Advertise on podcast: Ψυχή και Σώμα

Γιατί τα παιδιά επιλέγουν να κρύψουν την αλήθεια και πότε αυτό είναι φυσιολογικό; Πώς μπορούν να τα διαχειριστούν οι γονείς και πότε τα επαναλαμβανόμενα ψέματα πρέπει να τους προβληματίσουν; Η ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιωρίτσα λύνει όλες τις απορίες μας. Τι προσπαθεί να μας πει το παιδί μέσα από τα ψέματα; Πώς πρέπει να αντιδρούμε και πότε πρέπει να ανησυχήσουμε;  Πώς ξεχωρίζουμε τα συνηθισμένα αναπτυξιακά ψέματα από μια επίμονη συμπεριφορά που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση;   Τα παιδιά αρχίζουν να λένε ιστορίες, να δοκιμάζουν τη φαντασία τους και τα όρια της αλήθειας από πολύ μικρά: «Δεν το έκανα εγώ». «Δεν ξέρω πώς έγινε». «Δεν έχω διάβασμα». Τα πρώτα ψέματα εμφανίζονται ήδη στην προσχολική ηλικία. Αυτό, από μόνο του, δεν σημαίνει ότι γίνεται «ψεύτης» ούτε ότι υπάρχει λόγος πανικού.   Τα παιδιά μπορεί να κρύβουν την αλήθεια για να αποφύγουν μια τιμωρία, να προστατευτούν από την απογοήτευση ή τον θυμό μας, να κερδίσουν αποδοχή ή απλώς να δοκιμάσουν τα όριά τους. Μερικές φορές, μάλιστα, η φαντασία, το παιχνίδι και η πραγματικότητα μπερδεύονται. Το σημαντικό είναι να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι βρίσκεται πίσω από το ψέμα, αντί να μείνουμε μόνο στην ίδια την πράξη.   Τι κάνουμε, λοιπόν, όταν πιάνουμε το παιδί μας να λέει ψέματα; Το στριμώχνουμε για να ομολογήσει; Το μαλώνουμε; Ή δημιουργούμε τον χώρο ώστε να μπορέσει να μας πει την αλήθεια χωρίς να φοβάται ότι θα χάσει την αγάπη και την εμπιστοσύνη μας; Και πώς ξεχωρίζουμε ένα μεμονωμένο ψέμα από ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που χρειάζεται περισσότερη προσοχή;   Στη συζήτησή μας με την ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιορίτσα μιλάμε για τους λόγους που λέμε ψέματα, για τα λεγόμενα «κατά συνθήκη ψεύδη» που συναντάμε και στην καθημερινή ζωή των ενηλίκων, αλλά και για τα μηνύματα που περνάμε στα παιδιά όταν ζητάμε πάντα την αλήθεια, ενώ εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε πάντοτε ειλικρινείς.

Επιβαρύνει τη χοληστερίνη ή είναι πλούσια πηγή πρωτεΐνης; Ποια είναι τα θρεπτικά συστατικά του και ποιο μέρος του αυγού πρέπει να τρώμε; Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει πραγματικά. Λίγα τρόφιμα έχουν αλλάξει τόσες φορές στάτους μέσα σε μια γενιά όσο το αυγό. Τη δεκαετία του ’80 ήταν ο εχθρός της καρδιάς, αυτό που έπρεπε να τρως το πολύ δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, αν πρόσεχες την υγεία σου. Στις μέρες μας παρουσιάζεται σχεδόν ως η τέλεια τροφή, πλούσια πηγή πρωτεΐνης και θησαυρός θρεπτικών συστατικών. Ποιο από τα δύο ισχύει; Το αυγό είναι όντως ένα από τα πιο πλούσια σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμα που υπάρχουν. Ποια είναι αυτά; Γιατί ο κρόκος έχει τόσο πλούσιο διατροφικό προφίλ; Τι συμβαίνει, τελικά, με τη χοληστερίνη; Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο ολόκληρο αυγό και στο ασπράδι; Τι υποστηρίζουν οι μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες; Και τι γίνεται με το ζήτημα της σαλμονέλας; Το θέμα δεν είναι αν το αυγό είναι «καλό» ή «κακό» αλλά με τι το συνοδεύεις, πόσο συχνά το καταναλώνεις και αν υπάρχει κάποιος ιατρικός λόγος ή γενετικός παράγοντας που διαφοροποιεί την πρόσληψή του σε σχέση με ό,τι ισχύει για τον μέσο άνθρωπο. Ο Στέλιος Πανταζής είναι γιατρός εξειδικευμένος στην Ιατρική Διατροφολογία και στις διαταραχές του μεταβολισμού.

