Advertise on podcast: Alfabet Wojtusika

Odcinek #243, w którym z Bernardem Gromkiem rozmawiamy w Krakowie o jego debiutanckiej powieści "Revolterium". Zaczynamy oczywiście od opowieści o tym, jak Bernard postanowił napisać książkę i skąd wziął pomysł na historię z 1848 roku.  Przyglądamy się różnym W jak wątkom zamkniętym w fabularnej historii. Pojawia się R jak rabacja i P jak powstanie.  Ważny jest K jak Kraków, osobny bohater książki; miasto, które autor portretuje jak miasteczko, bez pudru, brudne i niebezpieczne, wielowarstwowe. Przyglądamy się uważnie głównym bohaterom: Maksowi Kromowi i Hipolitowi Zdańskiemu. Do fikcyjnych postaci dołączają Edward Dembowski i Jakub Suchorzewski. Zwracamy uwagą na Ź jak źródła historyczne, między innymi na zapiski Ambrożego Grabowskiego. Patrzymy też na powieściowe heroiny - Cecylię i Madame. Rozgrywamy wątek R jak rewolty i M jak misterium oraz D jak demitologizacji. Zastanawiamy się jak oddać literacko N jak napięcie związane ze zmierzchem pewnej epoki. W końcu okazuje się, że tak naprawdę chodzi o K jak kasę, a autorowi chodziło jednak o coś więcej - o pokazanie różnych I jak idei.

Odcinek #242, w którym z Igorem Brejdygantem w Warszawie rozmawiamy o powieści "Zemsta". Na początku pytam autora o W jak Warszawę i E jak elity. Igor opowiada o tym jak rysowała mu się "Zemsta", z jakich elementów ją K jak konstruował.  Co zastanawiające -autor dopiero po dwudziestu minutach rozmowy przypomina sobie nazwę M jak miejscowości opisanej w powieści, z którą to nazwą spore problemy mają również bohaterowie książki. Dlatego dopytuję go od razu o inne P jak przejęzyczenia i przekręcanie słów. Czy Mieczysław, Mietek to dobre imię dla literackiego antybohatera? Skąd się u Igora biorą imiona postaci - to sprawdzamy. Pojawiają się też w naszej dyskusji różne A jak antagonizmy i b jak bariery, między miastem i wsią. Przyglądamy się głównej bohaterce - Ance, która nie wchodzi w rolę ofiary. Wracamy do "Rysy", "Układu" i pojawia się wątek S jak scenariuszowego widzenia świata literackiego. Na końcu zgadujemy R jak róg,  Długi Róg. Odcinek powstał we współpracy z Wydawnictwem Świat Książki.

Odcinek #241, w którym z Marcinem Wilkiem w Krakowie rozmawiamy o jego książce "Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej". Zaczynamy od C jak celu: czego autor chciał się o Karli dowiedzieć i czego się finalnie dowiedział? Rozmawiamy o pisaniu B jak biografii postaci, które biografowi uciekają. Pytam o E jak emancypację bohaterki, przyglądamy się jej życiowym wyborom, patrzymy z podziwem na to jak wieloma sprawami się zajmowała.  Pojawia się wątek W jak wspomnień Lanckorońskiej z czasu II Wojny Światowej, pytam o to, dlaczego jej zapiski czekały na publikację kilkadziesiąt lat.  Cały czas śledzimy kobietę  na pierwszy rzut oka S jak silną i S jak surową ii próbujemy odpowiedzieć na pytanie,  czy Karla była wśród ludzi S jak samotna. Pojawia się wątek C jak czułości i P jak przyjaciela. A wszystko kręci się wokół K jak kolekcji oraz Polskiego Instytutu Historycznego. W końcu wychodzi na to, ze biografia autorstwa Marcina jest kolejnym krokiem P jak przywracania nam pamięci o Karolinie Lanckorońskiej.

