Advertise on podcast: NEW

Do języka polskiego przekonał go punk-rock i znaki diakrytyczne.  Willy Lachaize w wieku 25 lat odkrył polski, a teraz tłumaczy polskie sztuki teatralne. W podcaście opowiada o swojej pracy z tekstami Szczepana Twardocha, Michała Zadary i Magdalena Swoboda. Dzieli się także wrażeniami z udziału w festiwalu teatralnym Dialog we Wrocławiu i Przeglądzie Teatrów Amatorskich w Smolcu, który był możliwe dzięki udziałowi w rezydencji w Wojnowicach. – We Francji mamy sztywne podejście do tekstów teatralnych. Powinniśmy inspirować się polskim teatrem, gdzie tekst jest adaptowany do konkretnej inscenizacji – opowiada. W drugiej części podcastu – Maciej Piotrowski opowiada o pomyśle na rezydencje w Wojnowicach. Dlaczego warto wspierać małe języki w literaturze? Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

O dwóch miastach na K: Kijowie i Krakowie opowiada Natalia Belczenko. Rozmawiamy o tekstach urbanistycznych czyli utworach wynikających z doświadczenia miasta. Belczenko opracowała literacką mapę Kijowa, tłumaczyła też wielu związanych z Krakowem. Interesuje się twórczością Zuzanny Ginczanki urodzonej, tam samo jak ona, w Kijowie i zmarłej w Krakowie. – Chodzę tymi samymi ulicami, co ona – mówi Belczenko. Natalia nie jest tylko poetką miejską. Interesuje się przyrodą, co przekłada się na jej pasję jaką jest obserwowanie ptaków, rezonuje również w jej twórczości poetyckiej. - Chciałam wyjść poza miasto – mówi. Efektem tej decyzji są Sonety Białowieskie stworzone w Uroczysku Hruszki oraz książka poetycka „Wilga” wydana przez KEW. W 2. Części, Maciej Piotrowski o ukraińskim kanonie literackim. Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

– Polska literatura stoi kobietami. Oczywiście, w Czechach nurt feministyczny jest również silny, ale u polskich pisarek znajduję bunt, radykalizm i siłę, która niesie wizję nowego świata – mówi Alžběta Knappová. Ta czeska tłumaczka poszukuje duchowych rodowodów polskich pisarek. Po przybliżeniu czeskiemu czytelnikowi najnowszych głosów polskiej literatury feministycznej – Siksy, Rudzkiej czy Masłowskiej – szuka ich poprzedniczek i inspiratorek z XX wieku. Przygląda się twórczości Izabeli Filipiak, Anny Świrszczyńskiej i Zuzanny Ginczanki. – Każda z autorek, którymi się zajmuję, była na swój sposób rewolucyjna – mówi Knappova. Alžběta opowiada też o miejscu polskiej literatury w czeskiej świadomości i o nowym czeskim festiwalu przekładu literackiego. Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

