Advertise on podcast: Kultura u Podstaw

GOSSIP to wspólna inicjatywa poznańskich galerii. Nazwa odwołuje się do pojęcia plotki – informacji przekazywanej z ust do ust, do „poczty pantoflowej”. Koncepcja zaczerpnięta jest z angielskiej sceny klubowej, gdzie uczestnicy wydarzeń nie wiedzą, jaki artysta/artystka/osoba artystyczna przed nimi wystąpi. Celem takiego działania jest przeniesienie skupienia odbiorców z artysty na miejsce i jego klimat– w tym przypadku na poznańskie galerie sztuki. Co wydarzy się w konkretnym miejscu podczas GOSSIP-u dowiemy się dopiero w weekend 2-4.10.2026.  O pomyśle na wydarzenie opowiada nam Tobiasz Jankowiak z Działu Animacji Sztuk Wizualnych Biblioteki Wielkopolskiej. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy! Wstęp na GOSSIP jest bezpłatny. Szczegóły na stronie Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka.

Czy najważniejsze w życiu jest to, aby dużo mieć? Można być nieszczęśliwym mając cały pokój zabawek. Może być szczęśliwym mając mało. Każdy potrzebuje bliskości: rodziny lub przyjaciół. Można potrzebować pomocy i nie jest niczym złym jej przyjmowanie. Warto się dzielić tym co mamy. Daje to wiele radości zarówno tym którzy dają, jak też otrzymującym. Trzeba jednak wiedzieć, że mamy prawo do odmowy, bo nie można wciąż robić różnych rzeczy za kogoś. Nie musimy się na wszystko godzić. Pamiętajmy o sobie. Warto się tego uczyć!

Młodzi ludzie z Tarnowa Podgórnego rozmawiają na temat lektur szkolnych, literatury młodzieżowej, ale nie tylko… Dlaczego uczniowie nie lubią czytać lektur? Czym różni się czytanie na etapie szkoły średniej od czytania z czasów szkoły podstawowej? Z jakiego powodu czytając jesteśmy pod presją czasu? Co nam daje czytanie z wyboru? Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy!

Dzięki nim lepiej poznamy zasłużone Wielkopolanki. Fundacja Muzeum Historii Kobiet realizuje w tym roku projekt „Wielkopolskie herstorie” dofinansowany z konkursu Urzędu Marszałkowskiego. Badaczki pracują nad serią opracowań biograficznych, m.in. dr. Agnieszka Jankowiak-Maik (Babka od histy) przybliży nam postać pedagożki Haliny Semenowicz. Ale to nie jedyny projekt, któremu poświęcają teraz czas herstoryczki. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Agnieszką Jankowiak-Maik –prezeską Fundacji Muzeum Historii Kobiet, edukatorką, nauczycielką, autorką książki „Historia, której nie było”.

Trwa 3. edycja konkursu „À propos Derwicha”, tym razem pod hasłem „Satyra jest kobietą”. Przedmiotem zmagań są prace satyryczne wykonane w dowolnej technice, które komentują współczesną rzeczywistość, szczególnie tę dotyczącą kobiet. W tym roku patronką konkursu jest Stefania Daniela Cholewczyńska-Derwich, która jako humorystka debiutowała w tygodniku satyrycznym „Kaktus” w 1957 r.  Stefania Daniela Cholewczyńska-Derwich (1929-2016) zostawiła po sobie bogaty zbiór projektów mebli, rysunków, obrazów oraz pokaźne archiwum dokumentujące artystyczne życie Poznania w PRL-u. O satyrycznych pracach Danieli Cholewczyńska-Derwich rozmawiamy z jej córką, Małgorzatą Derwich-Pawelą. Termin nadsyłania prac na konkurs organizowany przez Bibliotekę Wielkopolską im. Stanisława Barańczaka w Poznaniu mija 30 września.

Złość, radość, duma smutek to emocje, o których rozmawiały przedszkolaki z Rawicza. Złość czujemy wtedy, gdy nam ktoś zabiera coś bez pytania. Zazdrość to zła emocja. Często czujemy ją w sytuacjachrodzinnych, bywamy zazdrośni o młodsze rodzeństwo. Ludzie są smutni gdy coś im się zniszczy. Albo jak ktoś imcoś obiecuje, a nie dotrzymuje słowa. Jak ktoś zabierze ulubioną zabawkę bez pytania. Dumni jesteśmy , gdy pokonamy swój lęk. Na przykład gdyboimy się  lecieć samolotem, a jednak zdecydujemy się na taką podróż. Albo gdy nauczymy się jeździć na rowerze lubhulajnodze. Strach? Boimy się ciemności, duchów i wysokości. Albo jakmamy koszmary senne. Miłość? Możemy ją czuć do rodziców, babci, cioci i wujka.