Odcin #240, w którym z Ewą Karwan-Jastrzębską w Warszawie rozmawiamy o książce „Tryptyk z pigmentu i krwi”, która jest jej pierwszą powieścią gatunkową dla dorosłych, podpisaną własnym nazwiskiem. Zaczynam od ustalenia kiedy u autorki pojawiło się pierwsze zainteresowanie literaturą gatunkową. Kto opowiedział jej pierwszy H jak horror? Szybko mieszamy literaturę z malarstwem, pytam o Boscha, o fascynację "Ogrodem rozkoszy ziemskich", właśnie ten obraz jest ważnym elementem książki. Z kolei przewodnim motywem "Tryptyku" jest H jak hazard, dlatego dopytuję o to, czy autorka pracując nad tekstem chodziła do K jak kasyna. Wzorem jednego z bohaterów książki - P jak profilujemy bywalców takich miejsc i wpadamy na L jak lichwiarza. Upewniam się, czy główny antagonista powieści sam nie jest przypadkiem H jak hazardzistą. W rozmowie pojawia się Zuzanna Żak, śledcza, która widzi więcej. Sporo dowiaduję się przy okazji o B jak bohaterze, który jest jak grecki chór. Na końcu układamy listę kolejny pisarskich K jak kroków i próbujemy znaleźć odpowiedź na pytanie w co jeszcze zagra z nami jeszcze EWa Karwan-Jastrzębska. Ten odcinek powstał przy współpracy z Wydawnictwem Labreto.

Odcinek #239, w którym z Magdaleną Parys w Warszawie rozmawiamy o powieści "Floren" Zaczynamy od W jak wolności, pisarskiej wolności oraz od U jak uwolnienia, którego na różnych poziomach chcą bohaterowie nowej książki Parys. Autorka sięga do własnej biografii, by pokazać nam D jak drogę do pisania o niemieckiej mentalności, tożsamości, problemach. Przyglądamy się postaci Dagmary Bosch i zastanawiamy się dokąd razem z nią zmierzają Paul, Kowalski i Tschapieski. Na scenie pojawiają się też K jak kanclerz i P jak prezydentka - nowe postaci z finału berlińskiej trylogii Magdaleny Parys. Rozmawiamy o K jak korzeniach zła, które zagnieździło się w historii II wojny światowej. Pojawiają się ważne słowa : D jak dobro, G jak godność, M jak miłość. I jest Z jak Zagadka i P jak przygoda, rodem z Kina Nowej Przygody! Powraca zagadnienie Wolności i wątek ciągłego przekraczania G jak granic. Pytam ile razy autorka odwiedziła Wenecję i próbujemy przejrzeć i rozszyfrować A jak algorytm. W końcu znajdujemy odpowiedź na pytanie, co może nam pomóc w walce z dążącą do perfekcji sztuczną inteligencją. To bardzo szczera rozmowa, za którą Magdzie Parys bardzo uczciwie dziękuję.

Odcinek #238, w którym z Anną Arno w Pałacu Potockich w Krakowie rozmawiamy o książce ""Do Pana kieruję moje milczenie". Na początku autorka opowiada o P jak pomyśle na esej, w którym zderza losy ludzi, którzy mogli się spotkać, ale się ich ścieżki życiowe formalnie się nie przecięły. Zaczynamy od S jak szkoły, do której wspólnie chodzili Adolf Hitler i Ludwig Wittgenstein. Gdybamy, czy się spotkali, czy jedynie mijali na korytarzach.  Znaczącą rolę w naszej rozmowie pełnią miejsca - jest L jak Linz, W jak Wiedeń. Pierwsze skrzypce gra jednak K jak Kraków. Z perspektywy tego galicyjskiego miasta przypatrujemy się początkowi Wielkiej Wojny. Opowiadamy o losach Ludwiga Wittgensteina i o jego S jak spadku, bez którego nie byłoby pewnie niektórych P jak powiązań. Włączamy do narracji historię Georga Trakla i Rainera Marii Rilkego. Pojawia się T jak tragedia tych, którzy bardzo chcieli się spotkać ale im się nie udało. Zwracamy uwagę na ważną postać drugiego planu - Ludwiga von Fickera. Przyglądamy się też R jak rozczarowaniom po spotkaniu i przywołujemy historię Rilkego i Tołstoja. Zaglądamy również do magicznego trójkąta, który tworzyli Borys Pasternak, Marina Cwietajewa i Rilke. W końcu pytam o rolę Paula Celana w eseistycznej opowieści i wtedy okazuje się, że koniec jest początkiem książki. Odcinek powstał we współpracy z wydawnictwem Znak.

