Advertise on podcast: Over taal gesproken

Wat is de status van het dialect in Nederland? Is die status aan het veranderen? Hoe komen we eigenlijk aan dialecten? En verder: bestaan er in gebarentaal ook dialecten, hoe strikt is de patat-friet-grens eigenlijk en waar komen onze vooroordelen over dialecten vandaan? We spreken erover met Sterre Leufkens, een van de auteurs van de eind september verschenen Atlas van het dialect in Nederland. Je hoort fragmenten van: Per Seconde Wijzer (NPO Start), Lotte oet Limburg, TikTok Tammo, corona-persconferentie (hamsteren). Meer lezen/luisteren: Website van Sterre LeufkensAtlas van het dialect in NederlandAtlas van het dialect in VlaanderenSuperbrabants jonguh! Nepdialect of nieuwe stijl? podcastaflevering over het nieuwe Brabantse dialect van jongerenUuzeke, de Grufflalo en het 'vijf voor twaalf'-effect, podcastaflevering over de staat van het dialect (2021) Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Tot de Indonesische onafhankelijkheid van 1945 en de soevereiniteitsoverdracht van 1949, maakte Nederland zo’n driehonderdvijftig jaar de dienst uit in Indonesië – toen Nederlands-Indië genoemd. De voertaal was niet Nederlands maar Maleis, de taal die al door een groot deel van de bevolking gesproken werd.  Toch werden er veel Nederlandse woorden in het Maleis overgenomen, zoals arloji ('horloge'), telat ('te laat') en sekrup ('schroef'). En die woorden zijn er nog steeds: je vindt ze in het straatbeeld, in spreektaal en op sociale media.  We praten over dit onderwerp met Rizky Kalebos, die op TikTok en Instagram actief is en daar veel deelt over de geschiedenis van Indonesië, en die samen met Scienthya Elona het drietalige fotoboek Buku Odading Boek samenstelde, over Nederlandse leenwoorden in Indonesië. Wil je Buku Odading Boek bestellen? Neem dan contact op met Rizky Kalebos via Instagram: https://www.instagram.com/ky.kale/ of https://www.instagram.com/buku.odading.boek/. Meer info: Nederlandse woorden wereldwijd (pdf) van Nicoline van der SijsVertaalwoordenboek Nederlands - IndonesischGebruikte fragmenten: Fragment odading op YouTubeFragment apotheek / apotek op YouTubeAnekdote Victor Immanuel (privé-opname)Liedfragment indehoy uit Aku Rapopo van Julia Perez Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Is het echt zo dat spreekwoorden uit onze taal verdwijnen? Komen er ook nog weleens nieuwe bij? En waar komen die dan vandaan? Waarom werkt het vaak niet als je zelf nieuwe spreekwoorden verzint? En wat is eigenlijk het verschil tussen een spreekwoord en een uitdrukking?  Het antwoord op al die vragen krijg je van Van Dale-hoofdredacteur Ton den Boon. En we spreken ook nog met hem over spreekwoordsplinters, het belang van de morele strekking en het Romeinse Rijk.  Taalbank.nl website van Ton den BoonVan Dale SpreekwoordenboekKun je een ouwe aap nog kunstjes leren? 101 nuttige spreekwoorden voor de moderne mensWaar komen spreekwoorden vandaan? Podcastaflevering Oplossing gezocht van NEMO Kennislink Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Te gek, mieters, onwijs gaaf, blits, vet, echt tof, nice, cool, chill, dolletjes ... Welke woorden horen bij jouw generatie? In deze aflevering spreken we met jongerentaalonderzoeker Kristel Doreleijers over generatietaal. Kristel schreef in het kader van het Boekenweekthema 'Mijn generatie' een artikel over dit onderwerp voor het tijdschrift Onze Taal. Een gesprek over de opkomst van jongerentaal, jeugdrages, modewoorden, terugkerende taaltrends en taalverandering. Lees het artikel in Onze TaalMeer over generatietaal op de website van Onze TaalGeneratiewoordenboekje met (bij)namen voor verschillende generatiesGeneratietaal en verrassende trends op NEMO KennislinkWebsite van Kristel DoreleijersWebsite Boekenweek Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Wat gebeurt er als het woord geel zomaar ineens verdwijnt, maar de kleur bestaat nog wel? Wat als we het zonder het woord ik zouden moeten doen, of dat? En wat als het woord voor woord zelf verdwijnt? In de nieuwe roman Een woord voor onderzoekt schrijver en filosoof Eva Meijer hoe het ons en onze samenleving raakt als we het Nederlands zouden verliezen. In deze aflevering spreken we Eva over het boek, en over hoe taal ons definieert en verbindt. website van Eva MeijerEen woord voor (uitgeverij Cossee)artikel over Een woord voor in NRC Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Echt moppen aan