Advertise on podcast: Stichting Filosofie en Meditatie

Je hoeft geen noten te kunnen lezen om door muziek geraakt te worden. Zou dat ook kunnen gelden voor spirituele teksten? In deze podcast onderzoek ik een andere ingang tot de Bhagavad Gītā, de Ashtāvakra Samhitā en Savitri: lezen alsof je een partituur voor je hebt. Luisteren naar het ritme, de stiltes en de beweging van het geheel. Waar komen de woorden vandaan? Waar gaan ze naartoe? Waar landen ze? Vanuit Ademend Lezen verken ik hoe de kennis van de rede en de kennis van het hart elkaar kunnen versterken: de twee vleugels van de mens. Daarbij staat het soefi-begrip dhawq centraal: proeven. Want ook voordat je een tekst volledig begrijpt, kun je al iets van zijn betekenis ervaren en meenemen in je dagelijks leven. Een uitnodiging om te luisteren, te proeven en te ontdekken hoe teksten die gesloten leken, zich kunnen openen.

Soms kan één woord de beweging van een hele tekst veranderen. In hoofdstuk 3 van de Bhagavad Gita wordt het Sanskrietwoord niyamya vaak vertaald met beheersen, bedwingen of onder controle brengen. Maar wat gebeurt er wanneer we het lezen als tot orde brengen? Dan verschijnt een andere beweging. Misschien zijn onze zintuigen niet het probleem en hoeven zij niet voortdurend gereguleerd of onderdrukt te worden. Misschien ontstaat de onrust vooral wanneer onze geest de natuurlijke orde en samenhang uit het oog verliest. Wanneer er innerlijk weer orde ontstaat, kunnen ook de zintuigen hun natuurlijke plaats innemen. In deze podcast onderzoeken we hoe één woord een ander venster kan openen op de Bhagavad Gita — van controle naar orde, van beheersen naar meebewegen, en uiteindelijk naar een andere kijk op handelen.

De muziek achter de woorden van de Bhagavad Gita We kunnen de Bhagavad Gita vers voor vers lezen, vertalen en proberen te begrijpen. Daarin ligt een enorme rijkdom. Maar er is nog een andere laag van kennis. Sommige kennis bevindt zich niet in de afzonderlijke woorden en verzen, maar in de beweging van de tekst. In wat eraan voorafgaat, in wat erop volgt, in versnelling en vertraging, in verwachting, ontreddering en stilte. De Bhagavad Gita heet niet voor niets Gita: een lied. In deze podcast volgen we de muzikale beweging van het eerste hoofdstuk: van het oorverdovende tumult op het slagveld naar het stille midden; van vijanden naar vrienden en familie; van Arjuna's zekerheid naar lichamelijke ontreddering, argumenteren en uiteindelijk vishada — de diepe duisternis waarin het licht van de Bhagavad Gita kan verschijnen. Een andere manier van lezen:van kennen en begrijpen naar ervaren en ontmoeten. Want een lied kun je bestuderen.Maar om het werkelijk te leren kennen,moet je het ook horen.

Nieuwe podcast – Twee vleugels De mens heeft twee vleugels. De ene is wijsheid. De andere is liefde. In onze cultuur hebben we één van die vleugels bijzonder sterk ontwikkeld: we onderzoeken, analyseren, onderscheiden en proberen te begrijpen. Maar naast de taal van het verstand bestaat ook de taal van het hart. Niet als alternatief voor de rede. We hebben beide nodig. In deze podcast onderzoek ik wat het betekent om ook die tweede taal opnieuw te leren verstaan. Een taal die minder spreekt in definities en vaker in beelden, symbolen, poëzie en muziek. Definities sluiten. Symbolen openen. Misschien hoeven we niet te kiezen tussen kennen en ervaren, tussen doorzien en doorleven, tussen wijsheid en liefde. Een vogel kiest immers ook niet tussen zijn vleugels. Met één vleugel kun je ver komen. Maar om te vliegen heb je er twee nodig.

