Advertise on podcast: Podcasty Muzeum Powstania Warszawskiego

Władysław Bartoszewski ps. Teofil został żołnierzem Armii Krajowej w 1942 roku. Pracował jako referent w Podwydziale „P” VI Oddziału (BiP) KG AK. Od września 1942 roku zaangażował się z ramienia FOP w działalność Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom „Żegota”, był członkiem "Żegoty" do wybuchu Powstania Warszawskiego. Podczas Powstania był adiutantem dowódcy Placówki Informacyjno-Radiowej „Anna” i redaktorem naczelnym pisma „Wiadomości z Miasta i Wiadomości Radiowe”. Wyszedł z miasta z ludnością cywilną 7 października 1944 roku. Wyjechał do Krakowa, gdzie kontynuował działalność konspiracyjną w odtwarzanym VI Oddziale BiP KG AK. Od listopada 1944 roku do stycznia 1945 roku pełnił funkcję sekretarza redakcji „Biuletynu Informacyjnego”. Pod koniec lutego 1945 roku wrócił do Warszawy, gdzie rozpoczął służbę w pionie informacyjno-propagandowym organizacji „Nie”. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Ewa Junczyk-Ziomecka 23 września 2005 roku.

Maria Stypułkowska-Chojecka ps. Kama podczas Powstania pełniła funkcję łączniczki i sanitariuszki Batalionu „Parasol”. Przeszła szlak Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków - kanały - Mokotów - kanały - Śródmieście. Wyszła z Warszawy 5 lub 6 października 1944 r. wraz z ojcem i babką w kolumnie ludności cywilnej. Z Dworca Zachodniego wyjechali kolejką EKD do Podkowy Leśnej, a następnie do Grodziska Mazowieckiego. Zamieszkali pod Sochaczewem, a potem w Częstochowie, gdzie odnalazła matkę. Razem z rodzicami powróciła do Warszawy w lutym 1945 roku. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Magdalena Miązek 7 marca 2005 roku.

Edmund Baranowski ps. Jur był żołnierzem ZWZ-AK od czerwca 1941 roku. Brał udział w akcjach sabotażowych na terenie Zakładów Philipsa, których celem było uszkadzanie produkowanej tam aparatury przeznaczonej dla niemieckich U-Bootów i lotnictwa. Ukończył tajną podchorążówkę. Podczas Powstania służył w plutonie „Jerzyki” Batalionu „Miotła”. Przeszedł szlak bojowy Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście Północ - Śródmieście Południe. Po kapitulacji jeniec obozu przejściowego w Ożarowie, następnie w Stalagu X B Sandbostel i Stalagu XVIII C Markt-Pongau. Do kraju powrócił pod koniec 1945 roku. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Dominik Cieszkowski 17 czerwca 2010 roku.

Zbigniew Rylski ps. Brzoza w 1940 roku wstąpił do Szarych Szeregów. Podczas Powstania był żołnierzem Batalionu „Parasol”, przeszedł szlak bojowy Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków - przeprawa przez Wisłę - Saska Kępa. We wrześniu 1944 roku aresztowany przez Informację Wojskową i przewieziony do szpitala w Otwocku. Stamtąd uciekł, aby uniknąć dalszych represji i wywózki. W październiku 1944 roku wstąpił w szeregi 2 Armii Wojska Polskiego. Po zakończeniu wojny w końcu maja 1945 roku jego jednostka została skierowana do miejscowości Kicin pod Poznaniem. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Mieczysław Rybicki 18 maja 2009 roku.

Halina Jędrzejewska ps. Sławka do konspiracji przystąpiła w lipcu 1940 roku. Odbyła przeszkolenie wojskowe oraz sanitarne, brała udział w kolportażu pism podziemnych, przenoszeniu broni, organizowaniu kontaktów konspiracyjnych, obserwacji posterunków niemieckich. Podczas Powstania sanitariuszka Batalionów „Miotła” i „Czata 49”. Przeszła szlak bojowy Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków. Po kapitulacji jeniec Stalagu X B Sandbostel, następnie w Stalagu VI C Oberlangen. Po wyzwoleniu służyła w armii polskiej pod dowództwem brytyjskim. Do Polski wróciła w lipcu 1946 roku. Wkrótce rozpoczęła studia lekarskie na Uniwersytecie w Poznaniu, które kontynuowała na Uniwersytecie Warszawskim. W maju 1952 roku rozpoczęła pracę w klinice ortopedycznej Akademii Medycznej w Warszawie, w której z poświęceniem pracowała bez przerw, aż do przejścia na emeryturę w 1987 roku. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadzili Tomasz Żylski i Małgorzata Brama 27 marca 2006 roku.

