Advertise on podcast: Ψυχή και Σώμα

Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να χωρίσουμε; Υπάρχει τέλειος χωρισμός; Τι συμβαίνει όταν η παραμονή σε έναν δυστυχισμένο γάμο γίνεται «θυσία για τα παιδιά»; Ποιο είναι το χειρότερο είδος χειραγώγησης σε μια σχέση; Η ψυχολόγος και κοινωνική ερευνήτρια Αγνή Μαριακάκη μιλά και την τέχνη του χωρισμού και για τη συνεξάρτηση. Δεν είναι πάντα η αγάπη ή η επιθυμία να συνεχίσουμε μια σχέση που μας κρατά σε αυτήν. Μπορεί να είναι η ενοχή, ο φόβος ότι ο άλλος δεν θα τα καταφέρει χωρίς εμάς ή η ανάγκη να διατηρήσουμε μια οικειότητα που έχουμε μάθει να θεωρούμε ασφάλεια». Όπως εξηγεί η ψυχολόγος και κοινωνική ερευνήτρια Αγνή Μαριακάκη, πίσω από τέτοιες σχέσεις μπορεί να κρύβεται η συνεξάρτηση: μια δυναμική στην οποία ο ένας αναλαμβάνει τον ρόλο του σωτήρα, ενώ ο άλλος αισθάνεται ότι δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτόν. Συζητάμε, επίσης, για τα οικογενειακά βιώματα που μπορεί να μας κάνουν να αναπαράγουμε στην ενήλικη ζωή σχέσεις με αστάθεια, απόσυρση και υπερβολική προσκόλληση. Εξηγεί γιατί συχνά επιλέγουμε μια γνώριμη δυστυχία αντί να αντιμετωπίσουμε την αβεβαιότητα μιας νέας ζωής, αλλά και γιατί μπορεί να μας πάρει χρόνια να παραδεχτούμε το τέλος μιας σχέσης. Τι σημαίνει, όμως, όταν κάποιος λέει ότι μένει σε έναν δυστυχισμένο γάμο για τα παιδιά του; Η Αγνή Μαριακάκη επισημαίνει ότι όταν οι γονείς παραμένουν κάτω από την ίδια στέγη αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά προστατεύονται. Αντίθετα, αντιλαμβάνονται τη σιωπηλή επιθετικότητα, την απόσταση και την απουσία μιας λειτουργικής σχέσης, ακόμη κι όταν οι μεγάλοι πιστεύουν ότι δεν το καταλαβαίνουν. Η συζήτηση φτάνει και στην τέχνη του χωρισμού: γιατί ο θυμός και η αίσθηση της απόρριψης μπορούν να μετατρέψουν μια δύσκολη αποχώρηση σε πεδίο σύγκρουσης, πώς βάζουμε σαφή όρια χωρίς να αφήνουμε ψεύτικες ελπίδες και γιατί η παθητική επιθετικότητα μπορεί να γίνει μορφή κακοποίησης; Τέλος, η κουβέντα στρέφεται και στο αν μια σχέση χωρίς το ερωτικό στοιχείο έχει αναγκαστικά τελειώσει και τι σημαίνει να αναλαμβάνουμε την ευθύνη της απόφασής μας αντί να περιμένουμε ο άλλος να φύγει πρώτος.

Τι περιέχει και πόσο επηρεάζει την υγεία μας; Συνδέεται όντως με τον καρκίνο και τα καρδιαγγειακά νοσήματα; Πώς το εντάσσουμε στη διατροφή μας και ποιο κομμάτι του είναι πιο άπαχο; Φιλέτο ή πανσέτα; Ας δούμε τι ισχύει πραγματικά. Υπάρχει ένα κρέας που δεν ξέρει πού ανήκει. Το μοσχάρι το κατατάσσουμε στα κόκκινα κρέατα, το κοτόπουλο στα λευκά και υποτίθεται πιο ελαφριά, και το χοιρινό μένει κάπου στη μέση, με μια ταυτότητα που έχει αλλάξει τρεις φορές μέσα σε σαράντα χρόνια. Τη δεκαετία του ’80 το λέγαμε κι αυτό «λευκό κρέας». Στις μέρες μας κάποιοι το βάζουν στην ίδια κατηγορία με το μπέικον και το λουκάνικο, λες και η χοιρινή μπριζόλα και τα αλλαντικό είναι το ίδιο πράγμα – δεν είναι. Και αυτή η παρανόηση είναι ακριβώς το σημείο από όπου θα ξεκινήσουμε σήμερα. Θα πάρουμε το χοιρινό κρέας και θα το εξετάσουμε από κάθε πλευρά: τι περιέχει πραγματικά; Τι λένε οι μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες για η σχέση του με την εμφάνιση καρκίνου και την καρδιαγγειακή νόσο; Γιατί το κομμάτι χοιρινού που διαλέγουμε έχει μεγάλη σημασία; Πώς πρέπει να το τρώμε; Ποια είναι η διαφορά του χοιρινού από το μοσχαρίσιο; Και γιατί η ιστορία με την τριχίνωση, που ακόμα τρομάζει πολύ κόσμο, έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια; Τελικά, το πρόβλημα βρίσκεται στο ίδιο το χοιρινό ως είδος κρέατος ή κάπου αλλού; Στο τέλος αυτού του βίντεο, θα έχουμε μια απάντηση που δεν θα είναι ένα απλό ναι ή όχι, γιατί η αλήθεια για το χοιρινό δεν χωράει σε μια λέξη.