Iedereen die wel eens een Upanishad heeft gelezen, of de Bhagavad Gita, de Ashtāvakra Samhitā, teksten van Rumi, Laozi of Meister Eckhart, kent waarschijnlijk dat gevoel. Je leest een paar regels. En je denkt: “Wat staat hier nueigenlijk?" Maar misschien zijn spirituele teksten minder moeilijk danje denkt. Ze vragen alleen iets anders van ons. In deze aflevering onderzoek ik waarom teksten als de BhagavadGita, de Upanishads en de Ashtavakra Samhita zich zo anders laten lezen dangewone boeken. Niet omdat zij ingewikkelder zijn, maar omdat zij ons uitnodigentot een ontmoeting in plaats van een verklaring. We verkennen het bijzondere belang van niet-weten –niet als gebrek aan kennis, maar als een open ruimte waarin levende kennis zich kan ontvouwen. Langs Arjuna, Shvetaketu, Bhrigu, en Rama ontdekken we dat de diepste vragen niet altijd om snelle antwoorden vragen. In deze podcast bespreken we hoe een spirituele tekst geleidelijk verandert van een verzameling woorden in een levende relatie. Misschien is dat wel de reden dat we steeds opnieuw naar dezelfde verzen terugkeren: niet omdat we nog iets zijn vergeten, maar omdat wijzelf veranderd zijn. "Een spirituele tekst is geen probleem dat opgelostwil worden, maar een ontmoeting die geleefd wil worden."

Waarom raken sommige teksten ons diep, terwijl andere vooral informatie overdragen? En waarom lijken oude spirituele geschriften soms pas werkelijk tot leven te komen wanneer we ze hardop lezen, ruimte laten voor stilte en luisteren naar wat ze in ons oproepen? In deze podcast neem ik je mee in onze zoektocht naar Ademend Lezen en Schrijven. Wat begon als een poging om lezen minder inspannend te maken, groeide uit tot een verrassende ontdekkingstocht. We onderzochten hoe kortere zinnen, witregels, ademritme en muzikale elementen een tekst toegankelijker kunnen maken. Maar onderweg ontdekten we iets wat we niet hadden verwacht. Tijdens het lezen van de Bhagavad Gita, de Katha Upanishad en de Ashtavakra Samhita werden mensen niet alleen geraakt door de betekenis van de woorden, maar ook door wat de teksten in hen opriepen: ontroering, warmte, stilte, soms zelfs een diep gevoel van heimwee. Zou het kunnen dat geschreven woorden méér overdragen dan alleen kennis? Aan de hand van een nieuwe vertaling van de Bhagavad Gita laat ik zien hoe ook ritme, herhaling en muzikale beweging een tekst kunnen dragen. Het lijkt erop dat sommige spirituele geschriften niet alleen bedoeld zijn om gelezen te worden, maar ook om te klinken, te resoneren en samen onderzocht te worden. Niet alleen de betekenis van een tekst verandert ons, maar ook de manier waarop wij haar lezen.Deze podcast is een uitnodiging om mee te denken, mee te voelen en mee te onderzoeken. Want misschien staat de geschiedenis van de geschreven taal nog helemaal niet aan haar einde.

In deze aflevering onderzoeken we een vraag die tijdens een retraite rond de Katha Upanishad spontaan naar voren kwam. Waarom worden sommige mensen geëmotioneerd bij het lezen van deze teksten? Waarom ervaren zij geen verdriet, maar eerder een diep verlangen, een gevoel van thuiskomen of een heimwee dat moeilijk onder woorden te brengen is? En waarom voelen sommigen tegelijkertijd een duidelijke resonantie in de buikstreek? Deze ervaringen brachten ons bij een verrassende ontmoeting tussen eeuwenoude spirituele teksten en moderne neurowetenschap. We verkennen onder meer de rol van de insula, het hersengebied dat onze innerlijke lichaamsbeleving helpt vormgeven, en staan stil bij de vraag hoe poëzie en spirituele taal misschien méér doen dan informatie overdragen. Kunnen woorden een innerlijke ruimte openen? Kan de vorm van een tekst – ritme, stilte, eenvoud en openheid – invloed hebben op de manier waarop wij de werkelijkheid ervaren? Het is geen zoektocht naar definitieve antwoorden, maar een uitnodiging tot verwondering en onderzoek. Misschien begrijpen wij sommige teksten niet alleen met ons hoofd, maar met ons hele mens-zijn. Heb jij vergelijkbare ervaringen gehad tijdens het lezen van poëzie, spirituele teksten of andere boeken? Dan nodig ik je van harte uit om die met ons te delen.