Η διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου λύνει όλες τις απορίες μας για ένα θέμα που δοκιμάζει τις σχέσεις. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τη διδάκτορα Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου και συζητούν για ένα από τα πιο δύσκολα και αντιφατικά κεφάλαια μιας σχέσης: την απιστία.   Πότε αρχίζει πραγματικά η απιστία; Στο φιλί, στο κρυφό μήνυμα, στη σεξουαλική πράξη ή μήπως πολύ νωρίτερα, στη φαντασίωση και στην απόφαση να κρατήσουμε κάτι κρυφό από τον άνθρωπό μας;   Η συζήτηση εστιάζει σε όσα συμβαίνουν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά, αναζητώντας όχι τον ένοχο αλλά την κατανόηση. Η απιστία εξετάζεται πέρα από το δίπολο «σωστό-λάθος», «ηθικό-ανήθικο». Η ενοχή, όπως εξηγεί η Χαρά Τράπκου, συνδέεται συχνά με τον τρόπο που μεγαλώσαμε, τα οικογενειακά πρότυπα, τα μηνύματα που δεχθήκαμε για τη σχέση, τη δέσμευση και τη θυσία.   Τι σημαίνει τελικά να είσαι πιστός; Και πόσο εύκολο είναι να παραμείνεις αφοσιωμένος σε έναν άνθρωπο όταν η επιθυμία δεν υπακούει πάντα στο πλαίσιο που της έχουμε θέσει;   Ο Φρόιντ μίλησε για τη μόνιμη σύγκρουση μεταξύ ερωτικών ορμών και κανόνων του πολιτισμού. Γιατί, λοιπόν, απατούμε; Από επιθυμία, μοναξιά, ανάγκη για επιβεβαίωση ή φόβο της οικειότητας; Και, τελικά, μπορεί μια σχέση να σταθεί ξανά μετά την αλήθεια;   Στο επίκεντρο βρίσκεται και το μεγάλο ερώτημα: πρέπει να αποκαλύπτουμε μια απιστία ή η αποκάλυψη μπορεί να λειτουργήσει καταστροφικά για μια ήδη εύθραυστη σχέση; Μπορεί ένα ζευγάρι να επιβιώσει μετά την προδοσία και, ακόμη περισσότερο, να δημιουργήσει ένα νέο «συμβόλαιο» μεταξύ του; Η συζήτηση περνά από τα ερωτικά τρίγωνα και την εξιδανίκευση του «άλλου» και φτάνει μέχρι την ανάγκη για έλεγχο, την ανασφάλεια και τον φόβο της ματαίωσης.

Αξίζει μια μόνιμη θέση στο πιάτο μας το κατακόκκινο λαχανικό ή είναι ένας ακόμα διατροφικός μύθος; Γιατί το προτιμούν οι αθλητές, ποια τα οφέλη για την καρδιά, τους μυς, τον εγκέφαλο και το συκώτι αλλά και τι πρέπει να προσέχουμε στην κατανάλωσή του; Εκτός από νόστιμο και εύκολο στην κατανάλωση το παντζάρι, είναι και υγιεινό; Στα social media πολλοί το αντιμετωπίζουν σχεδόν ως ένα ιατρικό θαύμα. Αθλητές αντοχής πίνουν συμπυκνωμένο χυμό παντζαριού πριν από μαραθωνίους. Εταιρείες συμπληρωμάτων υπόσχονται ότι η σκόνη παντζαριού καθαρίζει τις αρτηρίες, εκτοξεύει την ενέργεια και οξυγονώνει τον εγκέφαλο. Κάποιοι το αποκαλούν ακόμα και «φυσικό Viagra» και το απόλυτο ελιξίριο για το συκώτι. Από την άλλη, πολλοί προειδοποιούν ότι το παντζάρι περιέχει μόνο ζάχαρη και πρέπει να το αποφεύγουμε. Τι ισχύει τελικά; Διατροφικά, το παντζάρι είναι μια αποθήκη γεμάτη μικροθρεπτικά συστατικά με λίγες θερμίδες. Ένα φλιτζάνι βρασμένα παντζάρια δίνει μόλις 60 θερμίδες, σχεδόν καθόλου λίπος και καθόλου χοληστερόλη. Είναι δύσκολο να παραφάει κάποιος παντζάρια. Ακόμα όμως κι αν συμβεί αυτό, ούτε θα βαρυστομαχιάσει ούτε θα υποφέρει γιατί η θερμιδική τους πυκνότητα είναι πολύ χαμηλή. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλη ποσότητα τροφής έχει πολύ λίγες θερμίδες. Είναι αυτό όμως το μοναδικό όφελός τους; Τι άλλο περιέχουν; Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012 και του Ρίο το 2016 παρατηρήθηκε ότι δεκάδες κορυφαίοι αθλητές αντοχής έπιναν συστηματικά χυμό παντζαριού πριν από τις προπονήσεις και τους αγώνες τους. Γιατί απέκτησαν ξαφνικά αυτήν τη συνήθεια; Ποια είναι η αλήθεια για το παντζάρι; Είναι πράγματι υπερτροφή; Ποιος είναι ο σωστός τρόπος να το μαγειρεύουμε; Ποια τα οφέλη για τον οργανισμό και πώς πρέπει να το καταναλώνουμε; Ο Στέλιος Πανταζής είναι γιατρός εξειδικευμένος στην Ιατρική Διατροφολογία και στις διαταραχές του μεταβολισμού.