Έχει μετατραπεί το σχολείο σε πεδίο αντιπαράθεσης; Αποζητούν τα παιδιά τα όρια; Η διευθύντρια του Γυμνασίου Φιλοθέης, Μαριλένα Δανοχρήστου, μιλά για τη συμπεριφορά των εφήβων σήμερα και για το πώς το σχολείο, εκτός από το να προσφέρει γνώσεις, θα μπορέσει να αποτελέσει έναν χώρο εμπιστοσύνης και συνύπαρξης. Πότε έγινε τόσο δύσκολο το μάθημα μέσα σε μια σχολική τάξη; Οι καθηγητές περιγράφουν συχνά μια καθημερινότητα γεμάτη εντάσεις, διακοπές και συγκρούσεις. Οι μαθητές δοκιμάζουν τα όρια, οι γονείς παρεμβαίνουν –κάποιες φορές για να προστατεύσουν το παιδί τους, άλλες με καχυποψία απέναντι στο σχολείο– και μια παρατήρηση ή ένας χαμηλός βαθμός μπορεί να γίνει αφορμή για μεγάλη αντιπαράθεση. Είναι, λοιπόν, το σχολείο ένας χώρος όπου όλοι προσπαθούν να ακουστούν αλλά κανείς δεν καταφέρνει να συνεννοηθεί; Μέσα σε αυτό το κλίμα, η συζήτηση για τα κινητά και τα όρια στη χρήση τους από παιδιά κάτω των 15 ετών ανοίγει ένα ακόμη μεγάλο ερώτημα. Μπορεί ένας περιορισμός να βοηθήσει τους μαθητές να συγκεντρωθούν, να επικοινωνήσουν και να συμμετέχουν περισσότερο στην τάξη; Ή κινδυνεύει να μείνει μια απαγόρευση χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, αν δεν συνοδεύεται από ενημέρωση και κοινή στάση από το σχολείο και την οικογένεια; Μπορούν οι καθηγητές σήμερα να κρατήσουν την προσοχή των μαθητών και να κάνουν το μάθημά τους; Τι έχει αλλάξει στη σχέση παιδιών και εκπαιδευτικών; Και τι συμβαίνει όταν η διαφωνία ανάμεσα στους γονείς και το σχολείο γίνεται τόσο έντονη, ώστε το παιδί βρίσκεται στη μέση; Για όλα αυτά συζητάμε με τη Μαριλένα Δανοχρήστου, διευθύντρια του Γυμνασίου Φιλοθέης. Για το σχολείο που θέλουμε, για τα όρια που χρειάζονται και για το πώς μπορεί το σχολείο μπορεί να αποτελέσει έναν χώρο μάθησης, εμπιστοσύνης και συνύπαρξης.

Αντιοξειδωτική και ωφέλιμη για την καρδιά ή βόμβα θερμίδων; Πόση σοκολάτα μπορούμε να τρώμε και πώς να την εντάξουμε ισορροπημένα στη διατροφή μας; Ο δρ. Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει πραγματικά. Λίγα τρόφιμα έχουν τόσο αντιφατική φήμη όσο η σοκολάτα. Από τη μια, τη βλέπουμε σε κάθε άρθρο για αντιοξειδωτικά και καρδιαγγειακή υγεία, να αναφέρεται σχεδόν σαν φάρμακο σε μορφή γλυκού. Από την άλλη, ξέρουμε πολύ καλά ότι είναι γεμάτη ζάχαρη, λίπος και πάρα πολλές θερμίδες. Μπορούν να ισχύουν και τα δύο; Σήμερα θα μάθουμε τη σκληρή αλήθεια για τη σοκολάτα. Ποια είναι τα συστατικά της, ποιο είναι το πιο υγιεινό είδος, γιατί είναι σημαντικές οι φλαβανόλες που έχει, πόσες θερμίδες περιέχει, γιατί είναι ανησυχητικές οι ποσότητες μολύβδου και καδμίου που βρέθηκαν στη μαύρη σοκολάτα και τι αποτέλεσμα έχει η μέθοδος της αλκαλοποίησης; Ποια σοκολάτα και σε ποια ποσότητα αντιπροσωπεύει ένα υγιεινό γλυκό που προστατεύει την καρδιαγγειακή υγεία, έχει φυτικές ίνες που δεν έχουν άλλα γλυκίσματα και αρκετό μαγνήσιο; Βάζουμε τη σοκολάτα στο μικροσκόπιο. Θα δούμε τι είναι πραγματικά το κακάο και γιατί έχει τη φήμη ότι βοηθάει την καρδιά, την επιστημονική μελέτη που το εξέτασε μέσα από είκοσι μία χιλιάδες ανθρώπους. Θα δούμε, επίσης, γιατί δεν είναι το ίδιο πράγμα η μαύρη σοκολάτα και η σοκολάτα γάλακτος. Και θα μιλήσουμε για κάτι που ελάχιστοι γνωρίζουν: μια ποσότητά της που κυκλοφορεί σήμερα περιέχει μετρήσιμες ποσότητες μολύβδου και καδμίου. Στο τέλος αυτού του πόντκαστ θα έχετε μάθει όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τη σοκολάτα.

