1790654002
Scientias Podcast

Advertise on podcast: Scientias Podcast

Rating
★★★★★
5
from
1 reviews
Categories
Country
United States
This podcast has
96 episodes
Language
Dutch
Publisher
Scientias
Explicit
No
Date created
2025/01/15
Latest episode
2026/11/06
Average duration
66 min.
Release period
8 days

Description

Dé podcast van Scientias.nl over alle wetenschappen, de achtergronden en meer. Met Diederik Jekel en Krijn Soeteman. Met regelmaat ontvangen ze een gast om dieper op een specifiek onderwerp in te gaan. Ook bespreken ze het opvallende wetenschapsnieuws van de week.

Unlock Scientias Podcast podcast Email contact info,
Listeners & Audience details

Email contact information

Direct podcast contact details

Listeners

Audience numbers & engagement insights

Audience details

Podcast Insights

Podcast episodes

Check latest episodes from Scientias Podcast podcast


Het wonderjaar: hoe AI de wetenschap voor altijd veranderde, deel 1 - Scientias Podcast 95
2026/11/06
AI-systemen lossen tegenwoordig wiskundige problemen op waar onderzoekers soms al tientallen jaren mee worstelen. OpenAI publiceerde onlangs honderden door AI gegenereerde wiskundige manuscripten en claimde zelfs een doorbraak bij een van de beroemde millenniumproblemen. 25 november 2026: onze eerste live-opname in Hal West, koop kaartjes hier: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/ In aflevering 95 van de Scientias Podcast bespreken Diederik Jekel en Krijn Soeteman wat deze ontwikkelingen betekenen voor de wetenschap. Hoe controleer je een bewijs dat bijna niemand meer begrijpt? Wat blijft de rol van menselijke wiskundigen? En kan kunstmatige intelligentie ons uiteindelijk helpen bij ontdekkingen die ons eigen begripsvermogen te boven gaan? Met uitstapjes naar Einsteins wonderjaar, schaakcomputer Deep Blue en het mysterieuze abc-vermoeden. Deze aflevering vormt het begin van een uitgebreide serie over kunstmatige intelligentie. 00:00 Intro: is er een crisis in de wiskunde?02:57 Scientias Podcast binnenkort live in Hal West04:12 AI-hype, datacentra en de mogelijke bubbel06:11 Wat gaan we ontdekken in onze AI-serie?10:23 Waarom maakt slimme AI nog zulke domme fouten?14:54 AI-agenten, veiligheid en autonome systemen18:41 De crisis in de wiskunde21:06 Einsteins wonderjaar en het wonderkwartaal van AI23:56 De zeven millenniumproblemen25:07 Heeft AI het Navier-Stokes-probleem opgelost?29:58 Problemen met het bewijs en de controle in Lean33:26 Duizenden wiskundeproblemen en de toekomst van onderzoekers39:50 Computerbewijzen en de vierkleurenstelling44:58 Deep Blue: wat schaken ons over AI leert50:03 Worden wiskundigen spelers of toeschouwers?52:04 Moeten we bang zijn voor deze ontwikkelingen?58:56 Het abc-vermoeden uitgelegd1:02:13 Een bewijs dat bijna niemand begrijpt1:03:59 Kan de mens de wetenschap nog bijhouden?1:07:45 Volgende week en de afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.
Wetenschappers maken fouten en foutjes (en wij ook) - Scientias Podcast 94
2026/10/30