Waarom ervaren zoveel mensen vandaag de dag onrust, vermoeidheid, eenzaamheid of het gevoel voortdurend achter de feiten aan te lopen? Zijn dit losse problemen, of maken ze deel uit van een groter geheel? In deze podcast gebruik ik de Quick Scan van de Vijf Elementen uit de Indiase filosofie als een eenvoudige maar verrassend krachtige spiegel. Niet als theorie, maar als een praktisch hulpmiddel om te ontdekken waar een verstoring zich bevindt: ontbreekt er ruimte, adem, energie, verbinding of juist concrete vorm? We onderzoeken waarom juist deze vijf kwaliteiten in onze tijd onder druk lijken te staan en hoe herstel misschien niet begint met méér doen, maar met het scheppen van ruimte. Vanuit die ruimte kan de adem terugkeren, ontstaat nieuwe energie, groeien verbindingen en krijgt het leven weer richting en vorm. Een podcast over gezondheid, bewustzijn en de vraag hoe oude wijsheid verrassend actueel kan zijn in het leven van vandaag. Misschien ontdek je dat één klein inzicht al voldoende is om de eerste stap naar verandering te zetten.

Veel mensen zien sattva – helderheid, rust en harmonie – als het hoogste doel van spiritualiteit. Maar is dat werkelijk wat de oude Indiase wijzen bedoelden? In deze aflevering onderzoeken we één van de mooiste juweeltjes uit de Indiase filosofie: de leer van de drie guna's – sattva, rajas en tamas. We ontdekken dat niet één van deze krachten het doel is, maar dat alle drie een onmisbare plaats hebben in de schepping én in ons dagelijks leven. Waarom zegt de Bhagavad Gītā dat zelfs sattva ons kan binden? Wat is de rol van rajas en tamas? En hoe kunnen inzicht, handelen en loslaten samenkomen in een leven dat niet alleen innerlijke rust zoekt, maar ook een wijze bijdrage levert aan de wereld? Een podcast over helderheid, verantwoordelijkheid en de kunst om in harmonie met de schepping mee te bewegen.

In deze podcast onderzoek ik de relatie tussen kennis en vergeten. Waarom voelt echte wijsheid vaak niet als iets nieuws, maar als een herinnering aan iets dat we al lang kenden? Waarom hebben we elkaar nodig om te blijven herinneren? En welke rol spelen studie, satsang en het dagelijks leven daarin? Aan de hand van een persoonlijke anekdote, inzichten uit de spirituele tradities en de drie guna’s uit de Bhagavad Gītā, houd ik een pleidooi voor de satsang als plaats van ontmoeting, herinnering en beoefening. Niet alleen om nieuwe kennis te verzamelen,maar om elkaar te helpen herinnerenaan wat we eigenlijk al wisten.

Veel spirituele geschriften zijn geschreven in talen die wij niet dagelijks spreken: Sanskriet, Pali, Chinees, Arabisch of Grieks. Daarom zijn we afhankelijk van vertalingen. Maar wie verschillende vertalingen naast elkaar legt, ontdekt al snel dat ze soms behoorlijk van elkaar verschillen. Welke vertaling is dan de juiste? In deze podcast onderzoek ik de relatie tussen taal, betekenis en ervaring. Aan de hand van voorbeelden uit de Katha Upanishad, de Bhagavad Gītā en de Ashtavakra Samhita kijken we naar woorden die zich niet eenvoudig laten vertalen. Wat betekenen begrippen als śoka, het verdriet of de verwarring van Arjuna? Wat gebeurt er wanneer een vertaler kiest voor "beheersen", "opgaan in" of "tot rust laten komen"? Maar misschien is de belangrijkste vraag niet: "Wat betekent dit woord?" Misschien is de vraag: "Wat probeert deze tekst met dit woord in ons wakker te maken?" Een gesprek over vertalen, begrijpen, ervaren en herinneren. Over de gekleurde bril waardoor wij allemaal kijken. En over levende teksten die, net als muziek, steeds opnieuw tot leven komen wanneer wij er met aandacht naar luisteren.