Πότε η αφηρημάδα και τα κενά μνήμης είναι φυσιολογικά και πότε ενδείξεις πρόωρης άνοιας; Πώς επηρεάζει το burnout τη μνήμη και τη συγκέντρωση και τι μπορούμε να κάνουμε για να τις ενισχύσουμε; Η νευροψυχολόγος Αθανασία Λιοζίδου λύνει όλες τις απορίες μας. Τον τελευταίο καιρό πιάνω τον εαυτό μου να ξεχνάει πιο συχνά: ένα όνομα που μόλις άκουσα, κάτι που ήθελα να κάνω, τον λόγο που μπήκα σε ένα δωμάτιο. Και κάπως έτσι αρχίζει η ανησυχία: είναι η κούραση, το άγχος και το burnout ή μήπως κάτι πιο σοβαρό; Στο νέο επεισόδιο του πόντκαστ «Ψυχή και Σώμα» συζητάμε με την Αθανασία Λιοζίδου, νευροψυχολόγο και διευθύντρια του Τμήματος Νευροψυχολογίας στο Νοσοκομείο «Ερρίκος Ντυνάν», για τη μνήμη και τις αλλαγές στη συγκέντρωση που μπορεί να μας κάνουν να αναρωτηθούμε αν «κάτι δεν πάει καλά». Πότε η αφηρημάδα συνδέεται με την πίεση της καθημερινότητας, την κακή ποιότητα ύπνου, το άγχος ή την υπερφόρτωση από πληροφορίες; Και πότε χρειάζεται να αναζητήσουμε αξιολόγηση από ειδικό; Η άνοια δεν αφορά αποκλειστικά τους μεγαλύτερους ανθρώπους· μπορεί να εμφανιστεί και πριν από τα 65, αν και αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που ξεχνάμε κάτι είναι ένδειξη άνοιας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η άνοια πρώιμης έναρξης αντιστοιχεί έως και στο 9% των περιπτώσεων. Παράλληλα, το στρες, η κόπωση και το άγχος μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη μνήμη. Μιλάμε για το multitasking και την προσοχή μας, για το πώς ξεχωρίζουμε μια συνηθισμένη δυσκολία συγκέντρωσης από μια επίμονη αλλαγή που επηρεάζει την καθημερινή ζωή αλλά και για το πότε αξίζει να ζητήσουμε βοήθεια. Γιατί το «ξεχνάω» δεν είναι διάγνωση, είναι όμως ένας καλός λόγος να σταθούμε λίγο και να καταλάβουμε τι συμβαίνει.

Γιατί τα παιδιά επιλέγουν να κρύψουν την αλήθεια και πότε αυτό είναι φυσιολογικό; Πώς μπορούν να τα διαχειριστούν οι γονείς και πότε τα επαναλαμβανόμενα ψέματα πρέπει να τους προβληματίσουν; Η ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιωρίτσα λύνει όλες τις απορίες μας. Τι προσπαθεί να μας πει το παιδί μέσα από τα ψέματα; Πώς πρέπει να αντιδρούμε και πότε πρέπει να ανησυχήσουμε;  Πώς ξεχωρίζουμε τα συνηθισμένα αναπτυξιακά ψέματα από μια επίμονη συμπεριφορά που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση;   Τα παιδιά αρχίζουν να λένε ιστορίες, να δοκιμάζουν τη φαντασία τους και τα όρια της αλήθειας από πολύ μικρά: «Δεν το έκανα εγώ». «Δεν ξέρω πώς έγινε». «Δεν έχω διάβασμα». Τα πρώτα ψέματα εμφανίζονται ήδη στην προσχολική ηλικία. Αυτό, από μόνο του, δεν σημαίνει ότι γίνεται «ψεύτης» ούτε ότι υπάρχει λόγος πανικού.   Τα παιδιά μπορεί να κρύβουν την αλήθεια για να αποφύγουν μια τιμωρία, να προστατευτούν από την απογοήτευση ή τον θυμό μας, να κερδίσουν αποδοχή ή απλώς να δοκιμάσουν τα όριά τους. Μερικές φορές, μάλιστα, η φαντασία, το παιχνίδι και η πραγματικότητα μπερδεύονται. Το σημαντικό είναι να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι βρίσκεται πίσω από το ψέμα, αντί να μείνουμε μόνο στην ίδια την πράξη.   Τι κάνουμε, λοιπόν, όταν πιάνουμε το παιδί μας να λέει ψέματα; Το στριμώχνουμε για να ομολογήσει; Το μαλώνουμε; Ή δημιουργούμε τον χώρο ώστε να μπορέσει να μας πει την αλήθεια χωρίς να φοβάται ότι θα χάσει την αγάπη και την εμπιστοσύνη μας; Και πώς ξεχωρίζουμε ένα μεμονωμένο ψέμα από ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που χρειάζεται περισσότερη προσοχή;   Στη συζήτησή μας με την ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιορίτσα μιλάμε για τους λόγους που λέμε ψέματα, για τα λεγόμενα «κατά συνθήκη ψεύδη» που συναντάμε και στην καθημερινή ζωή των ενηλίκων, αλλά και για τα μηνύματα που περνάμε στα παιδιά όταν ζητάμε πάντα την αλήθεια, ενώ εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε πάντοτε ειλικρινείς.