– Kultura chorwacka kształtowała się w obrębie tradycji śródziemnomorskiej. Wszystko, co najważniejsze w kulturze chorwackiej wiąże się z morzem. – mówi Maciej Czerwiński.  Z filologiem, tłumaczem i slawistą rozmawiamy o dziejach Chorwacji, ale także o literaturze, która pomaga zrozumieć ten kraj i jego związek z morzem. Omawiamy między innymi eseje Miroslava Krležy, który zbudował podstawy do wyborów geopolitycznych Jugosławii w XX wieku. Nie pomijamy także wątków translatorskich. Czy warto na nowo tłumaczyć "Most na Drinie" Iwo Andricia? To wybitne dzieło noblisty do dziś jest instrumentalizowane przez Chorwatów, Boszniaków i Serbów. – Istniejący przekład jest świetny, ale pochodzi z poprzedniej epoki. Nowe spolszczenie Andricia ma być misją podobną do wznowienia Buddenbrooków Manna, który niedawno zrealizowano. Tych dwóch autorów ciekawie ze sobą koresponduje - mówił Czerwiński. Maciej Czerwiński to filolog, slawista, tłumacz, krytyk literacki, dyrektor Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ. Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Co ciekawego można znaleźć w włoskiej fantastyce? Natalia Miscioscia wskazuje folklor regionalny, legendy, dialekty i historie alternatywne. Nasza gościni jest najlepszą osobą, która może o tym opowiedzieć, bowiem mieszka we Włoszech, gdzie przekłada tamtejszą literaturę grozy i fantastykę.Jak mieszkanie za granicą wpływa na pracę tłumaczki? „Zdarza mi się wymyślać słowa po polsku, które nie istnieją” - mówi nasza gościnni, choć przyznaje, że ze swojego miejsca zamieszkania czerpie raczej korzyści. Porozmawialiśmy także o tym, dlaczego warto poszerzać ofertę wydawniczą światowej literatury gatunkowej o nowe –  w tym te słabiej obecne – języki. Natalia jest tłumaczką i popularyzatorką włoskiej fantastyki i aktywną członkinią Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Zakazane w Litwie opowiadania, lesbijska poezja krytykująca patriarchalizm i kapitalizm. O najnowszej literaturze znad Wilii rozmawiamy z tłumaczką Dominiką Jagiełką finalistką Europejskiego Poety Wolności 2026. Dominika opowiada o swoich przekładach i odkryciach – między innymi o zbiorze opowiadań dla młodzieży „Bursztynowe serce” Neringi Dangvydė wydanym w 2013 i w tym samym roku zakazanym. Powodem było poruszenie wątku miłości osób tej samej płci. Gościni podcastu mówi także o swoim doświadczeniu przekładu tomu „Stany nieważkości” Laimy Kreivytė i wyzwaniach związanych z przekładem języka inkluzywnego i literatury zaangażowanej społecznie. Rekomendacje: Laima Kreivytė Stany nieważkości Ieva Toleikytė, Czerwony śliski pałac  Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Dlaczego przekład poezji jest największą „awanturą” translatorska? Jak uruchomić w głowie to coś? Czy warto zaprzyjaźnić się z autorem? Dlaczego dwie pary oczu są lepsze niż jedna?  Gościnią Marcina Gaczkowskiego jest Tereza Chlaňova – czeską tłumaczka literatury ukraińskiej, wykładowczynią w Instytucie Studiów Wschodnioeuropejskich na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Karola w Pradze, redaktorką i kuratorka inicjatyw translatorskich. Tłumaczyła utwory między innymi J. Wynnyczuka, W. Stusa, H. Czubaja, M. Johannsena, W. Rafiejenki. Wspominamy utwory:  Wołodymyr Rafiejenko, „Najdłuższe czasy”  Wołodymyr Rafiejenko ,„Mondegreen”  Walerian Pidmohylny „Miasto”   Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury Fot. Danuta Nauholnyk

Co dzieje się z wolnością twórczą podczas pracy w zespole? Odpowiedź na to pytanie zna Julia Didocha — współzałożycielka festiwalu Translatorium w Chmielnickim na ukraińskim Podolu, tłumaczka należąca do grupy translatorskiej „Werbacja”. Wspominamy o: - festiwalach: Translatorium (Chmielnicki, Ukraina) i Odnalezione w Tłumaczeniu (Gdańsk, Polska), - powieści „Nie ma powrotu” Thomasa Wolfe’a. Dlaczego ukraiński przekład tak długo trwa? - ruchu literacko-awangardowym: bitników, - Jacku Kerouacu, Tomie Leonardzie i Leopoldzie Tyrmandzie A na wstępie niezastąpiony Ostap Sływynski (poeta i tłumacz m.in. Olgi Tokarczuk) wyznaczy granice wolności tłumacza. Nie przegapcie! Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Wszystko, co chcieliście wiedzieć o przekładzie, ale wstydziliście się zapytać. Agnieszka Rembiałkowska opowiada Marcinowi Gaczkowskiemu także o swojej prawdziwej i wyobrażonej Litwie, o tym, co ją przejmuje, a co przyjmuje, o pokusach i grzechach tłumaczy, o własnym pojmowaniu czułości. Wyjaśnia, dlaczego nanosi poprawki ołówkiem na wydanych już książkach, i dlaczego ma dystans do swojej tożsamości zawodowej: „Nie mam pewności, czy jestem tłumaczką”. Teoria przekładu Agnieszki? „Możecie wszystko, ale pod jednym warunkiem"? Jakim? Tego dowiecie się z rozmowy Gaczkowskiego i Rembiałkowskiej. Kto im przeszkadza w rozmowie? Pawie i pogotowie. REKOMENDACJE KSIĄŻKOWE z podcastu: „Słownik języka angielskiego” Akvilina Cicėnaitė,  „Maranta” Birutė Jonuškaitė „Wpływ wielkości zaniedbywalnie małych na megastruktury” Gintaras Grajauskas „Negrįžtantys” (czyli „Niepowracający”) Jevy Dumbrytė,  „Krzyż z drzewa zielonego” Juozasa Šikšnelisa,    Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