Bolesław Biega ps. Pałąk od 1940 roku był żołnierzem Warszawskiego Okręgu Związku Walki Zbrojnej. Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola”. Podczas Powstania walczył w 2. kompanii „Szare Szeregi” batalionu „Kiliński”, od 10 września był dowódcą kompanii. 13 sierpnia wziął ślub z Alicją Treutler ps. Jarmuż, sanitariuszką batalionu „Kiliński”. Po kapitulacji jeniec Stalagu IV B / H Zeithain (obóz szpitalny - oddział Stalagu IV-B Mühlberg). Po wyzwoleniu pozostał na Zachodzie. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Sławomir Turkowski 6 sierpnia 2009 roku.

Eugeniusz Ajewski ps. Kotwa we wrześniu 1939 roku był żołnierzem Grupy Operacyjnej „Narew”. Następnie włączył się w działania konspiracyjne, był uczestnikiem wielu akcji sabotażowych przeprowadzanych na budowach. Organizował zdobywanie broni i szkolenia. Podczas Powstania był zastępcą dowódcy, następnie dowódcą kompanii O-2 „Withal” Batalionu „Olza”. Walczył na Mokotowie. Po kapitulacji wzięty do niewoli, uciekł z konwoju, a następnie związał się z partyzantką w Grójeckiem. Po wojnie zajmował się rozwojem harcerstwa i sportu, a także był zaangażowany w działalność kombatancką. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Anna Kowalczyk 30 stycznia 2005 roku.

Zofia Czekalska ps. Sosenka podczas Powstania była łączniczką Centralnej Składnicy Aptecznej odcinka zachodniego w Zgrupowaniu „Chrobry II”. Po upadku Powstania kpt. dr „Born” zdecydował, że powinna wyjechać z Warszawy ze szpitalami, a nie w kolumnie jenieckiej z wojskiem. Od października 1944 roku była jeńcem Stalagu IV-B/H Zeithain. Po wyzwoleniu 16 maja 1945 roku wyjechała do kraju. Po wojnie przez wiele lat pracowała w różnych teatrach warszawskich, szyjąc stroje sceniczne. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Magdalena Miązek 21 marca 2005 roku.

Jerzy Mindziukiewicz ps. Jur podczas okupacji należał do plutonu „Drużyn Bojowych Niedźwiedzi” w ramach Konfederacji Narodu, a następnie Armii Krajowej. Podczas Powstania dołączył jako ochotnik do 3. kompanii por. „Zdunina” I batalionu „Lecha Żelaznego”, brał udział w walkach o Centralny Dworzec Pocztowy. Postrzelony w nogę udał się na opatrunek do Szpitala Dzieciątka Jezus. Zatrzymany i wyprowadzony przez Niemców ze szpitala w grupie mężczyzn do budynku żandarmerii na Placu Narutowicza, następnie skierowany na Dworzec Zachodni, skąd został przewieziony do obozu przejściowego dla ludności cywilnej w Pruszkowie. Dzięki pomocy polskiego personelu uniknął wywózki na roboty. Po wojnie był ekonomistą. Pełnił funkcję wiceprezesa Związku Powstańców Warszawskich. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Urszula Adamowicz 14 czerwca 2012 roku.

Stefan Bałuk ps. Kubuś, Starba od 6 września 1939 był ochotnikiem w kadrze 9. Batalionu Pancernego w Lublinie, z odziałem wycofał się na wschód. Dwukrotnie ujęty przez Sowietów, zdołał uciec. W grudniu 1939 roku dotarł do Francji, gdzie wstąpił do formowanej 10. Brygady Kawalerii Pancernej płk. Maczka, a następnie do 10. pułku strzelców konnych. Po klęsce Francji w czerwcu 1940 roku ewakuowany do Wielkiej Brytanii; służył w 10. BKPanc. szkolącej się w Szkocji. W maju 1942 roku zgłosił się do walki w okupowanej Polsce i rozpoczął szkolenie wywiadowczo-dywersyjne „cichociemnych” w Glasgow. Zaprzysiężony do Armii Krajowej w grudniu 1942 roku. Dwie próby przerzutu do Polski z bazy we Włoszech nie powiodły się. Ostatecznie nocą z 9 na 10 kwietnia 1944 roku został zrzucony na spadochronie do Polski. W okupowanej Warszawie skierowany do pracowni fotograficznej Wydziału Legalizacji i Techniki Oddziału II Komendy Głównej Armii Krajowej. Podczas Powstania żołnierz plutonu „Agaton” batalionu „Pięść”. Przeszedł szlak bojowy Wola - Śródmieście - Wola - Stare Miasto - Żoliborz - Kampinos - Żoliborz - kanały - Stare Miasto - kanały - Śródmieście Północ - Śródmieście Południe. Po kapitulacji jeniec Oflagu II D Gross-Born. Z obozu uciekł w styczniu 1945 roku i w lutym powrócił do Warszawy. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Magdalena Gardecka 22 maja 2005 roku.