Επιβαρύνει τη χοληστερίνη ή είναι πλούσια πηγή πρωτεΐνης; Ποια είναι τα θρεπτικά συστατικά του και ποιο μέρος του αυγού πρέπει να τρώμε; Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει πραγματικά. Λίγα τρόφιμα έχουν αλλάξει τόσες φορές στάτους μέσα σε μια γενιά όσο το αυγό. Τη δεκαετία του ’80 ήταν ο εχθρός της καρδιάς, αυτό που έπρεπε να τρως το πολύ δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, αν πρόσεχες την υγεία σου. Στις μέρες μας παρουσιάζεται σχεδόν ως η τέλεια τροφή, πλούσια πηγή πρωτεΐνης και θησαυρός θρεπτικών συστατικών. Ποιο από τα δύο ισχύει; Το αυγό είναι όντως ένα από τα πιο πλούσια σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμα που υπάρχουν. Ποια είναι αυτά; Γιατί ο κρόκος έχει τόσο πλούσιο διατροφικό προφίλ; Τι συμβαίνει, τελικά, με τη χοληστερίνη; Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο ολόκληρο αυγό και στο ασπράδι; Τι υποστηρίζουν οι μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες; Και τι γίνεται με το ζήτημα της σαλμονέλας; Το θέμα δεν είναι αν το αυγό είναι «καλό» ή «κακό» αλλά με τι το συνοδεύεις, πόσο συχνά το καταναλώνεις και αν υπάρχει κάποιος ιατρικός λόγος ή γενετικός παράγοντας που διαφοροποιεί την πρόσληψή του σε σχέση με ό,τι ισχύει για τον μέσο άνθρωπο. Ο Στέλιος Πανταζής είναι γιατρός εξειδικευμένος στην Ιατρική Διατροφολογία και στις διαταραχές του μεταβολισμού.

Η διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου λύνει όλες τις απορίες μας για ένα θέμα που δοκιμάζει τις σχέσεις. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τη διδάκτορα Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου και συζητούν για ένα από τα πιο δύσκολα και αντιφατικά κεφάλαια μιας σχέσης: την απιστία.   Πότε αρχίζει πραγματικά η απιστία; Στο φιλί, στο κρυφό μήνυμα, στη σεξουαλική πράξη ή μήπως πολύ νωρίτερα, στη φαντασίωση και στην απόφαση να κρατήσουμε κάτι κρυφό από τον άνθρωπό μας;   Η συζήτηση εστιάζει σε όσα συμβαίνουν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά, αναζητώντας όχι τον ένοχο αλλά την κατανόηση. Η απιστία εξετάζεται πέρα από το δίπολο «σωστό-λάθος», «ηθικό-ανήθικο». Η ενοχή, όπως εξηγεί η Χαρά Τράπκου, συνδέεται συχνά με τον τρόπο που μεγαλώσαμε, τα οικογενειακά πρότυπα, τα μηνύματα που δεχθήκαμε για τη σχέση, τη δέσμευση και τη θυσία.   Τι σημαίνει τελικά να είσαι πιστός; Και πόσο εύκολο είναι να παραμείνεις αφοσιωμένος σε έναν άνθρωπο όταν η επιθυμία δεν υπακούει πάντα στο πλαίσιο που της έχουμε θέσει;   Ο Φρόιντ μίλησε για τη μόνιμη σύγκρουση μεταξύ ερωτικών ορμών και κανόνων του πολιτισμού. Γιατί, λοιπόν, απατούμε; Από επιθυμία, μοναξιά, ανάγκη για επιβεβαίωση ή φόβο της οικειότητας; Και, τελικά, μπορεί μια σχέση να σταθεί ξανά μετά την αλήθεια;   Στο επίκεντρο βρίσκεται και το μεγάλο ερώτημα: πρέπει να αποκαλύπτουμε μια απιστία ή η αποκάλυψη μπορεί να λειτουργήσει καταστροφικά για μια ήδη εύθραυστη σχέση; Μπορεί ένα ζευγάρι να επιβιώσει μετά την προδοσία και, ακόμη περισσότερο, να δημιουργήσει ένα νέο «συμβόλαιο» μεταξύ του; Η συζήτηση περνά από τα ερωτικά τρίγωνα και την εξιδανίκευση του «άλλου» και φτάνει μέχρι την ανάγκη για έλεγχο, την ανασφάλεια και τον φόβο της ματαίωσης.

