Advertise on podcast: De Postkoloniale Podcast

De geschiedenis van seksualiteit in Nederlands-Indië vormt een complex en vaak schurend hoofdstuk uit de koloniale geschiedenis, waarin koloniale machtsverhoudingen en intieme relaties onlosmakelijk met elkaar verbonden waren. Al snel nadat Europeanen voor de eerste keer aankwamen in de archipel werd het eilandenrijk door hen op dubbelzinnige wijze beschreven. Enerzijds werd de kolonie voorgesteld als een paradijs met een onaards mooie natuur, waar de waardevolle handelsproducten voor Europeanen voor het grijpen waren. Anderzijds oordeelden veel Europeanen kritisch over de inheemse bevolking die lui, onbeschaafd en bandeloos zou zijn. Volgens westerlingen heerste er een vrije - volgens sommigen té vrije - seksuele moraal onder de oorspronkelijke bevolking van de eilanden. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van de postkoloniale podcast praten zij met Lizzy van Leeuwen over de geschiedenis van seksualiteit in Nederlands-Indië en het boek dat zij daarover schreef: Indehoy! Geschiedenis van seks in Indië 1602-1942.

In de jaren vijftig kwamen zo’n 3500 Molukse militairen met hun gezinnen tegen hun zin - op dienstbevel - naar Nederland. Ze hoopten zo snel mogelijk te kunnen terugkeren naar hun geboorteland. Maar dat gebeurde niet. Over de geschiedenis van de Molukkers in Nederland wordt de laatste jaren steeds meer geschreven. Er is ook een Moluks-Nederlandse literatuur ontstaan. Belangrijke auteurs zijn Frans Lopulalan, Herman Keppy en Sylvia Pessireron. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van de postkoloniale podcast praten zij met schrijfster Sylvia Pessirerons. Het gesprek vond plaats voordat minister-president Rob Jetten op 21 juni 2026 namens de regering zijn excuses aanbood aan de Molukse gemeenschap.

Wie denkt aan boeken en aan Nederlands-Indië, komt al snel uit bij het werk van schrijvers als Multatuli, P.A. Daum of Dé-lilah. Deze boeken werden in Nederland gedrukt en verspreid, maar vonden ook hun weg naar lezers in de kolonie. Over dat laatste is maar weinig bekend. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van de postkoloniale podcast praten zij met Lisa Kuitert, hoogleraar Boekwetenschap.

Van kipsaté, omelet Java, en rendang tot roedjak, oerap en kroepoe. Indisch eten roept bij menigeen verleidelijke beelden op van heerlijke gerechten. Eten is dan ook een belangrijk onderdeel van de Indische cultuur. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van De postkoloniale podcast praten zij met Danny Jansen, kok en verzamelaar van Indische kookboeken, over Indisch eten en Indische kookboeken.

Hij beklom vuurspuwende vulkanen, trotseerde de tropische hitte en nam voor zijn werk malaria, dysenterie en andere ziekten en ongemakken voor lief. Met zijn werk dwong hij respect af van letterkundigen. Wie was deze negentiende-eeuws natuuronderzoeker Franz Wilhelm Junghuhn? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van De postkoloniale podcast praten zij met historicus Ulbe Bosma over Franz Wilhelm Junghun en het boek Leven op een vulkaan. Franz Junghuhn, een biografie van Bosma over deze fascinerende man.

In Nederland is er nog veel dat aan Indië en Indonesië herinnert en andersom zijn er nog veel sporen van de Nederlandse overheersing in Indonesië te vinden. Hoe gaan beide landen om met dit koloniale verleden? En staan er nog rekeningen open? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van De postkoloniale podcast praten zij met Hans Goedkoop over de verschillende perspectieven van Nederlanders en Indonesiërs op het Indië van toen.

De komst van Molukse militairen en hun gezinnen, treinkapingen in Drenthe en de Molukse band Massada: de kennis van de doorsnee Nederlander over de Molukken en hun bewoners houdt daarmee wel zo’n beetje op. En dat is jammer want de Molukse geschiedenis heeft zoveel meer te bieden, waaronder de Molukse literatuur. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 27 van De postkoloniale podcast spreken zij met Herman Keppy over de Molukse literatuur.

Pramoedya Ananta Toer geldt als een van de belangrijkste en invloedrijkste schrijvers uit de Indonesische literatuur. Maar wat is de betekenis van Toer in Indonesië en in Nederland? Waar schreef hij over in zijn romans en wat maakt hem tot zo’n belangrijke auteur? En waarom is het belangrijk om zijn werk te lezen en herlezen in de huidige postkoloniale tijden? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 26 van De postkoloniale podcast spreken zij met Remco Raben die op dit moment aan een biografie over Toer werkt.

Indië is altijd een paradijs geweest voor natuuronderzoekers. Al in de zeventiende eeuw deed de Duitser Georgius Everhardus Rumphius onderzoek op de Molukken. Ondanks zijn blindheid wijdde Rumphius zijn leven aan het vastleggen van de Ambonese kruiden- en bloemenwereld. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 25 van De postkoloniale podcast spreken zij met Norbert Peeters over Georgius Everhardus Rumphius.

