Advertise on podcast: Politics with Morad Vaisi - سیاست با مراد ویسی

در حالی که نگاه‌ها به احتمال حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی دوخته شده، خطر یک جنگ بزرگ‌تر در خاورمیانه به‌شدت افزایش یافته است. تشدید نبرد حوثی‌ها و ائتلاف تحت رهبری عربستان می‌تواند آتش جنگ را از یمن به سراسر منطقه بکشاند. در قلب این بحران، آتش‌افروزی جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران و حوثی‌ها قرار دارد.

وب‌سایت اماراتی ارم‌نیوز در گزارشی با عنوان «بال‌های پنهان‌کار در آسمان تهران» از تمرین مشترک آمریکا و اسرائیل برای شبیه‌سازی حمله به جمهوری اسلامی خبر داده است. بر اساس این گزارش، جنگنده‌های اف-۳۵ اسرائیل با کمک هواپیماهای سوخت‌رسان کی‌سی-۴۶ آمریکا در آسمان عراق سوخت‌گیری کرده و سپس سناریوی نفوذ به حریم هوایی ایران را تمرین کرده‌اند. ارم‌نیوز می‌گوید هدف از این تمرین‌ها، شبیه‌سازی حمله به تأسیسات مهم جمهوری اسلامی بوده است.

امروز سومین سالگرد حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل است؛ حمله‌ای که باعث کشته شدن بیش از هزار و صد اسرائیلی شد. همان‌طور که مقامات اسرائیل گفته‌اند، هم عاملان این حمله، یعنی فرماندهان و رهبران حماس، کشته شدند و هم خاورمیانه تغییر کرد. بسیاری از کسانی که برای اسرائیل رجز می‌خواندند، از جمله علی خامنه‌ای و شماری از فرماندهان ارشد سپاه، نیز پس از این رجزخوانی‌ها کشته شدند.

جامعه ایران این روزها به یک جامعه آتشفشانی تبدیل شده است. گدازه‌های خشمِ آماده انفجار را نه فقط در لایه‌های زیرین جامعه، بلکه حتی در سطح پوسته جامعه هم می‌توان دید. نارضایتی گسترده از اوضاع اقتصادی، خشم و تنفر ملی از جنایات جمهوری اسلامی و ناامیدی گسترده از وضع موجود، جامعه را آماده یک انفجار سیاسی-اجتماعی بزرگ کرده است.

انتخاب وزیر دفاع جدید جمهوری اسلامی از حوزه موشکی یعنی مهرداد اخلاقی نشانگر تصمیم کلان بقایای جمهوری اسلامی برای تمرکز بیشتر بر ساخت موشک‌های قوی‌تر، مخرب‌تر و دوربردتر، حتی موشک‌های قاره‌پیما است. وزارت دفاع از این به بعد بیشتر شبیه یک وزارت موشکی خواهد بود و البته این از دید آمریکا و مخصوصاً اسرائیل هم به دور نیست و به نظرم از همین حالا می‌شود تصور کرد که مهرداد اخلاقی هم در فهرست اهداف اسرائیل قرار بگیرد.

اسرائیل ظرف چهارده ماه گذشته در مجموع نام چهارده بزرگراه و خیابان را در تهران تغییر داده است. موساد و نیروی هوایی اسرائیل یکی پس از دیگری مقامات جمهوری اسلامی و فرماندهان ارشد سپاه پاسداران را می‌کشند و شورای شهر تهران پس از آن تشکیل جلسه می دهد و بر اساس فهرستی از مقامات و فرماندهان که اسرائیل کشته، تصویب می‌کند که نام و تابلوهای خیابان‌های تهران را تغییر دهد.

عبور دلار از ۲۷۰ هزار تومان در بازار ارز ایران. اقتصاد ایران در حال فروپاشی و در آستانه هرج‌ومرج اقتصادی. جلسه اضطراری دولت در بعدازظهر شنبه. دولت آشکارا در حال از دست دادن کنترل اوضاع اقتصادی است و مردم نظاره‌گر کاهش ارزش دارایی‌ها و کاهش روزانه قدرت خرید خود هستند. صادرات نفت جمهوری اسلامی به‌طور کامل قطع شده است، برای اولین بار از زمان کشف نفت در ایران، از ۱۱۸ سال پیش. همزمان سومین ناو هواپیمابر آمریکا به سوی خاورمیانه حرکت کرده و ترامپ در آستانه اتخاذ تصمیم نهایی درباره جمهوری اسلامی است.

رای سرنگونی جمهوری اسلامی چه چیزهایی لازم است؟ این سوالی است که متیو گلد، دیپلمات بریتانیایی، که پیش از این معاون سفیر در تهران بوده برای عنوان مقاله خود در روزنامه معتبر واشینگتن‌پست انتخاب کرده است. اینکه یک دیپلمات بریتانیایی نزدیک به محافل تصمیم‌گیری در لندن بحث سرنگونی جمهوری اسلامی را پیش کشیده، نشان می‌دهد که این بحث در راهروهای سیاسی و دیپلماتیک در بریتانیا هم مورد توجه است. نشانه‌ای دیگر از بی‌آینده بودن جمهوری اسلامی در محافل منطقه‌ای و جهانی.

نتانیاهو از احتمال حمله دشمنان به اسرائیل در آستانه انتخابات پارلمانی این کشور خبر داده و گفته اسرائیل با قدرت به چنین حمله‌ای پاسخ خواهد داد. آیا ممکن است جمهوری اسلامی به حمله پیش‌دستانه علیه اسرائیل دست بزند؟ چنین حمله پیش‌دستانه‌ای بر اساس چه محاسباتی ممکن است انجام شود؟ چنین حمله‌ای چه نفعی برای جمهوری اسلامی می‌تواند داشته باشد و چه ضررهایی؟ و آیا چنین حمله‌ای به اسرائیل نوعی خودکشی برای جمهوری اسلامی به حساب نمی‌آید؟

مجتبی خامنه‌ای متوهم‌تر از پدرش به نظر می‌رسد. او تا آنجا پیش رفته که می‌گوید کسانی که جمهوری اسلامی را «ابرقدرت چهارم جهان» می‌دانند، اشتباه می‌کنند و بر اساس «محاسبات الهی»، جمهوری اسلامی ابرقدرت اول جهان است. علی خامنه‌ای پیش‌تر می‌گفت جمهوری اسلامی در حال نزدیک شدن به «قله» است؛ اما مجتبی خامنه‌ای ظاهرا از قله نیز عبور کرده است. او از عمق تونلی که در آن گرفتار شده، سخن از «ابرقدرت اول جهان» شدن می‌گوید. به نظر می‌رسد ماندن طولانی‌مدت در این تونل، نسبتی مستقیم با میزان توهم او پیدا کرده است.پسر، متوهم‌تر از پدر.

التماس جمهوری اسلامی برای توافق با آمریکا در حقیقت التماس مجتبی برای توافق با ترامپ است. چراکه جمهوری اسلامی در بالاترین سطح شکنندگی است و دیگر امکان تاب‌آوری ندارد. التماس‌های جمهوری اسلامی برای توافق سریع با آمریکا، ابراز تمایل برای مذاکره مستقیم و نشان دادن نرمش در خصوص برنامه هسته‌ای و تنگه هرمز نشان دهنده این است که محاصره آمریکا نتیجه بخش بوده است.

کارت تنگه هرمز از آنجا گام‌به‌گام سوخت که جمهوری اسلامی جدیت و توان آمریکا برای باز کردن آنجا را دست‌کم گرفته و به‌طور متوهمانه‌ای، بیش از حد روی توان خود برای بسته نگه‌داشتن طولانی‌مدت تنگه حساب باز کرده بود. جمهوری اسلامی تصور واقع‌بینانه‌ای از قدرت محاصره دریایی آمریکا نداشت. تصور نمی‌کرد نیروی دریایی آمریکا قادر باشد دریای عمان را به‌گونه‌ای مسدود کند که هیچ کشتی و نفت‌کشی نتواند از این دیوار محاصره عبور کند.

آخرین ارزیابی‌ها از وضعیت منطقه نشان می‌دهد به احتمال زیاد حدود ۴۰ روز تا جنگ بزرگ و حمله به جمهوری اسلامی فاصله داریم و تنها در صورت عقب‌نشینی جمهوری اسلامی ممکن است شرایط تغییر کند. در واقع دیپلماسی پنجره ۴۰ روزه‌ای برای فرار از جنگ بزرگ دارد.

روز سه‌شنبه، همه منتظر بودند ببینند دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در سخنرانی افتتاحیه خود در سازمان ملل درباره جمهوری اسلامی چه خواهد گفت. مهم‌ترین بخش سخنان او، تهدید جمهوری اسلامی به نابودی در صورت نرسیدن به توافق بود. ترامپ گفت در آستانه گرفتن یک «تصمیم بزرگ» است و پیامش روشن بود: یا توافق می‌کنید، یا نابودتان می‌کنیم.

اکثریت مردم ایران از دوگانه اصلاحات یا سرنگونی عبور کرده و به ضرورت براندازی جمهوری اسلامی رسیده‌اند. این باور در ۹ سال گذشته به اقدامی عملی تبدیل شده و در چهار خیزش بزرگ، از دی ۹۶ تا خیزش دی‌ماه ۱۴۰۴، نمود یافته است.