Αξίζει μια μόνιμη θέση στο πιάτο μας το κατακόκκινο λαχανικό ή είναι ένας ακόμα διατροφικός μύθος; Γιατί το προτιμούν οι αθλητές, ποια τα οφέλη για την καρδιά, τους μυς, τον εγκέφαλο και το συκώτι αλλά και τι πρέπει να προσέχουμε στην κατανάλωσή του; Εκτός από νόστιμο και εύκολο στην κατανάλωση το παντζάρι, είναι και υγιεινό; Στα social media πολλοί το αντιμετωπίζουν σχεδόν ως ένα ιατρικό θαύμα. Αθλητές αντοχής πίνουν συμπυκνωμένο χυμό παντζαριού πριν από μαραθωνίους. Εταιρείες συμπληρωμάτων υπόσχονται ότι η σκόνη παντζαριού καθαρίζει τις αρτηρίες, εκτοξεύει την ενέργεια και οξυγονώνει τον εγκέφαλο. Κάποιοι το αποκαλούν ακόμα και «φυσικό Viagra» και το απόλυτο ελιξίριο για το συκώτι. Από την άλλη, πολλοί προειδοποιούν ότι το παντζάρι περιέχει μόνο ζάχαρη και πρέπει να το αποφεύγουμε. Τι ισχύει τελικά; Διατροφικά, το παντζάρι είναι μια αποθήκη γεμάτη μικροθρεπτικά συστατικά με λίγες θερμίδες. Ένα φλιτζάνι βρασμένα παντζάρια δίνει μόλις 60 θερμίδες, σχεδόν καθόλου λίπος και καθόλου χοληστερόλη. Είναι δύσκολο να παραφάει κάποιος παντζάρια. Ακόμα όμως κι αν συμβεί αυτό, ούτε θα βαρυστομαχιάσει ούτε θα υποφέρει γιατί η θερμιδική τους πυκνότητα είναι πολύ χαμηλή. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλη ποσότητα τροφής έχει πολύ λίγες θερμίδες. Είναι αυτό όμως το μοναδικό όφελός τους; Τι άλλο περιέχουν; Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012 και του Ρίο το 2016 παρατηρήθηκε ότι δεκάδες κορυφαίοι αθλητές αντοχής έπιναν συστηματικά χυμό παντζαριού πριν από τις προπονήσεις και τους αγώνες τους. Γιατί απέκτησαν ξαφνικά αυτήν τη συνήθεια; Ποια είναι η αλήθεια για το παντζάρι; Είναι πράγματι υπερτροφή; Ποιος είναι ο σωστός τρόπος να το μαγειρεύουμε; Ποια τα οφέλη για τον οργανισμό και πώς πρέπει να το καταναλώνουμε; Ο Στέλιος Πανταζής είναι γιατρός εξειδικευμένος στην Ιατρική Διατροφολογία και στις διαταραχές του μεταβολισμού.