Ze is met Reve, Mulisch en Hermans een van de grote naoorlogse auteurs. Hella Haasse bracht bijna haar hele jeugd door in Nederlands-Indië en debuteerde in 1948 met Oeroeg. Het boek werd een groot succes maar kreeg ook de nodige kritiek. Men vond dat Haasse geen recht van spreken had als het gaat om de koloniale problematiek. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 24 van De postkoloniale podcast spreken zij met Aleid Truijens en Ellen van Lelyveld over Hella Haasse en haar vele Indische romans.

Van roots-reizen, racisme en worstelingen met de eigen met identiteit tot kolonialisme dat steeds meer in een kwaad daglicht kwam te staan. Hoe gaat de tweede generatie’ Nederlands-Indische schrijvers om met het koloniale verleden in Indonesië en het postkoloniale heden? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 23 van De postkoloniale podcast spreken zij met Marion Bloem over de Nederlands-Indische literatuur. Als ‘grande dame’ van de Nederlands-Indische literatuur behoeft Bloem natuurlijk nauwelijks introductie. In 1983 publiceerde ze met haar roman Geen gewoon Indisch meisje een nieuwe klassieker in Nederlands-Indische letteren. Naast schrijver is Bloem ook schilder, filmregisseur en documentairemaker. Indië en Indonesië zijn in haar werk nooit ver weg. Zo schreef ze onder meer Vaders van betekenis (1989), Indië voorbij (2009), Een meisje van honderd (2012), en het monumentale Indo (2020). Ook publiceerde ze meerdere jeugdboeken en reisverhalen over Indië en Indonesië. Bloem was getrouwd met Ivan Wolffers, die in 2022 overleed. Over haar rouwproces na zijn dood publiceerde ze in 2024: Verkleed in vreugde.

Nederland is sinds de Tweede Wereldoorlog veranderd in een multi-etnische samenleving. Mede onder invloed daarvan wordt het meer en meer gedwongen kritisch naar zichzelf en zijn verleden te kijken. Steeds vaker klinkt de roep om de overheersende visie die Nederland lange tijd op zijn koloniale verleden had bij te stellen, in het bijzonder de visie op Nederlands-Indië. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 22 van De postkoloniale podcast spreken zij met Martin Bossenbroek over het kolonialismedebat. Het Nederlandse kolonialisme moet volgens hem veel meer worden gezien in de context van de wereldgeschiedenis. Maar wat betekent dat concreet voor de omgang met die beladen geschiedenis?

Lang was de Nederlands-Indische literatuur niet meer dan een ‘exotisch stiefkind’ van de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Dat veranderde met de publicatie ‘Oost-Indische spiegel’ (1972) van Rob Nieuwenhuys en leidde tot de oprichting van de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde. Inmiddels bestaat de Werkgroep veertig jaar. Een goed moment om terug te blikken en vooruit te kijken. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 21 van De postkoloniale podcast spreken zij met Peter van Zonneveld en Gerard Termorshuizen, twee leden van het eerste uur van de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde die hun sporen hebben verdiend.

Veel mensen weten niet dat Nederland ooit het grootste islamitische land ter wereld koloniseerde. Dat was toen Nederland de kolonie Nederlands-Indië nog had. Van koningin Wilhelmina is opgemerkt dat zij de koningin was van het grootste moslimland ter wereld. Nu is Indonesië het land met de meeste islamitische inwoners ter wereld. De islam heeft uiteraard ook sporen nagelaten in de koloniale literatuur over de archipel. Aangezien de meeste boeken daarvan vooral vanuit een Europees perspectief zijn geschreven, komt de islam slechts sporadisch ter sprake in de Nederlands-Indische literatuur. In sommige romans is dat echter anders. De stille kracht van Louis Couperus uit 1900 is daarvan een uitgesproken voorbeeld. In deze aflevering van De postkoloniale podcast spreken we over de islam in de Indische letteren en dan in het bijzonder over de rol van deze godsdienst in De stille kracht. Welk beeld van de islam komt in die roman – en in andere koloniale romans uit die tijd – naar voren? En hoe werkt het islambeeld uit de koloniale tijd door in de huidige tijd?

Zelden heeft iemand zich zo zeer verdiept in de islam als Christiaan Snouck Hurgronje (1857-1936). Snouck studeerde in Leiden en promoveerde in 1880 op zijn dissertatie over Het Mekkaansche feest. Daarmee was zijn onderzoek naar de islam niet ten einde. Voor zijn onderzoek bekeerde hij zich zelfs tot de islam en liet hij zich besnijden. Wat is de betekenis van Snouck Hurgronje voor het onderzoek naar de islam in Nederlands-Indië? Hoe keek hij naar die voor Nederland vreemde en vijandige religie in ‘de Oost’? En wat kunnen Snoucks inzichten betekenen voor het huidige postkoloniale Nederland? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 19 van De postkoloniale podcast spreken zij met Wim van de Doel over Christiaan Snouck Hurgronje en de islam.