Advertise on podcast: VnExpress Podcasts: Giải mã

Năm 1986, chỉ trong vài phút, bóng khí CO2 khổng lồ thoát ra từ đáy hồ Nyos đã khiến 1.700 người và toàn bộ gia súc chết ngạt, hé lộ hiện tượng địa chất hiếm thấy trong lịch sử.

Cái chết của 64 người dân Liên Xô năm 1979 từng bị quy cho thịt bò nhiễm khuẩn, song tổn thương phổi của các nạn nhân dọc trục gió 4 km đã chứng minh tai nạn rò rỉ mầm bệnh từ một căn cứ bí mật.

Buồm vẫn căng gió, khoang chứa đủ lương thực nửa năm, nhưng 10 người trên tàu Mary Celeste đã biến mất, mở ra bí ẩn thách thức giới khoa học hàng hải suốt 150 năm.

Loại trừ ảo giác từ nấm độc hay lời nguyền thánh thần, các nhà khoa học xác định hội chứng rối loạn tâm thần diện rộng là thủ phạm cướp đi sinh mạng của 400 người tại Pháp, năm 1518.

Nghiên cứu não bộ chỉ ra thùy trán - vùng kiểm soát cảm xúc hoàn thiện muộn nhất ở người - lại là nơi thoái hóa đầu tiên, khiến người già mất đi "phanh hãm" tâm lý và dễ khóc dỗi như trẻ lên ba.

Bàn chân co quắp chỉ 10 cm được ca tụng là tuyệt sắc vì nó được xem là vốn liếng để chọn chồng danh giá, phô trương đẳng cấp và tránh bị cả làng ruồng rẫy.

Từng dựng kim tự tháp 70 mét và tính chuẩn quỹ đạo hành tinh, người Maya vẫn rơi vào ngõ cụt do chỉ dùng khoa học vào nghi lễ tôn giáo thay vì tạo ra công cụ phát triển xã hội.

Biết cách ra biển tìm thức ăn khi hạn hán và linh hoạt vứt bỏ vũ khí săn voi lớn để chế tác lao nhỏ săn mồi, người tiền sử châu Phi thoát cảnh diệt vong, trở thành tổ tiên duy nhất của con người hiện đại.

Hơn 200 khối sa thạch rải rác giữa thung lũng Mường Hoa như một thư viện cổ còn nguyên vẹn, nhưng toàn bộ "ngôn ngữ" khắc trên đó đã thất truyền, thách thức giới khảo cổ suốt một thế kỷ qua.

Sinh ra từ nỗi sợ tiền sử, con rồng biến đổi thành thần linh ban mưa ở phương Đông và quỷ dữ ở phương Tây, phản chiếu chính góc nhìn thế giới của con người.

Cùng chia sẻ một tổ tiên chung, nhưng trong khi tổ tiên chúng ta mở rộng mạng lưới để sống sót, người Neanderthal lại tự cô lập và dần bị "hòa tan" dòng gen khiến họ không thể trở thành chủ nhân của thế giới hiện đại.

Dù mang góc nghiêng nguy hiểm và gồng mình qua 4 trận siêu động đất, tháp Pisa vẫn đứng vững nhờ lớp đất bùn nhão dưới chân - thứ từng làm nghiêng công trình nhưng lại vô tình trở thành bộ "giảm xóc" khổng lồ.

Làn da trắng bệch vì thiếu máu, gò má đỏ rực vì sốt cao và thân hình gầy rộc vì suy kiệt – những triệu chứng tàn khốc của bệnh lao được giới thượng lưu Châu Âu thế kỷ 18 - 19 tôn vinh thành vẻ đẹp thanh cao bởi sự ngộ nhận y học lúc bấy giờ.

Năm 2011, giữa lúc Bitcoin bắt đầu thu hút sự chú ý của thế giới, người sáng lập với bút danh Satoshi Nakamoto bất ngờ biến mất và tạo ra cuộc truy lùng danh tính suốt 15 năm.

Từng hứa chỉ có một vợ, nhưng cuộc hôn nhân giữa vua Bảo Đại và Nam Phương Hoàng hậu cuối cùng vẫn đổ vỡ bởi những mâu thuẫn âm ỉ trong hoàng cung, biến động thời cuộc và bản tính đa tình của vị vua cuối cùng.