Με αφορμή το ομώνυμο βιβλίο του, ο ψυχίατρος, ψυχαναλυτής και συγγραφέας μιλά για τον καθοριστικό ρόλο των γονιών στην ψυχική ανάπτυξη των παιδιών και απαντά στο πότε ένα παιδί χρειάζεται όντως τη βοήθεια ενός ειδικού. Τι σημαίνει, στην πραγματικότητα, ότι τα παιδιά θέλουν γονείς; Ότι δεν χρειάζονται ποτέ τη βοήθεια ενός ψυχολόγου; Ότι όλα τα προβλήματα πρέπει να τα διαχειρίζονται αποκλειστικά η μητέρα και ο πατέρας; Ή μήπως ότι, πριν από κάθε ταμπέλα, διάγνωση ή παραπομπή σε έναν ειδικό, ένα παιδί χρειάζεται πρώτα δύο ανθρώπους που να μπορούν να είναι πραγματικά παρόντες, να το ακούν, να το αποδέχονται και να το καθοδηγούν; Το βιβλίο του Νίκου Σιδέρη «Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!» δεν απευθύνεται σε τέλειους γονείς, ούτε έχει σκοπό να τους κατηγορήσει. Απευθύνεται σε καθημερινούς γονείς: σε εκείνους που αγαπούν βαθιά τα παιδιά τους, φοβούνται μήπως κάνουν λάθη, αναρωτιούνται πότε χρειάζεται να βάλουν όρια και πότε να κάνουν ένα βήμα πίσω, πότε να επιμείνουν και πότε να αφήσουν χώρο. Ασφαλώς, η συζήτηση σε αυτό το podcast δεν είναι μια κουβέντα εναντίον της ψυχοθεραπείας. Είναι μια συζήτηση για το πότε ένα παιδί χρειάζεται πραγματικά τη βοήθεια ενός ειδικού, αλλά και για το πότε χρειάζεται πρώτα να κοιτάξουμε τι συμβαίνει μέσα στην οικογένεια και στη σχέση γονέα-παιδιού. Τι μπορεί να κάνει ένας γονιός όταν νιώθει ότι δεν τα καταφέρνει; Πόσο σημαντικά είναι η παρουσία, η αποδοχή και τα όρια; Και, τελικά, είμαστε όλοι έτοιμοι να γίνουμε γονείς; Ο Σιδέρης υπογραμμίζει ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου η βοήθεια ειδικού είναι απαραίτητη. Απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά, επίμονη απομόνωση, έντονη συναισθηματική δυσκολία ή αναφορές σε αυτοκτονία χρειάζονται άμεση και σοβαρή διερεύνηση. Το βασικό μήνυμα της συζήτησης είναι ότι ο γονιός δεν χρειάζεται να είναι τέλειος. Χρειάζεται να είναι παρών, να αποδέχεται το παιδί του και να μην φοβάται να το καθοδηγήσει.

Μήπως το ταπεινό λαχανικό είναι η υπερτροφή που αγνοούσαμε; Γιατί η κατανάλωσή της έχει συνδεθεί με την παχυσαρκία; Πώς μπορούμε να την εντάξουμε σωστά στη διατροφή μας και ποια είναι η καλύτερη, η λευκή ή η γλυκοπατάτα; Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει πραγματικά. Ποια είναι τα θρεπτικά συστατικά της πατάτας, γιατί δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο το άμυλο, τι αλλάζει όταν κρυώσει, πότε αποτελεί μια καλή επιλογή για το πιάτο μας και τι κινδύνους κρύβουν τα συνοδευτικά της και ο τρόπος παρασκευής; Όταν σκεφτόμαστε τις διάσημες υπερτροφές της εποχής μας, το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε εξωτικά μούρα από τον Αμαζόνιο, σε σκούρα φυλλώδη λαχανικά με περίπλοκα ονόματα ή σε σπόρους που μέχρι πριν από δέκα χρόνια δεν τους ξέραμε καν. Σπάνια –ίσως και ποτέ– πηγαίνει στον πιο ταπεινό πρωταγωνιστή που έχει σχεδόν κάθε κουζίνα στον κόσμο, την πατάτα. Για δεκαετίες η πατάτα βρίσκεται στο κέντρο μιας διατροφικής διαμάχης. Στη συνείδηση του κόσμου ταυτίζεται άλλοτε με τη φτώχεια και την επιβίωση, άλλοτε με τη σύγχρονη επιδημία της παχυσαρκίας, τις αλυσίδες γρήγορου φαγητού και τις δίαιτες που απαγορεύουν τους υδατάνθρακες. Είναι, τελικά, η πατάτα ένα θρεπτικό λαχανικό που αξίζει μια θέση στο πιάτο μας ή ένα comfort food που πρέπει να αποφεύγουμε; Η απάντηση, όπως συμβαίνει συνήθως στη επιστήμη της διατροφής, δεν είναι ασπρόμαυρη, και θέλει ανάλυση.