elkaar vertellen doen we eigenlijk bijna nooit. Maar in alledaags taalgebruik komt wel heel veel humor voor. Wat voor soort humor is dat dan, en hoe werkt het precies? Welke theorieën zijn er? Klopt het dat mannen grappiger zijn dan vrouwen, en wat is het verschil tussen alledaagse humor en humor op een podium? Op het Taalfeest afgelopen oktober in TivoliVredenburg spraken we daarover met professor Taalkunde Bert Oben, en comedian Kelia Kaniki Masengo, een van de ambassadeurs van de Week van het Nederlands 2025. Fragment (intro): Monty Python — The funniest joke in the world Luister ook eens naar de podcast De Humaniakken (gemaakt door o.a. Bert Oben): een vreedzame stam literatuurnerds, geschiedenisgeeks en andere humane wetenschapfreaks die maandelijks hun eigenzinnige oog laten schijnen op de menswetenschappelijke actualiteit. Meer weten over Kelia Kaniki Masengo of haar live zien optreden? Kijk op https://www.keliakanikimasengo.com/ voor meer informatie en haar speellijst! In 2024 maakte de Universiteit van Vlaanderen Podcast de aflevering 'Hebben vrouwen humor?', te beluisteren op o.a. Spotify. Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Hoe breng je een depressie onder woorden? Is een term als suïcide beter dan zelfmoord? Hoe kan AI een depressie herkennen en waarom zie je zoveel therapietaal op social media? We praten erover met schrijver, muzikant en ervaringsdeskundige Aafke Romeijn. Lees ook het uitgebreide interview met Aafke Romeijn in het januari/februarinummer van het tijdschrift Onze Taal. Website Aafke RomeijnBoek: Ga gewoon wat leuks doen. Leven met depressieDichtbundel: LeegstandMuziek: Ultraviolet (album 2025)Fragmenten: trailer Godzilla 1954, Best of Marvin (The Hitchhiker's Guide To The Galaxy) Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

De laatste aflevering van 2025 gaat over 'woorden van het jaar'. Welke woorden zijn er in de Lage Landen en in de rest van de wereld uitverkoren, en waarom? We praten erover met woordenboekmaker en nieuwewoordenkenner Vivien Waszink van het Instituut voor de Nederlandse Taal. Hallucineren, manosfeer, sneukelspijt, ragebait, parasocial, vibe coding  en natuurlijk … 6—7! Wat zeggen die woorden over het afgelopen jaar?  Woordenboek van Nieuwe WoordenWoordtrends van 2000 tot nu in WoordpeilerManosfeer en graaiflatie: verschijnwoord en verdwijnwoord van 2025Illustratieve fragmenten van o.a. VRT Max, NOS Jeugdjournaal, YouTube, TikTok, Van Dale, NOS Journaal, Nieuwe Feiten Radio 1 België, Huts van The Blockparty en Esko. Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal komt er weer aan! Een goed moment om eens stil te staan bij onze spelling. Hoe is de spelling eigenlijk ontstaan en waarom precies? Welke spelfouten worden er het meest gemaakt? En, zijn Vlamingen echt beter in spelling dan Nederlanders? Verder komt de beruchte pannenkoek-spelling aan bod en proberen we een antwoord te vinden op de vraag waarom spelling altijd zoveel emotie oproept. We praten erover met doorgewinterde Onze Taal-taaladviseur Roos de Bruyn. Woordenlijst.org: de officiële spelling van het Nederlands Het Groot Dictee op NPO Radio 1De complete spellinggeschiedenisHet Taalloket op de website van Onze TaalSpelling & Groene Boekje op de website van het Instituut voor de Nederlandse TaalHet Woordenboek der Nederlandsche TaalAfsluitend fragment: Ronald Plasterk en Helen de Hoop in het tv-programma De Wereld Draait Door Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

De winnaar van de Taalboekenprijs 2025 schreef een compact maar veelomvattend boek over de symbiose tussen mens en taal: Wat taal verraadt. Een kleine geschiedenis van brein tot beschaving. We spreken de auteur, hoogleraar Nederlandse taalkunde en historische taalkunde Freek Van de Velde, over hoe taal samenhangt met regio en klimaat, waarom talen in de bergen complexer zijn en hoe geschreven en gesproken taal elkaar beïnvloeden. En ook over dat talen eigenlijk niet bedoeld zijn om te leren en dat taalkundigen liever hun tandenborstel uitlenen dan hun terminologie. Deze aflevering is opgenomen op het Taalfeest op 11 oktober in TivoliVredenburg, Utrecht. De afsluiter van de Week van het Nederlands 2025. Freek Van de Velde op de website van KU LeuvenBoek Wat taal verraadt bij Onze Taal Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Taalkundige Khalid Mourigh groeide op met het Nederlands — de 'leuke taal' — maar toen hij ouder werd kreeg hij