Fouten maken hoort bij wetenschap. Maar hoe goed zijn wetenschappers en wetenschapsjournalisten eigenlijk in het toegeven van hun eigen fouten? In aflevering 94 van de Scientias Podcast kijken Diederik Jekel en Krijn Soeteman kritisch naar hun eigen werk. Van een overdreven uitspraak over het Europese stroomnet en een verkeerde uitleg van digitale audio tot vergissingen over dinosauriërs en supergeleiding. Ook duiken ze in de geschiedenis van de luchtvaart. Waren de gebroeders Wright werkelijk de eersten die met een gemotoriseerd vliegtuig vlogen? En wat leert die discussie ons over bewijs en het belang van herhaalbaarheid? Tot slot bespreken we de replicatiecrisis in de wetenschap. Waarom worden positieve resultaten veel vaker beloond dan mislukkingen en waarom zijn juist die mislukkingen zo belangrijk voor wetenschappelijke vooruitgang? 00:00 Intro: fouten maken hoort bij wetenschap01:25 De Internationale Dag van de Mislukking04:11 Tijd om onze eigen fouten te bespreken04:54 Hoe oud is het Europese elektriciteitsnet?09:15 Gelijkstroom, wisselstroom en een verkeerde uitleg13:33 Hoe werkt digitale audio eigenlijk?19:33 Sampling, frequenties en de reconstructie van geluid23:49 Edelgassen, de draaiende aarde en andere correcties26:01 Een foutje met heel veel nullen27:33 Dinosauriërs, fossiele brandstoffen en mergel28:35 Wie vloog er als eerste? De gebroeders Wright?32:04 Het omstreden verhaal van Gustave Whitehead39:09 Bewijs, erkenning en herhaalbaarheid40:42 Waarom mislukkingen belangrijk zijn voor wetenschap43:49 Experimenteren en resultaten reproduceren45:22 Supergeleiding en wetenschappelijke verrassingen49:08 Publicatiedruk en de replicatiecrisis51:06 Hersenonderzoek en de grenzen van fMRI53:07 Hoe doen we eigenlijk goede wetenschap?54:21 Statistiek en de gevaren van selectief analyseren56:50 Nog een correctie over Kamerlingh Onnes57:23 Afsluiting en aankondigingen See omnystudio.com/listener for privacy information.
Met Nerds om de tafel van Scientias - Scientias Podcast 93
2026/10/23
In deze aflevering hebben Diederik en Krijn twee gasten van de podcast Met Nerds om Tafel, ook bekend als MNOT. Het gesprek is met Randal Peelen en Jurian Ubachs en we hebben het over zowel echte Scientias-onderwerpen als onderwerpen voor echte nerds. Een mooie cocktail met voor ieder wat wils. En eerste live-opname van de Scientias Podcast 25 november 2026: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/ 00:00 Twee podcasts aan één tafel05:38 Waar komt het woord nerd vandaan?07:54 Nerd als geuzennaam10:05 Erbij horen en je eigen groep vinden14:51 Rolf Hut: ongegeneerd enthousiast zijn17:10 Nieuwsgierigheid zonder betweterigheid20:09 Gewenste gasten en favoriete nerds23:11 Bill James, Moneyball en honkbalstatistiek27:38 Hoe wifi door een huis werkt37:28 Felienne Hermans en vrouwen in programmeren39:44 Jay Miner: van Atari naar Amiga45:23 Demoscene en Isaac Newton50:05 Kleine werelden en handen wassen53:40 Drie vragen voor de natuurkundige54:55 Hoe ASML EUV-licht gebruikt voor chips1:04:38 Waarom computers warm worden1:10:09 Dansen op maïzena1:11:31 Luisteraarsvraag: populaire podcastafleveringen1:15:09 Kun je je eigen internetprovider worden?1:22:18 Afsluiting en een mogelijk feest bij aflevering 512 See omnystudio.com/listener for privacy information.
Nobelprijs voor neutrino's: hoe IceCube het heelal onderzoekt - Scientias Podcast 92
2026/10/16