Odcinek #237, w którym z tłumaczką Hanną Jankowską w Big Book Café MDM w Warszawie rozmawiamy o książce Iljasa Churiego "Dzieci getta. Stella Maris" /Wydawnictwo Karakter/. Zaczynamy od S jak sylwetki libańskiego pisarza, jednego z najwybitniejszych autorów piszących po arabsku. Zwracamy uwagę na figurę N jak nieobecnego, która w serii "Dzieci getta" jest znacząca.  Opowiadamy o N jak Nakbie, katastrofie w historii Palestyńczyków. Śledzimy losy Adama, który próbuje być żydowskim arabem i zastanawiamy się, czy to możliwe i na jakich warunkach.  Pojawia się wątek opuszczonego obozowiska i R jak ruin opowieści.  Dotykamy wątku innego poszukiwania - poszukiwania M jak miłości. Pytam o wątki, które łączą postać A jak Adama z B jak biografią pisarza. Cały czas przyglądamy się N jak niememu, nieobecnemu bohaterowi.  Zwracamy uwagę na postać Marka Edelmana, który pojawia się w powieści. Pojawiają się kolejne pytania o P jak postawę wobec historii. W końcu pytam o najbardziej współczesną historię i reakcję pisarza na wydarzenia z 7 października 2023 roku.

Odcinek #236, w którym z Maciejem Siembiedą w Pałacu Potockich w Krakowie dyskutujemy o książce "Gołoborze" Zaczynamy od wątków osobistych i D jak dystansu do napisanej historii, którego po raz pierwszy w literackiej twórczości autorowi brak.  Przyglądamy się G jak Gołoborzu, zaglądamy do G jak Grabina.  Maciej opowiada o protoplastach dla poszczególnych P jak postaci ze zwaśnionych klanów Kończaków i Cebrzynów.   Pytam o to, z czego wynikała H jak hermetyczność kieleckiej wsi. Pojawia się motyw przewodni książki, czyli Z jak zemsta i H jak honor, którym podporządkowane są działania bohaterów. W naszej dyskusji nie może zabraknąć oczywiście D jak drobiazgów - opowieści o Opolu, o S jak skarbie oraz o postaciach z historii regionu wziętych, takich jak Ponury. Pytam o W jak wiarę, o S jak solówki przed kościołem.  Cały czas krążymy wokół tego, co "Gołoborze" dziś nam opowiada, co o nas mówi dziś. 

Odcinek #235, w którym z Marcinem Oskarem Czarnikiem w Krakowie rozmawiamy o jego drugiej książce zatytułowanej "Trzy dni, trzy noce". Zaczynamy od G jak gawędy, po którą autor sięga by przedstawić nam historię Seta. W "Trzech dniach, trzech nocach" podobnie jak w debiutanckiej książce "Misterium" nie brakuje wątków B jak biblijnych, choć w drugiej powieści służą one Marcinowi Oskarowi Czarnikowi zupełnie inaczej. Do czego? - o to pytam autora. Dyskutujemy szczerze o C jak ciężarze bycia drugim dzieckiem, bycia w zastępstwie. Przyglądamy się losom emigracyjnym bohaterów, pytam o R jak rodzinne konotacje oraz o historyczne i książkowe źródła. Przede wszystkim jednak szukamy W jak wstydu i T jak tożsamości.   W końcu dochodzimy do pytania o tytuł książki i o to, co może stać się gdy trzy dni i trzy noce przeminą.