Με αφορμή το ομώνυμο βιβλίο του, ο ψυχίατρος, ψυχαναλυτής και συγγραφέας μιλά για τον καθοριστικό ρόλο των γονιών στην ψυχική ανάπτυξη των παιδιών και απαντά στο πότε ένα παιδί χρειάζεται όντως τη βοήθεια ενός ειδικού. Τι σημαίνει, στην πραγματικότητα, ότι τα παιδιά θέλουν γονείς; Ότι δεν χρειάζονται ποτέ τη βοήθεια ενός ψυχολόγου; Ότι όλα τα προβλήματα πρέπει να τα διαχειρίζονται αποκλειστικά η μητέρα και ο πατέρας; Ή μήπως ότι, πριν από κάθε ταμπέλα, διάγνωση ή παραπομπή σε έναν ειδικό, ένα παιδί χρειάζεται πρώτα δύο ανθρώπους που να μπορούν να είναι πραγματικά παρόντες, να το ακούν, να το αποδέχονται και να το καθοδηγούν; Το βιβλίο του Νίκου Σιδέρη «Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!» δεν απευθύνεται σε τέλειους γονείς, ούτε έχει σκοπό να τους κατηγορήσει. Απευθύνεται σε καθημερινούς γονείς: σε εκείνους που αγαπούν βαθιά τα παιδιά τους, φοβούνται μήπως κάνουν λάθη, αναρωτιούνται πότε χρειάζεται να βάλουν όρια και πότε να κάνουν ένα βήμα πίσω, πότε να επιμείνουν και πότε να αφήσουν χώρο. Ασφαλώς, η συζήτηση σε αυτό το podcast δεν είναι μια κουβέντα εναντίον της ψυχοθεραπείας. Είναι μια συζήτηση για το πότε ένα παιδί χρειάζεται πραγματικά τη βοήθεια ενός ειδικού, αλλά και για το πότε χρειάζεται πρώτα να κοιτάξουμε τι συμβαίνει μέσα στην οικογένεια και στη σχέση γονέα-παιδιού. Τι μπορεί να κάνει ένας γονιός όταν νιώθει ότι δεν τα καταφέρνει; Πόσο σημαντικά είναι η παρουσία, η αποδοχή και τα όρια; Και, τελικά, είμαστε όλοι έτοιμοι να γίνουμε γονείς; Ο Σιδέρης υπογραμμίζει ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου η βοήθεια ειδικού είναι απαραίτητη. Απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά, επίμονη απομόνωση, έντονη συναισθηματική δυσκολία ή αναφορές σε αυτοκτονία χρειάζονται άμεση και σοβαρή διερεύνηση. Το βασικό μήνυμα της συζήτησης είναι ότι ο γονιός δεν χρειάζεται να είναι τέλειος. Χρειάζεται να είναι παρών, να αποδέχεται το παιδί του και να μην φοβάται να το καθοδηγήσει.

Μήπως το ταπεινό λαχανικό είναι η υπερτροφή που αγνοούσαμε; Γιατί η κατανάλωσή της έχει συνδεθεί με την παχυσαρκία; Πώς μπορούμε να την εντάξουμε σωστά στη διατροφή μας και ποια είναι η καλύτερη, η λευκή ή η γλυκοπατάτα; Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει πραγματικά. Ποια είναι τα θρεπτικά συστατικά της πατάτας, γιατί δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο το άμυλο, τι αλλάζει όταν κρυώσει, πότε αποτελεί μια καλή επιλογή για το πιάτο μας και τι κινδύνους κρύβουν τα συνοδευτικά της και ο τρόπος παρασκευής; Όταν σκεφτόμαστε τις διάσημες υπερτροφές της εποχής μας, το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε εξωτικά μούρα από τον Αμαζόνιο, σε σκούρα φυλλώδη λαχανικά με περίπλοκα ονόματα ή σε σπόρους που μέχρι πριν από δέκα χρόνια δεν τους ξέραμε καν. Σπάνια –ίσως και ποτέ– πηγαίνει στον πιο ταπεινό πρωταγωνιστή που έχει σχεδόν κάθε κουζίνα στον κόσμο, την πατάτα. Για δεκαετίες η πατάτα βρίσκεται στο κέντρο μιας διατροφικής διαμάχης. Στη συνείδηση του κόσμου ταυτίζεται άλλοτε με τη φτώχεια και την επιβίωση, άλλοτε με τη σύγχρονη επιδημία της παχυσαρκίας, τις αλυσίδες γρήγορου φαγητού και τις δίαιτες που απαγορεύουν τους υδατάνθρακες. Είναι, τελικά, η πατάτα ένα θρεπτικό λαχανικό που αξίζει μια θέση στο πιάτο μας ή ένα comfort food που πρέπει να αποφεύγουμε; Η απάντηση, όπως συμβαίνει συνήθως στη επιστήμη της διατροφής, δεν είναι ασπρόμαυρη, και θέλει ανάλυση.

