Advertise on podcast: Ondertussen in de kosmos

Alweer een uitbraak, met duizenden doden. Precies vijftig jaar geleden nadat het ebolavirus voor het eerst werd ontdekt, is dat de trieste stand van zaken in Oeganda en Democratische Republiek Congo. Inmiddels dringt de vraag zich op: waartoe is dit virus nog meer in staat? Muteren tot iets wat vliegt misschien? Met wetenschapsjournalist Maarten Keulemans, die onder meer sprak met één van de ontdekkers van het ebolavirus. Presentatie: Tonie MuddeRedactie en video: Josefien OvereemEindredactie: Julia van Alem en Corinne van DuinBekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het heelal moet er vol mee zitten, anders vallen de bewegingen van de sterrenstelsels niet te verklaren. Al decennialang zoeken wetenschappers naar zogeheten donkere materie; alom aanwezig spul dat je niet kunt zien, maar dat een enorme aantrekkingskracht uitoefent. Bij een experiment onder een berg denken wetenschappers nu voor het eerst een glimp van die donkere materie te hebben gezien. Met: George van Hal. Presentatie: Tonie MuddeRedactie en video: Josefien OvereemEindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin Bekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ze zijn veroordeeld voor de meest verschrikkelijke delicten, zoals moord en verkrachting. En ze mogen pas weer terug de samenleving in als ze geen gevaar meer vormen. Maar hoe behandel je een tbs'er? Welke therapie werkt? Wetenschappers beginnen de eerste antwoorden te vinden op die cruciale vragen. Redacteur psychologie&brein Kaya Bouma sprak met wetenschappers en bezocht een tbs-kliniek, waar ze getuige was van een verrassende therapievorm. Presentatie: Tonie MuddeRedactie: Josefien OvereemVideo: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem en Corinne van DuinBekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het gaat de laatste tijd wel érg hard met kunstmatige intelligentie. Onderzoekers laten groepen van duizenden zogeheten 'AI agenten' samenwerken, bijvoorbeeld om potentiële nieuwe medicijnen te ontdekken of om razendsnel wiskundevraagstukken op te lossen waar de knapste koppen zich al decennia op stuk beten. Tegelijkertijd zijn er risico's: zo braken ai agenten recent uit hun testomgeving en gingen het internet op om daar een website te hacken. Sommige experts vrezen dat kwaadwillenden met ai-agenten ook makkelijk krachtige wapens kunnen ontwikkelen. Tech&ai-redacteuren Laurens Verhagen en Frank Rensen praten je bij over de nieuwste ontwikkelingen, Maarten Keulemans bespreekt het risico dat ai agenten een dodelijk virus ontwikkelen. Presentatie: Tonie MuddeRedactie: Josefien OvereemVideo: Lisette SpiegelerEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een aflevering met een persoonlijke aanleiding van presentator Tonie Mudde deze keer. Als iemand in Nederland een hartaanval krijgt, komen na het bellen van 112 vaak razendsnel uit alle hoeken mensen aanrennen om te helpen. Regelmatig zijn dit doodgewone buurtbewoners zonder medische opleiding, die alleen een reanimatiecursus hebben gevolgd. Ze zijn aangesloten bij HartslagNu, een app die alarm slaat als iemand in je buurt gereanimeerd moet worden. Tonie sloot zich ook aan en werd tot zijn verbazing in korte tijd al meerdere keren opgeroepen. Wie heeft dit ooit bedacht, vroeg hij zich af? Hoe goed werkt het? Wat maken de burgerhulpverleners allemaal mee? Presentatie: Anna van den BreemerRedactie: Pleuntje Valkhoff Montage: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tegenpolen die elkaar aantrekken? Die vonk bij de eerste ontmoeting? Een groeiende stapel onderzoek toont een ander beeld over romantische liefde. Anna van den Breemer vertelt over de nieuwste wetenschappelijke inzichten over hoe aantrekkingskracht werkt. Presentatie: Tonie MuddeRedactie: Josefien Overeem en Pleuntje ValkhoffMontage: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin  Bekijk deze podcast ook op ons YouTube-kanaalKom naar een van onze theatershows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ooit een muis horen lachen?  Wetenschappers ontdekten de afgelopen jaren dat ook muizen, ratten, honden en apen hun eigen vorm van lachen hebben. In deze speciale aflevering van Ondertussen in de Kosmos duikt Maarten Keulemans in de fascinerende evolutie van de lach. Van giechelende muizen tot schaterende bonobo's: nieuw onderzoek laat zien dat ook de menselijke lach veel ouder is dan taal. Presentatie: Maarten Keulemans en Tonie MuddeMontage: Pleuntje Valkhoff en Josefien OvereemEindredactie: Corinne van Duin  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De eeuwige jeugd, is het dan toch mogelijk? Bij experimenten slagen wetenschappers er al in om dieren spectaculair ouder te laten worden. Ondertussen investeren techmiljardairs miljoenen in de ontwikkeling van anti-verouderingsmiddelen, in de hoop zo zelfs de dood te kunnen afkopen. Met Maarten Keulemans en George van Hal. Natuurredacteur Jean-Pierre Geelen vertelt over dieren die extreem kort of lang leven. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Rinkie BartelsRedactie en productie: Pleuntje Valkhoff en Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinMuziek: Rinkie Bartels   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Miljoenen Nederlanders dragen inmiddels een wearable, zoals een smartwatch, die allerlei gezondheidseigenschappen meet. De fabrikanten claimen daarmee inzicht te kunnen geven in hoe goed je slaapt, hoeveel stress je hebt en of je wel genoeg beweegt. Hoe zinnig of onzinnig zijn dit soort hoogstpersoonlijke gezondheidsmetingen? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen liet zichzelf doormeten en sprak met wetenschappers. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Corinne van Duin  Kom naar onze theatershow! We gaan vanaf september naar Utrecht, Rotterdam, Wageningen en Haarlem. Kaarten: volkskrant.nl/live See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al zolang er mensen op aarde lopen kijken ze bij onweer gefascineerd naar boven. Dat zoveel geweld uit de hemel kan komen, hóé dan? Nieuwe technieken - waarbij Nederlandse wetenschappers onder meer onweer maken in hun laboratorium - onthullen hoe een bliksemschicht precies ontstaat. Wetenschapsjournalist George van Hal geeft ook antwoord op andere prangende bliksemvragen zoals 'hoe groot is de kans dat je geraakt wordt door de bliksem?', 'wat moet je doen als het onweer toeslaat en je loopt ergens in een open veld?' en 'wat is het verhaal van de wereldrecordhouder meeste-keren-door-de-bliksem-geraakt'? Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Corinne van Duin **Kom je ook naar onze theatershow? Vanaf september staan we in diverse steden. Info en kaarten: volkskrant.nl/live  See omnystudio.com/listener for privacy information.

In IJsland wordt de aarde opnieuw wakker. Bij het vissersdorp Grindavík dwongen aardbevingen en lava honderden bewoners hun huizen te verlaten. Wat begon als een spectaculaire toeristische vulkaanuitbarsting, groeide uit tot een crisis die volgens wetenschappers nog eeuwen kan aanhouden. Onder het schiereiland Reykjanes liggen meerdere vulkaansystemen dicht bij elkaar. Onderzoekers vrezen dat uitbarstingen elkaar kunnen aansteken, vlak bij Reykjavik, de luchthaven en belangrijke energiecentrales. Toch blijven veel inwoners terugkeren. Want op IJsland, zeggen ze zelf, woon je nu eenmaal op lava.  Presentatie: Maarten KeulemansMontage en sounddesign: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinBeeld: Julius Schrank See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op een winderige hoogvlakte in IJsland staat een machine die de planeet moet helpen afkoelen. Dag en nacht zuigt de installatie CO₂ uit de lucht, in de hoop de opwarming van de aarde een beetje af te remmen. Voor de ene is het een veelbelovende technologische doorbraak, voor de andere een gevaarlijke afleidingsmanoeuvre die echte klimaatmaatregelen uitstelt. Toch duiken zulke installaties op steeds meer plekken op. Verslaggever Maarten Keulemans reisde af naar IJsland om het met eigen ogen te zien, en maakte er een prikkelende en sfeervolle audioreportage. Presentatie: Maarten KeulemansMontage en sounddesign: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinBeeld: Julius Schrank See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alwéér je sleutels of je mobieltje kwijt? Het zoeken naar kwijtgeraakte spullen behoort tot een van de meer frustrerende activiteiten in een mensenleven. Soms kijken we zelfs straal langs objecten die we zoeken. ('Je oortjes? Die liggen op de plank voor je neus, schat.') We bespreken fascinerende wetenschappelijke inzichten over spullen kwijtraken én vinden. Met het verlossende antwoord op de vraag of vrouwen simpelweg beter zijn in het vinden van spullen dan mannen. Zou het? Met: Heleen van Lier. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Julia van Alem  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De temperatuur op aarde loopt al op door klimaatopwarming, maar daar komt dit jaar nog iets bovenop: weerfenomeen El Niño. Wetenschappers signaleren dat er zelfs een 'Super El Nino' in aantocht is. Maar wat is dat nou eigenlijk, die El Niño? En wat waren de gevolgen van eerdere El Niño's? Maarten Keulemans sprak met wetenschappers en dook oude krantenarchieven in waar hij stuitte op wonderlijke El Niño-ervaringen van onze voorouders. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is overal om ons heen en toch zo slecht begrepen: de tijd. Vanaf het podium van het festival Best Kept Secret beantwoorden we intrigerende vragen over de tijd. Zoals: tikt de klok overal in het heelal even snel? Is tijdreizen mogelijk? Waarom lijkt de tijd gevoelsmatig sneller te gaan naarmate je ouder wordt? Met Anna van den Breemer en George van Hal.Bekijk deze aflevering ook met video. Presentatie: Tonie MuddeVideo en montage: Lisette SpiegelerEindredactie: Julia van Alem, Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.