„Dom jest tam, gdzie są książki”. Czym jest literatura dziecięca w czasie wojny? Terapią? Formą oporu? A może czystą czułością? W specjalnej mini-serii podcastu Glubb Dub Drib gościła stypendystka Rozstajów Olha Kuprian – pisarka, eseistka i autorka literatury dziecięcej, która mieszka i tworzy w Kijowie. Kuprian rozmawiała z Marcinem Gaczkowskim o pisaniu w czasie wojny, codzienności ukraińskich dzieci i o tym, czego literatura może nauczyć dorosłych – jeśli tylko pozwolą dzieciom mówić. Autorka mówi także o wojennej rutynie, szczęściu ukrytym w ulotnej codzienności i o tym, że dzieci w Ukrainie nie będą miały innego dzieciństwa. *** Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania specjalnej mini-serii odcinków w ramach podcastu Glubb Dub Drib. Jego bohaterami są pisarki i pisarze z Ukrainy nagrodzeni stypendium Rozstaje 2025. Partnerem programu jest Kolegium Europy Wschodniej. Olha Kuprian w ramach programu Rozstaje opublikowała dwa teksty prezentujące ukraińską rzeczywistość kulturalną w czasie wojny: „Książki z miłości, nie dla wojny” w Dwutygodniku„To jest właśnie dom” w Magazynie Literacki Książki*** GLUBB DUB DRIB to podcast literacki NEW – literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego. Autorem podcastu jest Marcin Gaczkowski literaturoznawca, historyk, publicysta. To jeden z założycieli portalu Rozstaje.art, współpracownik kwartalnika „Czas Literatury”, Polskiego Radia dla Ukrainy i Programu Drugiego Polskiego Radia. Tłumacz literatury ukraińskiej. *** Program stypendialny realizowany jest w ramach projektu «Regained Culture. Ukrainian voices curate Ukrainian culture» finansowanym ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego. Stypendium dla Olhi Kuprian ufundowała Fundacja Kościuszkowska. Program organizuje Stowarzyszenia Folkowisko i Rozstaje.art. Partnerami projektu są Kolegium Europy Wschodniej, Global Voices, BÁZIS – Magyar Irodalmi és Művészeti Egyesület Szlovákiában, FISZ Fiatal Írók Szövetsége, Сенсор Медіа i Česká asociace ukrajinistů, z.s.

Co robi poeta w strefie wykluczenia? Czy wypada dowcipkować z tragedii? Dlaczego ukraiński czarny humor jest aż tak czarny? Ihor Kruczyk – poeta, tłumacz, eseista i „prawie likwidator” skutków katastrofy w Czarnobylu – opowiada o języku w czasie wojny, absurdach historii i śmiechu, który bywa ostatnią deską ratunku. Marcin Gaczkowski rozmawia z Ihorem Kruczykiem. Ten redaktor, recenzent i felietonista urodził się w 1961 roku i w młodości pracował jako elektromechanik. W 1988 r. ukończył studia wieczorowe na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Tarasa Szewczenki w Kijowie. Dziś jest autorem sześciu książek i wielu artykułów w czasopismach m.in. „National Geographic”, „Krytyka”, „Literaturna Ukraina”, czy „Dzerkalo Tyżnia”. Ihor Kruczyk był stypendystą programu Rozstaje dla dziennikarzy z Ukrainy.  W swoim pierwszym tekście, który powstał w ramach stypendium – autor pisze o folklorze postczarnobylskim. Na jego łamach – również na podstawie własnych doświadczeń i wspomnień – opowiada jak tragedia z 1986 roku wpłynęła na ludowe opowieści, bajania i twórczość. W tekście, obok zabawnych historyjek, dowiecie się również, jak technogenna katastrofa kształtuje pamięć zbiorową narodu. Tekst opublikował Dziennik Gazeta Prawna. W swoim drugim tekście Kruczyk pisze o twórczości więziennej w Ukrainie, wspominając między innymi Serhija Paradżanowa, Ołeha Sencowa czy Stanisława Asiejewa. Przeczytacie go na portalu NEW. Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania specjalnej mini-serii odcinków w ramach podcastu Glubb Dub Drib. Jego bohaterami są pisarki i pisarze z Ukrainy nagrodzeni stypendium Rozstaje. Partnerem programu jest Kolegium Europy Wschodniej. Finansowane ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego. *** GLUBB DUB DRIB to Podcast literacki NEW. Literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego. Autorem podcastu jest Marcin Gaczkowski literaturoznawca, historyk, publicysta. To jeden z założycieli portalu Rozstaje.art, współpracownik kwartalnika „Czas Literatury”, Polskiego Radia dla Ukrainy i Programu Drugiego Polskiego Radia. Tłumacz literatury ukraińskiej. *** Program stypendialny realizowany jest w ramach projektu «Regained Culture. Ukrainian voices curate Ukrainian culture» finansowanym ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego. Program organizuje Stowarzyszenia Folkowisko i Rozstaje.art. Partnerami projektu są Kolegium Europy Wschodniej, Global Voices, BÁZIS – Magyar Irodalmi és Művészeti Egyesület Szlovákiában, FISZ Fiatal Írók Szövetsége, Сенсор Медіа i Česká asociace ukrajinistů, z.s.