Tι ρωτάμε τον γιατρό μας πριν από μια ιατρική πραξη και τι πρέπει να προσέχουμε; Πώς προστατεύεται ένας ασθενής από πιθανούς κινδύνους; Η δερματολόγος-αφροδισιολόγος Μάργκη Καπελλάρη λύνει όλες μας τις απορίες. Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία η αισθητική, οι ενέσιμες θεραπείες, τα λέιζερ, οι διαδικασίες αναγέννησης και ό,τι υπόσχεται να μας κάνει πιο ξεκούραστους, πιο νέους ή απλώς να νιώσουμε καλύτερα με τον εαυτό μας έχουν μπει σχεδόν στην καθημερινότητά μας. Και πολύ συχνά τις αντιμετωπίζουμε όπως όταν κλείνουμε ένα απλό ραντεβού σε κάποιο ινστιτούτο αισθητικής. Οι ιατρικές πράξεις έχουν ενδείξεις, αντενδείξεις, κανόνες, πιθανούς κινδύνους· πάνω απ’ όλα, απαιτείται να γίνονται με τον σωστό άνθρωπο, στον σωστό χώρο, με τη σωστή ενημέρωση. Πριν από κάθε ιατρική πράξη –μικρή ή μεγάλη, θεραπευτική ή αισθητική– υπάρχει ένα στάδιο που συχνά προσπερνάμε: πρέπει να καταλάβουμε τι ακριβώς θα συμβεί στο σώμα μας. Ποιος την κάνει; Τι υλικό ή φάρμακο χρησιμοποιεί; Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι και τι γίνεται αν παρουσιαστεί μια επιπλοκή; Γιατί σήμερα, ειδικά στον χώρο της ομορφιάς, το λεξιλόγιο έχει γίνει πολύ καθησυχαστικό. Μιλάμε για «λίγο αίμα», «ένα φυσικό booster», «μια απλή ενέσιμη θεραπεία», σχεδόν σαν να αναφερόμαστε σε όσα συμβαίνουν σε ένα ραντεβού περιποίησης. Όμως η φυγοκέντρηση αίματος, το PRP, οι ενέσεις και κάθε πράξη που αφορά το σώμα δεν παύουν να είναι ιατρικές πράξεις. Και η ασφάλεια δεν είναι κάτι δεδομένο· οφείλουμε να την ελέγχουμε. Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, μιλάμε για το δικαίωμά μας να ρωτάμε, να ενημερωνόμαστε και να μη ντρεπόμαστε να ζητήσουμε χρόνο ή και δεύτερη γνώμη. Με τη δερματολόγο-αφροδισιολόγο Μάργκη Καπελλάρη προσπαθούμε να ξεκαθαρίσουμε τι είναι οι θεραπείες που ακούμε συνεχώς, ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι και πώς προστατεύεται ένας ενημερωμένος ασθενής.

Γιατί έχει ενοχοποιηθεί η κατανάλωση του αγαπημένου φρούτου; Είναι η φυσική φρουκτόζη του τόσο επικίνδυνη όσο η ζάχαρη; Σε πολύ κόσμο που προσπαθεί να χάσει βάρος αλλά και σε διαβητικούς δίνεται συχνά η οδηγία «προσοχή στα σταφύλια». Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει. Πόσο υγιεινά είναι τα σταφύλια; Ποιες ποικιλίες προστατεύουν την υγεία περισσότερο; Έχουν όλα τα σταφύλια την ίδια επίδραση; Είναι όντως κενές θερμίδες, όπως τα κατηγορούν κάποιοι; Είναι η φυσική φρουκτόζη και γλυκόζη του σταφυλιού τόσο επικίνδυνη όσο η επεξεργασμένη ζάχαρη; Τα πράγματα έγιναν δύσκολα στην Ελλάδα για τα σταφύλια πριν από περίπου 30-40 χρόνια, όταν πολλοί γιατροί άρχισαν να προτείνουν σε άτομα με διαβήτη να αποφεύγουν τα σταφύλια, μαζί με τα σύκα και άλλα γλυκά φρούτα. Μάλιστα, αυτό έγινε ακόμα πιο έντονο τα τελευταία χρόνια, με την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την εμμονή με τις δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων. Το αγαπημένο αυτό φρούτο έχει βρεθεί στη θέση του κατηγορούμενου. Σε πολύ κόσμο που προσπαθεί να χάσει βάρος, αλλά και σε διαβητικούς, δίνεται συχνά η ίδια αυστηρή οδηγία, «προσοχή στα σταφύλια, είναι επικίνδυνα για την υγεία». Είναι όμως η φυσική φρουκτόζη και γλυκόζη του σταφυλιού επικίνδυνη; Ή μήπως, εστιάζοντας μόνο στους υδατάνθρακες, χάνουμε ένα φρούτο που είναι από τα πιο πλούσια σε φυτοχημικές ουσίες που έχει να προσφέρει η φύση; Σε αυτό το πόντκαστ θα δούμε τα δεδομένα και θα απαντήσουμε στο ερώτημα πόσο υγιεινά είναι τελικά τα σταφύλια. Σίγουρα τα σταφύλια δεν είναι απλώς κενές θερμίδες που προέρχονται αποκλειστικά από ζάχαρη, όπως τα κατηγορούν οι απλουστευτικές προσεγγίσεις. Είναι ένα από τα καλύτερα φυσικά τρόφιμα που υπάρχουν, σχεδόν σαν να σχεδιάστηκε για να προστατεύει το αγγειακό σύστημα, να τρέφει το μικροβίωμα, να στηρίζει την αιμάτωση του εγκεφάλου και να δίνει κυτταρική ενέργεια. Για υγιείς ενήλικες και όσους ασκούνται, μία μερίδα, περίπου ένα φλιτζάνι την ημέρα, ιδανικά πριν ή αμέσως μετά την άσκηση, είναι εξαιρετική πηγή ενυδάτωσης, ηλεκτρολυτών και αναπλήρωσης του μυϊκού γλυκογόνου.