Diep onder het ijs van Antarctica bevindt zich een gigantische detector die de meest ongrijpbare deeltjes van het heelal probeert te vangen: neutrino's. De Belgische natuurkundige Francis Halzen kreeg er dit jaar de Nobelprijs voor Natuurkunde voor. Diederik en Krijn duiken in de werking van IceCube en bespreken ook de Nobelprijzen voor Scheikunde en Geneeskunde. En waarom bewegen we eigenlijk zoveel met onze handen als we praten? 0:00 Introductie en terugblik01:36 Vooruitblik: onze nieuwe AI-serie05:04 Luisteraarsvraag: Diederiks handgebaren08:53 Waarom praten we met onze handen?12:14 Het McGurk-effect: hoe onze zintuigen samenwerken19:33 De Nobelprijzen van 202621:57 Nobelprijs Geneeskunde: optogenetica24:28 Nobelprijs Scheikunde: spiegelbeeldmoleculen33:27 Terug naar de Nobelprijs voor Natuurkunde36:20 Wat maakt neutrino's zo bijzonder?39:41 Tsjerenkovstraling: sneller dan het licht?42:48 Van water naar ijs: het ontstaan van IceCube47:59 De aarde als filter voor neutrino's49:37 Waar komen hoogenergetische neutrino's vandaan?54:42 Kosmische bronnen opsporen55:24 De eerste grote ontdekkingen van IceCube57:17 Bert en Ernie en de peta-elektronvolt59:56 Een nieuw venster op het heelal01:01:40 Verdient fundamenteel onderzoek een Nobelprijs?01:04:06 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.
Neutrino's! Wat zijn het eigenlijk? In aanloop naar de Nobelprijs Natuurkunde, no. 1 - Scientias Podcast 91
2026/10/09
Diederik Jekel en Krijn Soeteman bespreken de Nobelprijs voor natuurkunde 2026 voor Francis Halzen. Eerst kondigen zij een samenwerking met Met Nerds om Tafel en een livepodcast in Amsterdam aan. Daarna leggen zij uit waarom neutrino's een nieuwe manier zijn om het heelal te bestuderen: ze zijn elektrisch neutraal en hebben slechts zelden wisselwerking met materie. Via velden, fundamentele krachten en bètaverval komen zij bij Pauli's hypothese van een onzichtbaar deeltje, Fermi's uitwerking en de eerste detectie van reactorantineutrino's door Cowan en Reines. De kubieke-kilometerdetector IceCube op de Zuidpool komt aan het einde kort ter sprake; de werking ervan en de kosmische ontdekkingen bewaren de hosts voor een volgende aflevering. Meer lezen:Nobelprijs voor natuurkunde 2026: https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/summary/Hoe IceCube werkt: https://icecube.wisc.edu/science/icecube/Hal West live-opname: https://halwest.amsterdam/voorstelling/scientias-podcast-live/ 00:00 Intro, luisteraarsactie en Scientias Live05:15 De Nobelprijs voor Francis Halzen07:20 Een nieuw venster op het heelal12:25 Wat betekent een interactie tussen deeltjes?16:30 Scalair, vector en tensor: wat is een veld?21:41 De vier fundamentele krachten25:00 Waarom neutrino's nauwelijks reageren op materie28:30 Krachten voorstellen met golven en velden31:00 Kwantumvelden en het W-boson37:39 Hoe ontdek je iets dat overal doorheen vliegt?41:00 Bètaverval en het antineutrino42:55 Deeltjesbanen zichtbaar maken47:31 Pauli voorspelt een onzichtbaar deeltje50:10 Cowan en Reines detecteren reactorantineutrino's54:43 Van een kernreactor naar IceCube: wordt vervolgd See omnystudio.com/listener for privacy information.
Wat hebben doping, mineraalwater en PFAS met elkaar te maken? - Scientias Podcast 90
2026/10/02
Hoe meet je een paar nanogram PFAS in een liter water? In deze aflevering beantwoorden Diederik en Krijn een luisteraarsvraag over de extreem kleine hoeveelheden die tegenwoordig in drinkwater kunnen worden aangetoond. Het antwoord voert langs Robert Boyle, Bunsen en Kirchhoff, chromatografie, massaspectrometrie en Clair Patterson. Uiteindelijk komen al die ideeën samen in de manier waarop laboratoria tegenwoordig PFAS uit een watermonster halen, herkennen en zo nauwkeurig mogelijk meten. 00:00 Hoe meet je een miljardste gram PFAS?03:16 De luisteraarsvraag: hoe voorkom je vervuiling?05:10 Alberto Contador en een minuscuul meetbaar spoor09:09 Robert Boyle en het begin van nauwkeurig meten13:29 IJzer in water zichtbaar maken19:38 Bunsen en Kirchhoff: elementen herkennen aan licht26:31 De ontdekking van cesium29:30 Hoe concentreer je een spoorstof?33:21 Chromatografie: stoffen van elkaar scheiden38:45 Massaspectrometrie: massa, lading en isotopen42:37 Clair Patterson en de ouderdom van de aarde46:27 Het probleem van loodverontreiniging53:10 Hoe controleer je een PFAS-meting?58:50 Van monster tot meetresultaat See omnystudio.com/listener for privacy information.