Tι ρωτάμε τον γιατρό μας πριν από μια ιατρική πραξη και τι πρέπει να προσέχουμε; Πώς προστατεύεται ένας ασθενής από πιθανούς κινδύνους; Η δερματολόγος-αφροδισιολόγος Μάργκη Καπελλάρη λύνει όλες μας τις απορίες. Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία η αισθητική, οι ενέσιμες θεραπείες, τα λέιζερ, οι διαδικασίες αναγέννησης και ό,τι υπόσχεται να μας κάνει πιο ξεκούραστους, πιο νέους ή απλώς να νιώσουμε καλύτερα με τον εαυτό μας έχουν μπει σχεδόν στην καθημερινότητά μας. Και πολύ συχνά τις αντιμετωπίζουμε όπως όταν κλείνουμε ένα απλό ραντεβού σε κάποιο ινστιτούτο αισθητικής. Οι ιατρικές πράξεις έχουν ενδείξεις, αντενδείξεις, κανόνες, πιθανούς κινδύνους· πάνω απ’ όλα, απαιτείται να γίνονται με τον σωστό άνθρωπο, στον σωστό χώρο, με τη σωστή ενημέρωση. Πριν από κάθε ιατρική πράξη –μικρή ή μεγάλη, θεραπευτική ή αισθητική– υπάρχει ένα στάδιο που συχνά προσπερνάμε: πρέπει να καταλάβουμε τι ακριβώς θα συμβεί στο σώμα μας. Ποιος την κάνει; Τι υλικό ή φάρμακο χρησιμοποιεί; Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι και τι γίνεται αν παρουσιαστεί μια επιπλοκή; Γιατί σήμερα, ειδικά στον χώρο της ομορφιάς, το λεξιλόγιο έχει γίνει πολύ καθησυχαστικό. Μιλάμε για «λίγο αίμα», «ένα φυσικό booster», «μια απλή ενέσιμη θεραπεία», σχεδόν σαν να αναφερόμαστε σε όσα συμβαίνουν σε ένα ραντεβού περιποίησης. Όμως η φυγοκέντρηση αίματος, το PRP, οι ενέσεις και κάθε πράξη που αφορά το σώμα δεν παύουν να είναι ιατρικές πράξεις. Και η ασφάλεια δεν είναι κάτι δεδομένο· οφείλουμε να την ελέγχουμε. Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, μιλάμε για το δικαίωμά μας να ρωτάμε, να ενημερωνόμαστε και να μη ντρεπόμαστε να ζητήσουμε χρόνο ή και δεύτερη γνώμη. Με τη δερματολόγο-αφροδισιολόγο Μάργκη Καπελλάρη προσπαθούμε να ξεκαθαρίσουμε τι είναι οι θεραπείες που ακούμε συνεχώς, ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι και πώς προστατεύεται ένας ενημερωμένος ασθενής.

Γιατί έχει ενοχοποιηθεί η κατανάλωση του αγαπημένου φρούτου; Είναι η φυσική φρουκτόζη του τόσο επικίνδυνη όσο η ζάχαρη; Σε πολύ κόσμο που προσπαθεί να χάσει βάρος αλλά και σε διαβητικούς δίνεται συχνά η οδηγία «προσοχή στα σταφύλια». Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει. Πόσο υγιεινά είναι τα σταφύλια; Ποιες ποικιλίες προστατεύουν την υγεία περισσότερο; Έχουν όλα τα σταφύλια την ίδια επίδραση; Είναι όντως κενές θερμίδες, όπως τα κατηγορούν κάποιοι; Είναι η φυσική φρουκτόζη και γλυκόζη του σταφυλιού τόσο επικίνδυνη όσο η επεξεργασμένη ζάχαρη; Τα πράγματα έγιναν δύσκολα στην Ελλάδα για τα σταφύλια πριν από περίπου 30-40 χρόνια, όταν πολλοί γιατροί άρχισαν να προτείνουν σε άτομα με διαβήτη να αποφεύγουν τα σταφύλια, μαζί με τα σύκα και άλλα γλυκά φρούτα. Μάλιστα, αυτό έγινε ακόμα πιο έντονο τα τελευταία χρόνια, με την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την εμμονή με τις δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων. Το αγαπημένο αυτό φρούτο έχει βρεθεί στη θέση του κατηγορούμενου. Σε πολύ κόσμο που προσπαθεί να χάσει βάρος, αλλά και σε διαβητικούς, δίνεται συχνά η ίδια αυστηρή οδηγία, «προσοχή στα σταφύλια, είναι επικίνδυνα για την υγεία». Είναι όμως η φυσική φρουκτόζη και γλυκόζη του σταφυλιού επικίνδυνη; Ή μήπως, εστιάζοντας μόνο στους υδατάνθρακες, χάνουμε ένα φρούτο που είναι από τα πιο πλούσια σε φυτοχημικές ουσίες που έχει να προσφέρει η φύση; Σε αυτό το πόντκαστ θα δούμε τα δεδομένα και θα απαντήσουμε στο ερώτημα πόσο υγιεινά είναι τελικά τα σταφύλια. Σίγουρα τα σταφύλια δεν είναι απλώς κενές θερμίδες που προέρχονται αποκλειστικά από ζάχαρη, όπως τα κατηγορούν οι απλουστευτικές προσεγγίσεις. Είναι ένα από τα καλύτερα φυσικά τρόφιμα που υπάρχουν, σχεδόν σαν να σχεδιάστηκε για να προστατεύει το αγγειακό σύστημα, να τρέφει το μικροβίωμα, να στηρίζει την αιμάτωση του εγκεφάλου και να δίνει κυτταρική ενέργεια. Για υγιείς ενήλικες και όσους ασκούνται, μία μερίδα, περίπου ένα φλιτζάνι την ημέρα, ιδανικά πριν ή αμέσως μετά την άσκηση, είναι εξαιρετική πηγή ενυδάτωσης, ηλεκτρολυτών και αναπλήρωσης του μυϊκού γλυκογόνου.

