Advertise on podcast: Kampus Nauka

Rodzice mówią o zasadach. Dzieci o nich nie wiedzą Badani przez NASK rodzice deklarują, że ustalają zasady dotyczące korzystania z internetu. Nastolatki mówią za to, że takich zasad nie znają lub ich nie przestrzegają. Jak to zmienić i porozmawiać z dzieckiem, by każdy wiedział, o co chodzi - tłumaczy Julia Piechna, ekspertka z Działu Profilaktyki Cyberzagrożeń NASK.

BUW to więcej niż książki Z okazji inauguracji kolejnego roku akademickiego na UW o Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie - jej nocnej pracy i mniej znanych, a bardziej cennych zbiorach - opowiada Lilianna Nalewajska. Pyta Bartosz Pergół

Czy wyburzyć bloki z PRL? Zofia Piotrowska, architektka i urbanistka oraz radna Śródmieścia z partii Razem tłumaczy, jaką wartość niesie za sobą architektura z czasów PRL. Czy Warszawa powinna wyburzać stare bloki, tak jak zopowiedziały to niedawno Kielce? O to i inne urbanistyczne tematy pyta Kuba Łasicki.

Strefa czystego transportu uratuje płuca najmłodszych? Dzieci dorastające w strefie czystego transportu oddychają lepiej, a ich płuca są w stanie nadrobić wcześniejsze deficyty. To wynik najnowszych badań z Londynu, gdzie całe miasto objęto strefą ultraniskich emisji. O tym, jak spaliny i pyły zawieszone niszczą układ oddechowy najmłodszych oraz o ekonomicznych skutkach „złotej transportowej wolności” opowiada prof. Artur Badyda z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej. Pyta Maks Walewski

Czy mamy sygnał ze wszystkich supernowych wszechświata? Astrofizyka ma dziś około pięćdziesięciu modeli tego, jak zapada się jądro umierającej gwiazdy. By rozstrzygnąć, który z nich odpowiada faktycznym mechanizmom, naukowcy starają się zbadać neutrina ‒ cząstki uciekające z gwiazdy jeszcze przed rozbłyskiem supernowej. Czy jesteśmy w stanie wykryć cząstki z wybuchów, których nikt nigdy nie widział? I w czym może tu pomóc ogromny basen kilometr pod japońską górą? O najnowszych pomiarach z detektora Super-Kamiokande opowiada dr Magdalena Posiadała-Zezula z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, liderka polskiej grupy biorącej udział w badaniach. Pyta Maks Walewski

Czy odnajdziemy życie na... Wenus? Brak wody a za to chmury pełne stężonego kwasu siarkowego - taki skład atmosfery Wenus sprawia, że łatwo skreślić ją z listy kandydatek na posiadaczkę życia w naszym układzie słonecznym. Dr Janusz Pętkowski (Politechnika Wrocławska, wcześniej MIT) uważa jednak, że zrezygnowaliśmy z poszukiwań za wcześnie. W dzisiejszym wywiadzie opowiada o kilku swoich badaniach z ostatnich lat, w których udowadnia, że chemia organiczna może rozwijać się w kwasie siarkowym, i że tzw. "tajemniczy absorber", smugi w chmurach wenusjańskich których natury nie umiemy wyjaśnić od stu lat, mogłyby się składać właśnie z materii organicznej. Dr Pętkowski tłumaczy też zagadkową granicę między chemią organiczną a biologią oraz opowiada o perspektywie misji kosmicznej, która mogłaby zbadać chmury Wenus z bliska i odpowiedzieć na pytania które dziś rodzą kolejne naukowe hipotezy. Pyta Bartosz Pergół (Fot. JAXA/NASA)

Polscy uczniowie elitą Europy. Wyniki PISA 2025 Cykliczne badania badające umiejętności 15-latków pokazują, że polscy uczniowie są jednymi z najlepszych w Europie. Z czego wynikają tak dobre wyniki i czy rzeczywiście mamy się z czego cieszyć? Jakie wnioski można wyciągnąć z badania PISA 2025 - o tym Kuba Łasicki rozmawia z dr Pawłem Maranowskim z Instytutu Badań Edukacyjnych PIB.

Jak starzeć się zdrowiej? Rola codziennego ruchu Czy możemy mieć realny wpływ na to, jak się starzejemy? Dlaczego mięśnie są tak ważne w procesie starzenia i czy aktywność fizyczna może być jedną z najlepszych inwestycji w przyszłość? Gościem jest dr Tomasz Jurys z Wydziału Nauk o Zdrowiu na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Rozmawia Marta Boroń.

Strunę do gitary elektrycznej wynalazł polski szlachcic!? Zanim wynaleziono technologię owijania strun cienką warstwą metalu, z nowożytnych instrumentów - takich jak lutnie - bardzo trudno było wydobyć czyste, głębokie, basowe dźwięki. I chociaż ten pomysł absolutnie zrewolucjonizował muzykę, otwierając drogę nawet do dzisiejszych strun gitar elektrycznych i basów, aż do niedawna muzykolodzy nie wiedzieli, czyja to zasługa. Przełom przyniosła dr Emily Peppers, która dzięki badaniom w archiwach Oxfordu i Warszawy opisała historię Olbrychta Góreckiego - polskiego szlachcica, weterana walk z powstaniem Chmielnickiego, protestanta który szukając bezpieczeństwa religijnego wyjechał do Anglii... i wynalazcy, w środowisku Uniwersytetu Oxfordzkiego, nowoczesnej struny owiniętej srebrną nitką. Pracująca na UW w ramach Stypendium Marii Skłodowskiej-Curie badaczka opowiada o swojej pracy - po angielsku - Bartoszowi Pergołowi w kolejnym odcinku podcastu Kampus Nauka.

Dwujęzyczny start - czy jest się czego obawiać? Czy dziecko wychowywane w dwóch językach zaczyna mówić później? O tym, co nauka mówi o dwujęzycznych dzieciach, skąd biorą się popularne mity i jak wspierać dorastanie w dwóch językach. Opowiada dr Karolina Muszyńska z Wydziału Psychologii UW. Rozmawia Marta Boroń.

Gdzie są nasze zrabowane dobra? Ministerstwo Kultury ma swoje Archiwum X W kolejnym odcinku podcastu Kampus Nauka poszukujemy dzieł kultury zaginionych w Polsce podczas drugiej wojny światowej. Tych jest nawet pół miliona. Dziś odkrywamy je na aukcjach sztuki na całym świecie, w prywatnych kolekcjach albo na niepozornych poddaszach. A dokładniej: odkrywają je pracownicy Wydziału ds. Restytucji Dóbr Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Po tym procesie Bartosza Pergoła oprowadza Elżbieta Przyłuska, Główny Specjalista ds. restytucji polskich strat wojennych za granicą MKiDN.

Edukacja włączająca - jak rozwija teorię umysłu? Czy różnorodna klasa może sprawić, że dzieci lepiej rozumieją innych ludzi? O edukacji włączającej, teorii umysłu i o tym, dlaczego wspólna nauka dzieci o różnych potrzebach może wspierać rozwój kompetencji społecznych, opowiada prof. Joanna Smogorzewska z Wydziału Pedagogicznego UW. Rozmawia Marta Boroń.

Tatrzańskie stawy mogą odzyskać kryształową przejrzystość Choć pstrągi czują się w tatrzańskich stawach jak ryby w wodzie, to z punktu widzenia ekosystemu należałoby traktować je raczej jako nieproszonych gości. Aż do połowy XIX wieku ryby zaludniały jedynie Morskie Oko, a do pozostałych stawów po polskiej stronie granicy wprowadzili je pasjonaci wędkarstwa. Co stanie się, gdy z jednego z tatrzańskich stawów wyłowimy 650 kg pstrągów? Rezultaty eksperymentu na granicy biologii i rybołówstwa relacjonuje prof. Piotr Dawidowicz ‒ hydrobiolog z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i współautor badań. Pyta Maks Walewski

RNA na życzenie. Jak zaprojektować nić, która zwinie się dokładnie tak, jak trzeba? Jedno i to samo białko da się zakodować w RNA na tyle sposobów, że nie starczyłoby atomów we Wszechświecie, żeby je policzyć. Jedna sekwencja nukleotydów da jednak stabilną i wydajną przy produkcji białka nić, podczas gdy inna będzie całkowicie bezużyteczna. Skąd wiedzieć, który z możliwych zapisów pozwoli uzyskać cząsteczkę, która naprawdę spełni swoją rolę w komórkowej maszynerii? O programie DesiRNA, który jako pierwszy rozwiązał komplet stu najtrudniejszych zagadek w tej dziedzinie, opowiada dr Grzegorz Łach z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Pyta Maks Walewski

Ekran czy teren? Czego potrzebują dzieci, by poznać świat Czy smartfon pomaga dzieciom lepiej poznawać świat, czy sprawia, że trudniej im odnaleźć się bez technologii? Prof. Agnieszka Dawidowicz z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie opowiada o świadomości przestrzennej dzieci oraz o tym dlaczego technologia nie zastąpi samodzielnego odkrywania otoczenia i jaką rolę pełnią tutaj emocje. Rozmawia Marta Boroń.