Szlak Pracy Organicznej opowiada historię regionu poprzez miejsca związane z życiem i działalnością wielkopolskich organiczników. Wspiera także inicjatywy, które popularyzują ideę pracy organicznej i dziedzictwo Wielkopolan i Wielkopolanek. Z Oliwią Olesiejuk, koordynatorką Szlaku, rozmawiamy o muralu upamiętniającym Zofię Lipską (w Lewkowie założyła ochronkę dla dzieci wiejskich, bibliotekę, wspierała sierociniec) i ogólnopolskiej akcji pisania listów „Listy do Julii” inspirowanej Julią Woykowską, pionierką działań na rzecz wzmacniania kobiet i edukacji w I poł. XIX wieku. Oliwia opowiada też o spotkaniach dla młodzieży z cyklu „Kwartalniki” w Pałacu Generała Dąbrowskiej w Winnej Górze, wystawie „Pod okiem zaborcy” oraz konkursie „WielkoPolka – Nagroda im. Jadwigi Zamoyskiej” Zapraszamy do wysłuchania rozmowy!

Działaczka patriotyczna i niepodległościowa, uczestniczka strajku szkolnego w Pleszewie, skautka i harcerka, powstańczyni wielkopolska, aktywistka społeczna oraz członkini Rady Ludowej na Powiat Pleszewski.  W 2026 roku przypada 110. rocznica powstania żeńskiej drużyny skautowej im. Królowej Jadwigi w Pleszewie. Inicjatorką i organizatorką drużyny była Maria Radomska – pleszewianka, społeczniczka i pionierka lokalnego skautingu żeńskiego. Klub Kobiet Ławka nr 4 z Pleszewa postanowił przypomnieć jej postać oraz rolę jaką odegrała w wychowaniu i aktywizacji młodych kobiet na początku XX wieku. Dlatego właśnie tegoroczne „Imieniny Anny” będą poświęcone Marii Radomskiej. W wydarzeniu, utrzymanym w harcerskim duchu zostanie odsłonięta ławka poświęcona Marii Radomskiej z Bociańskich na Placu Powstańców Wielkopolskich. Tegoroczny spacer herstoryczny poprowadzi jej śladami. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Agnieszką Słupianek-Winkowską z Klubu Kobiet Ławka nr 4.

Po stworzeniu kilku spacerów słuchowiskowych w Poznaniu Fonorama rusza w Wielkopolskę. Na początek powstaną opowieści dźwiękowe o Zbąszyniu, który słynie z unikalnego dziedzictwa muzycznego. Ale nie tylko dźwięki kozła usłyszymy w aplikacji ŁAPP_Niesłychana Wielkopolska: Zbąszyń. „Już niedługo będzie można wybrać się na niebanalny spacer utkany z lokalnych opowieści, w których przemówią historie, idee, miejsca związane z miastem” – zapowiadają twórcy. Premiera spaceru słuchowiskowego odbędzie się podczas Experyment Festival 2026 w lipcu. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Anną Szamotułą i Hubertem Wińczykiem.  Fonorama zrzesza poznańskich twórców i twórczynie, którzy produkują i popularyzują zjawiska audialne. Stworzyli spacery ŁAPP POZNAŃ_Centrum, ŁAPP POZNAŃ_ Jeżyce, oraz ŁAPP POZNAŃ_ Rusałka, które są rodzajem interaktywnego, ulicznego teatru wyobraźni w erze smartfonów. Fonorama organizuje także Festiwal Słuchowisk i cykl odsłuchów Dom Słuchowisk w Poznaniu. Hubert Wińczyk – artysta dźwiękowy, improwizator, performer, kompozytor, edukator. Absolwent Intermediów na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. W pracy twórczej wykorzystuje alternatywne źródła dźwięków, odpady, nagrania terenowe, głos, zabawki, elektronikę, zjawiska rezonansu, skrajnie niskie i wysokie częstotliwości, manipulacje skojarzeniami.  Anna Szamotuła – absolwentka kulturoznawstwa i filmoznawstwa na UAM oraz pierwszego Kursu Reżyserii Radiowej zorganizowanego przez TPR, Szkołę Wajdy i FiNA. Radiowczyni od 2007 roku. Laureatka nagrody Talanton za debiut dramaturgiczny w Teatrze Polskiego Radia w 2022 roku. Stypendystka Miasta Poznań w 2024 r.

To projekt teatralno-edukacyjny o współczesnej polszczyźnie w Teatrze Nowym w Poznaniu. Ewę Kaczmarek interesuje język nie jako zbiór zasad do pilnowania, lecz jako miejsce codziennych spotkań, nieporozumień i negocjacji. Projekt „Generalnie: dramat!” rozpoczyna się od rozmów poświęconych osobistym doświadczeniom językowym. Zebrane historie staną się punktem wyjścia do ośmiu międzypokoleniowych warsztatów językowo-dramaturgicznych prowadzonych metodą kolektywnego pisania i improwizacji.  „Nie będziemy nikogo poprawiać ani tłumaczyć, jak należy mówić. Przeciwnie — różnice potraktujemy jak materiał twórczy. Slang spotka się z regionalizmem, rytm komunikatora z rytmem opowieści, cyfrowa skrótowość z rozwlekłą narracją. Trochę teatr, trochę laboratorium, trochę językowy crash test” – zapowiada Ewa Kaczmarek. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy!  Ewa Kaczmarek – aktorka, dramaturżka i reżyserka, współtwórczyni poznańskiego Teatru Usta Usta Republika i Republiki Sztuki Tłusta Langusta. W swoich teatralnych poszukiwaniach często sięga po lokalne historie i oddaje głos kobiecym bohaterkom. Specjalistka ds. edukacji w Teatrze Nowym w Poznaniu.