PFAS in ons drinkwater en hoe werkt Geur eigenlijk? - Scientias Podcast 89
2026/09/25
In deze aflevering praten Diederik en Krijn over PFAS in het Nederlandse drinkwater. Wat zijn PFAS precies, waarom gebruiken we ze op zoveel plaatsen en wanneer vormen ze een risico? (en waarom we er echt zo snel mogelijk mee moeten proberen te stoppen). Daarna beantwoorden ze een luisteraarsvraag: hoe werkt geur eigenlijk? Van Aristoteles en het reukvermogen van zalmen tot herinneringen die door geur worden opgeroepen, communicerende planten en de werking van geurreceptoren op moleculair niveau. 00:00 Intro01:15 PFAS in Nederlands drinkwater02:59 Wat zijn PFAS eigenlijk?05:04 Waarom zitten PFAS in blusschuim?10:04 Duizenden verschillende PFAS-stoffen13:59 Wanneer wordt PFAS schadelijk?15:26 Hoe bepaalt het RIVM de grenswaarde?20:04 Hoe zorgelijk is PFAS in drinkwater?23:23 Hoe werkt geur eigenlijk?25:10 Aristoteles en de eerste ideeën over geur28:01 Geur bij de Egyptenaren29:02 Hoe ruiken vissen onder water?33:06 Hoe vinden zalmen hun geboorterivier terug?36:08 Waarom roept geur zulke sterke herinneringen op?43:03 Hoe is het reukvermogen geëvolueerd?44:07 Planten communiceren met geurstoffen46:07 Sluipwespen volgen chemische signalen51:00 Hoe herkent onze neus verschillende geuren?53:01 Zo werkt een geurreceptor59:02 Hoe goed is de menselijke neus?1:01:12 Een geurreceptor op moleculair niveau bekeken See omnystudio.com/listener for privacy information.
Navier-Stokesvergelijking opgelost door AI? - Scientias Podcast 88
2026/09/18
Wie krijgt het miljoen? En heeft AI nou wel of niet de Navier-Stokesvergelijking opgelost, een van de millenniumproblemen, opgesteld door het Clay Mathematichs Institute of Cambridge, Massachusetts (VS). Diederik legt uit aan Krijn hoe het nou eigenlijk zit met die vloeistofdynamica, een nogal pittige tak van de natuurkunde. Luister hier naar de 88ste aflevering van de Scientias Podcast. 00:00:00 Introductie00:01:32 Kaartjes voor het Wetenschapspodcastfestival00:03:11 Heeft AI een groot wiskundeprobleem opgelost?00:06:30 Wat kun je met een vergelijking?00:09:32 De Navier-Stokesvergelijking voorspelt vloeistofstromen00:12:16 Leonhard Euler en vloeistoffen zonder viscositeit00:17:59 Navier voegt stroperigheid toe00:23:21 George Gabriel Stokes komt tot dezelfde vergelijking00:24:14 De geschiedenis kort samengevat00:26:19 Computational fluid dynamics00:28:55 Wervelingen en vorticiteit00:31:29 Waarom drie dimensies zoveel moeilijker zijn00:34:51 Waarom een mogelijke singulariteit ertoe doet00:37:02 Het Millennium Prize Problem00:38:05 Córdoba en Martínez-Zoroa zetten de eerste stap00:42:42 Buckmaster en Alpöge schakelen AI in00:46:05 Het laatste theorema van Fermat00:51:32 Hoe Lean wiskundige bewijzen controleert00:54:57 OpenAI mengt zich in de zoektocht00:58:30 Samenwerkende autonome AI-agents00:59:53 Tienduizend agents werken aan Navier-Stokes01:01:11 De geclaimde oplossing01:01:56 De strijd om prioriteit en erkenning01:05:35 Wat betekent AI voor de wiskunde?01:06:48 Het computerbewijs van het vierkleurenprobleem01:10:25 Wie beheerst de wiskunde van de toekomst?01:16:42 Afsluiting   See omnystudio.com/listener for privacy information.
