Advertise on podcast: Kampus Nauka

Przed czym broni prawo kosmiczne? Rosyjski satelita Kosmos zbliżył się bardzo blisko do amerykańskiego satelity Iceye. To naruszenie międzynarodowego prawa kosmicznego. Jakie są najważniejsze kwestie w tej dziedzinie tłumaczy mec. Bartosz Malinowski z Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. (Fot. NASA)

Ewolucja na naszych oczach. Czego uczy nas rzodkiewnik? Rzodkiewnik pospolity to mały, jednoroczny… chwast. Choć w ogrodach nie jest specjalnie ceniony, dla naukowców to roślina wyjątkowo ważna. Jego genom jest dokładnie poznany, dzięki czemu badacze mogą precyzyjnie śledzić nawet subtelne zmiany zachodzące pod wpływem warunków środowiska. Celem badania sieci GrENE-net była obserwacja ewolucji rzodkiewnika w krótkim, zaledwie pięcioletnim okresie. Czy roślina potrafi dostosować się do zmiennych warunków? Jak linie rzodkiewnika pochodzące z ciepłych regionów poradzą sobie na przykład w Skandynawii? Wyniki badania już są i dobrze wróżą w obliczu postępujących zmian klimatu. O szczegółach Bartoszowi Pergołowi opowiada dr hab. Maciej Wódkiewicz, biolog z Uniwersytetu Warszawskiego.

Kiedy praca nie kończy się po pracy. Naukowo o pracoholizmie Kiedy zaangażowanie w pracę staje się pracoholizmem? Czy o problemie decyduje liczba przepracowanych godzin, czy raczej motywacja, która nami kieruje? Sprawdzamy, dlaczego pracoholizm bywa mylony z pracowitością i jak rozpoznać, że praca zaczyna przejmować kontrolę nad naszym życiem. Opowiadają dr hab. Diana Kusik i Joanna Kłosowska z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawia Marta Boroń.

Mikroświat w kropli nektaru Nektar to nie tylko słodki pokarm dla pszczół i innych zapylaczy. To także mikroskopijny świat grzybów, które mogą zmieniać jego właściwości. O tym, co dzieje się w kropli nektaru i jak mikroorganizmy wpływają na relacje między kwiatami a zapylaczami, rozmawiamy z dr inż. Katarzyną Roguz, biolożką z Ogrodu Botanicznego UW.

Nestlé dla Nauki - zdobądź grant na badania Do 30 listopada trwa nabór zgłoszeń w kolejnej edycji programu Nestlé dla Nauki. Tym razem motywem przewodnim jest bioróżnorodność. O tym, jak działa program rozmawiamy z Blanką Mellovą, koordynatorką programu po stronie Nestlé i Laurą Babićovą, beneficjentką grantu I edycji Programu #Nestledlanauki.

Odłożę to na później... Co stoi za prokrastynacją? Wbrew powszechnym mitom prokrastynacja, czyli odkładanie obowiązków na ostatnią chwilę, nie wynika z lenistwa. To dobrze zbadane, ugruntowane w psychologii zjawisko, któremu przyjrzeli się teraz badacze z Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN. Jak motywować osoby, które prokrastynują, wyjaśnia Magdalena Piteruch. Rozmowę prowadzi Kuba Łasicki.

Procedury na papierze i w praktyce. Jak uczelnie reagują na przemoc seksualną? W ostatnich latach na większości uczelni publicznych powstały organy, których zadaniem jest wspieranie osób doświadczających przemocy seksualnej i doprowadzanie do ukarania sprawców. Choć przemoc w środowisku akademickim co jakiś czas wychodzi na światło dzienne, jej rzeczywista skala jest wciąż znacznie większa. Jak działają te procedury? I czy studentki i studenci wiedzą, gdzie mogą zgłosić się po pomoc? Badaczki z Projektu Antygona opublikowały właśnie w Wydawnictwach Uniwersytetu Warszawskiego raport „Procedury reagowania na przemoc seksualną wobec osób studiujących na polskich uczelniach publicznych”. W audycji Kampus Nauka o jego wnioskach opowiadają dwie z autorek, doktorantki Dominika Gryf i Weronika Rosa. Pyta Bartosz Pergół.

Od lodów Antarktyki do polskiego morza. Historia Henryka Arctowskiego Zimowanie w Antarktyce, napęd gąsienicowy i walka o polski dostęp do morza. Co łączy te wątki? Życiorys Henryka Arctowskiego. Jego historię przybliża Maksymilian Rębisz, historyk polarnictwa i animator żywej historii. Rozmowę prowadzi Patrycja Fruba. (Fot. Wikimedia Commons)

Każdy może dać się oszukać. Psychologia oszustw finansowych Dlaczego nawet rozsądni ludzie dają się oszukać? Co sprawia, że kusząca okazja usypia naszą czujność? Przyglądamy się psychologii oszustw finansowych, temu, jak podejmujemy decyzje w obliczu ryzyka, i sposobom rozpoznawania pułapek ukrytych za obietnicą szybkiego zysku. Gościnią odcinka jest Aleksandra Nagańska, doktorantka z Międzydziedzinowej Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmowę prowadzi Marta Boroń.

Rodzice mówią o zasadach. Dzieci o nich nie wiedzą Badani przez NASK rodzice deklarują, że ustalają zasady dotyczące korzystania z internetu. Nastolatki mówią za to, że takich zasad nie znają lub ich nie przestrzegają. Jak to zmienić i porozmawiać z dzieckiem, by każdy wiedział, o co chodzi - tłumaczy Julia Piechna, ekspertka z Działu Profilaktyki Cyberzagrożeń NASK.

BUW to więcej niż książki Z okazji inauguracji kolejnego roku akademickiego na UW o Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie - jej nocnej pracy i mniej znanych, a bardziej cennych zbiorach - opowiada Lilianna Nalewajska. Pyta Bartosz Pergół

Czy wyburzyć bloki z PRL? Zofia Piotrowska, architektka i urbanistka oraz radna Śródmieścia z partii Razem tłumaczy, jaką wartość niesie za sobą architektura z czasów PRL. Czy Warszawa powinna wyburzać stare bloki, tak jak zopowiedziały to niedawno Kielce? O to i inne urbanistyczne tematy pyta Kuba Łasicki.

Strefa czystego transportu uratuje płuca najmłodszych? Dzieci dorastające w strefie czystego transportu oddychają lepiej, a ich płuca są w stanie nadrobić wcześniejsze deficyty. To wynik najnowszych badań z Londynu, gdzie całe miasto objęto strefą ultraniskich emisji. O tym, jak spaliny i pyły zawieszone niszczą układ oddechowy najmłodszych oraz o ekonomicznych skutkach „złotej transportowej wolności” opowiada prof. Artur Badyda z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej. Pyta Maks Walewski

Czy mamy sygnał ze wszystkich supernowych wszechświata? Astrofizyka ma dziś około pięćdziesięciu modeli tego, jak zapada się jądro umierającej gwiazdy. By rozstrzygnąć, który z nich odpowiada faktycznym mechanizmom, naukowcy starają się zbadać neutrina ‒ cząstki uciekające z gwiazdy jeszcze przed rozbłyskiem supernowej. Czy jesteśmy w stanie wykryć cząstki z wybuchów, których nikt nigdy nie widział? I w czym może tu pomóc ogromny basen kilometr pod japońską górą? O najnowszych pomiarach z detektora Super-Kamiokande opowiada dr Magdalena Posiadała-Zezula z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, liderka polskiej grupy biorącej udział w badaniach. Pyta Maks Walewski

Czy odnajdziemy życie na... Wenus? Brak wody a za to chmury pełne stężonego kwasu siarkowego - taki skład atmosfery Wenus sprawia, że łatwo skreślić ją z listy kandydatek na posiadaczkę życia w naszym układzie słonecznym. Dr Janusz Pętkowski (Politechnika Wrocławska, wcześniej MIT) uważa jednak, że zrezygnowaliśmy z poszukiwań za wcześnie. W dzisiejszym wywiadzie opowiada o kilku swoich badaniach z ostatnich lat, w których udowadnia, że chemia organiczna może rozwijać się w kwasie siarkowym, i że tzw. "tajemniczy absorber", smugi w chmurach wenusjańskich których natury nie umiemy wyjaśnić od stu lat, mogłyby się składać właśnie z materii organicznej. Dr Pętkowski tłumaczy też zagadkową granicę między chemią organiczną a biologią oraz opowiada o perspektywie misji kosmicznej, która mogłaby zbadać chmury Wenus z bliska i odpowiedzieć na pytania które dziś rodzą kolejne naukowe hipotezy. Pyta Bartosz Pergół (Fot. JAXA/NASA)