Dzięki stypendium Marszałka Województwa Wielkopolskiego Grzegorz Krzyśko pracuje nad muzyczną adaptacją wierszy Zuzanny Ginczanki. Była to polska poetka pochodzenia żydowskiego, która została zamordowana w czasie II wojny światowej – najprawdopodobniej w maju 1944 r. na terenie niemieckiego obozu koncentracyjnego w Płaszowie. Miała 27 lata. Zostawiła po sobie wiersze, które zachwycają czytelników i inspirują innych artystów.  Jak będzie „brzmiała” Ginczanka w wykonaniu Grzegorza Krzyśko, wokalisty i autor tekstów zespołu GRETA? Co ma wspólnego muzyka z chemią? Zapraszamy do wysłuchania rozmowy!

Możemy zobaczyć ją w spektaklach „Alicja w Krainie Czarów. Remix” czy „Sen nocy letniej” w Teatrze Nowym w Poznaniu. Ostatnio premierę miał „Diabeł i dziewczyna” w reżyserii Marcina Libera, w którym Weronika Asińska wciela się w Sinead O’Connor. Nie jest to jednak biograficzny spektakl o artystce, która swego czasu wywołała skandal, drąc na wizji zdjęcie papieża. Niektóre wątki z życia piosenkarki stały się inspiracją do stworzenia opowieści o fanatyzmie religijnym czy grzechach Kościoła Katolickiego. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy!

Było to ogromne przedsięwzięcie prezentujące osiągnięcia niepodległej Polski w gospodarce  czy kulturze.  Niedługo minie 100 lat od Powszechnej Wystawy Krajowej zorganizowanej w Poznaniu w 1929 roku. Z tej okazji zbudowano wiele nowych budynków, a z niektórych korzystamy do dziś: Collegium Chemicum, Domu Studenckiego Hanka czy największego w ówczesnej Polsce hotelu – Hotelu Polonia przy ul. Grunwaldzkiej (późniejszy szpital). Cała wystawa zajmowała 65 hektarów. Odwiedziło ją 4,5 mln osób. Stowarzyszenie Pewuka 2 działa na rzecz upamiętnienia w 2029 roku wydarzenia sprzed 100 lat. Jak miałaby wyglądać Pewuka za trzy lata? W czym przypominałaby „pierwszą”, a co byłoby w niej nowatorskiego? W jaki sposób Stowarzyszenie popularyzuje wiedzę o Powszechnej Wystawie Krajowej na co dzień? Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Jakubem Marciniakiem, prezesem Stowarzyszenia Pewuka 2.

Wystawa „AI – Algorytmy Iluzji” zaprasza do krytycznego spojrzenia na sztuczną inteligencję jako fenomen kulturowy, polityczny i artystyczny. To opowieść nie tylko o technologii, ale o nas samych i o tym, co znaczy być człowiekiem w świecie algorytmów, danych i połączeń.  Na wystawie dowiemy się m.in. co łączy tkanie z kodowaniem (instalacja dźwiękowo-wizualna pt. „Sploty krosna” Cécile Babiole), a przy jednym ze stanowisk będziemy mogli porozmawiać z ELIZĄ, uznawaną za pierwszego chatbota w historii.  Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Dorotą Żaglewską, producentką wystawy. Fot. Maciej Kaczyński

Ciepła i pełna humoru opowieść o dorastaniu, pierwszych miłościach i rodzinnych perypetiach. W Studiu Sztuki Teatralno-Aktorskiej w Poznaniu możemy oglądać „Szóstą klepkę” – spektakl na podstawie pierwszego tomu kultowej serii Jeżycjada autorstwa Małgorzata Musierowicz. Spektakl przenosi widzów do Poznania lat 70. za sprawą scenografii inspirowanej stylem retro i muzycznych przebojach.  „Główną bohaterką spektaklu jest Celestyna Żak – sympatyczna, zakompleksiona nastolatka, która zmaga się z własnym odbiciem w lustrze, szkolnymi obowiązkami i gwarem rodzinnego domu. W sztuce, tak jak w książce, codzienność splata się z marzeniami, a zwyczajne sprawy nabierają wyjątkowego znaczenia” – opowiadają twórcy. Spektakl powstał w Studiu STA, w którym można uczyć się aktorstwa i rozwijać swoje umiejętności sceniczne. I to właśnie uczestnicy kursów wcieli się w postaci z powieści Małgorzaty Musierowicz.  Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z twórcami spektaklu!