Spectaculaire methode om exoplaneten te vinden met nieuwe telescoop, deel 2 - Scientias Podcast 87
2026/09/11
In aflevering 87 gaan we verder met de Nancy Grace Roman Space Telescope. Dit keer draait alles om de vraag wat deze ruimtetelescoop daadwerkelijk gaat ontdekken. Diederik legt uit waarom onze huidige methoden om exoplaneten te vinden een groot deel van alle planeten missen. Via gravitationele microlensing kan Roman juist planeten met wijde banen en zelfs losgeslagen planeten zonder moederster opsporen. Daarna wordt het nog spectaculairder. Met een geavanceerde coronagraaf probeert Roman het verblindende licht van sterren zo nauwkeurig weg te werken dat het gereflecteerde licht van een exoplaneet zichtbaar wordt. Daarvoor gebruikt de telescoop maskers, vervormbare spiegels, duizenden actuatoren, interferentie en detectoren die afzonderlijke fotonen kunnen registreren. Van Einstein en gekromde ruimtetijd tot diffractie, Airy-patronen en direct gefotografeerde exoplaneten: een diepe duik in de natuurkunde achter een van de bijzonderste ruimtetelescopen van dit moment. 00:00 Intro00:57 Terugblik op de Roman-telescoop01:51 Waarom een panoramatelescoop?03:23 Wat is surveyastronomie?04:25 Het Hertzsprung-Russelldiagram05:05 Edwin Hubble en het uitdijende heelal06:14 Roman en de zoektocht naar exoplaneten06:52 Hoe Kepler exoplaneten ontdekte08:34 De transitmethode uitgelegd10:11 Waarom we zoveel exoplaneten missen12:26 Het probleem van planeten met wijde banen14:12 Meetbias en de kans op een transit16:08 Wat is surveyastronomie in het Nederlands?17:38 Microlensing als oplossing18:52 Einstein en de kromming van ruimtetijd22:48 Zwaartekracht als lens24:14 Hoe microlensing werkt27:04 Hoe een planeet zichzelf verraadt28:33 Roman kijkt naar het centrum van de Melkweg30:16 Honderden miljoenen sterren observeren31:30 Planeten rond de snowline32:29 Losgeslagen planeten zonder ster35:03 Exoplaneten rechtstreeks fotograferen38:30 Hoe werkt een coronagraaf?38:53 Waarom een ster nooit een perfect puntje is40:54 Het Airy-patroon42:16 Waarom telescopen zelf patronen in sterrenlicht maken43:45 De herkenbare spikes van James Webb44:28 Waarom iedereen sterren anders ziet46:23 Hoe blokkeer je sterrenlicht?46:37 Speckles: nepplaneten in je detector47:45 Vervormbare spiegels en duizenden actuatoren49:23 Sterlicht vernietigen met interferentie49:56 Pairwise probing51:51 Wachten op individuele fotonen53:04 De atmosfeer van een exoplaneet onderzoeken53:27 Eeuwen aan slimme oplossingen55:55 De Roman-telescoop als eindresultaat56:50 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.
Nieuwe ruimtetelescoop met bizar precieze appartuur, deel 1 - Scientias Podcast 86
2026/09/04
