseum in Wijk C. Zij vertelt over het ontstaan van het museum vanuit de wijkbewoners zelf. Ook leidt ze ons rond door de nieuwe, frisse opstelling die toch nog veel vertrouwde elementen bevat.

Bart Rutten, artistiek directeur van het Centraal Museum, leidt ons rond door de nieuwe vaste opstelling Collectie Centraal. Ook vertelt hij hoe kunst en stadsgeschiedenis gecombineerd zijn. Er is veel aandacht voor diversiteit — in de breedste zin van het woord.

Ter gelegenheid van 100 jaar historische vereniging Oud-Utrecht gaat het Jaarboek 2023 over 'historische cultuur': de veranderende omgang met het verleden. Fred Vogelzang, historicus en redactielid van het Jaarboek, vertelt over de beeldvorming rond Utrechtse kastelen en buitenplaatsen. Zo kreeg Slot Zuylen, waar de podcast is opgenomen, pas rond 1970 aandacht voor Belle van Zuylen als 'feministe'. Aan bod komen ook films, roleplaying en zelfs tatoeages.