Hoe kan je kennis verkrijgen? Deze vraag staat centraal in vele geschriften. In de Ashtavakra Samhita is dit dan ook de eerste vraag waar het boek mee begint. Vaak denken we bij kennis aan begrijpen: we lezen, analyseren, vergelijken en trekken conclusies. Maar is dat de enige vorm van weten? In deze podcast gebruik ik de Fibonacci-reeks als voorbeeld. Je kunt haar wiskundig bestuderen en de verborgen Gulden Snede ontdekken. Maar je kunt haar ook herkennen in bloemen, schelpen, golven, bomen, sterrenstelsels en zelfs in je eigen lichaam. En soms gebeurt er nog iets anders: je ervaart harmonie, schoonheid en samenhang zonder precies te weten waarom. Hetzelfde geldt voor spirituele kennis. Sommige inzichten kun je begrijpen. Andere kun je herkennen of je herinneren. En dan is er nog het ervaren van kennis. Een verkenning van drie manieren van kennen: begrijpen, herkennen en resoneren — en hoe belangrijk het is dat er voldoende "ruimte" bij je is voor de kennis om te kunnen landen.

In deze podcast vertel ik waarom de Ashtavakra Samhita al vele jaren een bijzondere plaats inneemt in mijn leven. Ik bespreek een nieuwe Nederlandse vertaling waarin de lichtheid, eenvoud en vrijheid van deze tekst centraal staan. Daarnaast deel ik persoonlijke anubhava's: geen commentaren of verklaringen, maar beschouwingen over hoe deze verzen in mijn eigen leven hebben geklonken. We luisteren samen naar enkele verzen uit hoofdstuk 1 en 2, en ontdekken hoe de Ashtavakra in hoofdstuk 3 een stap zet die verder gaat dan veel andere spirituele geschriften. Aan het einde lees ik een persoonlijke ode aan deze bijzondere tekst voor. Ik nodig je van harte uit om te luisteren en vooral ook te reageren. Spreekt deze tekst je aan? Raakt zij iets in je? Of juist helemaal niet? Ik hoor graag jouw ervaring.

Is de wereld een illusie? Het is een vraag die mensen al eeuwenlang bezighoudt. Mystici, filosofen en zelfs moderne wetenschappers hebben geprobeerd te begrijpen hoe wij werkelijkheid ervaren en in hoeverre onze waarneming betrouwbaar is. Zien wij de wereld werkelijk zoals zij is, of kijken wij altijd door de bril van onze overtuigingen, herinneringen, verlangens en ideeën? In deze podcast onderzoeken we hoe onze werkelijkheid mede gevormd wordt door paradigma’s: gedeelde manieren van kijken die bepalen wat wij zien, wat wij belangrijk vinden en zelfs wat wij voor waar houden. We staan stil bij het werk van Thomas Kuhn, die liet zien hoe complete wereldbeelden kunnen verschuiven, waardoor niet alleen antwoorden veranderen, maar ook de vragen die wij stellen. Daarnaast verkennen we het begrip “interbeing” van Thich Nhat Hanh: het inzicht dat niets volledig op zichzelf bestaat, maar dat alles met alles verbonden is en in relatie ontstaat. Vanuit die achtergrond kijken we ook naar de diepe inzichten van de Ashtavakra Gita en onderzoeken we hoe meditatievormen zoals Vidya meditatie en Anvaya–Vyatireka meditatie ons kunnen helpen om de structuren van onze waarneming zichtbaar te maken en soms zelfs even los te laten. Want misschien is de belangrijkste vraag niet of de wereld werkelijk bestaat, maar hoe wij kijken — en wat er overblijft wanneer onze mentale constructies stilvallen.

In deze podcast verkennen we de subtiele werking van een satsang.Waarom kan samenzijn soms transformerender zijn dan alleen mediteren of studeren?Wat gebeurt er wanneer mensen zich werkelijk op elkaar afstemmen? We spreken over:– de kracht van gezamenlijke aandacht– veiligheid en gelijkwaardigheid– resonantie tussen mensen– waarom samen eten, werken en stil worden onderdeel kunnen zijn van spirituele verdieping– en hoe bewustzijn zich afstemt op een veld Misschien is een satsang uiteindelijk niet zomaar een bijeenkomst,maar een ruimte waarin bewustzijn zichzelf helderder leert herkennen. Een verstilde en verdiepende podcast over afstemming, resonantie en de verborgen kracht van samenzijn.