In aflevering 86 duiken we in de Nancy Grace Roman Space Telescope, NASA’s nieuwe ruimtetelescoop met een ongekend breed blikveld. Waarom is zo’n telescoop nodig naast Hubble en James Webb? We bespreken de reis naar L2, de zoektocht naar donkere energie en donkere materie en de Hubble-spanning. Daarna gaan we terug naar de geschiedenis van de telescoop, van Lipperhey, Galileo en Kepler tot Huygens, Newton, Gregory en Cassegrain. Onderweg leggen we uit hoe lenzen, spiegels, brandpuntsafstand en optische aberraties hebben geleid tot de moderne Roman-telescoop. Het verhaal blijkt te groot voor één aflevering. In deel twee gaan we verder met exoplaneten, directe beeldvorming en gravitationele microlensing. 00:00 Intro03:27 Sterrennieuws en Govert Schilling04:07 Buitenaards met Govert Schilling05:10 Waarom hebben we de Roman-telescoop nodig?06:11 De spiegel van Roman09:46 Wat is de Nancy Grace Roman Space Telescope?10:30 Waarom vliegt Roman naar Lagrangepunt L2?13:39 Lancering, missie en vergelijking met James Webb17:01 De panoramacamera van Roman19:04 Donkere materie en donkere energie19:50 Kan Roman de Hubble-spanning helpen oplossen?22:50 Wie was Nancy Grace Roman?23:40 Spitzer en het begin van ruimtetelescopen25:39 Waarom sterren twinkelen27:31 Hoe werkt een telescoop eigenlijk?28:03 De uitvinding van de telescoop29:14 Galileo en Kepler verbeteren de telescoop31:58 Christiaan en Constantijn Huygens34:05 Het probleem van chromatische aberratie37:28 Newton ontdekt hoe wit licht werkt38:46 De uitvinding van de spiegeltelescoop39:19 Gregory en Newton42:57 Het Cassegrain-ontwerp45:24 Wat is brandpuntsafstand?49:07 Hoe werkt de Roman-telescoop?51:46 De optica achter het enorme beeldveld52:40 Volgende week: exoplaneten See omnystudio.com/listener for privacy information.
Black out en hoe we in Europa 6 minuten verloren - Scientias Podcast 85
2026/08/28
In aflevering 85 lossen Diederik en Krijn het mysterie op van de Europese klokken die in 2018 zes minuten achterliepen. Daarna reconstrueren ze stap voor stap hoe oscillaties, oplopende spanning, verkeerd ingestelde beveiligingen en uitvallende productie-eenheden de stroomuitval in Spanje en Portugal veroorzaakten. Tot slot bespreken ze hoe grid-forming omvormers, batterijen, synchrone compensatoren en elektrische auto’s het stroomnet van de toekomst stabiel kunnen houden. https://www.bright.nl/nieuws/2110712/vaarwel-saldering-hallo-slimme-energie-kom-naar-de-bright-energy-party.html Bright Energy Party https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ Onderzoek van Entsoe https://www.ree.es/en/transmission/transmission-projects/spain-france-underground-electricity-interconnection Verbinding tussen Frankrijk en Spanje 00:00:00 Introductie 00:01:11 Netcongestie en de Bright Energy Party 00:02:59 Terugblik op wisselstroom en blindvermogen 00:05:29 Waarom Europese klokken zes minuten achterliepen 00:07:17 Een netfrequentie van 49,996 hertz 00:10:53 Hoe gebruikt een klok de netfrequentie? 00:12:47 Het elektriciteitstekort in Kosovo en Servië 00:16:17 Waarom de klokken daarna voorliepen 00:17:54 De stroomuitval in Spanje en Portugal 00:20:32 Een hoogspanningslijn als spoel en condensator 00:24:27 De ochtend van 28 april 2025 00:27:20 De eerste oscillatie in het stroomnet 00:30:29 Waarom Spanje en Frankrijk gelijkstroom gebruiken 00:42:18 De tweede oscillatie 00:47:19 Productie-eenheden beginnen uit te vallen 00:48:55 De fatale kettingreactie 00:52:12 Waarom traagheid zo belangrijk is 00:55:57 Spanje en Portugal worden losgekoppeld 00:57:09 Was hernieuwbare energie de oorzaak? 01:01:26 Grid-forming omvormers en batterijen 01:03:18 De synchrone compensator 01:05:19 De belangrijkste les van de serie 01:06:59 Elektrische auto’s als tijdelijke netbatterij 01:09:00 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.
Spookstroom in het netwerk en vliegen achter een eclips - Scientias Podcast 84
2026/08/21