Κάποιοι τα παρουσιάζουν ως το απόλυτο αντιγηραντικό εργαλείο. Τι είναι τελικά τα πεπτίδια, τι απ’ όσα υπόσχονται πραγματοποιούν και ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν; Ο δρ. ΣτέλιοςΠανταζής εξηγεί τι ισχύει. Αν περνάτε έστω και λίγο χρόνο στα social media, ειδικά στους κύκλους της υγείας, της ευεξίας, του biohacking και της μακροζωίας, σίγουρα θα έχετε ακούσει τη λέξη που μονοπωλεί το ενδιαφέρον τον τελευταίο καιρό: «πεπτίδια». Κάποιοι τα παρουσιάζουν ως το απόλυτο εργαλείο, ως πηγή νεότητας, ως το μυστικό για γρήγορη απώλεια λίπους, απίστευτη μυϊκή αποκατάσταση και τέλειο δέρμα. Βλέπουμε ανθρώπους να ορκίζονται στα αποτελέσματά τους, κλινικές αντιγήρανσης στο εξωτερικό να ξεφυτρώνουν παντού με πανάκριβες ενέσιμες θεραπείες, και άλλα τέτοια. Από ιατρική και διατροφική σκοπιά, όμως, όταν μια ουσία υπόσχεται να λύσει κάθε πρόβλημα, πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί. Τι είναι ακριβώς τα πεπτίδια; Πώς λειτουργούν στον οργανισμό μας; Ποια στηρίζονται σε πραγματικά κλινικά δεδομένα και ποια είναι απλώς πανάκριβες και δυνητικά επικίνδυνες ανοησίες; Τα πεπτίδια έχουν σαφώς σημαντικό επιστημονικό ενδιαφέρον και αντιπροσωπεύουν το μέλλον της εξατομικευμένης ιατρικής. Η ικανότητα να δίνουμε στο σώμα ακριβείς οδηγίες σε κυτταρικό επίπεδο θα αλλάξει σίγουρα τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις αρρώστιες τις επόμενες δεκαετίες. Η μετάβαση όμως από την εξατομικευμένη ιατρική για τους ασθενείς στο ψυχαγωγικό biohacking για τους υγιείς είναι γεμάτη παγίδες. Πρέπει να ξεχάσουμε τα πεπτίδια; Όχι. Αναγνωρίζουμε τις μεγάλες δυνατότητές τους, χρησιμοποιούμε όσα είναι εγκεκριμένα ιατρικώς και περιμένουμε η επιστήμη να δώσει απαντήσεις για τα υπόλοιπα. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να θυμόμαστε ότι μπορούμε να βελτιώσουμε τη δική μας φυσική παραγωγή πεπτιδίων χωρίς να βασιζόμαστε σε ενέσεις που δεν έχουν ελεγχθεί επιστημονικά.

Πότε μια επιλογή είναι πραγματικά δική μας και πότε υπαγορεύεται από την οικογένεια, την κοινωνία και τον φόβο για το «τι θα πει ο κόσμος»; Εξηγεί η διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τη διδάκτωρ φιλοσοφίας και συνθετικής ψυχολογίας Χαρά Τράπκου και συζητούν για τις γκρίζες ζώνες της ζωής: εκεί όπου δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, ξεκάθαροι κανόνες και ασφαλή «ή το ένα ή το άλλο». Από μικροί μαθαίνουμε να λειτουργούμε μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο «πρέπει» — να είμαστε καλοί γονείς, σωστοί σύντροφοι, διακριτικοί άνθρωποι, να μην απογοητεύουμε και, κυρίως, να μην ξεφεύγουμε από όσα θεωρούνται κοινωνικά αποδεκτά. Όμως η πραγματική ζωή είναι πολύ πιο σύνθετη. Στη συζήτηση μπαίνει στο επίκεντρο η δύναμη του «και» απέναντι στο «ή»: το δικαίωμα να συνυπάρχουν μέσα μας διαφορετικές επιθυμίες, αμφιβολίες και αντιφάσεις. Η Χαρά Τράπκου μιλά για τα διλήμματα που φέρνουν οι άνθρωποι στην ψυχοθεραπεία, για την ενοχή, την απιστία, τα «πρέπει» που μπορεί να λειτουργούν άλλοτε ως προστασία και άλλοτε ως φυλακή, αλλά και για την ανάγκη να αναπλαισιώσουμε τον ηθικό μας χάρτη. Ιδιαίτερη θέση έχει η πίεση που βιώνουν οι γυναίκες γύρω από τη μητρότητα, την ηλικία και την κοινωνική προσδοκία, αλλά και η αμφιθυμία που μπορεί να συνοδεύει τη μητρότητα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάποια είναι «κακή μητέρα». Μιλούν ακόμη για την ελευθερία και την ευθύνη στις σχέσεις, για τις διαφορετικές αξίες μέσα στην οικογένεια και για όσα τα παιδιά αντιλαμβάνονται ακόμη κι όταν δεν λέγονται.