Advertise on podcast: Radio Proza

Zdania były podzielone. Tak w największym skrócie można określić nagranie tego odcinka Bełkotu literackiego. Jana, która zaproponowała „Dlaczego ryby nie istnieją” Lulu Miller (Wydawnictwo Czarne), była zaskoczona bezpardonową krytyką tej książki, ale wespół z Emilią dzielnie jej broniła przed atakami Kasi i Jadwigi.  Czy mamy prawo do banału? Czy dobre intencje mogą zaprowadzić do epicentrum zła? Czy wystarczy mieć wąsy i brodę, by zostać idolem? I wreszcie, czy miłość nie tylko wszystko wybacza, ale i rozwiązuje problemy egzystencjalne? Ostatecznych odpowiedzi na te fundamentalne pytania nie znajdziemy ani w książce, ani tym bardziej w tym odcinku „Bełkotu”, jednak warto posłuchać sporu, a potem przeczytać książkę i wyrobić sobie własne zdanie.  Przeczytać książkę będą też musieli wszyscy, których zaintrygowało pytanie w jej tytule, bo uczestniczki rozmowy konsekwentnie unikały spojlerowania nawet w najbardziej zaciętej wymianie argumentów.  Tym razem w klubie „Proza” o książce dyskutowały: Jadwiga Czeska-Kosiba, Jana Karpienko, Emilia Konwerska i Kasia Janusik. Zapraszamy do słuchania. 

We Wrocławskim Domu Literatury w ramach cyklu „W przekładzie” spotykamy się z tłumaczami i tłumaczkami literatury, by rozmawiać o przekładach, eksperymentach językowych i nowych ścieżkach interpretacji. Tym razem spotkanie poświęcone jest monumentalnej powieści Thomasa Manna „Buddenbrookowie. Upadek pewnej rodziny”, która stanowi nie tylko psychologicznie pogłębione studium jednej rodziny, ale także portret społeczeństwa, zmieniającego się na przestrzeni kilku dekad XIX wieku. Nowe tłumaczenie tej powieści – autorstwa Jerzego Kocha – odkrywa ją na nowo przed polskim czytelnikiem. Z tej okazji z wybitnym tłumaczem i germanistą rozmawia Magdalena Heydel, również tłumaczka i anglistka.

Z końcem ubiegłego roku Leszek Koczanowicz, filozof i kulturoznawca zajmujący się między innymi kulturą nowoczesności, teorią kultury czy badaniami kulturowych aspektów polityki, wydał książkę „Polityki oporu. Nieposłuszne ciała i nisze emancypacji” (Wydawnictwo Pasaże). O strategiach oporu, omawianych w książce kwestiach wyzwolenia i emancypacji, o polityce życia codziennego oglądanej przez pryzmat koncepcji samowładzy, między innymi o tych wszystkich rzeczach (ale też o kilku innych) z autorem rozmawiał Przemysław Witkowski (pisarz, dziennikarz, zastępca dyrektora w Instytucie im. Gabriela Narutowicza). Zapraszamy!

Andrzej Ziemiański pojawił się w klubie Proza z ostatnim tomem serii „Virion. Legenda miecza” (Fabryka Słów) dokładnie w swoje urodziny, więc na koniec spotkania publiczność odśpiewała mu huczne „sto lat”. Zanim jednak pojawiły się kwiaty i tort, prowadzący spotkanie Marcin Waincetel bardzo dokładnie przepytał autora nie tylko z okoliczności powstawania trzeciego tomu Viriona, ale niemal z całego pisarskiego życia. Jeśli więc zastanawiasz się, skąd się wzięła 10 letnia przerwa w publikacjach Ziemiańskiego, kto bezwględnie uśmierca bohaterów, ile przekleństw na stronę tekstu to już za dużo, albo czy sztandarowe dzieło pisarza – Achaja — to na pewno jest fantasy, koniecznie posłuchaj tego odcinka. Miłego słuchania!

Z perspektywy oceanicznych głębin cały nasz świat, ten, który znamy z map, jest jedynie marginesem – prawdziwe życie planety Ziemia toczy się tam, pod wodą. Z perspektywy amerykańskiej metropolii Polinezja Francuska jest końcem świata. Z perspektywy mieszkańców Makatei – jednej z wysp archipelagu –  jest jego środkiem i najlepiej by było, gdyby świat o wyspie zapomniał. Jednak los ma inne plany – i wobec oceanu, i wobec Ameryki i wobec wyspy, bo pojawia się nowy gracz – sztuczna inteligencja (SI). Powieść Richarda Powersa jest między innymi o tym – jak stworzona przez człowieka SI wpłynie na świat przez niego zdewastowany, jak człowiek poradzi sobie w starciu z SI i czy mamy się jej raczej bać, czy raczej zacząć czcić. W „Placu zabaw” splatają się losy ludzi, algorytmów, gier i przedstawicieli gatunków, o których nigdy nie słyszeliście. Splatają w taki sposób, że czyta się to z zapartym tchem tylko po to, by na koniec otworzyć szeroko oczy ze zdumienia i westchnąć – „tego się nie spodziewałem/łam”. O książce „Plac zabaw” Richarda Powersa rozmawiają: Kasia Janusik, Rafał Komorowski, Waldek Mazur i Piotr Pflegel, który również zrealizował ten odcinek. Zapraszamy do słuchania.

Czy przyśnił się wam kiedyś koszmarny sen, w którym znowu zdajecie maturę? Jenny Erpenbeck, niemiecka pisarka, znana w Polsce przede wszystkim jako autorka głośnej powieści „Kairos”, nie boi się takich powrotów. Jej prozatorski debiut „Opowieść o starym dziecku” (wyd. Znak Literanova) to historia dziwacznej dziewczynki, uwikłanej w skomplikowane relacje rówieśnicze, znajdującej ukojenie w opresyjnym systemie placówki wychowawczej i dorastającej we własnym tempie. O inności, przemocy, świetnym tłumaczeniu Elizy Borg, wątkach autobiograficznych w książkach Erpenbeck i o tym, że warto sięgać po debiuty rozmawiają: Katarzyna Janusik, Jana Karpienko i Jadwiga Czeska-Kosiba. Zapraszamy do słuchania!

Podsumowania roku bywają trudne. Chyba, że biorą w nich udział Jana Karpienko, Waldek Mazur, Szymon Horała, Jadwiga Czeska-Kosiba i Emilia Konwerska. Wtedy może się okazać, że Paul Thomas Anderson dostaje jednocześnie nagrodę za najlepszy i najgorszy film. I jest to ten sam film. Wydarzeniem jest to, że wśród nas od wielu, wielu lat jest Yoko Ono, największym zawodem roku może być spojrzenie w lustro, dobrych książek było tak dużo, że trzeba wymyślać nowe kategorie i nowe konkursy i jest na co czekać w 2026. Zapraszamy do wysłuchania Bełkotu Literackiego, który podsumowuje rok 2025. Dowiecie się, co według ekipy Wrocławskiego Domu Literatury było warte przeoczenia, czym żyła literatura i jakie książki nas zachwyciły. Zapraszamy do słuchania!

W roku ubiegłym do Wrocławskiego Domu Literatury wrócił American Film Festival, tym samym powróciło też „Czytanie Ameryki” – pasmo literackie towarzyszące i uzupełniające ofertę jednego z najciekawszych festiwali filmowych w Polsce i Europie. Serię czterech dyskusji otworzyło spotkanie wokół książki Piotra Tarczyńskiego „Oślizgłe macki, wiadome siły. Historia Ameryki w teoriach spiskowych” (Znak Literanova). Autora możecie kojarzyć – jest współtwórcą „Podkastu amerykańskiego”, razem z Łukaszem Pawłowskim kuratoruje pasmu „Polityka na ekranie” podczas American Film Festivalu, poza tym jest wziętym tłumaczem z języka angielskiego (przekładał m.in. Edmunda White’a, Williama Faulknera, Anne Appelbaum), współautorem kryminałów (wspólnie z Jackiem Dehnelem piszą jako Maryla Szymiczkowa), a także autrem książki „Rozkład. O niedemokracji w Ameryce" (Znak Literanova). Tym razem odwiedził nas z pasjonująca książką, która zabiera czytelników w niesamowitą podróż przez historię Stanów Zjednoczonych ukazaną przez pryzmat teorii spiskowych. Rozmowę o książce poprowadził Waldek Mazur. Udanego słuchania!

Z końcem ubiegłego roku w księgarniach pojawił się nowy tom Zofii Bałdygi pt. „Nauka oddychania”. Za jego ukazanie się odpowiada Wydawnictwo Warstwy. Dzisiaj w naszym podcaście wysłuchacie zapisu rozmowy z premierowego spotkania wokół tej właśnie książki. Z autorką o wierszach z „Nauki oddychania” rozmawiał krytyk literacki Jakub Skurtys.  Zapraszamy do słuchania!

Wyprawy na Festiwal Poetycki Silesius kończymy rozmową wokół książek prezentujących twórczość dwóch gigantów rodzimej krytyki poetyckiej: Tomasza Burka („Autoportret z okruchów", PIW) i Jacka Łukasiewicza („Krok i rytm. Wybór szkiców", Wydawnictwo Ossolineum). Z redaktorami tomów – kolejno Andrzejem Skrendą i Pawłem Mackiewiczem rozmawiała Dobrawa Lisak-Gębala (krytyczka i wykłądowczyni w Instytucie Filologii Polskiej UWr). Udanego słuchania! ------------------------------ Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Byłoby wielką niezręcznością, gdyby przed końcem 2025 roku nie pojawił się w Bełkocie literackim László Krasznahorkai, czyli tegoroczny laureat literackiego Nobla. Bierzemy więc na tapet zbiór opowiadań pt. „A świat trwa” węgierskiego pisarza, wydany przez Wydawnictwo Czarne. O filmowych adaptacjach prozy noblisty, o Gagarinie, męskiej perspektywie, kosmicznej perspektywie, nihilizmie, beznadziei i nawiązaniach do Leibnitzowskiej koncepcji najlepszego z możliwych światów rozmawiają: Jadwiga Czeska-Kosiba, Jana Karpienko i Emilia Konwerska. Udanego słuchania!

Pierwszy sezon Salonów „Notatnika Literackiego” kończymy w towarzystwie Moniki Muskały, eseistki, dramatopisarki tłumaczki, której powieściowy debiut wydany przez Niszę w 2024 roku narobił sporo szumu na rodzimej scenie literackiej. O książkę „Rondo Rodeo” autorkę pytała malarka, wykładowczyni i pisarka Karolina Jaklewicz. Udanego słuchania! ------------------------------ Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Ile oblicz potrafi mieć jedna osoba? W przypadku Soni Nowackiej odpowiedź zdaje się brzmieć – nieskończenie wiele!To krytyczka literacka, scenarzystka telewizyjna, redaktorka, poetka, także performerka. Jej debiutancki tom „Saros” otrzymał Nagrodę Literacką Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego oraz nominację do Nagrody Literackiej Nike. W ramach ostatniego w 2025 Salonu Silesiusa mogliśmyusłyszeć głośne czytanie premierowych wierszy Nowackiej pochodzących z powstającego poematu historycznego „Campo del Cielo” (premiera w 2026 roku). Książka ta opowiada o meteorach żelaznych, ich spadkach (czyli uderzeniach w Ziemię) i odnalezieniach ich w różnych miejscach globu poczynając od XVI wieku aż do dziś. Historia meteorów ma tu być przyczynkiem do opowieści o ewolucji zbiorowej wyobraźni, zmierzchu stosunków feudalnych i początkach nowoczesnych form kapitalizmu. Czytaniu towarzysz muzyka skomponowana przez Adama Pietrygę.Udanego słuchania! ------------------------------ Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Powracamy na 10 jubileuszową edycję Festiwalu Silesius, tym razem w towarzystwie trzech poetek: Bianki Rolando, Ewy Jarockiej i Zu Witkowskiej. O ich najnowsze książki z wierszami pytał krytyk i pisarz Karol Maliszewski. Udanego słuchania!   👤Ewa Jarocka (ur. 1980) – ukończyła studia z edukacji artystycznej na Uniwersytecie Opolskim, absolwentka Studium Literacko-Artystycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Finalistka XI Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania, laureatka II Konkursu im. Tymoteusza Karpowicza i IV Konkursu im. Macieja Słomczyńskiego. W 2017 i 2018 roku nominowana do wrocławskiej nagrody kulturalnej „Gazety Wyborczej" wARTo, w 2017 roku nagrodzona za debiut poetycki na XIII Festiwalu Złoty Środek Poezji w Kutnie, w 2021 i 2022 roku nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia w kategorii poezja i proza. Autorka pięciu tomów poetyckich i czterech książek prozatorskich. Maluje. 👤Karol Maliszewski (ur. 1960) – poeta i prozaik, krytyk literacki, dramatopisarz, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Opublikował kilkanaście tomów wierszy, liczne utwory prozatorskie i szereg zbiorów tekstów krytycznoliterackich; ostatnio wydał m.in. „Silnik na trawie", „Język w ogniu i inne metafory krytycznoliterackie", „Diabeł z Wilkowca. Baśnie i legendy z okolic Nowej Rudy", „Poeta jako krytyk (i inne szkice środowiskowe)", „List do prawnuków". Mieszka w Nowej Rudzie. 👤Bianka Rolando (ur. 1979) - poetka, artystka, wykładowczyni. Stale współpracuje z Galerią Foksal w Warszawie. Jest autorką książek poetyckich: „Absyda" (2024), „Abrasz" (2022), „Ostańce" (2020), „Stelle" (2018), „Pascha" (2016), „Łęgi" (2015), „Podpłomyki" (2012), „Modrzewiowe korony" (2010), „Biała książka" (2009), „Rozmówki włoskie" (2007). 👤Zu Witkowska - poetka, debiutowała tomem „Fluid" (2022, WBPiCAK). Publikowała m. in. w „Piśmie”, „Dwutygodniku”, „Zakładzie”, „Stronie Czynnej” i „Tlenie Literackim”. „Podręcznik lizania ran" (2025, WBPiCAK) to tytuł jej drugiej książki poetyckiej. ------------------------------ Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

W środę 10 grudnia do sprzedaży trafił dziewiąty numer „Notatnika Literackiego”, który tym razem dotyczy herstorii. Kilka dni wcześniej, bo w czwartek 4 grudnia w Prozie, klubie Wrocławskiego Domu Literatury odbyła się prezentacja numeru. Zapraszamy do wysłuchania dyskusji przybliżającej najnowszą odsłonę „Notatnika”. O tekstach, które złożyły się omawiany numer rozmawiał Irek Grin (redaktor naczelny pisma) oraz Agnieszka Wolny-Hamkało (redaktorka działu „Klin” w „Notatniku”). Udanego słuchania! ------------------------------ Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i DziedzictwaNarodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury