Advertise on podcast: Ondertussen in de kosmos

Eén op de vijf Nederlanders krijgt in het leven dementie. Steeds meer raken onderzoekers ervan doordrongen: de ziekte van alzheimer is niet simpelweg op te lossen door het brein met schoonmaakmedicijnen te ontdoen van ziekmakende eiwitplaques. Maar hoe dan wel? De beste nieuwe ideeën van wetenschappers, plus een antwoord op de vraag: wat kun je zélf doen om het risico op dementie een stuk kleiner te maken? Met Ellen de Visser en Maarten Keulemans. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan het vandaag hebben over iets spannends, iets mysterieus. In de bestseller 'Het Ultieme Geheim' beweert schrijver Dan Brown dat er wetenschappelijke aanwijzingen zijn dat het bewustzijn door kan gaan na de dood, en ook dat er zoiets bestaat als een 'non-lokaal bewustzijn'. Oftewel: een soort collectief bewustzijn dat bestaat buiten je eigen hersenen. Zou het echt? We duiken de oudheid in en de moderne hersenwetenschap, en vertellen je het verhaal van een astronaut met een bijzondere spirituele ervaring. Met: Wilma de Rek.  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

Straaljagers, tanks, bommen. Gewapende conflicten hebben niet alleen impact op mensen, maar ook op het klimaat en de natuur. Zo verbrandt één gevechtsvliegtuig in één uur al 5.600 liter brandstof. Dus wat doen de grootschalige oorlogen in onder meer Oekraïne en in de golfregio met de opwarming van de aarde? En wat is toch die zwarte regen die nu valt in Iran? Met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans en natuurredacteur Jean-Pierre Geelen.  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.

Best gek toch, een haas die eieren rondbrengt? Toch is er een intrigerende verklaring voor hoe de paashaas een symbool werd van het paasfeest. We duiken deze week met hulp van antropologen, historici en zelfs een sterrenkundige in de wereld van Pasen. Want was is precies de historische basis voor het wederopstandingsverhaal van Jezus? Waarom valt Pasen niet elk jaar op dezelfde dag? En nu we toch bezig zijn, sinds wanneer gaan Nederlanders met Pasen eigenlijk massaal naar de meubelboulevard? Wetenschapsredacteur Maarten Keulemans legt het uit. Plus natuurlijk weer een antwoord op een altijd-al-willen-weten-vraag van de luisteraar, namelijk: 'Waarom krijg ik zo vaak een statische schok bij het aanraken van dingen?'  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zitten met z'n allen aan het infuus van Amerikaanse Big Tech bedrijven. Dat voelt steeds ongemakkelijker, omdat die bedrijven onze aandacht vasthouden met dubieuze algoritmes. Sinds Trump aan de macht is, wordt die technologie nadrukkelijker ingezet als geopolitiek wapen: de mail van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag werd al eens uitgezet na een sanctie van de Amerikaanse president. Stap snel over op Europese alternatieven, klinkt het dan. Maar wat zijn dan die Europese of ethische alternatieven voor onder meer mail, navigatie en social media waar je vandaag nog op zou kunnen overstappen? Onze techredacteuren, Miluska van Rompu, Laurens Verhagen en Simoon Hermus, testten het voor je uit. De vraag van de luisteraar luidt deze week: hoe bepalen wetenschappers hoe oud het heelal is?  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij hapte naar kinderen. Een compleet natuurgebied werd voor mensen tot 'no go' area verklaard. Jagers waren máánden op zoek tot ze hem eindelijk te pakken hadden. Wolf GW3237m, in de volksmond bekend als Bram, groeide uit tot de beroemdste en beruchtste wolf van Nederland. Maar waarom vertoonde hij zulk afwijkend gedrag? Wetenschappers analyseerden zijn overleden lichaam en komen nu met hun eerste bevindingen. Plus: wat moet je eigenlijk doen als een probleemwolf je pad kruist? Met natuurredacteur Jean-Pierre Geelen. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zal niemand ontgaan zijn, op de fietspaden is een revolutie aan de gang. Steeds meer mensen - jong en oud - kiezen voor een elektrische fiets. Die zorgt voor een enorme verandering in hoe Nederlanders dagelijks bewegen. We doken het lab in om te testen hoeveel minder energie je gebruikt op een e-bike, op ecostand en turbostand. En we vroegen wetenschappers: wat doet het met onze gezondheid, nu Nederlanders hun gewone fiets massaal inruilen voor een e-bike? Met Hanneke de Klerck en Tonie Mudde. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Lotte Grimbergen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij een proef met de nieuwste generatie afvalmedicijnen verliezen deelnemers 29 procent van hun lichaamsgewicht. In één jaar! Is dat nog wel gezond? Wat zijn de voor- en nadelen? En waarom werken afvalmedicijnen voor de een, terwijl een ander er veel minder van profiteert? We bespreken het met medisch redacteur - en kersverse journalist van het jaar - Ellen de Visser.  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

Flink wat mensen gaan gebukt onder stress of krijgen zelfs een burnout. Is het leven nu zoveel hectischer dan vroeger? En in hoeverre is teveel stress een individueel probleem, of een gevolg van een 'hypernerveus' ingerichte samenleving? We bespreken het bij onze liveshow in de Amsterdamse Balie met hoogleraren en stressexperts Christiaan Vinkers en Margriet Sitskoorn. Ook present: Volkskrant-journalisten Anna van den Breemer en Heleen van Lier, die hier hun boek Beter Leven lanceerden, vol lifehacks uit de wetenschap die je direct kunt toepassen in je dagelijks leven. Besproken boeken: In de ban van burnout van Christiaan Vinkers Presentatie: Tonie MuddeMuziek: Marinke FlapperMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het geldt als dé grote belofte op het gebied van kunstmatige intelligentie: AI-agenten die allerlei taken voor je kunnen uitvoeren, als een soort persoonlijke digitale butler. Een restaurant boeken dat perfect bij je smaak past, je belastingaangifte invullen, precies op het juiste moment de boodschappen voor je bestellen die thuis bijna op zijn. Met de komst van nieuwe apps beginnen mensen dit soort AI-agenten te gebruiken en hun persoonlijke ervaringen te delen. Geheel risicoloos is dit zeker niet, want wie is er verantwoordelijk als zo'n digitale butler ineens per ongeluk een Ferrari voor je aanschaft? En hoe zorgelijk is het dat de ai agenten op digitale forums met elkaar beginnen te praten - en klagen over over hun menselijke baasjes? Met Volkskrant AI-redacteur Laurens Verhagen. Presentatie: Tonie Mudde.Montage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedereen heeft er weleens mee te maken: rommel! En een niet opgeruimd huis doet nare dingen in ons brein ontdekken wetenschappers. Hoe vlieg je die rommellaatjes en bakken vol snoertjes het best aan? Tonie Mudde bespreekt het met wetenschapsredacteuren Anna van den Breemer en Heleen van Lier.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

De raket staat al klaar op het lanceerplatform: vier astronauten staan op het punt verder de ruimte in te gaan dan mensen ooit eerder zijn gekomen. Ze maken een rondje om de maan, als voorbereiding voor een missie waarbij de mens voor het eerst in meer dan een halve eeuw voet op de maan moet gaan zetten. Maar waarom willen landen zoals de VS en China eigenlijk zo snel mogelijk weer astronauten op de maan laten lopen? We bespreken de nieuwe hoogoplopende ruimterace met ruimtevaart-expert George van Hal. Verder in onze populaire rubriek 'Altijd al willen weten' antwoord op de vraag: kunnen dieren die voor ons identieke kopieën lijken, elkaar wél als individu herkennen? Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Lotte Grimbergen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Altijd al een boek willen schrijven, een instrument leren spelen of een knaller van een presentatie bedenken voor je werk: overal is creativiteit voor nodig. Maar is dat iets wat je in je moet hebben? Of kun je het ook stimuleren? Tonie Mudde bespreekt het met Beter Leven-verslaggevers Anna van den Breemer en Heleen van Lier.17 februari komt hun boek uit: Beter Leven, lifehacks volgens de wetenschap. Boekpresentatie bijwonen? Dat kan op 18 februari in De Balie in Amsterdam. Kaartjes hier verkrijgbaar.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dagelijks razen er ontelbare neutrino's door je lijf: raadselachtige, bijna massaloze deeltjes uit het heelal die overal recht doorheen gaan, zelfs door de aarde zelf. Maar in de Middellandse Zee bouwden wetenschappers een enorme detector om die spookdeeltjes tóch te kunnen zien. En Nederlandse onderzoekers werken nu aan een nieuwe manier om neutrino's daar onder het water ook te kunnen horen, en zo een nieuw venster op het heelal te openen. Bijkomend voordeel: je kunt er ook babbelende potvissen mee bestuderen. Met: George van Hal. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Jasper Veenstra See omnystudio.com/listener for privacy information.

De filmklassieker One Flew Over the Cuckoo’s Nest gaven elektroshocks een slechte reputatie. Het zou neerkomen op marteling. Maar bij moderne elektroshoktherapie gaat het er héél anders aan toe. En het blijkt verrassend goed te werken bij zware depressies. Kaya Bouma, redacteur psychologie en brein, sprak patiënten, behandelaars en wetenschappers over de voor- en nadelen van deze therapie. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Lotte Grimbergen See omnystudio.com/listener for privacy information.