Advertise on podcast: Pogawędnik Filozoficzny

9 lutego zapraszamy na pogawędkę z Adamem Kowalkowskim, który oprócz tego, że jest doktorantem historii w Akademii Artium Humaniorum (Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych, Teologicznych i Artystycznych UMK), pracuje także w Muzeum Okręgowym w Toruniu – Muzeum Twierdzy Toruń. Jest więc najlepszą osobą do tego, by opowiedzieć nam o fortyfikacjach naszego miasta, o których nie tylko turyści, ale i mieszkańcy mają niekiedy nikłe pojęcie. Pogadamy o barbakanach, bunkrach, bastydach i wielu innych ciekawych rzeczach (nie tylko zaczynających się na literę ‘b’). Grafikę ilustracyjną zapożyczyliśmy z oficjalnego profilu FB Muzeum. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Gawędzimy z Dr. Jackiem Kołtanem, filozofem i politologiem, od 2008 roku związanym z Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku. Głównym tematem jest najnowsza monografia naszego Gościa pt. „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”, ECS , Gdańsk 2025. To pierwsze wyczerpujące studium poświęcone idei solidarności, prezentujące jej historię w ciągu ostatnich 250 lat. Nasz rozmówca chce nas przekonać, że solidarność pozostaje pojęciem mglistym, ale stanowi istotny element projektu nowoczesności. Dr. Kołtana mogliście już posłuchać w odcinku PF 106 O idei solidarności, który możecie znaleźć tutaj. Wtedy jeszcze omawiana monografia nie była jeszcze ukończona.   Rozmowa jest skrótem nagrania ze spotkania, które odbyło się w Bibliotece ECS 12 grudnia 2025. Dziękujemy ECS za wsparcie techniczne w rejestracji rozmowy. Do ilustracji wykorzystaliśmy parafrazę grafiki z okładki omawianej książki, zapożyczoną z plakatu Karla Marii Stadlera „Heraus mit dem Frauenwahlrecht” z roku 1914. Patronat medialny Pogawędnika: Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/  Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

W ostatnim odcinku Pogawędnika Filozoficznego w roku 2025 rozmawiamy o  pierwszych dniach pełnoskalowej wojny w Ukrainie  z docent Zofią Butko,  prodziekan Wydziału Filologicznego ds. współpracy z zagranicą Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Karazina.  Głównym tematem rozmowy jest studencki projekt "Dziennik czasów wojny" opisujący doświadczenia młodych ludzi po napaści Rosji na Ukrainę. Zastanawiamy się, jaką funkcję pełni ów projekt – dokumentacyjną, tożsamościową, czy może terapeutyczną. Rozmawiamy również o życiu na uniwersytecie, a także czego z  tych zapisków dowiadujemy się o ludzkiej naturze i czy można wybaczyć zło. Do ilustracji wykorzytaliśmy zdjęcie budynku Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Karazina (Харківський національний університет імені Василя Каразіна). Dodatkowy wątek muzyczny by TL18 from Pixabay. Patronat medialny Pogawędnika: Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/  Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na rozmowę o rodzimowierstwie. Naszym Gościem jest prof. Piotr Grochowski z Katedry Kulturoznawstwa Instytutu Nauk o Kulturze UMK, autor głośnej książki pt. „Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności”, Toruń 2025. Gawędzimy o wierze dawnych Słowian, kontrowersjach z związanych z jej rekonstrukcją. Próbujemy odpowiedzieć na pytanie czy istnieje rodzimowiercza teologia, dlaczego rodzimowierswto różni się od zwykłych rekonstrukcji historycznych, jaka rolę odgrywa fakt, że żyjemy w późnej nowoczesności i czy możemy mówić o modzie na słowiańszczyznę. Do ilustracji wykorzystano fotografię żercy podczas jednego z obrzędów, a w nagraniu – fragmenty rodzimowierczych pieśni obrzędowych, nagranych przez Autora podczas badań terenowych. Patronat medialny Pogawędnika: Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/  Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na pogawędkę o Hugonie Ballu – artyście, filozofie, publicyście, poecie, teologu, mistyku i współtwórcy dadaizmu.  