Advertise on podcast: Chuyện Mekong

Điệu vọng cổ "Tình anh bán chiếu" ngọt ngào, da diết từ lâu đã gắn liền với ký ức của bao thế hệ qua làn sóng phát thanh. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi, vùng đất Cà Mau – nơi sản sinh ra nguồn cảm hứng cho bản tình ca bất hủ ấy – ngày nay đang đổi thay ra sao? Liệu làng nghề dệt chiếu truyền thống Ngã Bảy có còn giữ được nhịp đập rộn rã giữa dòng chảy hiện đại, và hành trình của một lữ khách khi đặt chân đến đây sẽ mang lại những trải nghiệm chân thực đến nhường nào? Ở kỳ này của Chu du 3260, phóng viên Nhật Minh tìm về xã Tân Thành (thành phố Cà Mau) – xứ sở nổi tiếng với nghề dệt chiếu thủ công truyền thống. Không chỉ thưởng thức không khí êm đềm của vùng sông nước miền Tây, Nhật Minh còn trực tiếp hóa thân thành một "người thợ dệt chiếu", cùng ngồi bên khung dệt, dập dập từng sợi lác để cảm nhận trọn vẹn sự tỉ mỉ, nhọc nhằn đằng sau từng chiếc chiếu cót nổi tiếng. Bạn sẽ nghe: - Không gian làng nghề dệt chiếu Tân Thành: Nơi những sợi lác nhuộm đủ sắc màu xanh, đỏ, vàng được phơi mình dưới nắng hè sông nước. - Bộ dụng cụ dệt chiếu giản dị mà khéo léo: Chiếc khung dệt wood gỗ chắc chắn, con thoi chao sợi lác và kỹ thuật dập gõ đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai người thợ. - Bí quyết của người thợ lành nghề: Dặn dò từ người đi trước: "Người phóng lác phải đều tay, người dập khung phải đủ lực" thì chiếc chiếu mới thẳng thớm, dày dặn và bền đẹp. - Một buổi sáng "dệt được nửa chiếc chiếu" của phóng viên lần đầu trải nghiệm, cùng sự trân trọng gửi tới những nghệ nhân đang miệt mài giữ lửa cho di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. - Nghệ thuật gìn giữ hồn quê: Dù máy móc hiện đại dần thay thế, những chiếc chiếu dệt tay Tân Thành vẫn sống bền bỉ nhờ cái tâm và tình yêu nghề của bà con nơi đây. - Lời tâm sự của người dân Cà Mau: "Nghề làm chiếu tuy vất vả, thức khuya dậy sớm nhuộm lác, phơi lác, nhưng là cái nghề truyền từ đời ông bà để lại, nuôi sống cả gia đình và giữ lại nét đẹp của quê hương." Phóng viên thử dệt chiếu Nhật Minh thú nhận, từ trước tới giờ chỉ biết đến chiếu Cà Mau qua câu hát "Tình anh bán chiếu" của soạn giả Viễn Châu chứ chưa từng tận mắt thấy hay cầm con thoi dệt chiếu bao giờ. Được các cô, các chị trong làng nghề nhiệt tình hướng dẫn từ cách chọn sợi lác, xỏ con thoi cho đến nhịp dập khung, anh mới hiểu việc tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh không hề đơn giản. Dù đôi tay còn lúng túng và nhịp dập chưa thực sự đều, buổi trải nghiệm thực tế đã giúp phóng viên cảm nhận sâu sắc cái tình, cái tâm mà người dân Cà Mau gởi gắm vào từng sợi lác nhuộm màu. Tiểu mục "Mời bạn món ăn nhà tôi" Rời miền đất Cà Mau đậm đà tình quê, Chu du 3260 tiếp tục đưa bạn đến với một miền ký ức bình dị khác qua bài viết của thính giả Hoàng Văn Thái (Khánh Hòa). Câu chuyện mở ra bằng buổi sáng mưa lất phất trên mái tôn khu chợ quê, làn khói bếp quen thuộc cùng hương thơm ngào ngạt từ tô bún cá nóng hổi – vị ngọt lành của cá tươi kết hợp chút cay nồng của ớt. Từ tô bún ấy, tác giả nhớ về hình ảnh người má tảo tần thức dậy từ khi trời chưa sáng, nêm nếm món ăn bằng "đôi mắt, đôi tay và kinh nghiệm của những năm tháng vất vả", kết lại bằng câu giục thương yêu: "Ăn đi con, kẻo nguội." Không cầu kỳ trong nguyên liệu hay cách chế biến, tô bún cá của má hấp dẫn bởi sự chắt chiu, tình yêu thương và những ký ức ấm áp dưới một mái nhà. Đôi khi, chỉ một món ăn quen thuộc cũng đủ đưa chúng ta trở về với những tháng ngày tưởng đã xa, bởi có những hương vị không chỉ để no lòng, mà còn lưu giữ cả một miền thương nhớ. Mời bạn cùng lắng nghe Chu du 3260 để khám phá những câu chuyện cảm động về con người, văn hóa và hương vị quê nhà.

Từ xa xưa, vùng đất Cà Mau được mệnh danh là “quê hương của sông ngòi, kinh rạch”. Toàn tỉnh có 8 con sông chính, với tổng chiều dài hơn 7.000 ki-lô-mét và trăm ngàn kinh, rạch nhỏ.

Nhắc đến vùng Bảy Núi, An Giang, người ta thường nhớ đến những hàng thốt nốt cao vút giữa đồng bằng, những ly nước thốt nốt ngọt lành và món đường thốt nốt mang hương vị đặc trưng của vùng đất này. Nhưng để có được những trái thốt nốt thơm ngon hay những giọt mật hoa ngọt thanh, người thợ phải trải qua công việc vất vả như thế nào? Liệu một người chưa quen nghề có thể theo chân những người thợ leo lên những thân cây cao vút để thu hoạch? Mời các bạn về vùng Bảy Núi, gặp gỡ anh Trần Văn Em, – người đã có nhiều năm gắn bó với nghề hái trái và lấy nước thốt nốt. Không chỉ tìm hiểu câu chuyện mưu sinh của người dân địa phương, phóng viên sẽ trực tiếp trải nghiệm công việc này để cảm nhận rõ hơn những nhọc nhằn phía sau đặc sản nổi tiếng của An Giang.

Có những dòng sông sinh ra từ lòng đất, có những con kênh được đào bằng bàn tay, sức lực của con người, cũng có những dòng kênh mang trong mình cả một hành trình mở đất, với nhũng giọt mồ hôi, những nổi nhọc nhằn và khát vọng đổi thay của bao thế hệ.

Hệ thống giao thông đường thủy ĐBSCL được ví như những “mạch máu” quan trọng để kết nối giao thương và thúc đẩy kinh tế phát triển. Như kỳ trước chúng tôi đã thông tin, tình trạng luồng, lạch bị bồi lắng phù sa đã trở thành “điểm nghẽn” lớn cản trở dòng chảy của hàng hóa. Việc khai thông lúc này không chỉ là một công việc kỹ thuật định kỳ, mà cần được nhìn nhận là nhiệm vụ cấp bách và tất yếu. Hàng hải thông suốt đồng nghĩa với việc chi phí logistics được kéo giảm, thời gian vận chuyển được rút ngắn và năng lực cạnh tranh của hàng hóa được nâng cao rõ rệt.

Giữa mênh mang đồng lúa Đồng Tháp Mười hôm nay, Kênh Đồng Tiến vẫn lặng lẽ chảy, đưa dòng nước ngọt từ sông Tiền len sâu vào những cánh đồng, vườn cây xanh ngát.

Nhắc đến đặc sản ở xã Đại Điền, tỉnh Vĩnh Long, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến bánh dừa Giồng Luông – loại bánh được làm từ những nguyên liệu mộc mạc của quê nhà như nếp, dừa, chuối và đậu đen. Từ những gian bếp giản dị của người thợ, những chiếc bánh dừa mộc mạc ấy theo chân du khách, tiểu thương dần lan tỏa đến nhiều nơi. Mời các bạn ghé thăm gia đình bà Đoàn Thị Bé, gia đình đã gắn bó với nghề làm bánh dừa Giồng Luông và gìn giữ hương vị truyền thống của đặc sản này qua hơn một trăm năm.

Đồng bằng sông Cửu Long được thiên nhiên ưu đãi một mạng lưới sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, với tổng chiều dài hàng chục nghìn ki-lô-mét. Đây là lợi thế lớn để phát triển vận tải thủy, chuyên chở hàng hóa khối lượng lớn với chi phí thấp. Thế nhưng, nghịch lý đang hiện hữu là giữa trùng điệp sông, rạch, tàu hàng lại thưa vắng. Nhiều tuyến luồng bị bồi lắng, độ sâu hạn chế, phương tiện tải trọng lớn khó lưu thông, khiến tiềm năng vận tải thủy của cả vùng chưa được khai thác tương xứng.

Cách bến Ninh Kiều chỉ khoảng 200 mét, chợ đầu mối Tân An, thành phố Cần Thơ từ lâu đã là một trong những điểm trung chuyển thủy hải sản, nông sản quen thuộc của miền Tây. Khi thành phố bắt đầu chìm vào giấc ngủ, cũng là lúc khu chợ này thức dậy. Những chuyến xe, ghe đưa hàng về chợ. Cá, tôm, rau củ và đủ loại thực phẩm tươi sống được bốc dỡ, cân đong rồi theo những chuyến xe tỏa đi khắp nơi trước khi trời sáng. Ở đây, miền Tây hiện lên không chỉ bằng sông nước, ghe xuồng mà còn bằng một nhịp mưu sinh rất riêng – bắt đầu khi phố vừa lên đèn và kết thúc khi một ngày mới đã bắt đầu. Vậy, chợ Tân An có gì đặc biệt mà giữa lòng thành phố Cần Thơ, cứ đêm xuống là lại rộn ràng như thế?

Có những dòng kênh sinh ra để đưa nước về đồng. Nhưng cũng có những dòng kênh, trước khi làm nhiệm vụ ấy, từng đưa những đoàn quân đi giữa một vùng đất còn chìm trong đầm lầy, lau sậy, lung bàu. Bà Bèo là một dòng kênh như thế.

Đã từng có một Đồng Tháp Mười mênh mông mà hoang hóa, đất chua phèn, lũ dữ, dân cư thưa thớt, cuộc sống cơ cực. Đã từng có một Gò Công mà nước ngọt quý hơn cả những gì người ta có thể gọi tên, người dân phải đi hàng cây số để chắt chiu từng gánh nước mang về.

Đầm Thị Tường – vùng nước mênh mang được ví như “biển hồ giữa đồng bằng” của đất mũi Cà Mau, không chỉ sở hữu cảnh sắc thiên nhiên hữu tình, độc đáo, nơi đây còn gắn liền với nhịp sống mưu sinh, những sản vật đặc trưng cùng câu chuyện mở đất, mở bờ từ nhiều thế hệ trước.

Có những dòng sông không chỉ mang phù sa, mà còn lặng lẽ chở theo ký ức của một vùng đất. Khúc sông Tiền qua Cái Bè, Cai Lậy từng có một thời ghe gạo ngược xuôi tấp nập.

Có những miền đất chỉ cần một lần đặt chân đến, ta đã có thể nhận ra bằng một mùi hương, một âm thanh hay một sắc màu rất riêng. Ở làng chiếu Định Yên, tỉnh Đồng Tháp, câu chuyện ấy bắt đầu từ những cọng lác mộc mạc, qua bàn tay người thợ để trở thành những tấm chiếu mang theo dấu ấn của một vùng quê sông nước. Chuyến đi này sẽ đưa các bạn đến gần hơn với những người đang ngày ngày giữ lửa nghề, từ những cọng lác còn nguyên màu trắng cho đến khi chúng khoác lên mình đủ sắc màu trước khi trở thành những tấm chiếu quen thuộc.

Nhà cổ Huỳnh Phủ (ở Vĩnh Long), đã hiện diện hơn một thế kỷ giữa vùng đất cù lao. Nơi đây không chỉ gây ấn tượng bởi những nếp nhà gỗ được gìn giữ gần như nguyên vẹn mà còn bởi những đường nét chạm khắc tinh xảo, kể lại câu chuyện về một thời vàng son của vùng đất Bến Tre xưa.