steeds meer belangstelling voor het Tamazight (ook wel bekend als Berbers), de taal van zijn vader en opa. Hij onderzocht het Ghomara-Tamazight in de bergen van de Rif, en kreeg ook steeds meer interesse voor de Berber-cultuur. Terug in Nederland richtte hij zich op de straattaal van jongeren in Gouda, die zzzeg mar zzzo praten. We spraken hem over zijn jeugd, over het Berber en, uiteraard, over straattaal. Voor nu zijn we er even tussenuit, tot na de zomer! Website Khalid MourighBoek 'Denkend aan Hollands'Boek 'De gast uit het het Rifgebergte' (over zijn opa)Straattaalwoordenboek.nl 'Murks en straattaal' (2001) boek van Jacomine NortierFragment van de band IthranFragment van de voetballer Noa Lang Hè? Oh! Hmm. Hèhè! Aflevering met Mark Dingemanse Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Wat zijn 'tot machines gemaakten'? Waarom kwispelt een hond naar links? En wat staat er in de korte briefjes van de wolf? In deze aflevering praten we met Bibi Dumon Tak, schrijfster, dierenambassadeur en nu ook gasthoofdredacteur van het dierentaalnummer van het tijdschrift Onze Taal. Een gesprek over dier-en-taal, over hoe je dieren een stem geeft in kinderboeken, over speciëcisme, en over het loeien van koeien. En over wolven — die door ons niet zo goed begrepen worden. Biografie van Bibi Dumon Tak op WikipediaHet koeienparadijs (2017)De groetende koe, podcastaflevering met Leonie CornipsThemanummer 'Taal en dier' van het tijdschrift Onze TaalDit boek is vóór de wolf (2024)Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda (2022) Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Welke talen hoor je allemaal op het Eurovisiesongfestival? Waarom kiezen artiesten voor een bepaalde taal? En wat zie je als je het festival door een taalkundige bril bekijkt? In deze aflevering spreken we met iemand die daar alles van weet, taalkundige en Songfestivalliefhebber Paulette van der Voet. Paulette doet promotieonderzoek aan de universiteit van Umeå in Zweden en zette samen met haar collega's het vak 'Linguistics and the Eurovision Song Contest' op.  En verder gaat het uiteraard ook nog over de deelnemers van dit jaar: Red Sebastian (B, zingt in het Engels), KAJ (Z, zingt in het Fins-Zweeds), Erika Vikman (F, zingt in schunnig Fins en Duits) en Claude (NL, zingt in 't Engels en 't Frans) — waarbij we ook even stilstaan bij de vraag of je z'n naam uitspreekt als 'klaut' of 'kloot'. Het vak Linguistics and the Eurovision Song ContestProfielpagina van Paulette van der VoetRegels van het EurovisiesongfestivalEurovisions ConferentieLiet International: songfestival voor minderheidstalen Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Kleine woorden zoals hè en oh gebruiken we haast ongemerkt, maar ze zorgen er wel voor dat we soepel een gesprek kunnen voeren. Dit soort woordjes viel lang buiten het blikveld van onderzoekers, maar tegenwoordig krijgen ze veel belangstelling (zie ook het Boekenweek-essay van Paulien Cornelisse). Taalkundige Mark Dingemanse doet er onderzoek naar, en volgens hem zijn dit soort woordjes juist het kloppend hart van de taal. We spraken met hem over gesproken vraagtekens, hummende luisteraars, conversatiebeheer, sfeermakers en net-niet-woorden. Gebruikte fragmenten: TEDxAmsterdam Mark Dingemanse: The power of 'huh'Paulien Cornelisse in De Taalstaat van 4 januari 2025Ig Nobel acceptatiespeechMeer lezen: Website van Mark DingemanseTussenwerpsels in de Algemene Nederlandse SpraakkunstBoekenweek 2025 met als thema 'Je moerstaal' en Hèhè, het bijbehorende essay van Paulien Cornelisse Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]

Het klinkt spannend: kun je een misdaad oplossen door taalonderzoek? En wat  onderzoek je dan precies? In deze aflevering spreken we met een heuse taaldetective, iemand die werkt op het snijvlak van taal en recht: forensisch taalkundige Meike de Boer. Over auteursanalyse, onverstaanbare opnames en dadersprofielen. Gebruikte fragmenten: Nieuwsbericht van Omroep West over de vermissing van OrlandoVoorbeelden uit de misdaadseries Hawaii Five-O en Line of Duty Website van Meike de Boer: https://linguaforensica.com/ Over taal gesproken is een samenwerking van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) en het Genootschap Onze Taal. Presentatie: Laura van Eerten en Raymond Noë. Concept & productie: Laura van Eerten. Muziek: Michel van der Zanden. Logo: Matthijs Sluiter (Studio Het Mes). Contact: [email protected]