Odcinek #234, w którym z Joanną Karasek tłumaczką wielu książek Arturo Pérez-Reverte w Katowicach rozmawiamy o twórczości tego hiszpańskiego pisarza. Punktem oparcie jest dla nas krótka, ale bardzo treściwa powieść "Przylądek Trafalgar", opisująca morską bitwę z 21 października 1805 roku, gdy flota brytyjska pod wodzą admirała Nelsona starła się z napoleońskimi okrętami koalicji francusko-hiszpańskiej. Pytam Panią Joannę o to, na czym polega F jak fenomen Pérez-Reverte, z czego wynika tak​ duża P jak popularności jego prozy. Okazuje się, że hiszpański pisarz sięga w swoich książkach po K jak kinowe schematy​. W rozmowie pojawiają się odniesienia do ​powieści "Klubu Dumas", "Misja: Encyklopedia", "Ostatnia bitwa templariusza". Ale nie może też zabraknąć w tym wypadku autora - reportera. ​P​rzyglądamy się książce, bez której nie można zrozumieć postaci pisarza, dyskutujemy o  "Terytorium Komanczów". Sięgamy też po P jak przetworzenie reporterskiego doświadczenia w fikcje zapisane w "Bataliście". Joanna Karasek zwraca uwagę na morskie fascynacje Arturo Pérez-Reverte i okazuje się, że literatura hiszpańska jest nimi mocno przesiąknięta. W "Przylądku Trafalgar" dostrzegamy​ jednak przede wszystkim opowieść o jednostce w trybach historii, wojny​, bardzo aktualną opowieść. Pytam o największe P jak problemy, na które tłumaczka trafiała w czasie pracy nad przekładami książek autora "Klubu Dumas". ​Na końcu dochodzimy do wniosku, że Arturo w literaturze jest wielowątkowy i zmiennokształtny.

Odcinek #233, w którym z Przemysławem Żarskim siedzimy w siedzibie Stowarzyszenia Civitas w Dąbrowie Górniczej i rozmawiamy o książce "Ferment". To pierwszy odcinek podcastu zrealizowany w moim rodzinnym mieście. W rolach głównych w rozmowie obsadzamy S jak Sosnowiec i Zagłębie Dąbrowskie. Przy okazji słucham jaki rodzaj F jak fermentu chce w literaturze gatunkowej siać autor. Przyglądamy się P jak przegranemu pokoleniu i jeszcze innemu pokoleniu na P - poszukującemu szansy i swojego miejsca w świecie. Dużo jest w naszych słowach M jak muzyki i S jak subkultur. Mówimy o kulturze lat 90-tych i i przyglądamy się skinom, punkom i sosnowieckiej scenie muzycznej. Pytam Przemka o P jak przypadek, który potrafi naznaczyć nas na resztę życia. Odpowiedzi szukamy w nieubłaganej S jak spirali zdarzeń. Zajmujemy się chwilę książkowymi protagonistami - próbujemy rozgryźć Laurę i Adama, opowiedzieć o ich problemach, ich światach. Przy okazji pojawiają się różne rodzaje P jak przemocy, dyskutujemy i przemocy rówieśniczej i o przemocy seksualnej. Na końcu okazuje się, że cały czas rozmawialiśmy o D jak dramacie kryminalnym.

Odcinek #232, w którym z Grzegorzem Jankowiczem w Galerii Bunkier Sztuki w Krakowie wdajemy się w dyskusję wokół jego eseistycznej książki ""Od-tworzenie. Eseje o potencjalności" /Lokator/. Wychodzimy od Franza Kafki i momentu, w którym na rozdrożu mamy dwie możliwości: zniknąć albo narodzić się na nowo. Grzegorz Jankowicz szuka idzie jednak innych rozwiązań i tak dochodzimy do P jak potencjalności i D jak rekreacji.  Przyglądamy się P jak poszczególnym postaciom z książki. Zatrzymujemy się przy C jak Carravagiu i próbujemy złapać jego D dwoistość, szukamy w ciemności i w świetle jego U jak ucieczek. Szukamy do czego zmierzał, zastanawiamy się, co chciał odkryć.  Pytam autora dlaczego z twórczości Jarosława Iwaszkiewicza wybrał do analizy "Powrót Prozerpiny". I dopytuję, co stało za wyborem konkretnych postaci i historii do E jak esejów.  Pojawia się poetycka potencjalność chwili u Borgesa i niełatwe poszukiwanie pisarskiej wolności u Pereca. Szukamy też w języku, stąd J jak jakiś i jednocześnie jacyś ludzie prosto z wiersza Wisławy Szymborskiej. Łączą się wątki, przeplatają nitki, podwójności, potencjalności a na końcu wychodzi na to, że muszę jechać na Sycylię.