Naszą Rozmówczynią jest dr Magdalena Krasińska z Wydziału Filozofii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, autorka książki Rewolucja smutku. Hugo Ball i dadaistyczna estetyka odkupienia, Bydgoszcz, 2025. Rozmawiamy o szwajcarskim kabarecie, artystycznym ruchu Dada,  traumie militaryzmu, przemowie pewnego biskupa, biografii Hermana Hessego oraz o tym, kto i o co pokłócił się z twórcą  teologii politycznej – Carlem Schmittem. Odcinek ilustrujemy fotografią Hugona Balla podczas występu w im Cabaret Voltaire w roku 1916 (Studio-Fotoaufnahme für Einladungspostkarte zu Hugo Balls Auftritt im Cabaret Voltaire 1916 za Wikipedią). Krótką rekonstrukcję tamtego występu z lat 60-tych można obejrzeć tutaj. Patronat medialny Pogawędnika: Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/  Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy do naszego etycznego laboratorium. Przed dekadą, gdy ukazała się książka Sześć cnót mniejszych, którą przygotowaliśmy z Piotrem Domerackim i Marcinem Jaranowskim (Instytut Filozofii UMK w Toruniu), obiecaliśmy sobie, że spróbujemy napisać część drugą, poświęconą mniejszym przywarom. Od dłuższego czasu borykamy się z tym pomysłem, który okazał się trudniejszy niż nam się na początku wydawało. Prace jednak postępują, dlatego już teraz możemy zaprosić do wysłuchania opowieści o jednej z części projektu. Mowa jest o fornalstwie, czyli swojskiej odmianie klasycznego snobizmu, opisywanego przez Williama Thackeraya w „Księdze snobów”. Zastanawiamy się, czy potrzeba w naszym języku nowego pojęcia, stworzonego sztucznie, ale wychodzącego naprzeciw przekonaniu, że niektóre terminy mogą być już zużyte i potrzebują nowego paliwa, by coś ciekawego mieć nam do powiedzenia i kształtować nasz postawy. Czym miałoby być fornalstwo moralne? Kim jest fornal? Dlaczego odwołanie się kategorii powożenia furmanką czy powozem z dawnej kultury wiejskiej miałoby nam w XXI wieku w czymkolwiek pomóc? Jak można się fornalstwa charakteru nabawić? Jak można się na nie uodpornić? I co z tym wspólnego mają taksówkarze, szatniarze, nocni portierzy i ciecie? Odcinek ilustrujemy naszym (i AI) naiwnym wyobrażeniem fornala z opowiadań Marii Dąbrowskiej. Bo obecne  w tamtej literaturze postaci także przydadzą się naszej opowieści.   W nagraniu wykorzystaliśmy fragmenty ścieżek dźwiękowych filmów:  „Ziemia obiecana”, reż. A. Wajda (1974) „Alternatywy 4”, reż. S. Bareja (1986-87) „Ogniem i mieczem”, reż. J. Kawalerowicza (1999)   Wzmiankowany odcinek „O sztuce płaszczenia się | PF 111” odnajdziecie tutaj, płytę Łony, Andrzeja Koniecznego i Kacpra Krupy pt. „Taxi” (2023) – tutaj, film dokumentalny K. Kieślowskiego „Z punktu widzenia nocnego portiera” – tutaj. Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:  Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.   Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