Κάποιοι τα παρουσιάζουν ως το απόλυτο αντιγηραντικό εργαλείο. Τι είναι τελικά τα πεπτίδια, τι απ’ όσα υπόσχονται πραγματοποιούν και ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν; Ο δρ. ΣτέλιοςΠανταζής εξηγεί τι ισχύει. Αν περνάτε έστω και λίγο χρόνο στα social media, ειδικά στους κύκλους της υγείας, της ευεξίας, του biohacking και της μακροζωίας, σίγουρα θα έχετε ακούσει τη λέξη που μονοπωλεί το ενδιαφέρον τον τελευταίο καιρό: «πεπτίδια». Κάποιοι τα παρουσιάζουν ως το απόλυτο εργαλείο, ως πηγή νεότητας, ως το μυστικό για γρήγορη απώλεια λίπους, απίστευτη μυϊκή αποκατάσταση και τέλειο δέρμα. Βλέπουμε ανθρώπους να ορκίζονται στα αποτελέσματά τους, κλινικές αντιγήρανσης στο εξωτερικό να ξεφυτρώνουν παντού με πανάκριβες ενέσιμες θεραπείες, και άλλα τέτοια. Από ιατρική και διατροφική σκοπιά, όμως, όταν μια ουσία υπόσχεται να λύσει κάθε πρόβλημα, πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί. Τι είναι ακριβώς τα πεπτίδια; Πώς λειτουργούν στον οργανισμό μας; Ποια στηρίζονται σε πραγματικά κλινικά δεδομένα και ποια είναι απλώς πανάκριβες και δυνητικά επικίνδυνες ανοησίες; Τα πεπτίδια έχουν σαφώς σημαντικό επιστημονικό ενδιαφέρον και αντιπροσωπεύουν το μέλλον της εξατομικευμένης ιατρικής. Η ικανότητα να δίνουμε στο σώμα ακριβείς οδηγίες σε κυτταρικό επίπεδο θα αλλάξει σίγουρα τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις αρρώστιες τις επόμενες δεκαετίες. Η μετάβαση όμως από την εξατομικευμένη ιατρική για τους ασθενείς στο ψυχαγωγικό biohacking για τους υγιείς είναι γεμάτη παγίδες. Πρέπει να ξεχάσουμε τα πεπτίδια; Όχι. Αναγνωρίζουμε τις μεγάλες δυνατότητές τους, χρησιμοποιούμε όσα είναι εγκεκριμένα ιατρικώς και περιμένουμε η επιστήμη να δώσει απαντήσεις για τα υπόλοιπα. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να θυμόμαστε ότι μπορούμε να βελτιώσουμε τη δική μας φυσική παραγωγή πεπτιδίων χωρίς να βασιζόμαστε σε ενέσεις που δεν έχουν ελεγχθεί επιστημονικά.

Πότε μια επιλογή είναι πραγματικά δική μας και πότε υπαγορεύεται από την οικογένεια, την κοινωνία και τον φόβο για το «τι θα πει ο κόσμος»; Εξηγεί η διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τη διδάκτωρ φιλοσοφίας και συνθετικής ψυχολογίας Χαρά Τράπκου και συζητούν για τις γκρίζες ζώνες της ζωής: εκεί όπου δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, ξεκάθαροι κανόνες και ασφαλή «ή το ένα ή το άλλο». Από μικροί μαθαίνουμε να λειτουργούμε μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο «πρέπει» — να είμαστε καλοί γονείς, σωστοί σύντροφοι, διακριτικοί άνθρωποι, να μην απογοητεύουμε και, κυρίως, να μην ξεφεύγουμε από όσα θεωρούνται κοινωνικά αποδεκτά. Όμως η πραγματική ζωή είναι πολύ πιο σύνθετη. Στη συζήτηση μπαίνει στο επίκεντρο η δύναμη του «και» απέναντι στο «ή»: το δικαίωμα να συνυπάρχουν μέσα μας διαφορετικές επιθυμίες, αμφιβολίες και αντιφάσεις. Η Χαρά Τράπκου μιλά για τα διλήμματα που φέρνουν οι άνθρωποι στην ψυχοθεραπεία, για την ενοχή, την απιστία, τα «πρέπει» που μπορεί να λειτουργούν άλλοτε ως προστασία και άλλοτε ως φυλακή, αλλά και για την ανάγκη να αναπλαισιώσουμε τον ηθικό μας χάρτη. Ιδιαίτερη θέση έχει η πίεση που βιώνουν οι γυναίκες γύρω από τη μητρότητα, την ηλικία και την κοινωνική προσδοκία, αλλά και η αμφιθυμία που μπορεί να συνοδεύει τη μητρότητα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάποια είναι «κακή μητέρα». Μιλούν ακόμη για την ελευθερία και την ευθύνη στις σχέσεις, για τις διαφορετικές αξίες μέσα στην οικογένεια και για όσα τα παιδιά αντιλαμβάνονται ακόμη κι όταν δεν λέγονται.