Zbigniew Ścibor-Rylski ps. Motyl we wrześniu 1939 roku służył w 1. Pułku Lotniczym. Do Związku Walki Zbrojnej został wprowadzony i zaprzysiężony we wrześniu 1940 roku. W latach 1941-1943 był partyzantem na Kowelszczyźnie. Od stycznia 1944 roku walczył w składzie 27. Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej, w ramach operacji „Burza”, przechodząc cały jej szlak bojowy jako dowódca 2. kompanii I Batalionu „Sokół” 50. pułku piechoty AK. Podczas Powstania dowódca kompanii w Batalionie „Czata 49”. Jako jeden z nielicznych przeszedł cały szlak bojowy batalionu Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków - kanały - Mokotów - kanały - Śródmieście. Był jedynym oficerem AK dowodzącym podczas Powstania oddziałami armii gen. Berlinga. Po kapitulacji z grupą kilkunastu oficerów zgrupowania zdobył ubrania cywilne i wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną. Początkowo osadzony w obozie przejściowym w Pruszkowie, z którego po kilku dniach uciekł do Łowicza, gdzie doczekał zakończenia wojny. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Magdalena Miązek 20 marca 2005 roku.

Teresa Kodelska-Łaszek ps. Kinga podczas Powstania była sanitariuszką IV Obwodu Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej na Reducie Wawelskiej. Po kapitulacji wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Po wojnie narciarka alpejska, reprezentantka AZS Warszawa. Startowała w Igrzyskach Olimpijskich w Oslo w 1952 roku. 3-krotna mistrzyni Polski: w slalomie (1948, 1952) i slalomie gigancie (1952) oraz 2-krotna wicemistrzyni kraju: w zjeździe (1948) i kombinacji alpejskiej (1948). Po zakończeniu kariery sportowej poświęciła się pracy naukowej. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Rafalska-Dubek 8 lipca 2011 roku.

Barbara Grocholska-Kurkowiak ps. Kuczerawa podczas Powstania była sanitariuszką w 1. Pułku Szwoleżerów na Mokotowie, po przejściu kanałami w Śródmieściu Południowym. Po kapitulacji wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Po wojnie narciarka, startowała w igrzyskach olimpijskich w 1952 w Oslo i w 1956 roku w Cortina d’Ampezzo. Po zakończeniu kariery zawodniczej w 1968 roku poświęciła się pracy trenerskiej głównie z młodzieżą szkół podstawowych. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Brama 7 maja 2007 roku.

Tadeusz Karczewski ps. Wierzba do konspiracji trafił z harcerstwa w sierpniu 1943 roku. Służył w kompanii „Pegaz”, od lata 1944 roku w batalionie „Parasol”. Brał udział w akcji „Koppe” przeprowadzonej w Krakowie przez żołnierzy z „Parasola”. Podczas Podczas Powstania walczył na Woli, Starym Mieście, w Śródmieściu i na Górnym Czerniakowie. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Brama 6 maja 2007 roku.

Elżbieta Dziębowska ps. Dewajtis w konspiracji brała udział od lutego 1943 roku (Szare Szeregi - 58. WŻDH). Przeszła przeszkolenie wojskowe. W sierpniu tego roku przekazana wraz z częścią dziewcząt do nowo utworzonego oddziału do zadań specjalnych „Agat” (późniejsze kryptonimy: „Pegaz”, „Parasol”). Jako łączniczka przydzielona do II plutonu (późniejsza 2. kompania). Przydzielona do komórki wywiadowczej chor. „Rayskiego”, uczestniczyła w przygotowaniach i wykonaniu akcji bojowych: „Weffels”, „Frühwirth”, „Braun”, „Kutschera”, „Stamm”, „Koppe”. Podczas Powstania łączniczka Batalionu „Parasol”. Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Brama 7 maja 2007 roku