In aflevering 84 bespreken Diederik en Krijn de zonsverduistering van 12 augustus 2026. Kan een vliegtuig met de schaduw van de maan meevliegen en zo de totaliteit verlengen? Daarna duiken ze opnieuw in het elektriciteitsnet. Met spoelen, condensatoren en reactief vermogen leggen ze uit hoe wisselstroom werkt en waarom de stroomuitval in Spanje en Portugal zo uit de hand kon lopen. https://scientias.nl/de-komeet-van-halley-heeft-misschien-wel-helemaal-de-verkeerde-naam/ Malmesbury, Halley https://scientias.nl/hoe-een-misverstand-over-mars-de-mythe-van-de-marsmannetjes-voedde/ Giovanni Schiaparelli, canali https://www.entsoe.eu/publications/blackout/28-april-2025-iberian-blackout/ ENTSOE-onderzoek naar de blackout https://www.bayeuxmuseum.com/en/the-bayeux-tapestry/discover-the-bayeux-tapestry/explore-online/ Zoek op het Tapijt van Bayeux naar de komeet van Malmesbury / Halley 00:00:00 Introductie 00:02:09 De zonsverduistering van 2026 00:04:57 De Perseïden en komeet Swift-Tuttle 00:09:49 Kun je met de maanschaduw meevliegen? 00:11:05 De afstanden tussen zon, aarde en maan 00:14:02 Hoe snel beweegt de maanschaduw? 00:20:10 De langste zonsverduistering 00:22:24 Concorde 001 vestigt een eclipsrecord 00:24:11 Terug naar het elektriciteitsnet 00:28:06 Energie vervoeren met wisselspanning 00:41:40 Als stroom en spanning uit fase raken 00:44:56 Spoelen, condensatoren en zelfinductie 00:54:58 Wat is reactief vermogen? 00:58:41 Condensatoren als oplossing 01:01:47 Waarom het stroomnet in Spanje uitviel 01:03:21 Afsluiting Volg ons op TikTok, Instagram, BlueSky, Mastodon en Facebook  See omnystudio.com/listener for privacy information.
Wat is waar en het stroomnet deel 3: Stroom door Nederland - Scientias Podcast 83
2026/08/14
In deze aflevering beantwoorden Diederik Jekel en Krijn Soeteman een luisteraarsvraag over het verschil tussen het ontbreken van bewijs en bewijs voor afwezigheid. Aan de hand van piramideclaims, buitenaardse hypothesen en de maanlandingen bespreken ze hoe toetsbare voorspellingen een hypothese sterker of juist minder geloofwaardig kunnen maken. Daarna vervolgen ze de geschiedenis van het Nederlandse stroomnet. Van de eerste elektrische verlichting bij een spoorbrug in Zevenbergen en de pioniersrol van Willem Smit gaat het verhaal naar de elektriciteitscentrale van Kinderdijk, de eerste interlokale wisselstroomverbinding met Krimpen aan de Lek, transformatoren, de wet van Lenz en de noodzaak van een gesynchroniseerd elektriciteitsnet. En 14 juli is 14 augustus natuurlijk!   00:00:00 Intro: waarheid, complotten en het stroomnet00:01:32 Luisteraarsvraag: wanneer is ontbreken van bewijs relevant?00:02:34 Piramides, verloren beschavingen en aliens00:07:16 Alternatieve verklaringen vragen om eigen bewijs00:09:50 Hoe toets je de alienhypothese?00:12:22 De Bagdadbatterij en te grote conclusies00:13:05 De vergelijking met de maanlandingen00:15:34 Het olifant-in-de-woonkamer-experiment00:19:58 Wanneer afwezig bewijs wél iets zegt00:24:25 Verder met de geschiedenis van het stroomnet00:28:01 Het begin van elektrische verlichting in Nederland00:30:47 Het eerste elektrische licht bij Zevenbergen00:35:24 De elektriciteitstentoonstelling van Parijs00:41:02 Willem Smit, de Edison van de Lage Landen00:43:13 De elektriciteitscentrale van Kinderdijk00:46:22 De lift van Jan Smit laat de lampen dimmen00:49:05 De wet van Lenz00:50:37 Waarom het stroomnet gesynchroniseerd moet zijn00:53:01 Het Nederlandse koppelnet00:54:43 Van gelijkstroom naar wisselstroom00:55:12 De stroomverbinding met Krimpen aan de Lek00:55:54 Hoe een transformator werkt00:57:05 Wisselstroom verovert Nederland00:58:00 Vooruitblik: blindstroom en netstoringen00:59:46 Afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.