Julia Stachiwska – ukraińska poetka, dziennikarka, ilustratorka, autorka książek dla dzieci – opowiada o codzienności po traumie: o życiu pod niebem, po którym wciąż latają drony; o słowach, które nie muszą być wielkie, by coś znaczyć. Czy metafora jest dobra na dobre czasy? Dlaczego rosyjscy żołnierze nie zerwali mapy ze ściany w mieszkaniu Julii? I czy najlepszy wiersz rzeczywiście jest najlepszy? To szczera rozmowa – bez patosu, za to z kotem, który od dawna nie chowa się podczas alarmów, bo najwyraźniej cierpi na FOMO.  Marcin Gaczkowski zaprasza do wysłuchania pierwszego odcinku z mini-serii podcastów Glubba, której bohaterkami są ukraińskie pisarki nagrodzone stypendiów Rozstajów.  Finansowane ze środków Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego.

Czy Nobel dla tłumacza to tylko kwestia czasu? Czy tłumacze muszą zarabiać? Czy grozi im emerytura? I co wspólnego ma Towarzystwo Miłośników Indian ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury?  W tym odcinku rozmawiam z Justyną Czechowską – tłumaczką literatury szwedzkiej i matką-założycielką STL, dla której przekład to radocha i wspólnota – nawet jeśli nieustannie szuka samotności. „Nie muszę mieć zapełnionego skarbca, żeby cieszyć się życiem" – mówi moja gościni.  Na tapecie najnowsze przekłady Justyny: Marit Kapla, „Osebol" – cały świat w jednej miejscowości, na 850 stron wierszem.  Ida Börjel, „Telefon do domu" – szatańskie wersety ze słów rosyjskich żołnierzy w Ukrainie.  Agneta Pleijel, „Ślimaki i śnieg" – jak przełożyć kulturę na drugą stronę Bałtyku. Z opisu wydawcy: Rozmawiamy też o zagubionej i odnalezionej polszczyźnie oraz o stale rosnącej liczbie przyjaciół z dzieciństwa. Bo to dla nich pracuje Justyna. *** Literacka podróż na wyspę czarnoksiężników. Odsłaniamy archipelagi nieoczywistych tekstów i poznajemy magów słowa – prozatorskiego, poetyckiego, puszczanego samopas oraz wiązanego, często przełożonego. Prowadzi Marcin Gaczkowski. Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.

Czy podglądactwo to powód do wstydu? W której części podcastu aktywujemy fazę drip? Dlaczego pomyleńcy są marchewkami literatury? Zaszczeka czy nie zaszczeka? Odpowiedzi na te - oraz inne – pytania usłyszycie – lub nie – w rozmowie Marcina Gaczkowskiego z Olgą Niziołek. Gościni podcastu, tłumaczka i pisarka, autorka Dzieci jednej pajęczycy, opowie nam o swoich lekturach i zachwytach. Olga Niziołek to pisarka, tłumaczka z niderlandzkiego i angielskiego, niderlandystka, autorka kilkudziesięciu przekładów. Stypendystka programu CELA w latach 2019-2023, członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Ma słabość do książek nieoczywistych, trochę psychodelicznych, nieszczególnie optymistycznych. Do psów. Komiksów. I do dobrej kawy. Realizowane w ramach projektu Archipelagos finansowanego przez Unię Europejską.

Unia Europejska już dawno przestała być czymś nowym . Dla młodych Polaków jest  tak powszechnym elementem  życia, że często nawet nie zauważają  jej obecności. Co więcej,  nie wyobrażają sobie świata bez niej. To jednak wcale nie oznacza, że Unię Europejską  znamy, czy umiemy korzystać z praw, które nam daje. Europeista, prof.  Radosław Potorski , podcza warsztatów Unia Europejska w praktyce tłumaczy, dlaczego o Unii warto rozmawiać, choć stanowi już tak zwykły i  powszedni  element życia.   Projekt współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach Projektu „Building Bridges - Civic Capital in Local Communities”, realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.