 W odcinkach O genius loci, czyli wycieczce do Chełmna | PF 97 oraz O mieście, które zadaje pytania | PF 104 próbowaliśmy zmierzyć się z ideą miasta na przykładzie Chełmna i Wałbrzycha.  Teraz chcieliśmy wysłuchamy kogoś, kto bada idęę miasta od strony tzw. marki. Naszym Gościem jest dr Michał Grala z Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego, badacz i specjalista od komunikacji wizerunkowej i budowania marki. Rozmawiamy o wyobrażeniach, skojarzeniach i stereotypach związanych z miastem oraz wyzwaniach i zagrożeniach związanych ze snuciem opowieści o nim, nie tylko samych mieszczuchów, ale włodarzy, urbanistów, deweloperów czy mieszkańców. Rozmowę ilustrujemy nawiązaniem do słynnej kampanii promocyjnej „I love NY” oraz logo zaprojektowanym przez Michaela Grasera, kierując się pomysłem  naszego Rozmówcy. Patronat medialny Pogawędnika: Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Rozmawiamy z red. Agnieszką Lichnerowicz, związaną z Radiem TOK FM, w którym  prowadzi m.in. programy „Światopodgląd” i „Wieczorem”. Specjalizuje się w tematyce międzynarodowej oraz w zagadnieniach transformacji społecznych, polityki historycznej i ideologii gospodarczych. Nasza Gościni jest autorką książki pt.  Idzie wojna? Spodziewaj się najlepszego, przygotuj na najgorsze, która jest zbiorem rozmów z osobami zaznajomionymi z wojną: od wojskowych, przez medyków pola walki, specjalistów od bezpieczeństwa i obrony cywilnej, aż po parę …filozofów. Rozmowa jes retransmisją spotkania, które odbyło się 13 września 2025 w ramach Gdańskich Targów Książki, odbywających się w Europejskim Centrum Solidarności.  Dla kontekstu przypominamy dwa starsze odcinki, w których (bezskutecznie) próbowaliśmy sobie poradzić z wybuchem pełnoskalowej wojny w Ukrainie w lutym 2022 oraz rozmawialiśmy z dr. Konradem Rejmanem, który w tamtych dniach opublikował książkę o wojnie i pokoju: O wojnie i jak niewiele umiemy o niej powiedzieć | PF 67 O etyce radykalnej jako emancypacji wobec wojny i pokoju | PF 70 Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na trzeci i ostatni odcinek z cyklu pogawędek na tematy Olimpiady Filozoficznej 2025. Tym razem gościmy dr. hab. Marka Nowaka z Zakładu Filozofii Religii Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, opiekuna naukowego tematu nr 11:  "Księgi święte i ich interpretacja. Czy można interpretować księgi święte? Jakie są stosowane metody? A może wszelka interpretacja jest zabroniona? A może każda lektura i tak jest już interpretacją?" Do ilustracji wykorzystaliśmy obraz Georgesa de la Toura „Święty Hieronim czytający”. Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na kolejną dyskusję o XXXVIII Olimpiadzie Filozoficznej 2025.  Tym razem rozmawiamy o temacie nr 8:  Czy zgadzasz się z myślą Elzenberga, że: „śmierć w żaden sposób sama przez się nie jest nieszczęściem, tak samo jak życie samo w sobie nie ma żadnej wartości” Opiekun naukowy: dr hab. Kinga Kaśkiewicz, prof. UMK. W dyskusji udział biorą: Piotr Domeracki, Marcin Leźnicki, Dawid Wincław i Marcin T. Zdrenka. Wspomniany w rozmowie odcinek znajdziecie tutaj: PF 150 - O Instytucie Dobrej Śmierci. Do ilustracji zapowiedzi wykorzystaliśmy zmodyfikowaną grafikę Williama Blake’a pt. Death’s door . Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy do krótkiego rozwinięcia tematu XXXVIII Olimpiady Filozoficznej. Chcemy naszą pogawędką pomóc Uczestniczkom i Uczestnikom tej edycji  przygotować się do pierwszego etapu konkursu. Tematu nie wyczerpujemy – ledwie sygnalizujemy niektóre jego elementy. Omawiamy temat nr 10: Niezależnie od postępu technicznego i nowych wyzwań związanych z tzw. sztuczną inteligencją, w mocy pozostaje klasyczne pytanie o człowieczeństwo. Czym jest człowieczeństwo dzisiaj? W dyskusji udział biorą: Piotr Domeracki, Marcin Leźnicki, Dawid Wincław i Marcin T. Zdrenka. W rozmowie wspominamy pogawędkę pt. "„O osobie bez osoby, czyli myśli impersonalnej” | PF 123. Do ilustracji wykorzystaliśmy zmodyfikowaną nową wizję "Człowieka witruwiańskiego" Leonarda da Vinci, zaproponowaną przez AI – Sora. Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na pogawędkę o pewnym irlandzkim filozoficznym skandaliście.  