De Wet van Murphy en Het stroomnet deel 2: War of the currents - Scientias Podcast 82
2026/08/07
In deze aflevering onderzoeken Diederik Jekel en Krijn Soeteman de oorspronkelijke betekenis van de wet van Murphy als ontwerpprincipe voor veilige systemen. Via de spectaculaire raketsleeproeven van John Stapp gaat het verhaal naar de ontwikkeling van generatoren, elektromagneten en het elektriciteitsnet. Edison, Tesla en Westinghouse spelen vervolgens de hoofdrol in de felle strijd tussen gelijkstroom en wisselstroom, die uiteindelijk de basis legde voor het moderne stroomnet. 00:00:00 Intro: de stroomoorlog en de wet van Murphy00:01:42 Luisteraarsvraag: wat bedoelde Murphy echt?00:06:19 Wie was Edward Murphy?00:06:49 Raketsledes, g-krachten en menselijke grenzen00:15:37 John Stapp stelt zichzelf op de proef00:18:24 Hoe de wet van Murphy ontstond00:23:16 Veilig ontwerpen en de lessen van Fukushima00:26:46 Hoe Murphy’s Law wereldberoemd werd00:29:28 Van de wet van Murphy naar het stroomnet00:31:04 De stroomoorlog tussen Edison en Tesla00:34:16 Faraday en het ontstaan van de generator00:42:36 Hippolyte Pixii en de eerste praktische generator00:47:35 Elektromagneten en de Monster Magnet00:49:46 Waarom gelijkstroom aanvankelijk favoriet was00:55:49 Edison bouwt een compleet elektriciteitssysteem00:59:46 Het grote probleem van laagspanning01:01:39 Tesla gaat voor Edison werken01:03:47 De elektrische stoel en Edisons vuile PR-strijd01:07:00 Westinghouse en Tesla slaan terug01:08:11 Niagara Falls beslist de stroomoorlog01:09:42 Afsluiting en vooruitblik See omnystudio.com/listener for privacy information.
De grootste machine ooit: het stroomnet, deel 1 - Scientias Podcast 81
2026/07/31
Wat gebeurt er als het elektriciteitsnet plotseling uitvalt? In deze aflevering duiken Diederik en Krijn in de geschiedenis en werking van de grootste machine die de mens ooit heeft gebouwd. Van Faraday, Tesla en Edison tot de uitdagingen van een moderne stroomstoring. Ook beantwoorden we een luisteraarsvraag over mijnbouw op de maan. Wordt de maan daardoor lichter? 00:00 Intro: het stroomnet als grootste machine ooit03:08 Luisteraarsvraag over mijnbouw op de maan05:27 Wordt de maan lichter door mijnbouw?09:17 Helium-3 als mogelijke brandstof voor kernfusie17:34 Waarom bevindt helium-3 zich op de maan?22:46 Verandert maanbouw de baan van de maan?25:55 Gevolgen voor zonsverduisteringen26:18 Waarom het elektriciteitsnet onmisbaar is27:58 Wat gebeurt er bij een langdurige stroomuitval?33:00 Hoe start je een uitgevallen stroomnet opnieuw op?35:04 De geschiedenis van elektriciteit39:29 Galvani, Volta en de eerste batterij43:17 Ørsted ontdekt de koppeling met magnetisme46:32 Elektrolyse en de eerste experimenten met batterijen50:01 Michael Faraday en elektromagnetische inductie55:31 Waarom we wisselstroom gebruiken58:00 Edison versus Tesla en de oorlog van de stromen01:00:44 Vooruitblik en afsluiting See omnystudio.com/listener for privacy information.

Podcast reviews

Read Scientias Podcast podcast reviews


5 out of 5
1 reviews

Podcast sponsorship advertising

Start advertising on Scientias Podcast relevant audience podcasts


What do you want to promote?