Με την παιδοψυχολόγο Ευαγγελίνα Τζήμα συζητάμε για το πώς περνάμε από την ανεμελιά των διακοπών στη ρουτίνα και το πρόγραμμα του σχολείου. Υπάρχει κάτι παράξενο στον Σεπτέμβρη. Θεωρητικά, είναι ένας μήνας καινούργιας αρχής: καινούργια τετράδια, καινούργια μολύβια, καινούργια τάξη, φίλοι που ξανασυναντιούνται. Κι όμως, για πολλά παιδιά δεν είναι εύκολη η προσαρμογή. Μέχρι χθες είχαμε καλοκαίρι: ύπνος χωρίς ξυπνητήρι, θάλασσα, παιχνίδι, ατέλειωτες μέρες χωρίς πρόγραμμα. Και ξαφνικά επιστρέφει το ρολόι: «ξύπνα», «ντύσου», «φύγαμε», σχολείο, διάβασμα, δραστηριότητες, ύπνος νωρίς. Κι εμείς οι γονείς συχνά αγχωνόμαστε πριν ακόμη χτυπήσει το πρώτο κουδούνι. «Πρέπει να μπει πρόγραμμα». «Να περιορίσουμε τις οθόνες». «Να κοιμάται νωρίτερα». «Να σφίξουμε λίγο τα λουριά». Χρειάζεται, όμως, πράγματι να τα σφίξουμε; Ή μήπως αυτό που χρειάζεται ένα παιδί είναι κάτι διαφορετικό: μια γέφυρα που θα το βοηθήσει να περάσει από την ανεμελιά του καλοκαιριού στη σχολική καθημερινότητα με πιο ήπιο και ασφαλή τρόπο; Και τι κάνουμε όταν μας λέει το πιο απλό και ταυτόχρονα δύσκολο «δεν θέλω να πάω σχολείο»; Με την παιδοψυχολόγο και ψυχοθεραπεύτρια Ευαγγελίνα Τζήμα συζητάμε για αυτήν ακριβώς τη μετάβαση. Όχι μόνο για το πώς ένα παιδί ξαναμπαίνει σε πρόγραμμα αλλά και για το τι συμβαίνει μέσα του όταν μια περίοδος ελευθερίας τελειώνει και μια νέα περίοδος υποχρεώσεων ξεκινά. Η Ευαγγελίνα Τζήμα μάς εξηγεί ότι η προσαρμογή χρειάζεται χρόνο – για τα παιδιά αλλά και για τους γονείς. Το «δεν θέλω να πάω σχολείο» δεν είναι απαραίτητα καπρίτσιο αλλά ένα μήνυμα που αξίζει να ακουστεί, ώστε να καταλάβουμε τι πραγματικά δυσκολεύει το παιδί. Στη συζήτηση μπαίνουν ακόμη η ανάγκη των παιδιών για ελεύθερο χρόνο και παιχνίδι, τα όρια και η σχέση τους με τις οθόνες. Παράλληλα, εξετάζουμε τη δική μας δυσκολία να επιστρέψουμε στην «κανονικότητα», αλλά και τη μελαγχολία που συχνά συνοδεύει το τέλος του καλοκαιριού. Ίσως, τελικά, η καλύτερη επιστροφή να μην είναι αυτή με τα περισσότερα «πρέπει» αλλά εκείνη που αφήνει λίγο χώρο για προσαρμογή.