Znany jest tylko jeden portret Johna Tolanda (1670-1722), uważanego dziś za najwybitniejszego irlandzkiego filozofa. Urodzony i wychowany na irlandzkim półwyspie Inishowen, podróżował po jedenastu stolicach Europy. Władał dziesięcioma językami, a mimo to nieustannie fascynował się swoim ojczystym językiem gaelickiem, którego starożytną mądrość zgłębiał w licznych traktatach. Zaprzysięgły wróg religijnej ortodoksji, a jednocześnie obsesyjnie zainteresowany intelektualnymi źródłami religii. Autor "Chrześcijaństwa bez tajemnic", a jednak rzadko który chrześcijanin był bardziej tajemniczy.  Oto Toland – uczeń Locke’a, korespondent Leibniza, przenikliwy erudyta o niebywale rozległych zainteresowaniach, awanturnik w filozoficznym gaju. Muzyka i dodatkowe dźwięki za: u_v0z5tonc8a, fragment koncertu A. Vivaldiego A-moll RV 52 (za: Gregor Quendel) z serwisu Pixabay. Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/ Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na wycieczkę do Olenderskiego Parku Etnograficznego w Wielkiej Nieszawce koło Torunia. Kim byli Olendrzy? Dlaczego i kiedy przybyli do Polski? Czego tu szukali i co po sobie zostawili? Jak układały się ich relacje z okoliczną ludnością? Kiedy i dlaczego zniknęli z naszego kraju? Na te wszystkie pytania próbujemy odpowiedzieć z naszą Przewodniczką – Joanną Sójką, historyczką sztuki i muzealniczką z Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prufferowej w Toruniu. Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na opowieść o ogólnopolskiej konferencji naukowej, zorganizowanej przez  Studenckie Filozoficzne Koło Naukowe UMK, Instytut Filozofii UMK, Instytut Socjologii UMK oraz Szkołę Doktorską UKEN w Krakowie, pt. „Przeploty polifonii perspektyw II”. Gościmy Marię Urbaniak, Rafała Węża oraz Jeremiego F. Rybickiego. Głos dadzą także Julia Piszcz oraz inne osoby studiujące w naszym Instytucie i goszczące na Konferencji. Korzystamy z okazji by skierować tutaj serdeczne podziękowania p. Renacie Godlewskiej, która, jako fachowa siła Sekretariatu Instytutu Filozofii UMK pomogła przeprowadzić organizację Konferencji przez wszystkie trudności i rafy. Patronat medialny Pogawędnika:  Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"  https://filozofuj.eu/    Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Przemysławowi Głuchowskiemu, Łukaszowi Jarczewskiemu, Witoldowi Klimczakowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Alicji Markowskiej, Maciejowi Michałowskiemu, Paulinie Matysiak, Klaudii Noworzyń, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy do wysłuchania opowieści Absolwentek i Absolwentów filozofii z rocznika 2000, a więc osób mających ćwierćwiekowy dystans do czasów studenckich. Co dziś robią? Kim są? Co im filozofia dała? Czego ich nauczyła? A może czegoś pozbawiła? Dlaczego także dziś warto ją studiować? I dlaczego warto to robić w Instytucie Filozofii UMK Toruniu? Naszymi Rozmówczyniami i Rozmówcami są: Tomasz Klejna, Anna Dukowska, Joanna Książek, Beata Jasudowicz, Piotr Zegarski i Magda Sośnicka. Patronat medialny Pogawędnika: Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/  Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom: Andrzejowi Dziedzicowi, Przemysławowi Głuchowskiemu, Łukaszowi Jarczewskiemu, Witoldowi Klimczakowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Alicji Markowskiej, Maciejowi Michałowskiemu, Paulinie Matysiak, Klaudii Noworzyń, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych. Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite: https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny