1759167455
To Bardziej Skomplikowane

Advertise on podcast: To Bardziej Skomplikowane

This podcast has
77 episodes
Language
Polish
Publisher
Michał Szyc
Explicit
No
Date created
2024/07/24
Latest episode
2026/11/11
Average duration
63 min.
Release period
8 days

Description

Podcast powstał z potrzeby zgłębiania złożoności świata, w którym żyjemy. Tematami omawianymi w podcaście będą przede wszystkim nauka i związane z nią idee. Naukę uważam za najważniejsze źródło wiedzy o rzeczywistości, dlatego będzie przewodnim zagadnieniem. Mam głębokie przekonanie, że nauka jest kluczowa dla zrozumienia otaczającego nas świata i jako jedyna pozwala na odkrywanie natury rzeczywistości. Chciałbym, aby podcast był miejscem, w którym sam lub wraz z moimi gośćmi spróbujemy nadać sens ideom, które przenikają różne aspekty świata, w którym żyjemy. Nazywam się Michał Szyc, z wykształcenia jestem inżynierem automatyki i robotyki, z zawodu programistą a do stworzenia tego podcastu pchnęła mnie moja pasja do nauki i związanych z nią idei. Zapraszam do słuchania ”To Bardziej Skomplikowane”!

Unlock To Bardziej Skomplikowane podcast Email contact info,
Listeners & Audience details