Αν μπορούσαμε να κάνουμε μόνο τρία πράγματα για να επιβραδύνουμε τη γήρανση, ποια θα ήταν αυτά; Η δερματολόγος Βάσω Ιακωβάκη λύνει όλες μας τις απορίες. Η εμμηνόπαυση δεν αλλάζει μόνο τον κύκλο μιας γυναίκας. Αλλάζει και το δέρμα της. Μήπως, όμως, γι’ αυτό δεν φταίει μόνο η εμμηνόπαυση αλλά και η κληρονομικότητα, η διατροφή, η άσκηση, το κάπνισμα, το αλκοόλ και η έκθεση στον ήλιο; Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή και Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συζητά με τη δερματολόγο Βάσω Ιακωβάκη για το τι πραγματικά συμβαίνει στο δέρμα μας κατά την προεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση και ποιοι παράγοντες επιταχύνουν τη γήρανση. Γιατί το πρόσωπο χάνει τη σφριγηλότητά του; Γιατί αλλάζει το περίγραμμα του προσώπου; Πόσο επηρεάζει η απότομη πτώση των οιστρογόνων το κολλαγόνο, την ελαστίνη και την ενυδάτωση; Γιατί εμφανίζονται πιο έντονες ρυτίδες, ξηρότητα και χαλάρωση μετά τα 50;  Ξεκαθαρίζουμε, επίσης, ποιες θεραπείες έχουν την πιο έγκυρη επιστημονική βάση, από τα βιοδιεγερτικά και τα λέιζερ μέχρι τα νήματα, τα skin boosters και τη σωστή καθημερινή περιποίηση. Πότε αξίζει να ξεκινήσει κανείς μια θεραπεία, ποιες είναι οι ρεαλιστικές προσδοκίες που μπορεί να έχει και ποια λάθη κάνουν πολλές γυναίκες στην προσπάθειά τους να «σταματήσουν» τον χρόνο; Ποιον ρόλο παίζουν η πρωτεΐνη, η άσκηση και ο ύπνος στην ποιότητα του δέρματος;

Πολλοί άνθρωποι ανοίγουν ένα chatbot όταν νιώθουν άγχος, μοναξιά ή αβεβαιότητα, αναζητώντας παρηγοριά. Η ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιωρίτσα απάντα στο ερώτημα αν μπορεί η συνομιλία με την τεχνητή νοημοσύνη να θεωρηθεί ψυχοθεραπεία. Για πολλούς ανθρώπους η τεχνητή νοημοσύνη έχει γίνει ένας εύκολα προσβάσιμος συνομιλητής. Είναι διαθέσιμη οποιαδήποτε στιγμή, δεν κρίνει και συχνά απαντά με έναν τρόπο που μοιάζει υποστηρικτικός και συμπονετικός. Κάποιοι τη χρησιμοποιούν για να βάλουν σε τάξη τις σκέψεις τους, άλλοι για να εκφράσουν συναισθήματα που δυσκολεύονται να μοιραστούν με άλλους ανθρώπους. Όμως μπορεί η συνομιλία με ένα chatbot να θεωρηθεί ψυχοθεραπεία; Σε αυτό το επεισόδιο συζητάμε με την ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιωρίτσα για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο της ψυχικής υγείας, τις δυνατότητές της αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση της ως υποκατάστατου της ανθρώπινης σχέσης. Αναλύουμε γιατί όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη για συναισθηματική υποστήριξη, τι σημαίνει η αίσθηση της άμεσης διαθεσιμότητας και γιατί η απουσία κριτικής μπορεί να κάνει ένα chatbot να μοιάζει με έναν ασφαλή χώρο έκφρασης. Παράλληλα, εξετάζουμε τη διαφορά μεταξύ μιας συνομιλίας με μια μηχανή και της θεραπευτικής διαδικασίας, η οποία βασίζεται στη σχέση, στην παρουσία, στη γνώση του προσωπικού ιστορικού και στην ανθρώπινη επαφή. Συζητάμε, επίσης, το αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στην πρώιμη αναγνώριση συμπτωμάτων, στη μείωση του στίγματος γύρω από την ψυχική υγεία και αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο υποστήριξης για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Παράλληλα, εξετάζουμε τους κινδύνους της εξάρτησης, της απομόνωσης και της ψευδαίσθησης μιας εξατομικευμένης σχέσης. Ένα επεισόδιο για τα όρια μεταξύ της τεχνολογίας και της ανθρώπινης σύνδεσης. Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο αυτοπαρατήρησης και πληροφόρησης, όμως η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο διάλογος. Είναι μια σχέση που παραμένει βαθιά ανθρώπινη.