Odcinek #231, w którym z Johanem Theorinem siedzimy w Toruniu i rozmawiamy o wyspie Olandia. Udało się nam spotkać przy okazji festiwalu Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze 2025, którego szwedzki pisarz i dziennikarz był gościem. Naszą rozmowę tłumaczy Marta Matyszczak. Zaczynamy od pisania, od tego kiedy się T jak tworzy. Okazuje się że festiwalowy hotelowy pokój jest dobrym miejscem do pisania. Pytam Johana o P jak pamięć - czy pamięta swoje książki sprzed kilkunastu lat, czy do nich wraca.  Próbuję dowiedzieć się kto komu więcej zawdzięcza, czy O jak Olandia (szwedzka wyspa, bohaterka powieści Johana) pisarzowi, czy pisarz Olandii. Wracamy do pisarskiego debiutu, pytam o Z jak "Zmierzch", który stał się windą i literackiego sukcesu.  Pojawiają się ważne dla kwartetu Olandzkiego P jak pory roku. I przypadkiem okazuje się, że szwedzki autor wozi ze sobą pogodę po świecie, zabiera ją na festiwale. Pytam też Johana wierzy w D jak duchy, skoro pojawiają się w jego książkach. Zahaczamy też o folklor i duchowość regionu. Powraca motyw  T jak tempa pisania.   Na koniec okazuje się, że Johan dokumentuje historię Olandii na wielu poziomach.  I uczę się kilku słów po szwedzku.

Odcinek #230, w którym siadamy z Kubą Kulasą w krakowskim mieszkaniu, w którym pisał powieść "Szczęśliwa ręka" i rozmawiamy o światach z książkowego debiutu. Zaczynamy od cytatu i szukamy autora Próbujemy prześledzić jak powstawały poszczególne opowieści napisane dla nas przez tytułową R jak rękę. Przeglądamy ofertę tybetańskiego biura P jak podróży i omawiamy przy okazji znaczącą O jak okładkę. Wybieramy najlepszy tekst, ja stawiam na P jak psa Jezusa, Kuba idzie zupełnie inną drogą.  Skupiamy się na O jak obcości i N jak nieświadomym, tym co przychodzi do autora przez Z jak zderzenia zdarzeń i skojarzeń. I okazuje się, że tak powstaje L jak literatura. I tak - P jak prognozujemy i P jak próbujemy przepowiadać. 

Odcinek #229, w którym Agnieszką Łopatowską w Krakowie rozmawiamy o tym, gdzie warto zagubić się w Paryżu, bo "Paryż to zawsze dobry pomysł". 📖 Zaczynamy od tego, za co Paryż można P jak pokochać. Zgodnie z kolejnymi rozdziałami książki idziemy śladami A jak architektury, P jak przemian społecznych, wsiadamy do M jak metra, Przyglądamy się L jak legendom miejskim. I pojawia się D jak Dionizy, święty ścięty z głową w dłoniach.  Pytam o to, kto pływa i co pływa w S jak Sekwanie i pojawia się królowa P jak praczek.  W Katedrze Notre-Dame zaglądamy do S jak skarbca, a Agnieszka opowiada o swoim śledztwie w sprawie chimery. Śledczych wątków jest w naszej rozmowie zresztą więcej, są przecież w książce różne K jak kradzieże - takie w stylu  Lupina i  na modłę gangu Olsena. Idziemy też szlakiem smaków i ulubionego filmu Agnieszki. Zaglądamy do paryskiej kuchni, na pchli targ i do Lasku Bulońskiego. W końcu okazuje się, że Paryż można mieć też na sobie i w sobie.