Email contact information

Direct podcast contact details

Listeners

Audience numbers & engagement insights

Audience details

Podcast Insights

Podcast episodes

Check latest episodes from To Bardziej Skomplikowane podcast


#77- Kiedy naprawdę odpowiadamy za swoje czyny? | prof. Marcin Matczak
2026/11/11
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Marcinem Matczakiem, filozofem prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, o wolnej woli, odpowiedzialności za własne czyny i o tym, po co właściwie karzemy. Czy można być winnym bez wolnej woli? Czy im lepiej rozumiemy przyczyny czyjegoś zachowania, tym trudniej nam potępić tę osobę? I po co właściwie karzemy? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Marcinem Matczakiem, filozofem prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, a także publicystą i komentatorem życia publicznego. W rozmowie zadajemy m.in. takie pytania. - Jaki obraz człowieka zakłada prawo, kiedy przypisuje komuś winę? - Dlaczego przy ocenie poczytalności prawo korzysta z wiedzy psychiatrów? - Jakie znaczenie dla odpowiedzialności ma zdolność rozważania racji i reagowania na nie? - Co model szybkiego i wolnego myślenia Kahnemana wnosi do rozmowy o impulsach i samokontroli? - Co eksperyment myślowy Harry'ego Frankfurta mówi o odpowiedzialności, gdy nie można było postąpić inaczej? - Co przypadek guza mózgu mówi o granicy między wyjaśnieniem zachowania a usprawiedliwieniem sprawcy? - Czy determinizm oznacza, że można przewidzieć nasze zachowania? Co ma do tego efekt motyla? - Jak prawo może wpływać na nasze decyzje, jeśli przyjmiemy, że są zdeterminowane? - Czy kara ma służyć odpłacie, odstraszaniu czy ochronie przed kolejnymi przestępstwami? - Czy prawdopodobieństwo poniesienia kary odstrasza skuteczniej niż jej surowość? - Na czym polega architektura wyboru i kiedy wpływanie na decyzje obywateli staje się manipulacją? - Czego prohibicja i kampania przeciw wróblom uczą o niezamierzonych skutkach ingerencji w złożone systemy? - Jak przewidywać skutki nowych przepisów i czy symulacje z użyciem AI mogłyby w tym pomóc? - Co ewolucja kulturowa podpowiada o tym, jak szybko warto zmieniać prawo? - Jaką rolę w rozwoju społeczeństwa odgrywa wolność wypowiedzi, badań i twórczości? Gdzie przebiegają granice tej swobody? Prof. Marcin Matczak pracuje w Katedrze Filozofii Prawa i Nauki o Państwie na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się m.in. interpretacją prawa i jej związkami z filozofią języka. Jest autorem książki "Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego". Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Matczak Profil na Uniwersytecie Warszawskim: https://wpia.uw.edu.pl/eksperci/marcin-stanislaw-matczak Rozdziały: 00:00:00 Wstęp   00:00:57 Jaki obraz człowieka zakłada prawo?   00:01:34 Przyczyny zachowania, wina i poczytalność   00:04:10 Odpowiedzialność i zdolność reagowania na racje   00:08:25 Szybkie i wolne myślenie u Kahnemana   00:12:23 Czy prawo potrzebuje wolnej woli?   00:14:02 Foucault, kara i granice izolacji   00:16:17 Determinizm i poziomy opisu człowieka   00:19:24 Skąd bierze się zdolność hamowania impulsów?   00:22:14 Eksperyment myślowy Frankfurta   00:25:11 Guz mózgu a ocena winy   00:28:41 Efekt motyla i granice przewidywania   00:30:45 Determinizm a fatalizm   00:33:07 Jak normy wpływają na zachowanie?   00:35:29 Po co karzemy? Odpłata i prewencja   00:37:20 Surowość i nieuchronność kary   00:41:42 Architektura wyboru i granice ingerencji państwa   00:43:36 Wróble, prohibicja i skutki uboczne regulacji   00:47:12 Ocena skutków regulacji i symulacje AI   00:49:44 Ewolucja kulturowa i tempo zmian prawa   00:53:18 Wolność wypowiedzi, badań i twórczości   00:56:38 Zakończenie i podziękowania Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności   [https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane](https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane) Podziękowania dla patronów wspierających projekt:   Sebastian Jaskulski
#76 - Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje Wszechświat? | prof. Maciej Dunajski
2026/11/04
Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje fizyczny świat? Co geometria mówi nam o naturze czasu i przestrzeni? I czy istnieją struktury matematyczne niedostępne dla ludzkiego umysłu? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Maciejem Dunajskim, fizykiem matematycznym z Uniwersytetu w Cambridge. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jak obserwacje prowadzą do powstawania nowych matematycznych opisów świata? - Jaką rolę w wyborze teorii odgrywają prostota, piękno i zgodność z eksperymentem? - Jak modele pozwalają przewidywać zjawiska, których wcześniej nie obserwowaliśmy? - Co osobliwości mówią o granicach ogólnej teorii względności? - Dlaczego potrzebujemy kwantowej teorii grawitacji? - Na czym polega teoria twistorów i dlaczego zmienia sposób myślenia o punktach czasoprzestrzeni? - Skąd biorą się wymiary przestrzeni twistorowej i jaką rolę odgrywają liczby zespolone? - Jakie sukcesy matematyczne przyniosła teoria twistorów i czy daje sprawdzalne przewidywania fizyczne? - Co łączy teorię twistorów z geometrią rzutową i malarską perspektywą? - Czy struktury matematyczne istnieją niezależnie od ludzkiego umysłu? - Czy mogą istnieć rodzaje matematyki niedostępne dla naszego sposobu myślenia? - Co oznaczają dowody niekonstruktywne i jakie ograniczenia pokazują twierdzenia Gödla? - Czy każdy dział matematyki może znaleźć zastosowanie w fizyce? - Jak oceniać najnowsze prace OpenAI i propozycje dowodów generowanych przez AI? - Dlaczego sprawdzenie wyników AI może zająć znacznie więcej czasu niż ich uzyskanie? - Kto będzie wybierał ciekawe problemy matematyczne i wyznaczał kierunki badań? Prof. Maciej Dunajski zajmuje się geometrią różniczkową, teorią twistorów i układami całkowalnymi. Doktorat z matematyki uzyskał w Oksfordzie, gdzie pracował także w grupie Rogera Penrose'a. W Cambridge należał do grupy teorii grawitacji kierowanej przez Stephena Hawkinga. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Dunajski Profil w Cambridge: https://www.damtp.cam.ac.uk/person/md327 Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:00 Od obserwacji do geometrii czasoprzestrzeni 00:03:08 Prostota, piękno i wybór modelu 00:06:01 Model matematyczny a fizyczna rzeczywistość 00:07:29 Co teoria pozwala przewidzieć? 00:10:40 Osobliwości i załamanie teorii 00:12:57 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji? 00:14:28 Na czym polega teoria twistorów? 00:17:54 Wymiary przestrzeni twistorowej i liczby zespolone 00:19:47 Przewidywania fizyczne i matematyczne sukcesy twistorów 00:22:39 Geometria rzutowa i malarska perspektywa 00:24:29 Czy matematyka istnieje niezależnie od nas? 00:26:14 Granice ludzkiego umysłu 00:27:57 Dowody niekonstruktywne 00:28:44 Hilbert, Gödel i granice dowodzenia 00:31:26 Czy każda matematyka przydaje się w fizyce? 00:33:33 AI, OpenAI i problem Naviera-Stokesa 00:36:36 Czy matematycy nadążą za AI? 00:38:04 Kto będzie wybierał problemy matematyczne? 00:40:16 Zakończenie i podziękowania Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: [https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane](https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane) Podziękowania dla patronów wspierających projekt:   Sebastian Jaskulski
#75 - Kiedy zaczyna się choroba psychiczna? | dr hab. Maciej Pilecki
2026/10/28
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Maciejem Pileckim o tym, jak rozpoznajemy zaburzenia psychiczne, gdzie przebiega granica między kryzysem a chorobą i jak diagnoza wpływa na nasze myślenie o sobie. Dlaczego podobne objawy mogą prowadzić do różnych rozpoznań? Kiedy diagnoza przynosi ulgę, a kiedy staje się obciążeniem? I czy sztuczna inteligencja pomoże lepiej zrozumieć trudności konkretnego człowieka oraz dobrać skuteczne leczenie? W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: Jak odróżniamy kryzys życiowy, żałobę i reakcję na traumę od zaburzenia psychicznego? Jak myśli automatyczne i przekonania o sobie wiążą się z depresją? Na czym opierają się diagnozy psychiatryczne i dlaczego ich klasyfikacje zmieniają się w czasie? Jak diagnoza może wpływać na tożsamość, poczucie winy i gotowość do szukania pomocy? Co przykłady borderline i złożonego PTSD pokazują o znaczeniu języka diagnozy? Co może dać rozpoznanie ADHD i gdzie pojawia się ryzyko tłumaczenia nim wszystkich trudności? Jak powstają błędy diagnostyczne i dlaczego warto rozważać alternatywne hipotezy? Jak emocje lekarza i sposób opisywania własnych doświadczeń przez pacjenta wpływają na diagnozę? Dlaczego leczenie czasem nie przynosi poprawy i jaką rolę odgrywają ograniczenia systemu? Jak sztuczna inteligencja może wspierać psychiatrię i bardziej indywidualny dobór leczenia? Dlaczego poprawa bywa trudna do zauważenia, a pozytywne zmiany też mogą być wyzwaniem? Co wiemy o kryzysie zdrowia psychicznego młodych i możliwej roli mediów społecznościowych? Jak biologia, doświadczenia i otoczenie społeczne wzajemnie na siebie oddziałują? Dlaczego zaufanie i relacja z lekarzem lub terapeutą są tak ważne w procesie leczenia? Dr hab. n. med. Maciej Pilecki jest specjalistą psychiatrii dorosłych oraz psychiatrii dzieci i młodzieży, certyfikowanym psychoterapeutą i superwizorem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Kieruje Kliniką Psychiatrii i Psychoterapii Dzieci i Młodzieży Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Profil na stronie Katedry Psychiatrii UJ CM: https://katedrapsychiatrii.wl.cm.uj.edu.pl/zespol/klinika-psychiatrii-dzieci-i-mlodziezy/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:02 Kiedy kryzys staje się zaburzeniem psychicznym? 00:02:44 Żałoba, depresja i reakcje na traumę 00:06:18 Model siebie, myśli automatyczne i depresja 00:09:52 Jak diagnoza wpływa na obraz siebie? 00:11:50 Jak powstają i zmieniają się klasyfikacje? 00:13:42 Kiedy diagnoza pomaga, a kiedy obciąża? 00:17:21 Borderline i złożone PTSD: znaczenie opisu 00:22:15 ADHD i poszukiwanie wyjaśnienia swoich trudności 00:25:29 Brak poprawy w leczeniu i błędy diagnostyczne 00:28:40 Emocje lekarza i język pacjenta 00:31:31 Oporność na leczenie i ograniczenia systemu 00:33:08 Złożoność psychiki i medycyna spersonalizowana 00:35:17 Sztuczna inteligencja i dobór leczenia 00:38:56 Jak ocenić, czy leczenie działa? 00:40:51 Dlaczego dobre zmiany też bywają trudne? 00:41:32 Czy kryzys psychiczny młodych narasta? 00:43:32 Media społecznościowe, środowisko i biologia 00:47:03 Znaczenie relacji w leczeniu Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli cenisz takie rozmowy i chcesz pomóc w docieraniu z nimi do kolejnych osób, zasubskrybuj kanał i zostaw łapkę w górę. Możesz też wesprzeć rozwój podcastu przez Patronite i dołączyć do naszej społeczności na Discordzie. Rozmawiamy tam o odcinkach, wymieniamy materiały i pomysły na kolejne tematy. Wsparcie podcastu i dostęp do Discorda: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#74 - Jak rośliny postrzegają świat, komunikują się i oszukują zwierzęta? | prof. Marcin Zych
2026/10/21
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Marcinem Zychem o tym, jak rośliny odbierają świat, komunikują się i rozwiązują problemy, a także czy możemy mówić o ich pamięci, inteligencji, a nawet świadomości. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Dlaczego często postrzegamy rośliny jako nieruchome tło i nie dostrzegamy złożoności ich zachowań? - Gdzie kończy się jeden osobnik i jakie znaczenie ma modularna budowa roślin? - Jak rośliny odbudowują utracone części swojego organizmu? - Jakie informacje czerpią ze światła, temperatury, drgań i sygnałów chemicznych? - Czy rośliny mogą reagować na drgania wywoływane przez zbliżających się zapylaczy? - Jak przekazują informacje między różnymi częściami swojego ciała? - Jak bronią się przed roślinożercami i w jaki sposób mogą przyciągać ich naturalnych wrogów? - Jak organizm bez mózgu integruje sygnały i koordynuje swoje działanie? - Na ile koncepcja obliczeń morfologicznych pomaga myśleć o przetwarzaniu informacji przez rośliny? - Czy różne gatunki roślin posługują się wspólnym językiem chemicznym i mogą "podsłuchiwać" swoich konkurentów? - Jak rośliny przyciągają zapylacze i dlaczego niektóre storczyki je oszukują? - Co wiemy o pamięci roślin i jakie mechanizmy mogą za nią odpowiadać? - Jak odczytywanie sygnałów roślin i sztuczna inteligencja mogą pomóc w prowadzeniu upraw? - Przy jakiej definicji inteligencji możemy mówić o inteligencji roślin? - Czym różni się dostosowywanie działania do warunków od nabywania nowych umiejętności? - Co możemy powiedzieć o świadomości roślin i gdzie kończy się nasza wiedza? Prof. Marcin Zych bada biologię zapylania roślin, w tym gatunków uprawnych i zagrożonych. Wśród jego zainteresowań naukowych znajdują się również ewolucja strategii reprodukcyjnych, filogeneza roślin z rodziny baldaszkowatych oraz ochrona różnorodności biologicznej. Profil w Ogrodzie Botanicznym UW: https://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marcin-zych/ Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego: https://www.ogrod.uw.edu.pl/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:05 Jak powinniśmy myśleć o roślinach? 00:06:07 Granice osobnika i modularna budowa roślin 00:10:42 Jak rośliny regenerują utracone części? 00:12:31 Jakie sygnały odbierają rośliny? 00:15:05 Drgania, zapylacze i produkcja nektaru 00:17:40 Sygnały chemiczne i obrona przed roślinożercami 00:22:19 Jak roślina integruje informacje bez mózgu? 00:24:12 Obliczenia morfologiczne i rozproszone przetwarzanie 00:25:51 Komunikacja między roślinami 00:30:33 Konkurencja i "podsłuchiwanie" sygnałów 00:32:57 Komunikacja ze zwierzętami i rola nektaru 00:34:53 Jak storczyki oszukują zapylacze? 00:38:28 Pamięć roślin i odczytywanie ich sygnałów 00:40:38 AI, inteligentne szklarnie i przyszłość upraw 00:43:09 Czy rośliny są inteligentne? 00:45:33 Uczenie się a reagowanie na sygnały 00:46:41 Czy rośliny mogą mieć świadomość? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#73 - Co dzieje się z materią tuż nad zerem bezwzględnym? | prof. Michał Tomza
2026/10/14
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Michałem Tomzą o kontrolowaniu ultrazimnych atomów i cząsteczek, poszukiwaniu nowej fizyki oraz roli sztucznej inteligencji w badaniach. Co właściwie oznacza kontrolowanie materii na poziomie kwantowym i dlaczego potrzebujemy do tego ultraniskich temperatur? Jak badania pojedynczych atomów i cząsteczek mogą pomóc w poszukiwaniu nowej fizyki? Czy sztuczna inteligencja może stać się lepszym naukowcem od człowieka? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Michałem Tomzą, fizykiem teoretykiem z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Profesor zajmuje się fizyką i chemią ultrazimnej materii oraz teorią oddziaływań i zderzeń atomów, jonów i cząsteczek. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Dlaczego w ultraniskich temperaturach łatwiej obserwować i wykorzystywać efekty kwantowe? - Jak działają pułapki na atomy i dlaczego światło laserowe może chłodzić? - Co możemy kontrolować w atomie lub cząsteczce: spin, rotacje, drgania i ruch? - W jakim sensie atomy i cząsteczki przygotowane w tym samym stanie kwantowym są identyczne? - Jak współpraca teorii z eksperymentem pozwala odkrywać mechanizmy reakcji chemicznych? - Jak pole magnetyczne może zmieniać szybkość reakcji i co mówią nam pomiary stanów produktów? - Dlaczego znajomość równania Schrödingera nie wystarcza do obliczenia zachowania złożonego układu? - Czym różnią się trudność obliczeniowa, wieloskalowość i emergencja? - Jak wyznaczamy granice stosowalności modeli i sprawdzamy zgodność różnych opisów? - Dlaczego czasem trzeba chronić cząsteczki przed reakcjami chemicznymi? - Czym jest elektryczny moment dipolowy elektronu i jaki ma związek z symetriami oraz przewagą materii nad antymaterią? - Dlaczego wynik pomiaru zgodny z zerem może ograniczać teorie wykraczające poza Model Standardowy? - Jak sieci neuronowe pomagają opisywać funkcje falowe? - Czy AI może zadawać dobre pytania badawcze, zastąpić naukowców i zmienić kształcenie na uniwersytetach? - Jak współpraca agentów AI i szybkie generowanie wyników wpływają na sposób uprawiania nauki? Prof. Michał Tomza kieruje grupą badawczą Quantum Molecular Systems oraz Centrum Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej na Uniwersytecie Warszawskim. W swoich badaniach łączy kwantowy opis materii z obliczeniami na superkomputerach i ścisłą współpracą z zespołami doświadczalnymi. Jest laureatem Nagrody Narodowego Centrum Nauki z 2020 roku. Otrzymał również ERC Starting Grant na projekt QuantMol, poświęcony ultrazimnym cząsteczkom wieloatomowym, kontrolowanej chemii i precyzyjnym pomiarom. Profil na Uniwersytecie Warszawskim: https://promotorzy.szkolydoktorskie.uw.edu.pl/pl/promotor/2399 Grupa Quantum Molecular Systems: https://quantmol.uw.edu.pl/ Nagroda NCN: https://www.ncn.gov.pl/o-ncn/nagroda-ncn/laureaci-2020 Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:06 Co oznacza kontrolowanie materii kwantowej? 00:05:01 Jak łapiemy i chłodzimy atomy? 00:09:07 Kontrola stanów kwantowych 00:12:54 Identyczność atomów i cząsteczek 00:16:29 Wyzwania eksperymentalne i rozwój technologii 00:21:19 Sterowanie reakcjami chemicznymi 00:27:24 Dlaczego obliczenia kwantowe są tak trudne? 00:32:50 Złożoność, emergencja i różne skale opisu 00:35:38 Granice stosowalności modeli 00:38:28 Ekranowanie cząsteczek 00:40:25 Precyzyjne pomiary i poszukiwanie nowej fizyki 00:43:36 Materia, antymateria i symetrie 00:46:33 Co mówi nam wynik zgodny z zerem? 00:51:07 Sieci neuronowe i funkcje falowe 00:52:43 Czy AI może zastąpić naukowców? 00:54:42 Uniwersytet w czasach AI 00:56:39 Czy AI potrafi zadawać dobre pytania? 00:58:07 Agenci AI i dokonywanie odkryć 00:59:54 Tempo badań i nadmiar informacji Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#72 - Jak działa RNA i czy możemy programować komórki? | prof. Janusz Bujnicki
2026/10/07
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Januszem Bujnickim o tym, jak działa RNA, jak sztuczna inteligencja pomaga je badać i na ile potrafimy projektować cząsteczki o określonych funkcjach. Co właściwie potrafi RNA poza przenoszeniem informacji potrzebnej do produkcji białek? Dlaczego ta sama cząsteczka może przyjmować różne kształty i jak wpływa na to jej otoczenie? Czy umiemy dziś przewidzieć jej działanie, a nawet zaprojektować RNA o określonej funkcji? W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jakie funkcje może pełnić RNA poza pośredniczeniem w produkcji białek? - Na ile sekwencja RNA określa jego strukturę, a na ile o kształcie cząsteczki decydują środowisko i inne cząsteczki? - Jak modyfikacje chemiczne mogą zmieniać strukturę i działanie RNA? - Skąd pochodzą dane potrzebne do modelowania RNA i dlaczego jego strukturę trudniej przewidywać niż strukturę białek? - Co potrafią dziś metody sztucznej inteligencji, w tym AlphaFold, i gdzie napotykają ograniczenia? - Dlaczego poznanie jednego możliwego kształtu RNA nie wystarcza do zrozumienia jego funkcji? - Czym różni się trafne przewidywanie od wyjaśnienia mechanizmu działania cząsteczki? - Na ile potrafimy projektować RNA o zadanych właściwościach i czego uczy przykład modyfikowanego tRNA? - Dlaczego łatwiej projektować warianty znanych cząsteczek niż zupełnie nowe struktury? - Czy da się przewidzieć, jak zmiana na poziomie pojedynczych atomów wpłynie na komórkę lub organizm? - Jak rozwój kriomikroskopii elektronowej może zmienić badania nad RNA? - W jakim sensie RNA może działać jak przełącznik lub element bramki logicznej? Prof. Janusz Bujnicki jest profesorem nauk biologicznych, członkiem Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej (EMBO) oraz członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. W swoich badaniach łączy bioinformatykę, biologię strukturalną i metody doświadczalne. Jego zespół rozwija narzędzia do modelowania struktur RNA i ich oddziaływań, m.in. ModeRNA i SimRNA, oraz bazę MODOMICS poświęconą modyfikacjom RNA. W Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie bada również, jak poznanie struktury tych cząsteczek może pomóc w projektowaniu RNA o nowych funkcjach. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_Bujnicki Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie: https://www.iimcb.gov.pl/ Laboratorium Bioinformatyki i Inżynierii Białka: https://www.iimcb.gov.pl/pl/laboratoria-iimcb/laboratorium-bioinformatyki-i-inzynierii-bialka Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:12 Czym jest RNA i co potrafi? 00:02:57 Sekwencja, struktura i środowisko 00:07:53 Jak modyfikacje chemiczne zmieniają RNA? 00:09:26 Jak badamy i przewidujemy strukturę RNA? 00:15:03 Czym RNA różni się od białek? 00:20:56 Granice przewidywania struktury RNA 00:24:00 Sztuczna inteligencja i AlphaFold 00:28:20 Czy potrafimy przewidzieć funkcję RNA? 00:30:37 Predykcja a rozumienie mechanizmu 00:36:05 Projektowanie RNA 00:39:45 Projektowanie i modyfikowanie tRNA 00:43:04 Czy można zaprojektować zupełnie nową strukturę? 00:47:52 Kriomikroskopia i nowe dane doświadczalne 00:51:19 Od atomów do komórek: granice przewidywania 00:59:54 Przyszłość badań i zastosowań RNA 01:03:39 Bramki logiczne z RNA Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#71 - Czy można myśleć bez języka? | prof. Katarzyna Jednoróg
2026/09/30
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Katarzyną Jednoróg o tym, jak mózg przetwarza język i w jaki sposób dźwięki mowy nabierają dla nas znaczenia. Jak z ciągłego strumienia dźwięków mózg wydobywa słowa i ich znaczenie? Skąd dziecko wie, gdzie kończy się jedno słowo, a zaczyna następne? I czy język jest nam potrzebny do myślenia? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Katarzyną Jednoróg, która kieruje Pracownią Neurobiologii Procesów Językowych w Instytucie Nenckiego PAN. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jak mózg przechodzi od dźwięków mowy do znaczenia wypowiedzi? - Dlaczego klasyczny podział na ośrodek mówienia i ośrodek rozumienia języka jest niepełny? - Skąd bierze się znaczenie słów i jak wpływają na nie nasze doświadczenia? - Jak niemowlęta odnajdują słowa w nieprzerwanym strumieniu mowy? - Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie dla nauki języka? - Czy można myśleć bez słów i czy każdy ma wewnętrzny głos? - Jak nauka czytania zmienia mózg? - Dlaczego dysleksja może wiązać się z różnymi trudnościami w uczeniu się czytania? - Czy mózg przewiduje słowa, które za chwilę usłyszymy, i na ile potwierdzają to badania? - Co wiemy o związku czytania z ekranu i korzystania z mediów społecznościowych z uwagą oraz rozumieniem tekstu? Prof. Katarzyna Jednoróg bada neurobiologiczne podstawy języka oraz rozwój umiejętności czytania u dzieci, także w kontekście dysleksji. Jej zespół śledzi, jak mózg zmienia się w trakcie nauki czytania i skąd mogą brać się różnice między dziećmi. Pracownia Neurobiologii Procesów Językowych: https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurobiologii-procesow-jezykowych/ **Badanie rozwoju czytania u dzieci** Zespół pracowni zaprasza do udziału w badaniu sześcioletnie dzieci z zerówki, które jeszcze nie czytają. Badacze będą śledzić, jak zmienia się mózg dzieci w trakcie nauki czytania. Szczegóły dotyczące projektu i udziału w badaniu: https://orto.nencki.edu.pl/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:47 Jak mózg rozumie mowę? 00:03:27 Afazja i ograniczenia klasycznych modeli języka 00:05:25 Skąd bierze się znaczenie słów? 00:08:48 Jak dzieci uczą się języka? 00:12:33 Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie? 00:13:29 Jak niemowlęta odnajdują słowa w strumieniu mowy? 00:17:04 Wrodzona gramatyka czy uczenie się ze statystyki? 00:20:38 Czy można myśleć bez języka? 00:23:08 Wewnętrzny głos i różne sposoby myślenia 00:29:18 Jak nauka czytania zmienia mózg? 00:36:30 Rozmowa z dzieckiem i wspólne czytanie 00:39:02 Dysleksja i różne ścieżki rozwoju czytania 00:46:58 Czy mózg przewiduje kolejne słowa? 00:53:23 Czytanie z ekranu a rozumienie tekstu 00:56:16 Ekrany, uwaga i rozwój języka Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#70 - Dlaczego fizyka utknęła? Kwanty kontra grawitacja | prof. Jerzy Kowalski-Glikman
2026/09/23
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem o kwantowej grawitacji, o tym, dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią Einsteina i jak fizycy próbują sprawdzić swoje pomysły. Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią grawitacji Einsteina? Co czarne dziury mówią nam o granicach naszego opisu świata? I jak możemy szukać śladów kwantowej grawitacji w obserwacjach kosmosu? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem, fizykiem teoretycznym zajmującym się kwantową grawitacją i strukturą czasoprzestrzeni. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jak ogólna teoria względności zmieniła nasze rozumienie czasu i przestrzeni? - Co oznacza, że materia wpływa na geometrię czasoprzestrzeni, a geometria na ruch materii? - Jak zasada nieoznaczoności wiąże się z możliwością obserwowania coraz mniejszych obiektów? - Czym jest długość Plancka i czy wyznacza granicę tego, co możemy zaobserwować? - Dlaczego wnętrza czarnych dziur i bardzo wczesny Wszechświat wymagają pełniejszego opisu? - Czy osobliwości oznaczają istnienie nieskończoności w przyrodzie, czy granicę stosowalności teorii? - Z jakimi problemami mierzą się teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja? - Jak można sprawdzać teorie dotyczące skal energii poza zasięgiem naszych eksperymentów? - Czy obserwacje błysków gamma mogą ujawnić zależność prędkości światła od energii? - Dlaczego czas i przestrzeń odgrywają różne role w mechanice kwantowej i ogólnej teorii względności? - Jak sztuczna inteligencja zmienia pracę fizyków i czy trafne przewidywania wystarczą, żeby mówić o zrozumieniu świata? Prof. Jerzy Kowalski-Glikman jest związany z Instytutem Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Narodowym Centrum Badań Jądrowych. Zajmuje się kwantową grawitacją, strukturą czasoprzestrzeni oraz możliwościami sprawdzania modeli teoretycznych za pomocą obserwacji astrofizycznych. Jest również popularyzatorem nauki i autorem tekstów publikowanych w portalu Pulsar. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Kowalski-Glikman Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:59 Jak fizyka rozumie czas i przestrzeń? 00:07:37 Zasada nieoznaczoności i granice pomiaru 00:11:47 Długość Plancka i granice rozdzielczości 00:16:28 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji? 00:20:24 Czarne dziury, osobliwości i początek Wszechświata 00:26:27 Teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja 00:31:19 Poszukiwanie rozpadu protonu i testowanie nowych teorii 00:35:49 Błyski gamma i poszukiwanie śladów kwantowej grawitacji 00:41:47 Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z grawitacją? 00:46:42 Sztuczna inteligencja w pracy fizyka 00:49:27 Czy zrozumiemy teorię stworzoną przez AI? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#69 - Jak powstał człowiek? Mózg, język i zagadki ewolucji | dr Marcin Ryszkiewicz
2026/09/16
W tym odcinku rozmawiam z dr. Marcinem Ryszkiewiczem o ewolucji człowieka i cechach, które uczyniły nas ludźmi. Co uczyniło nas ludźmi? Skąd wzięły się nasz duży mózg, zdolność do współpracy i język? I na ile potrafimy dziś odtworzyć procesy, które ukształtowały nasz gatunek? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, ewolucjonistą i popularyzatorem nauki. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: * Kiedy właściwie możemy zacząć mówić o człowieku i dlaczego trudno wskazać jedną wyraźną granicę? * Jakie hipotezy wyjaśniają pojawienie się dwunożności i wyprostowanej postawy? * Co mogło umożliwić rozwój tak kosztownego energetycznie narządu jak ludzki mózg? * Jaką rolę w naszej ewolucji mogły odegrać zmiany diety, wykorzystanie ognia i narzędzia? * Jak ewolucja wykorzystuje istniejące struktury do nowych funkcji? * Jak długie dzieciństwo i zależność od opiekunów mogły wpłynąć na rozwój współpracy? * Dlaczego zaczęliśmy współpracować również z osobami spoza najbliższej rodziny? * Kiedy mógł pojawić się język i co o jego początkach mogą powiedzieć sztuka oraz komunikacja zwierząt? * Co rozwój języka u dzieci może nam powiedzieć o naszych wrodzonych zdolnościach? * Jakie ślady spotkań z neandertalczykami i innymi dawnymi ludźmi zachowały się w naszych genach? * Jak odróżnić dobrze uzasadnioną rekonstrukcję ewolucji od przekonującej opowieści dopasowanej do znanych faktów? Dr Marcin Ryszkiewicz studiował geologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz na Uniwersytecie Piotra i Marii Curie w Paryżu. Jest autorem książek poświęconych ewolucji i historii naturalnej, m.in. "Homo sapiens. Meandry ewolucji" oraz "4 miliardy lat. Eseje o ewolucji". Jego teksty ukazywały się m.in. w "Świecie Nauki", "Wiedzy i Życiu" oraz "Polityce". Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ryszkiewicz Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:03 Kiedy zaczyna się człowiek? 00:05:00 Dlaczego ewolucja człowieka przypomina sieć? 00:07:00 Skąd wzięła się dwunożność? 00:14:15 Życie na drzewach a wyprostowana postawa 00:18:37 Hipoteza "wodnej małpy" 00:26:03 Dlaczego nasz mózg się powiększył? 00:30:57 Ogień, dieta i rozwój mózgu 00:34:00 Jak ewolucja nadaje strukturom nowe funkcje? 00:38:15 Duży mózg, poród i długie dzieciństwo 00:41:37 Opieka nad dziećmi i rozwój współpracy 00:46:08 Od rodziny do plemienia: "my" i "oni" 00:48:28 Kiedy pojawił się język? 00:57:41 Dzieci, gramatyka i wrodzone zdolności językowe 01:03:58 Ludzki język a komunikacja zwierząt 01:11:48 Rekonstrukcja ewolucji czy przekonująca opowieść? 01:14:27 Narzędzia, dawne DNA i spotkania z neandertalczykami 01:22:59 Czy neandertalczycy przetrwali w naszych genach? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#68 - Jak działają antydepresanty? Mózg, emocje i doświadczenie | dr hab. Sławomir Murawiec
2026/09/09
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą i psychoterapeutą, o tym, jak antydepresanty zmieniają nasz umysł i od czego zależy poprawa w leczeniu depresji. Jak antydepresanty zmieniają umysł? Co dzieje się pomiędzy działaniem leku na mózg a chwilą, w której człowiek zaczyna inaczej myśleć, odczuwać emocje i patrzeć na świat? I dlaczego w procesie poprawy tak duże znaczenie mogą mieć środowisko, relacje oraz nowe doświadczenia? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą, psychoterapeutą i rzecznikiem prasowym Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: * Co wiemy o działaniu leków przeciwdepresyjnych na mózg i jak łączy się ono ze zmianą doświadczenia? * Czy lek może zmieniać przetwarzanie informacji, zanim człowiek świadomie poczuje poprawę? * Na czym polega hipoteza, że antydepresanty otwierają "okno zmiany"? * Jaką rolę w procesie poprawy odgrywają środowisko, relacje, psychoterapia i nowe doświadczenia? * Jak leki wpływają na treść myśli i emocji oraz na nasz stosunek do własnego doświadczenia? * Czy model predykcyjny mózgu może pomóc nam zrozumieć zaburzenia psychiczne i działanie leków? * Dlaczego ten sam lek może działać i być odczuwany inaczej przez różne osoby? * Co potrafimy zauważyć we własnym doświadczeniu, a gdzie zaczyna się interpretacja? * Jak język i diagnoza psychiatryczna wpływają na sposób myślenia o sobie? * Czy mamy dziś kryzys zdrowia psychicznego i jakie znaczenie mają warunki, w których żyjemy? Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec przez ponad 15 lat pracował w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych, w których łączy biologiczną i psychologiczną perspektywę leczenia zaburzeń psychicznych. Jest również współautorem książki "Od neurobiologii do psychoterapii". O gościu: https://slawomirmurawiec.pl/about/ Artykuły: https://slawomirmurawiec.pl/artykuly/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:10 Co antydepresanty zmieniają w mózgu? 00:05:26 Co pacjent zauważa po rozpoczęciu leczenia? 00:10:02 Mindfulness i granice obserwacji własnego umysłu 00:12:18 Leki, neuroplastyczność i "okno zmiany" 00:14:17 Dlaczego środowisko ma znaczenie? 00:18:00 Jak leki zmieniają przetwarzanie informacji? 00:20:48 Dlaczego poprawa nie jest od razu odczuwalna? 00:23:05 Zmiany w sieciach mózgowych 00:24:58 Mózg, przewidywania i model predykcyjny 00:28:34 Model predykcyjny a psychoza 00:30:15 Dlaczego ten sam lek działa różnie? 00:34:49 Jak pacjenci opisują działanie leków? 00:38:16 Jak diagnoza wpływa na tożsamość? 00:40:41 Depresja, lęk i język diagnozy 00:43:04 Czy mamy kryzys zdrowia psychicznego? 00:47:37 Jak zmieniają się problemy psychiczne? 00:49:24 Kontakt z naturą a zdrowie psychiczne 00:50:39 Sztuczna inteligencja w psychiatrii Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#67 - Czy mamy wolną wolę? Dyskusje z naukowcami
2026/09/02
Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia? W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii. W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli? - Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów? - Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli? - Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę? - Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu? - Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli? - Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory? - Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania? - Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu? Goście odcinka: * dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki. * prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk * prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości. * prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista. * dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych. * prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra. * prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu. Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów. Rozdziały: 00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście 00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę? 00:05:35 Człowiek jako część przyrody 00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola 00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli? 00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment 00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens? 00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm 00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność 00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola 00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu 00:36:04 Mózg a poczucie "ja" 00:37:48 Odpowiedzialność i ochrona społeczeństwa 00:44:27 Marek Kuś: determinizm, przypadek i "trzecia droga" 00:51:32 Marek Binder: czy świadomość wpływa na decyzje? 00:55:06 Bartosz Brożek: wolna wola i psychologia potoczna 00:58:50 Michał Eckstein: czy nauka potrzebuje wolnej woli? 01:04:11 Andrzej Leder: granice wolności i metafora surfera 01:09:47 Determinizm, nieprzewidywalność i rola obserwatora 01:20:04 Czy musimy żyć tak, jakby wolna wola istniała? 01:21:31 Wojciech Glac: neurony, refleksja i samokontrola 01:32:29 Zmiana zachowania i ryzyko manipulacji 01:34:51 Zakończenie Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma Wam się podoba i jaki temat warto zebrać w kolejnej kompilacji. Może emergencja, inteligencja albo świadomość? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski
#66 - Czy światem rządzi przypadek? Kwanty, chaos i granice przewidywania | prof. Teodor Buchner
2026/08/26
W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy. Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na najbardziej fundamentalnym poziomie świat jest losowy? Jej równania opisują deterministyczną ewolucję funkcji falowej, ale wyniki pomiarów możemy przewidywać jedynie z określonym prawdopodobieństwem. Czy losowość jest więc częścią samej rzeczywistości, czy może wynika z ograniczeń naszego opisu i niepełnej wiedzy o świecie? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Teodorem Buchnerem, kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych Politechniki Warszawskiej i członkiem Rady Klastra Q, zrzeszającego polskie środowiska naukowe i firmy rozwijające technologie kwantowe. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi istnienia fundamentalnej losowości? Jak pogodzić deterministyczną ewolucję funkcji falowej z probabilistycznym wynikiem pomiaru? - Jaką rolę odgrywają środowisko, szum i dekoherencja oraz czy potrafimy całkowicie odizolować układ kwantowy? - Co nierówności Bella mówią o lokalności, ukrytych zmiennych i niezależności pomiarowej? - Skąd bierze się problem pomiaru i dlaczego istnieje tak wiele interpretacji mechaniki kwantowej? - Czy matematyczny formalizm opisuje rzeczywistość, czy jedynie porządkuje wyniki naszych obserwacji? - Dlaczego na różnych poziomach organizacji potrzebujemy odmiennych opisów i jak łączy się to z emergencją? - Czy świat może być deterministyczny, a jednocześnie pozostawać dla nas nieprzewidywalny ze względu na chaos i złożoność? - Czy sztuczna inteligencja pomoże odkrywać wzorce, których nie potrafimy znaleźć za pomocą tradycyjnych modeli? - Jakie możliwości otwierają dziś czujniki kwantowe, chemia kwantowa i biologia kwantowa? Dr hab. inż. Teodor Buchner, prof. uczelni, jest kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. W swoich badaniach zajmuje się dynamiką nieliniową, układami złożonymi oraz badaniem organizmów żywych metodami fizyki, w tym analizą rytmu serca, zmienności ciśnienia, oddechu i innych sygnałów biologicznych. Jest również członkiem Rady Klastra Q, działającego na rzecz rozwoju polskiego sektora technologii kwantowych. Profil PW: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Lista-pracownikow/Teodor-Buchner Zakład Fizyki Układów Złożonych: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Badania-i-nauka/Zaklady-naukowe/Zaklad-Fizyki-Ukladow-Zlozonych Klaster Q: https://klasterkwantowy.pl/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:58 Czy świat jest fundamentalnie losowy? 00:05:19 Deterministyczna funkcja falowa i losowy pomiar 00:07:04 Czy można odizolować atom od otoczenia? 00:10:50 Splątanie i granice badanego układu 00:12:28 Dekoherencja i problem izolacji 00:14:08 Nierówności Bella i niezależność pomiarowa 00:14:40 Czy matematyczny opis jest rzeczywistością? 00:18:46 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej 00:20:19 Jak powstała mechanika kwantowa? 00:23:01 Aksjomaty i arbitralne założenia 00:25:39 Dlaczego fizyka nie rozwiązała problemów chemii? 00:31:42 Sztuczna inteligencja, emergencja i poziomy opisu 00:34:42 Losowość, determinizm i nasza bezradność 00:37:03 Czy mechanika kwantowa zabrnęła w ślepy zaułek? 00:37:32 Twierdzenie Poincarégo i strzałka czasu 00:40:31 Chaos i granice przewidywania 00:41:19 Czy AI pomoże nauce odkrywać nowe wzorce? 00:45:39 Pomiar jako oddziaływanie ze światem 00:47:40 Emergentne poziomy opisu 00:50:20 Czy matematyka jest jedynym językiem fizyki? 00:52:29 Przyszłość chemii i biologii kwantowej Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski Michał Kosidło
#65 - Jak AI uczy się człowieka? Personalizacja, emocje i polskie modele | dr Jan Kocoń
2026/08/19
W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej o tym, czy AI rzeczywiście nas rozumie, jak rozpoznaje nasze emocje i preferencje oraz w jaki sposób może wpływać na nasze decyzje.   Modele językowe potrafią prowadzić coraz bardziej naturalne rozmowy, rozpoznawać emocjonalny wydźwięk naszych wypowiedzi i dopasowywać odpowiedzi do konkretnego użytkownika. Czy oznacza to jednak, że rzeczywiście rozumieją język i człowieka? A może skuteczne przewidywanie naszych reakcji wystarcza, żeby wpływać na nasze decyzje? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z doktorem Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej, który pełnił funkcję kierownika naukowego projektu PLLuM, czyli polskiego modelu językowego. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy model, który przewiduje kolejne tokeny, może rzeczywiście rozumieć język, tworzyć model świata i rozumować? - Na ile sztuczna inteligencja potrafi rozpoznawać ludzkie emocje i dlaczego tak łatwo przypisujemy jej świadomość, intencje oraz empatię? - Jak personalizacja pozwala modelom przewidywać nasze reakcje i gdzie przebiega granica między dopasowaniem a manipulacją? - Dlaczego potrzebujemy polskich modeli językowych, jak powstał PLLuM i czy własne modele mogą zwiększyć naszą niezależność technologiczną? - Jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom z niepełnosprawnościami oraz wspierać analizę danych medycznych? - Czy możemy dopasować AI do ludzkich wartości, ograniczyć halucynacje i ustalić odpowiedzialność za decyzje podejmowane przy pomocy modeli? Dr inż. Jan Kocoń jest adiunktem w Katedrze Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej. W swoich badaniach zajmuje się dużymi modelami językowymi, przetwarzaniem języka naturalnego, personalizacją oraz rozpoznawaniem emocji i subiektywności w języku. Był kierownikiem naukowym projektu PLLuM. Profil PWr: https://ai.pwr.edu.pl/pl/people/jan-kocon Projekt PLLuM: https://pllum.org.pl/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:55 Czy modele językowe rozumieją język? 00:06:25 Model świata i rozumowanie AI 00:09:16 Czy AI rozumie emocje? 00:11:18 Antropomorfizacja i empatia 00:13:20 Korzyści i zagrożenia empatycznych modeli 00:17:23 Personalizacja modeli językowych 00:18:31 Subiektywność i mowa nienawiści 00:24:55 Jak AI modeluje człowieka? 00:28:49 AI jako narzędzie komunikacji 00:31:12 Personalizacja a manipulacja 00:37:39 Dlaczego potrzebujemy polskich modeli? 00:44:13 Jak powstał PLLuM? 00:49:55 Suwerenność technologiczna 00:55:24 Czy Polska może dogonić USA i Chiny? 00:56:02 AI w medycynie 01:00:56 Alignment i wartości 01:05:33 Czy da się kontrolować AI? 01:07:26 Halucynacje i błędy modeli 01:11:23 Odpowiedzialność za decyzje AI Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
#64 - Czy można symulować życie? Ewolucja, emergencja i świadomość | prof. Maciej Komosiński
2026/08/12
W tym odcinku rozmawiam z prof. Maciejem Komosińskim o sztucznym życiu, symulacjach ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności i pytaniu, czy sztuczne systemy mogą kiedyś stać się świadome. Czym jest życie i co właściwie musielibyśmy odtworzyć, żeby móc mówić o jego symulacji? Sztuczne życie pozwala spojrzeć na to pytanie z niezwykłej perspektywy, tworząc wirtualne środowiska, w których organizmy mogą ewoluować, adaptować się i konkurować, a z prostych reguł wyłaniają się złożone struktury i zachowania. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o sztucznym życiu z prof. Maciejem Komosińskim z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej. Rozmawiamy o symulacjach życia, ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności, sztucznej inteligencji, a także o świadomości i granicach naszych sposobów opisywania rzeczywistości. W rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Co właściwie symulujemy, kiedy próbujemy odtworzyć życie i jak definiować organizm w wirtualnym świecie. - Czym różni się ewolucja swobodna od ukierunkowanej, jaką rolę odgrywa funkcja celu oraz gdzie przebiega granica między ewolucją a optymalizacją. - Jak z prostych reguł powstają złożone zachowania, czym jest emergencja i czego mogą nauczyć nas automaty komórkowe. - Na ile dostrzegane wzorce zależą od obserwatora oraz czy sztuczna inteligencja może odkrywać struktury, których sami nie potrafimy zauważyć. - Czy świadomość można opisać formalnie, czym jest "Mappism" i czy symulowany system mógłby posiadać wewnętrzne doświadczenie. --- Materiały i symulacje wspomniane w rozmowie: Framsticks Artificial Life - mobilna symulacja sztucznego życia i ewolucji współtworzona przez prof. Macieja Komosińskiego: Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mooncoder.alife iOS: https://apps.apple.com/us/app/framsticks-artificial-life/id1187400787 Inne interaktywne symulacje: Lenia: https://evolvecode.io/alife/lenia.html Evoloops: https://evolvecode.io/alife/evoloop.html Particle Life: https://sandbox-science.com/particle-life "Zagnieżdżenie" - krótkie opowiadanie SF Macieja Komosińskiego: https://www.framsticks.com/zagniezdzenie --- prof. Maciej Komosiński jest informatykiem związanym z Instytutem Informatyki Politechniki Poznańskiej. Zajmuje się m.in. sztucznym życiem, symulacją, ewolucją, sztuczną inteligencją i złożonymi systemami adaptacyjnymi. Jest współtwórcą projektu Framsticks. Strona: https://www.cs.put.poznan.pl/mkomosinski/ Kanał YouTube: https://www.youtube.com/@Maciej.Komosinski Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Komosi%C5%84ski --- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:51 Co właściwie symulujemy, kiedy symulujemy życie? 00:05:07 Czym jest sztuczne życie? 00:09:33 Ewolucja i funkcja celu 00:14:06 Czego sztuczne życie może nauczyć nas o biologii? 00:19:48 Emergentne zachowania i poziomy opisu 00:28:43 Konwergencja ewolucyjna i powstawanie złożoności 00:34:23 Automaty komórkowe 00:40:29 Uniwersalność obliczeniowa i emergencja 00:45:25 Obserwator, wzorce i granice poznania 00:50:35 Sztuczna inteligencja i procesy ewolucyjne 00:53:23 Memy i ewolucja idei 00:56:31 Sztuczni agenci i symulowane środowiska 01:02:54 AI, której działań sami nie rozumiemy 01:05:00 Trudny problem świadomości 01:06:26 "Mappism" i opis świadomości 01:09:58 "Zagnieżdżenie" i światy wewnątrz światów 01:13:08 Czy symulacja może być świadoma? 01:20:05 Framsticks i ewolucja sztucznych organizmów --- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
#63 - Czy Einstein wciąż wystarcza? Chaos i granice współczesnej kosmologii | prof. Sebastian Szybka
2026/08/05
W tym odcinku rozmawiam z prof. Sebastianem Szybką o ogólnej teorii względności, chaosie, współczesnej kosmologii oraz granicach przewidywania w fizyce. Ogólna teoria względności jest jedną z najlepiej potwierdzonych teorii współczesnej fizyki i stanowi podstawę dzisiejszej kosmologii. Zastosowanie jej do całego Wszechświata wymaga jednak daleko idącej ekstrapolacji, uproszczeń i założeń, których trafność sprawdzamy wraz z coraz dokładniejszymi obserwacjami. Równania Einsteina są przy tym nieliniowe, dlatego opis wielu zjawisk wymaga zastosowania metod numerycznych, a w niektórych układach może pojawić się także chaos deterministyczny. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ogólnej teorii względności i granicach współczesnej kosmologii z dr. hab. Sebastianem Szybką, prof. UJ, fizykiem relatywistą i kosmologiem, kierownikiem Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o napięciu Hubble’a, różnicy między teorią a modelem, zasadzie kosmologicznej, nieliniowości równań Einsteina, falach grawitacyjnych, chaosie deterministycznym, emergencji, ciemnej materii i ciemnej energii, zmianach paradygmatu w fizyce oraz roli sztucznej inteligencji. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy napięcie Hubble’a jest skutkiem błędnej interpretacji obserwacji, niedoskonałości standardowego modelu kosmologicznego, czy może pierwszym śladem fizyki wykraczającej poza teorię Einsteina. - Czym różni się teoria fizyczna od budowanego w jej ramach modelu, jaki jest zakres stosowalności ogólnej teorii względności oraz dlaczego zasada jednorodności Wszechświata przez długi czas była przede wszystkim założeniem. - Dlaczego nieliniowość równań Einsteina wymaga stosowania symulacji komputerowych, jak powstają wzorce fal grawitacyjnych oraz czy możemy wykryć sygnał, którego wcześniej nie przewidzieliśmy. - W jaki sposób chaos deterministyczny pojawia się już w problemie trzech ciał, czy jego opis może zależeć od obserwatora oraz jak z fundamentalnych praw wyłaniają się zjawiska emergentne, takie jak termodynamika czarnych dziur. - Czy ciemna materia i ciemna energia mogą być skutkiem uproszczeń modelu, dlaczego modyfikowanie istniejących równań nie musi prowadzić do głębszego zrozumienia oraz czy sztuczna inteligencja może przewidywać zjawiska fizyczne bez dostarczania nam zrozumiałych praw. --------- dr hab. Sebastian Szybka, prof. UJ, to fizyk relatywista i kosmolog, kierownik Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii oraz kierownik studiów w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się ogólną teorią względności, kosmologią relatywistyczną, nieliniowymi zjawiskami grawitacyjnymi, chaosem, wpływem niejednorodności na modele kosmologiczne oraz fizyką czarnych dziur. Prowadzi również badania numeryczne dotyczące termodynamiki czarnych dziur, w tym problemu trzeciego prawa, którego możliwe naruszenie mogłoby mieć znaczenie dla prób połączenia teorii grawitacji z fizyką kwantową. Strona Obserwatorium Astronomicznego UJ: https://www.oa.uj.edu.pl/oastaff.pl.html Zakład Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii: https://www.oa.uj.edu.pl/departments.pl.html -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:57 Kondycja współczesnej kosmologii i napięcie Hubble’a 00:06:39 Czym różni się teoria od modelu? 00:09:58 Zakres stosowalności teorii Einsteina 00:11:29 Zasada kosmologiczna i jednorodność Wszechświata 00:14:30 Dlaczego kosmologia jest szczególną nauką? 00:16:32 Nieliniowość równań Einsteina 00:19:55 Symulacje czarnych dziur i fale grawitacyjne 00:22:58 Chaos deterministyczny i problem trzech ciał 00:26:20 Redukcja, obliczenia i emergencja 00:28:32 Termodynamika czarnych dziur 00:29:49 Niejednorodności, ciemna materia i ciemna energia 00:36:28 Modyfikacje grawitacji czy zmiana paradygmatu? 00:40:41 Matematyczny obraz Wszechświata 00:43:52 Sztuczna inteligencja: przewidywanie bez zrozumienia 00:48:22 Trzecie prawo termodynamiki czarnych dziur --- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane”. Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podcast reviews

Read To Bardziej Skomplikowane podcast reviews


0 out of 5
0 reviews

Podcast sponsorship advertising

Start advertising on To Bardziej Skomplikowane relevant audience podcasts


What do you want to promote?