Πολλοί πιστεύουν ότι η λεύκη είναι μεταδοτική ή επικίνδυνη. Στην πραγματικότητα, η μεγαλύτερη πρόκληση για όσους ζουν με αυτήν είναι το κοινωνικό στίγμα. Η Άννα Γκάργκα μιλά στη LiFO για την αποδοχή του σώματός της και τη ζωή με τη νόσο. Η λεύκη δεν πονά, δεν μεταδίδεται και δεν απειλεί τη ζωή. Κι όμως, για χιλιάδες ανθρώπους, το πιο δύσκολο κομμάτι δεν είναι τα λευκά σημάδια στο δέρμα αλλά τα αδιάκριτα βλέμματα, οι συνεχείς ερωτήσεις και η ανάγκη να απολογούνται για κάτι που είναι απλώς μέρος του σώματός τους. Η γραφίστρια Άννα Γκάργκα μιλά με ειλικρίνεια για τη ζωή με λεύκη και την αποδοχή του σώματος. Στα 24 της, η Άννα παρατήρησε ένα μικρό λευκό σημάδι στο δέρμα της. Δεν φανταζόταν τότε ότι αυτό θα ήταν η αρχή μιας διαδρομής που θα τη συνόδευε σε όλη της τη ζωή. Η διάγνωση ήταν λεύκη, ένα αυτοάνοσο δερματικό νόσημα που προκαλεί απώλεια της χρωστικής του δέρματος και εξακολουθεί να περιβάλλεται από μύθους και παρανοήσεις. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Άννα μιλά ανοιχτά για τον φόβο που ένιωσε όταν εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια, την αγωνία για το πώς θα εξελισσόταν η νόσος και την προσπάθειά της, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια, να κρύβει το σώμα της για να αποφύγει τα βλέμματα και τις αδιάκριτες ερωτήσεις. Όπως εξηγεί, η μεγαλύτερη δυσκολία δεν είναι η ίδια η λεύκη αλλά η άγνοια που τη συνοδεύει. Η ανάγκη να απαντάς διαρκώς στην ερώτηση «τι είναι αυτό;», να εξηγεί ότι η λεύκη δεν μεταδίδεται και να διαλύει στερεότυπα μπορεί να σε εξαντλήσει. «Δεν με κουράζει η λεύκη. Με κουράζει το ότι πρέπει να την εξηγώ ξανά και ξανά», λέει χαρακτηριστικά. Η συζήτηση φωτίζει τη σημασία της σωστής ενημέρωσης, της έγκαιρης διάγνωσης από τον δερματολόγο αλλά και της ψυχολογικής υποστήριξης που προσφέρουν η οικογένεια, οι φίλοι και οι κοινότητες ανθρώπων που μοιράζονται την ίδια εμπειρία. Η Άννα εξηγεί πώς η γνωριμία της με τον Πανελλήνιος Σύλλογο Ασθενών «Επιδέρμια» τη βοήθησε να αποδεχτεί το σώμα της, να πάψει να αισθάνεται μόνη και να μετατρέψει μια προσωπική δυσκολία σε δύναμη.

Μπορεί η ψωρίαση να μην είναι μεταδοτική, όμως το κοινωνικό στίγμα παραμένει. Η Τίνα Κουκοπούλου μιλά στη LiFO για τη ζωή με τη νόσο, τις διακρίσεις που βίωσε και τη σημασία της ενημέρωσης. Στα 16 της διαγνώστηκε με ψωρίαση. Χρόνια αργότερα έφτασε να έχει ψωριασικές βλάβες στο 95% του σώματός της, να διωχτεί από γυμναστήριο επειδή κάποιοι φοβήθηκαν ότι «κολλάει» και να μετατρέψει αυτή την εμπειρία σε αγώνα για τα δικαιώματα των ασθενών. Η Τίνα Κουκοπούλου, ιδρυτικό μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών «Επιδέρμια», μιλά για μια νόσο που παραμένει βαθιά παρεξηγημένη. Η ψωρίαση δεν είναι μόνο μια δερματική πάθηση και, κυρίως, δεν είναι μεταδοτική. Κι όμως, χιλιάδες άνθρωποι συνεχίζουν να βιώνουν φόβο, προκατάληψη και αποκλεισμό εξαιτίας της. Στο νέο επεισόδιο της σειράς πόντκαστ «Ψυχή & Σώμα», η Μερόπη Κοκκίνη φιλοξενεί την Τίνα Κουκοπούλου, τοπογράφο μηχανικό και διδάκτορα του ΑΠΘ και μαζί κάνουν μια βαθιά προσωπική συζήτηση που αφορά τη ζωή με την ψωρίαση. Η Τίνα μιλά για τη διάγνωση, την εξέλιξη της νόσου σε ψωριασική αρθρίτιδα, τις εξάρσεις και τις υφέσεις αλλά και για την πιο δύσκολη περίοδο της ζωής της, όταν το 95% του σώματός της καλύφθηκε από ψωριασικές πλάκες. Εξηγεί γιατί σήμερα η ψωρίαση αντιμετωπίζεται ως συστηματική φλεγμονώδης νόσος που μπορεί να συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, νόσο του Crohn και κατάθλιψη, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σωστής θεραπείας και της στενής συνεργασίας με τον γιατρό. Σχετικά με το κοινωνικό στίγμα που ακολουθεί τους ανθρώπους που πάσχουν από ψωρίαση, περιγράφει την εμπειρία από την απαγόρευση εισόδου της σε γυμναστήριο επειδή κάποιοι θεώρησαν, εσφαλμένα, ότι η ψωρίαση μεταδίδεται, αλλά και ιστορίες ανθρώπων που ακόμη και σήμερα βλέπουν κάποιους να αρνούνται να τους δώσουν το χέρι. Αυτά έγιναν η αφορμή να αφιερωθεί στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των ασθενών μέσα από τον Σύλλογο «Επιδέρμια», συμβάλλοντας σε ουσιαστικές αλλαγές, όπως η μείωση της συμμετοχής στα φάρμακα. Ένα επεισόδιο για την αποδοχή, την ενημέρωση και τη δύναμη της κοινότητας, που υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε χρόνια νόσο υπάρχουν άνθρωποι που ζητούν κατανόηση, ισότιμη αντιμετώπιση και πρόσβαση στη σωστή φροντίδα.